نوم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-و-مالصيغ: ٨ · الجذور المجاورة: ٦٨ · الآيات: ٩ · السور: ٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».لبسفشلالْمَنَامِنَوْمٌنومسبتمَنَامُكُمْأودنَوْمَكُمْمَنَامِهَاكرسنهرنَائِمُونَنزع

الجذرالصيغ ٨الآيات ٩السور ٩المجاورة ٦٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نوم

ن - و - م

جذر
  • الورود: ٩
  • الآيات: ٩
  • الصيغ: ٨
  • المعاجم: ١٢

“Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٩٧٢
باب النون والميم و و ا ي ء معهما ن م ا، ن و م، ن ي م، ي م ن، ي ن م، م ي ن، أ ن م، ن أ م، أ م ن، م أ ن، م ن ا، م ن أ مستعملات نما: نما الشَّيْء يَنْمُو نُموّا، ونَمَى يَنْمي نَماءً أيضا. وأنماه الله: رَفَعَهُ، وزاد فيه إنماء، ونماه أيضاً، قال النّابغة: إلى صَعبِ المَقادةِ مُنْذريٍّ نَماه في فُرُوعِ المَجْدِ نامي ونما الخِضابُ يَنْمو نُمُوّاً إذا زاد حمرةً وسواداً. ونميتُ فلاناً في الحَسَب،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٧٢
النَوْمُ معروف. وقد نامَ يَنامُ فهو نائِمٌ. والجمع نِيامٌ، وجمع النائِمِ نُوَّمٌ على الأصل، ونُيَّمٌ على اللفظ. ويقال: يا نَوْمانُ، للكثير النوم، ولا تقل رجل نَوْمانُ، لأنه يختص بالنداء. وأنَمْتُهُ ونَوَّمْتُهُ بمعنًى. وأخذه نُوامٌ بالضم، إذا جعل النومُ يعتريه وتَناوَمَ: أرى من نفسه أنَّه نائِمٌ وليس به، ونُمْتُ الرجلَ بالضم، إذا غلبتَه بالنَوم لأنَّك تقول ناوَمَهُ فَنامَهُ يَنومُهُ. ونامَتِ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣٥٬٤٧٥
ن م ( و ا ي ء ) نمى ، نوم ، نيم ، منى ، مأن ، يمن ، ينم ، ونم ، أمن ، نأم ، منأ ، أنم ، منا ، مين ، إنما . أنم : الليث : الأَنام : ما على ظَهر الأرض من جَميع الخَلْق . قال : ويجوز في الشّعْر : الأَنِيم . وقال المُفّسرون في قول الله تعالى : ( للهالْمِيزَانَ وَالاَرْضَ وَضَعَهَا لِلاَنَامِ ) ( الرحمن : 10 ) هم : الجِنّ والإنس . والدّليل على ما قالوا أن الله تَعالى قال بعقب ذِكره ( الأنام ) إلى قوله
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬١٤٠
(باب النون والواو وما يثلثهما) (نوي) النون والواو والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على معنيين: أحدهما مَقْصَدٌ لشيء، والآخر عَجَمُ شيء. فالأوَّل النَّوَى. قال أهلُ اللغة: النَّوَى: التَّحَوُّل من دار إلى دار. هذا هو الأصل، ثم حمل عليه البابُ كلُّه فقالوا: [نوَى] الأمرَ يَنوِيه، إذا قَصَدَ له. وممَّا يصحِّح هذهِ التآويلَ قولُهم: نَوَاه الله، كأنَّه قَصَدَه بالحِفْظِ والحِياطة. قال: يا عَمرُو
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٦٧
- النوم: فسر على أوجه كلها صحيح بنظرات مختلفة، قيل: هو استرخاء أعصاب الدماغ برطوبات البخار الصاعد إليه، وقيل: هو أن يتوفى الله النفس من غير موت. قال تعالى: ﴿الله يتوفى الأنفس﴾ الآية [الزمر/42]. وقيل: النوم موت خفيف، والموت نوم ثقيل، ورجل نؤوم ونومة: كثير النوم، والمنام النوم. قال تعالى: ﴿ومن آياته منامكم بالليل﴾ [الروم/23]، ﴿وجعلنا نومكم سباتا﴾ [النبأ/9]، ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [البقرة/255]
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٩١
ن و م قوم نيامٌ ونوذام‏.‏ وعيون نوّم‏.‏ ونام نومةً طيّبةً‏.‏ وهو ينام نومة الضّحى‏.‏ قال‏:‏ ألا إنّ نومات الضّحى تورث الفتى خبالاً ونومات العصير جنون ورأى في المنام كذا وفلان يرون له المنامات الحسنة‏.‏ وتناوم وأنامه ونوّمه ونوّمت الإبل‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏ ثم نوّمن ونمنا ساعةً خشع الطّرف سجوداً في الخطم ورجل نؤوم ونومةٌ ونوّام‏:‏ كثير النّوم ويا نومان وتنوّمت المرأة‏:‏ أتيت وهي نائمة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬٨٧٨
النّوْم: معروف. ابن سيده: النَّوْمُ النُّعاسُ. نامَ يَنامُ نَوْماً ونِياماً؛ عن سيبويه، والاسمُ النِّيمةُ، وهو نائمٌ إذا رَقَدَ. وفي الحديث: أَنه قال فيما يَحْكي عن ربِّه أَنْزَلْتُ عليكَ كتاباً لا يَغْسِلُه الماءُ تَقْرَؤُه نائماً ويَقْظانَ أي تَقرؤه حِفْظاً في كل حال عن قلبك أي في حالتي النوم واليقظة؛ أراد أنه لا يُمْحى أَبداً بل هو محفوظ في صدور الذين أُوتوا العِلْمَ، لا يأَْتِيه الباطلُ من
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٥
* ن و م * * النَّوْمُ * معروف وقد * نَامَ * يَنَام فهو * نَائِمٌ * وجمعه * نِيَامٌ * وجمع النائِم * نُوَّمٌ * على الأصل و * نُيَّم * على اللفظ ويُقال يا * نَوْمَانُ * للكثير النوم ولا تقل رجل نَوْمان لأنه يختص بالتداء و * أَنَامَهُ * و * نَوَّمَهُ * بمعنى و * تَنَاوَمَ * أرى انه نائم وليس به و * نُمْتُ * الرجل بالضم إذا غلبته بالنوم لأنك تقول * نَاوَمَهُ فَنَامَهُ * ينُومه و * نَامَتِ * السوق
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬٣٨٠
| ( *!النَّوْمُ ) مَعْرُوفٌ ، كَمَا فِي الصِّحَاحِ ، وفي المُحْكَمِ ( النُّعَاسُ ) وفَسَّرَهُ في نَعَسَ بِالوَسَنِ ، ومِثْلُهُ هَنَاكَ فِي الصِّحاح ، وقال الأَزْهَرِيُّ : حَقِيقَةُ النُّعَاسِ : السِّنَةُ ، مِنْ غَيْرِ *!نَوْمٍ ، ( أَوِ الرُّقَادُ ) ، وقَدْ فَسَّرَهُ في الدَّالِ ، *!بِالنَّوْمِ عَلَى عَادَتِه ، في تَفْسيرِ أَحَدِ اللَّفْظَيْنِ بِالآخَرِ . | قَالَ شَيْخُنَا : ولَهُمْ في النَّوْمِ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٩٢
نَامَ نَامَ ( w ) A ( n. ac. نَوْم 1 , نِيَام [ 23I ] ), a. Slept, slumbered; fell asleep; subsided ( wind & c. ); was slack ( market ); went out ( fire ). b. [ Ila ], Acquiesced in; confided in. c. U ( n. ac. نَوْم 1 ), Slept longer than. نَوَّمَ نَوَّمَ II , a. Bade, sent to sleep; rendered sleepy; lulled. نَاْوَمَ نَاْوَمَ III , a. Vied with in sleeping. أَنْوَمَ أَنْوَمَ IV , a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٨٬٤٩٣
نوم نَامَ - يَنَامُ - نَوْم - مَنَام - نَائِم - نَائِمُوْن نَامَ - يَنَامُ + الكائن: يذهب منه الشعور والوعي والحركة، فيسكن ويسبت، ويظل جسمه حياً، وذلك لأمد معدود (فترة محدودة) نَوْم: اسم فعل " نَامَ - يَنَامُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَامَ - يَنَامُ ": السكون وذهاب الوعي لفترة محدودة مَنَام - منامكم: اسم فعل مصدر ميمي من " نَامَ - يَنَامُ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٨ (الإجمالي: ٩٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سبت

    الآيات المشتركة: ٢ · Post demektir

  2. أود

    الآيات المشتركة: ١ · Hevde deve hörgücü demektir

  3. وسن

    الآيات المشتركة: ١ · Uyuklamak

  4. كرس

    الآيات المشتركة: ١ · Onun kürsüsü

  5. فشل

    الآيات المشتركة: ١ · Yıldınız

  6. ليل

    الآيات المشتركة: ٢ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  7. نهر

    الآيات المشتركة: ٢ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  8. ذبح

    الآيات المشتركة: ١ · Zebih kesilmiş hayvan demektir

  9. ذو

    الآيات المشتركة: ٢ · Sahip

  10. فكر

    الآيات المشتركة: ١ · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır

  11. لبس

    الآيات المشتركة: ١ · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…

  12. نزع

    الآيات المشتركة: ١ · Gerilmiş yay demektir

الآيات التي ورد فيها(٩)

  1. أَفَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَهُمْ نَائِمُونَ

    Uyuyanlar

  2. فَطَافَ عَلَيْهَا طَائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَهُمْ نَائِمُونَ

    Uyuyanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنوم
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerرقود, سبات, وسن, هجع
Zıt Kökيقظ
Çekirdek Özet 1İradî hareketin kesilmesi, duyuların dış dünyaya kapanması ve uzuvların durgunluğa çekilmesi
Çekirdek Özet 2Canlılığın acziyetini ve ilahi yaratılış dengesini gösteren biyolojik ve nefsi dinlenme ile bilinç inkıtası
Çekirdek Özet 3Mutlak dirilik ve hâkimiyetin yalnızca Allah’a ait olduğu, kulun ise geçici ölüme benzer periyodik duraksamalara muhtaç bulunduğu ilkesi
Kritik Hata RiskiUykuyu yalnızca basit bir fizyolojik fonksiyon sayıp Kur’an’ın onda kurduğu nefsin kabzedilmesi, vahiy ve rüya kanalı ile acziyet şahidi olma boyutlarını göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نوKararsız salınım, bir halden diğerine geçiş ve ağırlıkla bir tarafa meyletme; bu çekirdek نوأ kökünde ağırlıkla kalkma veya çökme, نوب kökünde nöbetleşe dönüp gelme, نوس kökünde sallanma ve sarkma anlamlarıyla somutlaşırمToplanma, içe kapanma ve durgunlaşma karakteri taşıyan mim harfinin eklenmesiyle salınım hareketi dışa doğru yayılmaktan çıkıp bedensel durgunluğa, bilincin içeri çekilmesine ve duyuların sükûnete kavuşmasına yönelmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, balık, tohum; gizil canlılık, süreklilik ve potansiyel varlıkCanlının özündeki hayat enerjisini ve dışarıdan durmuş gibi görünse de derinde süregiden canlılık potansiyelini simgeler
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, bitiştirme ve geçiş köprüsüBeden ile canın, uyanıklık ile ölüm arasındaki ara menzile tutturulmasını ve geçiş sürecini ifade eder
مSu, kütle; derinlik, toplanma, içe çekilme ve durgunlukDağınık zihinsel ve bedensel faaliyetlerin bir noktada toplanarak sükûnete ve derin bir durağanlığa girmesini anlatır
نومCanlılık potansiyelinin bir rabıta ile içsel bir sükûnet ve derinlik havuzuna çekilmesiBilincin ve dış uzuvların faaliyetini askıya alarak nefsi derin bir dinlenme ve toparlanma zeminine bağlama hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCanlının dış dünyaya karşı duyularının kapanması, uzuvlarının gevşeyip hareketin durması; ayrıca bir eşyanın yıpranıp işlevini yitirmesi (نام الثوب) ve pazarın durgunlaşması (نامت السوق)
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Mukbil’e ait beyitte develerin yorgunluktan diz çöküp başlarını yere bırakarak uyumaları şu şekilde tasvir edilir: ثُمَّ نُوِّمْنَ وَنِمْنَا سَاعَةً / خَشَعَ الطَّرْفُ سُجُوداً فِي الخَطْمِ
Erken Arapça kullanımİtaat ve teslimiyet bağlamında birine güvenip onun yanında sükûnet bulma hali için استنام فلان إلى فلان tabiri kullanılmıştır; ayrıca erken hadis rivayetlerinde fitnelerden uzak duran, dikkat çekmeyen müminler için رجل نومة ifadesi yer alır

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde نوم kökü, özellikle Güney ve Batı Sami kollarında somut uyuma, sükûnete erme ve hareketsiz kalma anlam alanıyla temsil edilir. İbranicede kökün soydaşı olarak doğrudan נום (num / nūm: uyuklamak, kestirmek) fiili kullanılır; bu kök İbrani şiirinde ve bilgelik metinlerinde gözlerin kapanması, gaflet veya bedensel dinlenme bağlamında Arapçadakiyle birebir ses ve anlam paralelliği sergiler. Süryanicede de benzer biçimde nwm kökü uyku ve dalma hallerini ifade etmek üzere korunmuştur. Kökün Afro-Asyatik katmandaki daha geniş dairesinde, hareketin sönümlenmesi ve içe bükülme nosyonu baskındır. Arapçada kök yalnızca basit fizyolojik uyumayı değil, ticaretin kesada uğraması, kumaşın dokusunun yıpranarak yatışması ve rüzgârın dinmesi gibi hareketsizlik ve canlılık eksikliğini tasvir eden geniş bir mecaz sistemini de içerecek biçimde zenginleşmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنوم kökünden türeyen fiil ve isimlerHareketsizlik, uzuvların gevşemesi ve duyuların perdelenmesi temel anlamından pazarda durgunluk ve eşyada yıpranma mecazlarına uzanırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice נום (num), Süryanice nwmOrtak Proto-Sami miras olarak uyumak, dalmak ve uyuşmak anlamlarında ses ve anlam denkliği gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dillerde dinlenme ve kapanma çekirdekleriBazı Doğu Çadik ve Berberi lehçelerinde yavaşlama ve uzanma tabirleriyle uzak anlamsal yakınlıklar öne sürülmüştürMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نومAnlamlıUyumak, sükûnet bulmakBilincin askıya alınması ve bedensel dinlenmeHedef kök; Kur'an'da geçer
نموAnlamlıBüyümek, artmak, yükselmekCanlı bir organizmanın veya malın hacim ve nitelikçe gelişmesiHedef kökün içe çekilme anlamına zıt yönde dışa doğru boy atma hareketi; Kur'an'da geçmez
ونمAnlamlıGübre, pislik, sinek lekesiSinek veya böceklerin ardında bıraktığı küçük artık ve izlerHedef kökle belirgin anlamsal bağı bulunmaz; Kur'an'da geçmez
ومنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKök olarak oluşmayan
منوAnlamlıBelirlemek, takdir etmek, sınamakBir şeyin sınırını ve miktarını tayin etme; meni ve ölüm payıKur'an'da türevleri geçer; uyku köküyle dolaylı takdir bağı kurulabilir
مونAnlamlıAzık sağlamak, geçindirmekAilenin veya bir grubun yiyecek ve bakım ihtiyacını üstlenmeKur'an'da geçmez; beslenme ve toparlanma bağı

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نومMerkezUyku ve bilinç inkıtasıDuyu organlarının dışa kapanması ve bedensel iradenin askıya alınmasıGenel ve kuşatıcı uyku hali
رقودKomşuUzun süreli yatış ve derin uykuZaman algısının tamamen kaybolduğu, uyanmanın geciktiği ve dışarıdan bakanın fark edemediği uzamış yatma haliKehf Ashabı ve kabirdeki durum için kullanılır
سباتKomşuKesilme ve faaliyetin tamamen durmasıCanlının hayati fonksiyonlarını koruyarak güç toplaması için çalışmanın zorunlu olarak kesilmesiBiyolojik yenilenme odaklı hareketsizlik hali
وسنKomşuAğırlık çökmesi ve uyuklamaUykunun hemen öncesindeki rehavet, göz kapaklarının ağırlaşması ve hafif dalgınlıkHenüz bilincin tam kapanmadığı ilk evre
هجعKomşuGecenin bir kısmında hafif uyumaÖzellikle gece ibadeti bağlamında kısa süreli kestirme ve dinlenmeGecenin belirli vaktine has hafif uyku
يقظZıtUyanıklık, dikkat ve tetikte olmaBilincin açık, duyuların aktif ve canlının dış dünyaya tamamen yönelmiş olma haliUykunun doğrudan zıddı olan uyanıklık ve bilinç açıklığı

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنومUyumak, sükûnete ermekCanlının bilinçli hareketinin durması, duyuların kapanması ve nefsin kabzedilme haliKesin
LatinceSomnus, soporUyku, derin dinlenmeSomnus genel biyolojik uyku halini, sopor ise daha derin ve hareketsiz uyuşukluğu karşılarGüçlü
İngilizceSleep, slumberUyku, hafif uyuma haliSleep genel durumu karşılarken slumber dinlenme ve sükûnet boyutunu öne çıkarır; Kur'an'daki nefsin kabzı boyutunu içermezGüçlü
AlmancaSchlaf, SchlummerUyku, kestirmeSchlaf biyolojik ve zihinsel sükûneti tam karşılar; metafizik boyut dışarıda kalırGüçlü
FransızcaSommeilUyku haliZihinsel ve bedensel periyodik dinlenme evresini ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نَوْمٌCanlıya has acziyet ve zaaf haliYüce Allah’ın mutlak diri ve her an yönetici vasfından uykunun ve uyuklamanın nefyedilmesi bağlamı (Bakara 2:255)
نَوْمَكُمْ / مَنَامُكُمْDinlenme, rahmet ve ilahi yaratılış deliliGece ve gündüz uykusunun insanın güç toplaması için bir sükûnet vesilesi kılındığı ayetler (Furkan 25:47, Rûm 30:23, Nebe 78:9)
مَنَامِكَ / الْمَنَامِRüya, vahiy ve manevi idrak kanalıPeygamberlerin uykuda gördükleri vahiy ve gaybî işaretlerin gerçekleştiği durumlar (Enfâl 8:43, Sâffât 37:102)
مَنَامِهَاGeçici vefat ve nefislerin geri alınmasıAllah’ın ölmeyen canları uykularında kabzedip eceli gelenleri tutması, diğerlerini salması bağlamı (Zümer 39:42)
نَائِمُونَGaflet, hazırlıksız yakalanma ve azabın iniş vaktiİnkarcıların dünyalıklarıyla meşgulken veya gece uykudayken ansızın gelen helak ve felaket tasviri (A'râf 7:97, Kalem 68:19)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfâtullah ve tenzih bahsiAllah Teâlâ’nın uyku ve uyuklamadan münezzeh oluşu, O'nun kayyûmiyet ve hayat sıfatlarının mutlaklığıUyku bir eksiklik ve acziyet alameti olarak kabul edilip yaratıcıdan mutlak surette nefyedilmiştir
FıkıhHükmi temizlik ve ehliyetUykunun abdesti bozma sebebi olup olmadığı ve uyuyan kişinin cezai/hukuki sorumluluğu (hadis: رفع القلم عن ثلاثة)Bilincin ve bedensel kontrolün kayboluş derecesine göre mükellefiyetin askıya alınması
Tefsirİnsan yaratılışının gayesi ve ölüm gerçeğiZümer 42 ve En'âm 60 ayetleri ışığında uykunun küçük ölüm (الوفاة الصغرى) olarak tanımlanması ve nefsin bedenden ayrılışıUykunun haşir ve dirilişin her gün tekrarlanan somut delili olarak yorumlanması
HadisGece ibadeti, rüya ve sünnet-i seniyyePeygamber’in gözlerinin uyuyup kalbinin uyumaması, uykudan önceki dualar ve fitne anında tarafsız kalıp kenara çekilen kimsenin haliUykunun bir ibadet disiplini ve manevi müşahede zemini olarak tanzimi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul ile Yaratıcı arasındaki ontolojik farkAcziyet ve tevhid şahidiKula sınırlarını ve fani oluşunu her gün hatırlatarak kibri kırmaCanlının her gün uykuda teslim bayrağı çekmesi mutlak hâkimin yalnız Allah olduğunu gösterirKesin
İlmiBiyolojik ve nörolojik ritimHomeostaz ve yenilenmeZihinsel atıkların temizlenmesi, hafızanın konsolidasyonu ve bedenin tamiriBiyolojik sistemin çökmemesi için zorunlu kılınan periyodik bakım evresiGüçlü
SiyasiToplumsal denetim ve asayiş döngüsüKolektif sükûnet ve güvenlikKamusal alanın gece sessizliğine bürünmesi ve savunmasızlık haliUyku hali toplumun en korumasız anıdır; adaletin ve asayişin bu saatlerdeki emniyeti devletin sıhhatine delildirMuhtemel
İktisadiEmek-dinlenme dengesi ve pazar döngüsüÜretim kapasitesinin yenilenmesiEmeğin tükenmesini engelleme ve piyasanın doğal çalışma aralığını belirlemeİktisadi faaliyetin sürekli olamayacağını, dinlenmeyen iş gücünün verim kaybedeceğini gösteren fıtri sınırGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPeriyodik sönümleme ve enerji tasarrufu moduKarmaşık dinamik sistemlerde aşırı ısınmayı ve bilgi entropisini engellemek için yürütülen döngüsel rölanti ve hafıza sıfırlama işlemiGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal ve bireysel hafıza duraklamasıSürekli gerilim altındaki birey veya grupların travmaları yatıştırmak ve kolektif bilinci onarmak üzere içine girdiği sessizlik ve geri çekilme evresiMuhtemel

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiUykuyu yalnızca seküler bir beden mekaniği, zaman kaybı veya biyolojik bir mecburiyetten ibaret görmek
Kur'an içi daha geniş anlamUykunun ölüm ve diriliş döngüsünün gündelik provası, nefsin her gece kabzedilip geri salındığı metafizik bir kavşak ve peygamberî vizyonların tecelli mahalli olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın kendi aczini unutup mutlak özerklik vehmine kapılması; haşir inancını somut dünyadan kopuk soyut bir iddia sanması ve ayetlerdeki sükûnet (سبات) nimetini küçümsemesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ontolojik tabakalaşmasını açıklar; Yaratıcı’nın mutlak uyanık ve diri oluşu ile yaratılmışın kaçınılmaz zaafı ve dinlenme ihtiyacı arasındaki kesin sınırı çizer.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Âyetü'l-Kürsî başta olmak üzere tevhid ve sıfât ayetlerinde, insanın yaratılış hikmetini anlatan kevnî delil ayetlerinde ve rüya yoluyla vahyin bildirildiği kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi bilincinin mutlak sahibi olduğu yanılgısını, ölümün bir yok oluş olduğu zannını ve gece ile uykunun anlamsız birer boşluktan ibaret sayılmasını düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlının dış dünyaya dönük duyusal ve motorik faaliyetlerinin askıya alınması, uzuvların gevşeyerek bedenin sükûnete ve hareketsizliğe çekilmesi.
  • Soyut anlamCanlının iradi tasarrufundan sıyrılarak acziyetine dönmesi, bilincin perdelenmesi ve nefsin biyolojik ile metafizik ara menzilde tutulması.
  • Sistematik karşılıkHayatın sürdürülebilirliği için zorunlu olan döngüsel enerji yenilenmesi, küçük vefat provasıyla mutlak Hayy ve Kayyûm olana yöneliş.
  • LaTeX modeliC(t)=Ψ(t)⋅[1−Θ(t)]+Ω(t)⋅Θ(t)
  • LaTeX açıklamasıFormülde C(t) canlının zamana bağlı toplam varoluş halini temsil eder. Ψ(t) uyanıklık durumundaki iradi ve motorik faaliyet fonksiyonu, Ω(t) ise uykuda devreye giren içsel yenilenme ve nefsin kabzedilme potansiyelidir. Θ(t) uyku durumunda 1, uyanıklık durumunda 0 değerini alan geçiş operatörüdür; canlının dışsal faaliyeti sıfırlanırken varlığın derinliksel korunumunun devreye girdiğini modeller.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن