أزف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ز-ف3 sîga, 10 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قلبنذرأزفالْآزِفَةِحنجريومكظمأَزِفَتِظلملديطوع

KökSîga 3Ayet 2Sure 2Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

أزف

أ - ز - ف

KÖK
  • 3 geçiş
  • 2 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Ezef bodur ormanlık, sık ormanlık demektir. Sıkışma, yaklaşma ve çabuklaşma anlamındadır. Ezef (helze,ze) Yaranın iyileşmesinden sonra kalan izdir. Mastar olarak yaranın iyileşmeye gitmesi, yaklaşmak anlamları kazanmıştır.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءزف · ازف

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ezef bodur ormanlık, sık ormanlık demektir. Sıkışma, yaklaşma ve çabuklaşma anlamındadır. Ezef (helze,ze) Yaranın iyileşmesinden sonra kalan izdir. Mastar olarak yaranın iyileşmeye gitmesi, yaklaşmak anlamları kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.160 harf
باب الزاي والفاء و و ا ي ء معهما ز و ف، و ز ف، ف و ز، و ف ز، ز ف ي، ز ي ف، أ ز ف مستعملات زوف: الزَّوف: يقالُ: الغِلْمان يَتَزاوفونَ، وهو أن يَجيءَ أحدُهم إلى رُكنِ الدّكّان، فيضع يَدَهُ على حَرْفه، ثم يَزُوفُ زوفةً فيستقلّ من مَوْضِعه، ويدورُ حوالَيْ ذلك الدّكّان في الهواء حتّى يَعُود إلى مكانِه، وإنّما يَتَعَلَّمُون بذلك الخِفّة للفُرُوسيّة. وزف: وأَمّا وَزَفَ يَزِفُ وزفاً فيجري مجرى زفّ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR173 harf
أَزِفَ الترحُّلُ يأْزَفُ أَزَفاً، أي دنا وأَفِدَ. ومنه قوله تعالى: "أَزِفَتِ الآزِفَةُ" يعني القيامة. وأَزِفَ الرجُل، أي عَجِلَ، فهو آزِفٌ والمتآزِفُ: القصيرُ، وهو المتداني.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.319 harf
ز ف ( و ا ي ء ) زوف ، وزف ، زيف ، زفي ، فوز ، أزف ، وفز ، أفز ، زأف . زوف : قال الليث : الزَّوْف ، يقال : إن الغِلمان يتزاوَفون ، وهو أن يجيءَ أحدُهم إلى رُكن الدكان فيضع يده على حرفه ثم يزُوف زَوْفَةً فيستقلّ من موضعه ويدور حواليْ ذلك الدكّان في الهواء حتى يعودَ إلى مكانه ، وإنما يتعلمون بذلك الخفّة للفُروسية . وقال ابن دريد : الزَّوفُ : زَوْفُ الحمامة : إذا نَشَرَتْ جناحيها وذنبها عَلَى الأرض .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.312 harf
(باب الهمزة والزاء وما بعدهما في الثلاثي) (أزف) الهمزة والزاء والفاء يدلّ على الدّنُوّ والمقارَبة، يقال أزِفَ الرّحيلُ([1]) إذا اقترب ودنا. قال الله تعالى: ﴿أَزِفَتِ الآزِفَةُ﴾ [النجم 57]، يعني القيامة. فأما المتَآزِف فمن هذا القياس، يقال رجل مُتآزف أي قصير متقارب الخَلْق. قالت أمُّ يزيد بن الطَّثْرِيّة([2]): فَتىً قُدَّ قَدَّ السَّيْفِ لا مُتَآزِفٌ *** وَلا رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وبآدِلُه قال
Maddenin bağlantısı

(باب الهمزة والزاء وما بعدهما في الثلاثي) (أزف) الهمزة والزاء والفاء يدلّ على الدّنُوّ والمقارَبة، يقال أزِفَ الرّحيلُ([1]) إذا اقترب ودنا. قال الله تعالى: ﴿أَزِفَتِ الآزِفَةُ﴾ [النجم 57]، يعني القيامة. فأما المتَآزِف فمن هذا القياس، يقال رجل مُتآزف أي قصير متقارب الخَلْق. قالت أمُّ يزيد بن الطَّثْرِيّة([2]): فَتىً قُدَّ قَدَّ السَّيْفِ لا مُتَآزِفٌ *** وَلا رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وبآدِلُه قال الشّيبانيّ: الضّيّقُ الخُلُق. وأنشد: كبير مُشَاشِ الزَّوْر لا مُتَآزِف *** أَرَحّ وَلا جَادِي اليدين مُجَذَّر المُجَذَّر: القصير. والجاذي: اليابس. وهذا البيت لا يدلُّ على شيء في الخُلُق وإنما هو في الخَلْق وإنما أراد الشاعرُ القصيرَ. ويقال تآزَفَ القوم إذا تَدَانَى بعضُهم من بَعْض. قال الشّيبانيّ: أزَفَنِي فلانٌ أي أعجلني يُؤزِفُ إيزَافاً. والمآزِف: المواضع القذِرة، واحدتها* مأزَفَةٌ. وقال: كأَنَّ رداءَيهِ إذا ما ارتداهما *** على جُعَلٍ يَغْشَى المآزِفَ بالنُّخَرْ([3])وذلك لا يكاد يكون إلا في مَضِيق. (أزق) الهمزة والزاء والقاف قياسٌ واحد وأصلٌ واحد، وهو الضّيق. قال الخليل وغيره: الأَزْقُ الضِّيق في الحرب، وكذلك يدعى مكان الوَغَى المأزِق. قال ابنُ الأعرابيّ: يقال استُؤْزِق على فلانٍ إذا ضاق عليه المكان فلم يُطِقْ أن يَبْرُز. وهو في شعر العجّاج: * [مَلاَلةً يَمَلُّها] وَأَزْقَا([4]) * (أزل) وأما الهمزة والزاء واللام فأصلان: الضِّيق، والكَذِب. قال الخليل: الأزْل الشدّة، تقول هم في أَزْلٍ من العَيْشِ إذا كانوا في سَنَةٍ أو بَلْوَى. قال: ابنا نِزَارٍ فَرَّجا الزّلازِلا *** عن المُصَلِّينَ وأَزْلاً آزِلا([5])قال الشّيبانيّ: أزَلْتُ الماشية والقومَ أَزْلاً أي ضيّقْت عليهم. وأُزِلَتِ الإبلُ: حُبِست عن المرعَى. وأنشد ابن دُرَيد: حَلَفَ خَشَّافٌ فأَوْفَى قِيلَهْ *** ليُرْعِيَنَّ رِعْيَةً مأزُولَهْ ويقال أُزِلَ القوم يُؤْزَلُونَ إذا أجْدَبُوا. قال: فَلْيُؤْزَلَنَّ وتبكُؤَنَّ لقاحُهُ *** ويُعَلَّلَنَّ صَبِيُّه بِسَمارِ([6])السَّمارُ: المَذيِق الذي يكثر ماؤُه. والآزِل: الرجل المُجْدِب. قال شاعر: من المُرْبِعِينَ وَمِنْ آزِلٍ *** إذا جَنَّهُ اللّيلُ كالنّاحِطِ([7]) قال الخليل: يقال أَزَلْتُ الفرسَ إذا قَصَّرْتَ حبْلَه ثم أرسلتَه في مَرْعىً. قال أبو النّجم: * لم يَرْعَ مَأزُولاً ولَمّا يُعْقَلِ([8]) * وأما الكَذِب فالإزْل، قال ابن دارة([9]): يقولونَ إزْلٌ حُبُّ لَيْلَى وَوُدُّها *** وقد كَذَبُوا ما في مَوَدَّتِها إزْلُ([10])وأَما الأزَل الذي هو القِدَم فالأصل ليس بقياس، ولكنّه كلامٌ مُوجَزٌ مُبدَل، إنّما كان "لم يَزَلْ" فأرادوا النّسبة إليه فلم يستقم، فنسَبُوا إلى يَزَل، ثم قلبوا الياء همزة فقالوا أَزَلِيٌّ، كما قالوا في ذي يَزَن([11]) حين نسبوا الرُّمْحَ إليه: أَزَنيٌّ. (أزم) وأما الهمزة والزاء والميم فأصلٌ واحد، وهو الضِّيق وتَداني الشيء من الشيء بشدّةٍ والتِفَافٍ. قال الخليل: أَزَمْتُ وأنا آزِمٌ. والأزْم شدّة العَضّ. والفرسُ يأزِم على فأس اللِّجام. قال طرَفَة: هَيْكَلاَتٌ وَفُحُولٌٍ حُصُنٌٍ *** أَعْوَجِيّاتٌٍ على الشّأْوِ أُزُمْ([12])قال العامريّ: يقأل أزَمَ عليه إذا عَضَّ ولم يفتح فَمَه. قال أبو عُبيد: أزَمَ عليه إذا قبض بفمه، وبَزَم إذا كان بمقدَّم فيه. والحِمْـيَةُ تسمّى أزْماً من هذا، كأنّ الإنسان يُمسِكُ على فمه. ويقال أزَم الرّجل على صاحبه أي لزِمه، و آزَمَني كذا أي ألزَمَنِيه. والسّنة أَزمَةٌ للشِّدَّة التي فيها. قال: * إذا أزَمَتْ أَوَازِمُ كلِّ عامِ * وأنشد أبو عمرو: أبقَى مُلِمّاتُ الزَّمانِ العارِمِ *** منها ومَرُّ الغيَرِ الأَوَازِمِ قال الأصمعي: سنَةٌ أَزُومٌ وأَزامِ مخفوضة، قال: أهَانَ لهَا الطَّعَامَ فلمَ تُضِعْهُ *** غَدَاةَ الرَّوْعِ إذْ أَزَمَتْ أَزَامِ([13]) والأمْر الأَزُوم المُنكَر. قال الخليل: أَزَمْت العِنَانَ والحَبْل فأنا آزِمُ وهو مأْزُومٌ، إذا أحكَمْتَ ضَفْرَهُ. والمَأْزِم: مضيق الوادي ذِي الحُزُونة. والمأْزِمان: مَضيقَان بالحَرَم. (أزي) الهمزة والزاء وما بعدهما من المعتلّ أصلان، إليهما ترجع فروعُ الباب كلِّه بإعمالِ دقيقِ النَّظر: أحدهما انضمام الشيءِ بعضهِ إلى بعضٍ، والآخر المحاذاة. قال الخليل أزَى الشيءُ يأزِي إذا اكتنَز بعضُهُ إلى بعض وانضمّ. قال: * فهو آزٍ لحمُه زِيَم * قال الشّيبانيّ: أَزَتِ الشمس للمغيب أزْياً. وأَزَى الظل يَأْزِي أزْياً وأُزِيّاً إذا قلَصَ. وأنشد غيره: بادِر بشَيْخَيْكَ أُزِيَّ الظِّلِّ([14]) *** إنَّ الشَّبابَ عنهما مُوَلِّ وإذا نقَصَ الماء قيل أَزَى، والقياس واحد. وكذلك أزَى المالُ. قال: * حتى أَزَى ديوانُهُ المَحْسُوبُ * ومن الباب قول الفرّاء: أَزَأْتُ عن الشيء إذا كَعَعْت عنه، لأنه إذا كَعّ تَقَبَّضَ وانضمّ. فهذا أحد الأصلين، والآخر الإزاء وهو الحِذاء، يقال آزيت فلاناً أي حاذيتهُ. *فأما القيّم الذي يقال له الإزاء فمن هذا أيضاً، لأنّ القيِّم بالشيء يكون أبداً إزَاءَه يَرقُبُه. وكذلك إزاء الحوض، لأنه محاذٍ ما يقابلُه. قال شاعر([15]) في الإزاء الذي هو القيّم: إزاءُ مَعاشٍ لا يزال نِطاقُها *** شديداً وفيها سَوْرةٌ وهي قاعدُ([16])قال أبو العَميثَل: سألني الأصمعيّ عن قول الراجز في وصف حوض: * إزاؤُه كالظَّرِبَانِ المُوفي * فقلت، الإزاء مصَبّ الدّلو في الحوض. فقال لي: كيف يشبّه مصبّ الدّلو بالظَّرِبان؟! فقلت: ما عندك فيه؟ قال لي: إنما أراد المستَقِيَ، من قولك فلان إزاءُ مالٍ إذا قام به [ووَلِيَه([17])]. وشبَّهه بالظَّرِبان لِذَفَرِ([18]) رائحته. وإمّا إزاء الحوض فمصبّ الماء فيه، يقال آزيتُ الحوض إيزاء. قال الهذلي([19]): لَعَمْرُ أبي لَيْلَى لقد ساقه المَنَى *** إلى جَدَثٍ يُوزَى لـه بالأَهاضِبِ([20])وتقول آزيتُ، إذا صَبَبْتَ على الإزاءِ. قال رؤبة: * نَغْرِفُ من ذِي غَيِّثٍ ونُؤْزِي([21]) * وبعضهم يقول: إنما هو من قولك أَزَيتُ على صَنيع فلانٍ أي أضْعَفْتُ فإن كان كذا فلأن الضِّعفين كلُّ واحدٍ منهما إزاءَ الآخر. ويقال ناقة أَزِيَةٌ([22]) إذا كانت لا تشرب إلا من إزاءِ الحوض. (أزب) الهمزة والزاء والباء أصلان: القِصَر والدقّة ونحوهما، والأصل الآخر النَّشاط والصَّخَب في بَغْي. قال ابن الأعرابي: الإزْب القصير. وأنشد: وأُبْغِضُ من هُذَيْلٍ كلَّ إزْبٍ *** قَصيرِ الشّخص تحسَِبُه ولِيدا([23])وقال الخليل: الإزْب الدقيق المفاصل، والأصل واحد. ويقال هو البخيل. من هذا القياس الميزاب والجمع المآزيب، وسمّي لدقته وضيق مجرى الماء فيه. الأصل الثاني، قال الأصمعي: الأُزْبيّ([24]) السّرعة والنشاط. قال الراجز([25]): * حَتى أَتى أُزْبِيُّها بالإدْبِ([26]) * قال الكسائيّ: أُزْبيٌّ وأزابيُّ الصَّخَب. وقوسٌ ذاتُ أُزْبيّ، وهو الصوت العالي. قال([27]): كأَنَّ أُزْبِيَّها إذا رَدَمَتْ *** هَزْمُ بُغَاةٍ في إثْرِ ما وَجَدُوا([28])قال أبو عمرو: الأَزَابيُّ البغي([29]). قال: ذات أزَابيَّ وذات دَهْرَسِ([30]) *** مما عليها دحمس([31]) (أزح) الهمزة والزاء والحاء. يقال أزَح إذا تخلَّف عن الشيء يَأْزِحُ. وأزح إذا تقبّض ودنا بعضُه من بعض([32]). (أزد) قبيلة، والأصل السين، وقد ذكر في بابه. (أزر) الهمزة والزاء والراء أصل واحد، وهو القوّة والشدّة، يقال تأزّر النّبت، إذا قوي واشتدّ. أنشدنا عليُّ بن إبراهيم القطّان قال: أملى علينا ثعلب: تأَزّر فيه النَّبْتُ حتّى تخَايَلَتْ *** رُبَاهُ وحتى ما تَُرى الشَّاءُ َ نُوَّما([33]) يصف كثرةَ النّبات وأنّ الشاءَ تنام فيه فلا تُرى. والأزْرُ: القوّة، قال البَعِيث: شدَدْتُ لـه أَزْرِي بمِرَّةِ حازِمٍ *** على مَوْقِعٍ مِنْ أمْرِهِ مُتَفاقِمِ([34]) --------------ـــــ ([1]) في الأصل: "الرجل". ([2]) نسب في الحماسة (1: 381) واللسان (أزف) إلى العجير السلولي. ([3]) البيت للهيثم بن حسان التغلبي كما في اللسان. ([4]) وردت هذه الكلمة الأخيرة فقط في الأصل. وإكمال البيت من الديوان 40. وقبله: * أصبح مسحول يؤازي شقا * ([5]) أزل آزل: شديد. والبيتان في اللسان (أزل). ([6]) الشعر لأبي مكعت الأسدي كما في الجمهرة (3: 255) والبيت في اللسان (أزل). ([7]) البيت لأسامة بن الحارث الهذلي، كما في الجمهرة (1: 264) والجزء الثاني من مجموعة أشعار الهذليين ص103. ([8]) البيت في اللسان (13: 13). ([9]) هو عبد الرحمن بن مسافع بن دارة، شاعر إسلامي، ترجم له أبو الفرج في (21: 49-57). ([10]) وكذا جاءت رواية البيت في اللسان (13: 14)، وصواب الرواية: "حب جمل" و"جمل" اسم صاحبته، وقد تكرر ذكرها في الأغاني (21: 50) في أبيات القصيدة. ([11]) قال ابن جني: ذو يزن غير مصروف، وأصله يزأن، بدليل قولهم رمح يزأني وأزأني. انظر اللسان (17: 348). ([12]) البيت في ديوان طرفة 59. ([13]) ويروى: "أزوم" كما في اللسان (14: 282). ([14]) في الأصل: "بشيخك"، تحريف. ([15]) هو حميد بن ثور الهلالي، كما في اللسان (18: 34). ([16]) في الأصل: "قاعدة"، وصواب الرواية ما أثبت من اللسان، وما سيأتي في (عيش) حيث نسبه إلى حميد. ورواه في المحكم: إزاء معاش ما تحل إزارها *** من الكيس فيها سورة وهي قاعد ([17]) التكملة من اللسان. ([18]) في اللسان: "لدفر" بالدال المهملة، وهما بمعنى. ([19]) هو صخر الغي الهذلي، كما في اللسان (20: 161). ورواه في (2: 283) بنسبة الهذلي فقط، وهو مطلع قصيدة له في شرح أشعار الهذليين ص6. ([20]) المنى، بالفتح والقصر: القدر والمنية. ورسمت في الأصل بالألف، والوجه الياء. والأهاضب، أراد الأهاضيب فحذف الياء اضطراراً. وهو جمع أهضوبة، وهي الهضبة. وروي في اللسان (2: 283): "لعمر أبي عمرو"، وهي رواية الهذليين. وأبو عمرو هو أخو صخر الغي. ([21]) في الأصل: "تغرف" و"توزي"، صوابهما من اللسان (2: 481/ 19 : 35). وفي الديوان ص 64: "أغرف من ذي حدب وأوزي". وقبل البيت كما في الديوان واللسان (19: 35): لا توعدني حية بالنكز *** أنا ابن أنضاد إليها أرزي ([22]) يقال أزية وآزية. ([23]) البيت مع قرين له في اللسان (أزب). ([24]) الوجه فيه أن يكون في مادة (زبي) كما في اللسان (19: 72)، ووزنه أفعول. ([25]) هو منظور بن حبة، كما في اللسان (1: 201/ 19: 72) والجمهرة (3: 365-366) وقبل البيت: بشمجى المشي عجول الوثب *** أرأمتها الأنساع قبل السقب ([26]) الإدب، بالكسر: العجب، كما نقل في اللسان عن ابن فارس. ([27]) هو صخر الغي، كما في اللسان (15: 128/19: 73). ([28]) ردمت: صوتت بالإنباض. والهزم: الصوت. والباغي: الذي يطلب الشيء الضال. ورواية اللسان: "في إثر ما فقدوا"، والمعنى يتوجه بكلا الروايتين، فهم يصيحون عند الطلب، وهم يضجون عند حصولهم على ما فقدوا. ([29]) كذا، وفي اللسان أنه ضروب مختلفة من السير. ([30]) ذات دهرس: ذات خفة ونشاط. وهذا البيت في اللسان (دهرس). ([31]) كذا ورد البيت على ما به من نقص. ([32]) لم يصرح بالأصل المعنوي للمادة وذلك لقلة مفرداتها، فاكتفى بالشرح عن النص على المعنى السائر فيها. ([33]) وكذا روايته في اللسان (5: 76) لكن في (13: 243): "حتى تخيلت" وهما صحيحتان؛ يقال وجدت أرضا متخيلة ومتخايلة، إذا بلغ نبتها المدى وخرج زهرها. ([34]) روايته في اللسان (5: 75): "من أمره ما يعاجله"؛ ولعلهما من قصيدتين له. ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR302 harf
قال تعالى: ﴿أزفت الآزفة﴾ [النجم/57] أي: دنت القيامة. وأزف وأفد يتقاربان، لكن أزف يقال اعتبارا بضيق وقتها، ويقال: أزف الشخوص والأزف: ضيق الوقت، وسميت به لقرب كونها، وعلى ذلك عبر عنها بالساعة، وقيل: ﴿أتى أمر الله﴾ [النحل/1]، فعبر عنها بالماضي لقربها وضيق وقتها، قال تعالى: ﴿وأنذرهم يوم الأزفة﴾ [غافر/18].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR415 harf
أ ز ف أزف الرحيل‏:‏ دنا وعجل‏.‏ ومنه‏:‏ أقبل يمشي الأزفى بوزن الجمزى وكأنه من الوزيف والهمزة عـن واو‏.‏ وساءني أزوف رحيلهم وأزف رحيلهم‏.‏ وأشتى بنو فلان فتآزفوا إذا تطانبوا متدانين‏.‏ والآزفة القيامة لأزوفها‏.‏ قال هدبة‏:‏ وبادرهـا قصـر العشيـة قرمهـا ذرى البيت يغشاه من القر آزف ومن المجاز‏:‏ في عيشه أزف أي ضيق كما يقال‏:‏ أمره قريب ومتقارب ورجل متآزف‏:‏ قصير لتقارب خلقه‏.‏ والمزادة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.027 harf
أَزِفَ يأْزَفُ أَزَفاً وأُزُوفاً: اقْتَرَبَ. وكلُّ شيء اقْتَرَبَ، فقد أَزِفَ أَزَفاً أَي دَنا وأَفِدَ. والآزِفةُ القيامة لقُرْبِها وإن اسْتَبْعَدَ الناسُ مَداها، قال اللّه تعالى: أَزِفَتِ الآزِفةُ؛ يعني القيامة، أَي دَنَتِ القيامةُ. وأَزِفَ الرجل أَي عَجِلَ، فهو آزِفٌ على فاعِل. وفي الحديث: قد أَزِفَ الوقتُ وحانَ الأَجَلُ أَي دنا وقَرُبَ. والآزِفُ: الـمُسْتَعْجِلُ. والـمُتَآزِفُ من الرجال:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR86 harf
* أ ز ف * * أَزِفَ * الرحيل دنا وبابه طرب ومنه قوله تعالى ﴿أزفت الآزفة﴾ يعني القيامة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.070 harf
أزف الترحل، كفرح، أزفا بالتحريك، وأزوفا، بالضم: دنا وأفد، كما في الصحاح، ويقال: ساءني أزوف رحيلهم، وأنشد الليث: أزف الترحل غير أن ركابنا لما تزل برحالها وكأن قـد أزف الرجل: عجل فهو آزف، على فاعل، وفي الحديث: )قد أزف الوقت وحان الأجل( أي: دنا وقرب. قال ابن عباد: أزف الجرح، ويثلث زايه ولم يذكر معناه، قال الصاغاني: أي اندمل، ويقال: أزف الشيء أي: قل. والآزفة:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.545 harf
Madde başı: ازفأَزِفَ 1 أَزِفَ ذ , aor. اَزَفَ , inf. n. أَزَفٌ (S, Msb, K) and أُزُوفٌ, (Msb, K,) It (departure) was, or became, or drew, near: (S, Msb, K:) and in like manner, a time. (TA.) Hence, in the Kur [liii. 58], أَزِفَتِ الآزِفَةُ The resurrection draweth near. (S, (Msb.) ― -b2- He (a man) hastened, or was quick: (S, K:) or he drew near, and hastened, or was quick. (A, TA.) آزَفَنى 4 آزَفَنى آزفنى
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR305 harf
Madde başı: ءزفأَزفَ أَزفَ A ( n. ac. أَزَف 4 , أُزُوْف 27 ) a. [ Ila ], Drew near to. آزَفَ آزَفَ IV , a. Urged to hasten, hurried on. أُزْفَة أُزْفَة 3t , ( pl. أُزَف 9 ), a. Limit, end. أَزَف أَزَف 4 , a. Misfortune, adversity. آزِف آزِف 21 , a. Hastening. آزِفَة آزِفَة 21t a. [ art. ], The Resurrection.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR6.961 harf
Madde başı: ءزفءزف أَزِفَ - يَأْزَفُ - آزِف - آزِفَة أَزِفَ - يَأْزَفُ - آزِف - آزِفَة أزِفَ - يَأزَفُ + الوقت أو الموعد أو الأمر: يقترب ويوشك أن يحين الوقت المعلوم لوقوع وحدوث شيء أو أمر آزِف: اسم فاعل من " أزِفَ - يَأزَفُ " آزِفَة: مؤنث " آزِف": وهي كذلك فاعل مرة منه: أمر خاص معلوم يوشك أن يحين أجله ويقع واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركة القدوم
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler10 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حنجر

    1 ortak ayet · Gırtlaklar

  2. كظم

    1 ortak ayet · İçerde tutan

  3. حمم

    1 ortak ayet · Hümem kömür demektir

  4. لدي

    1 ortak ayet · Onların yanı

  5. شفع

    1 ortak ayet · “Şefeve” dudak demektir

  6. نذر

    1 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

  7. طوع

    1 ortak ayet · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…

  8. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  9. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  10. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. أَزِفَتِ الْآزِفَةُ

    YaklaştıYaklaşan yaklaştı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأزف
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerقرب, دنو, أفد, عجل
Zıt Kökبعد
Çekirdek Özet 1Vaktin ve mesafenin daralarak aniden yaklaşması, sıkışması ve imkân aralığının tükenmesi
Çekirdek Özet 2Kaçınılmaz ve dehşet verici sonun (kıyamet, ecel ve hesap anı) ötelenemez biçimde kapıya dayanması
Çekirdek Özet 3Zamanın geri döndürülemez sıkışmasıyla hazırlık yapma alanının sıfırlandığı kritik eşik
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir yaklaşma (قرب) sayıp içinde barındırdığı vakit daralması, kuşatıcı sıkışma ve telaş unsurunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أزSıkışma, içten içe kaynama, itişme, kışkırtma ve dar alanda titreşim hareketi; nitekim أزز kökünde kaynayan kazanın homurtusu ve şiddetli tahrik, أزر kökünde ise beli sıkıca sarıp güçlendirme ve kenetlenme anlamı bulunurفDudakların açılmasıyla patlayan nefes harfi olan ف sesi, içteki sıkışma ve titreşimi dışa doğru ani bir sona, vaktin daralarak tükenme sınırına ve kaçınılmaz yüzleşmeye bağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHarekete yön veren belirleyici ilke, kaçınılmaz biçimde öne atılan ve ertelenemeyen kudretli başlangıç hamlesi
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeSürenin kesilmesi, aradaki mesafenin aniden biçilip daralması ve iki durum arasındaki sınırın hızla kalkması
فAğız; söz, açıklık, kenarOlayın sınıra dayanması, son eşikten dışa vurması ve tecelli anının ağzına kadar dolması
أزفGüçlü bir başlangıcın mesafeyi hızla keserek son sınıra dayanmasıKaçınılmaz bir oluşumun aradaki zamanı ve mesafeyi hızla tüketerek doğrudan insanın sınırına ve yüzüne dayanması eylemidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBedenin veya adımların birbirine çok yakın, sıkışık ve kısa olması; devenin ya da insanın adımlarını sıklaştırarak telaşla yürümesi; su kabının veya dar boğazın sıkışması
Cahiliye şiiri kullanımıÜmmü Yezîd bintü’t-Tathriyyet veya Uceyr es-Selûlî’ye nispet edilen beyitte boyu posu tam, basık ve tıkız olmayan yiğit tarif edilirken şöyle denmiştir: فَتىً قُدَّ قَدَّ السَّيْفِ لا مُتَآزِفٌ / وَلا رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وبآدِلُه
Erken Arapça kullanımHudbe b. Haşrem’e ait erken beyitte akşamın ve soğuğun aniden çöküp bastırması şöyle tasvir edilir: وبادرها قصر العشية قرمها / ذرى البيت يغشاه من القر آزف

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça أزف kökü, Sami dillerinde zamanın daralması, hızlı adımlarla sokulma ve bir eşiğin sıkışarak yaklaşması dairesinde yer alır. Kökün ilk iki harfi olan ikili çekirdek, Doğu ve Kuzeybatı Sami dillerinde iç basınç, sıkıştırma ve telaş bildiren köklerle fonetik akrabalık sergiler. İbranicede doğrudan üçlü ses denkliğiyle birebir örtüşen yaygın bir fiil gövdesi bulunmamakla birlikte, zamanın sıkışmasını ve hızlanmasını ifade eden erken Sami arka planı Arapçada özelleşmiştir. Arap dili bu kökü, genel yakınlaşmadan farklı olarak zamanın darlığıyla sınırlı bir yaklaşma, ötelenemez bir vaktin kapıya dayanması ve mekânın tıkızlığı anlamında korumuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأزف ve türevleriVaktin daralması, adımların sıklaşması ve boyun tıkızlığı ekseninde zaman ve mekân sıkışmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkili çekirdek paralellikleriİç baskı, daralma ve aceleyle sokulma anlam alanını paylaşan ortak Sami kök katmanıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde güvenilir dilsel akrabalık tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أزفAnlamlıVaktin daralarak yaklaşmasıBir olayın veya ecelin hızla ve sıkışarak kapıya dayanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
أفزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kullanım dışı bırakılmıştır
زأفAnlamlıHızla öldürme, canını almaBir canlının ölümünü çabuklaştırma, can çekişeni hemen öldürmeHızlı tükeniş bakımından anlam bağı vardır; Kur'an'da geçmez
زفأAnlamlıİtme, defetme, aceleyle sürmeBir şeyi sertçe öne doğru itme ve sevk etmeHızlı sevk ve itiş ortaklığı; Kur'an'da geçmez
فأزAnlamlıYok olma, ölme, kurtulmaÇölü aşıp helaktan çıkma veya aniden can vermeSınırı geçme ve ani bitiş çağrışımı; Kur'an'da geçmez
فزأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أزفMerkezZamanın daralarak yaklaşmasıYaklaşırken imkân ve mühlet aralığını daraltan, telaş uyandıran yakınlaşmaGeri sayımın sonuna gelindiğini ve vaktin sıkıştığını bildirir
قربKomşuGenel yakınlıkZaman, mekân, nesep veya mertebece yakın olmayı ifade eder; darlık veya aciliyet şart değildirMesafe ve derecenin azlığını anlatan genel kavramdır
دنوKomşuAlçalarak veya eğilerek yaklaşmaBir şeyin nesneye doğru sarkması, meyletmesi veya kolayca erişilecek hizaya inmesiDikey veya fiziksel bir erişilebilirlik yönü ağır basar
أفدKomşuVaktin yetersizliğiyle yaklaşmaأزف köküne en yakın eşanlamlıdır; vaktin daralması ve yolculuğun çatmasıZamanın yetmeyecek kadar kısalmasını öne çıkarır
عجلKomşuHız ve ivedilikBir işi vaktinden önce yapma veya telaşla hızlanmaYaklaşmanın kendisinden ziyade eylemin ivmesini ifade eder
بعدZıtUzaklıkZaman, mekân veya mertebe olarak erişilmez derecede uzakta olmaYaklaşmanın, sıkışmanın ve aciliyetin tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأزفZamanın daralarak yaklaşmasıBir hadisenin vaktinin sıkışıp ertelenemez biçimde kapıya dayanmasıdırKesin
LatinceImminere, appropinquareBaşın üstünde belirmek, yaklaşmakImminere kelimesi tehlikenin tepede asılı durması nüansını iyi verir ancak zamanın tıkızlaşması boyutunu tam karşılamazGüçlü
İngilizceTo draw near, to be imminent, to impendKapıya dayanmak, eli kulağında olmakImminent sözcüğü kaçınılmaz tehlike baskısını karşılar, daralan zaman hissini kısmen dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaHerannahen, bevorstehenYaklaşmak, kapıda olmakBevorstehen durumu karşılar fakat olayın yarattığı boğucu sıkışmayı tek başına aktaramazGüçlü
FransızcaÊtre imminent, approcher à grands pasYakınlaşmak, eli kulağında olmakTehlikenin yaklaştığını bildirir; varoluşsal daralma ve telaşı yan anlamlarla kurarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Fiil-i mazi kalıbıKıyametin vaktinin daralıp kesinleşmesiMühletin fiilen tükendiğini, saatin artık kapıya dayandığını ihbar eden tehdit ve uyarı bağlamı (Necm 53:57)
İsm-i fail / Sıfat kalıbıYaklaşan dehşet anı (kıyamet/ölüm)İnsanın vaktini dolduran, yürekleri ağza getiren kaçınılmaz hesap günü (Mü'min 40:18)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve ahiret bahsiKıyametin vakti ötelenemez biçimde yakın mıdır, yoksa izafi midir tartışması; Allah katındaki kesinliğin kul idrakine baskısıEcelin ve kıyametin ansızın bastıran, tehir kabul etmez kesinliği
Fıkıhİbadet ve eda vakitlerinin sonuNamaz veya oruç vaktinin sıkışması, dar vakit kavramıMükellefin gevşek eda imkânını kaybedip daralan vakitte eyleme zorlanması
TefsirKıyamet isimlerinin tahliliKur'an'ın kıyamete neden bu ismi verdiği; zamanın tükenişi ve yüreklerin gırtlağa dayanması tasviriİnkârcıların uzak gördüğü ama hakikatte eşiğe dayanmış bulunan kaçınılmaz an
HadisAhir zaman ve vaktin kısalmasıVaktin daraldığını, ecelin ve fitnelerin yaklaştığını bildiren nebevi ikazlarGafletten uyandırma amacıyla zamanın sıkıştığını ihtar eden uyarı tonu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniEsenlik ve hesap bilinciKaçınılmaz hesap eşiğiTehir arzusunu kırıp insanı tövbeye ve amele sevk etmeVaktin daraldığı hissi, dini hayatın dinamizmini ve sorumluluk bilincini ayakta tutarKesin
İlmiDoğrusal ve geri döndürülemez zamanKritik eşik ve tükeniş noktasıBir sistemin kararlılık aralığının sona ermesiEntropinin veya fiziksel sürecin geri dönülemez son aşamaya girmesini açıklarGüçlü
SiyasiKriz ve çöküş anıSosyal veya idari çözülmenin kapıya dayanmasıTedbir alma mühletinin bitişini haber vermeBir devletin ya da toplumun düzeltme fırsatlarını tüketip nihai sarsıntıyla yüzleşmesiGüçlü
İktisadiİflas ve borç vadesiVadenin dolması ve likidite sıkışmasıÖdeme veya tedbir marjının sıfırlanmasıKaynakların tükendiği ve son ödeme eşiğinin dayandığı finansal darboğazGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerLimit durumunda sıfıra yaklaşmaZaman aralığının sıfıra doğru büzülmesi; bir fonksiyonun kritik eşikte tekilliğe ulaşması ve aralığın kapanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKriz eşiğinde karar daralmasıSosyolojide ve psikolojide bireyin ya da grubun son saniyede alternatiflerini yitirip tek bir kaçınılmaz sonla yüzleşmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi herhangi bir takvimsel yakınlaşma (قرب) derekesine indirgemek ve içerdiği darlık, telaş ve sıkışma gerilimini yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök, zamanın darlığı sebebiyle telafi imkânının kalmadığını, dehşetin yürekleri gırtlağa tıkadığını ve mühletin bittiğini anlatan varoluşsal bir sıkışma anıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki acil ikaz ve sarsıcı tehdit havası kaybolur; kıyamet sadece kronolojik bir uzaklık meselesi gibi algılanır ve sorumluluk bilinci gevşer

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın zaman tasavvurunu ortaya koyar; insanın uzakta sandığı akıbetin aslında zaman ve imkân açısından son derece daralıp eşiğe dayandığını ihtar eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet sahnelerinin, inkârcılara yönelik son uyarıların ve canın boğaza geldiği ölüm/ecel bağlamlarının yer aldığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kıyametin geleceğe ait belirsiz ve pasif bir bekleyiş olduğu zannını yıkar; her an kapıyı çalabilecek, hazırlık payı bırakmayan aktif bir daralma olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAdımların sıklaşması, bedenin basıklaşıp tıkızlaşması ve aradaki boşluğun daralarak sıkışması.
  • Soyut anlamBir olayın, ecelin ya da hesabın zaman aralığını hızla tüketerek ertelenemez biçimde eşiğe dayanması.
  • Sistematik karşılıkSistemin eylemsizlik marjını sıfırlayan, telafi payını ortadan kaldıran ve kaçınılmaz sonuca geçişi zorunlu kılan kritik limit noktası.
  • LaTeX modelilim⁡Δt→0D(Δt)=0  ⟹  Ψ→Ω
  • LaTeX açıklamasıFormülde Δt kalan süreyi, D kalan mühlet veya imkân aralığını temsil eder. Kalan süre sıfıra yaklaşırken imkân aralığı sıfırlanmakta ve sistemin mevcut hali olan Ψ, kaçınılmaz nihai akıbet ve tekillik olan Ω durumuna zorunlu olarak dönüşmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا