أفق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ف-ق2 sîga, 10 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.الْآفَاقِشهدأفقرأيربببينبِالْأُفُقِأييعلونفس

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

أفق

أ - ف - ق

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Ufuk gök ile yerin birleşmiş görünen yerdir. Görünürde gök ile yerin birleşmiş gibi göründüğü yerdir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءفق · أَفق · افق

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ufuk gök ile yerin birleşmiş görünen yerdir. Görünürde gök ile yerin birleşmiş gibi göründüğü yerdir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.828 harf
القاف والفاء و"وايء" معهما ق ف و، و ق ف، ف و ق، و ف ق، ف أ ق، ف ق أ، أ ف ق مستعملات قفو: القَفْوَةُ: رهجة تثور عند أول المطر. والقَفْوُ: مصدر قولك: قفا يَقْفُو، وهو أن يتبع شيئاً، وقَفَوْتُه أَقْفُوه قَفْواً، وَتَقَفَّيْتُه، أي: اتبعته. قال الله جل وعز: "ولا تَقْفُ ما ليس لك به علم". وقَفَوْتُه: قَذَفْتُه بالزنية، وفي الحديث: "من قفا مؤمناً بما ليس فيه وَقَفَهُ الله في ردغة الخبال". أي: قَذَفه.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR841 harf
الآفاقُ: النواحي: الواحد أُفْقٌ وأُفَقٌ. ورجلٌ أَفَقيٌّ بفتح الهمزة والغاء، إذا كان من آفاقِ الأرض. حكاه أبو نصر، وبعضهم يقول أُفُقيٌّ بضمهما، وهو القياس. وفرسٌ أُفُقٌ بالضم، أي رائعٌ، وكذلك الأنثى. قال الشاعر: أُرَجِّلُ لِمَّتي وأَجُرُ ذَيْلـيوتحملُ شِكَّتي أُفُقٌ كُمَيْتُ والآفِقُ: الذي بلغ النهاية في الكرم، على فاعِلٍ. تقول منه أَفِقَ بالكسر يَأْفَقُ أَفَقاً. وفرسٌ آفِقٌ قوبل من آفِقٍ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok24.803 harf
Madde başı: أَفقباب القاف والفاء قفا ، قوف ، قيف ، فقأ ، وقف ، وفق ، أَفق ، فوق ، فأق . قفا : قال الليث : القَفْوُ : مصدرُ قولِك : قَفَا يَقْفُو قَفْواً ، وهو أَن يتَّبع شيئاً . وقال الله جل وعز : ( وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ) ( الإسراء : 36 ) . قال الفراء : أكثر القراء يجعلونها مِن قَفَوْتُ ، كما تقول : لا تَدْعُ مِنْ دعوْتُ . قال : وقرأ بعضهم : ( لا تَقُفْ ) مِثل ولا تَقُل . والعرب تقول : قُفْتُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.510 harf
(باب الهمزة والفاء وما بعدهما في الثلاثي) (أفق) الهمزة والفاء والقاف أصل واحد، يدلّ على تباعُد ما بين أطراف الشيء واتساعِه، وعلى بلوغ النهاية. ومن ذلك الآفاق: النواحي والأطراف ، وآفاق البيت من بيوت الأعراب: نواحيه دون سَمْكِهِ. وأنشد يصف الخِلال: وأقصَمَ سَيَّارٍ مع الناس لم يَدَعْ *** تراوُحُ آفاقِ السّماء لـه صدرَا([1])ولذلك يقال أَفَق الرَّجُل، إذا ذهب في الأرض. وأخبرني أبو بكر أحمد بن محمد
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR258 harf
- قال تعالى: ﴿سنريهم إياتنا في الآفاق﴾ [فصلت/53] أي: في النواحي، والواحد: أفق وأفق (قال في اللسان: الأفق والأفق مثل عسر وعسر)، ويقال في النسبة إليه: أفقي، وقد أفق فلان: إذا ذهب في الآفاق، وقيل: الآفق للذي يبلغ النهاية في الكرم تشبيها بالأفق الذاهب في الآفاق.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR386 harf
أ ف ق فلان جوال في الآفاق وهو أفقي وأفقي وما في آفاق السماء طرة سحاب وعجت رائحة البخـور فـي آفـاق البيـت‏.‏ وفلـان فائـق آفق أي غالب في فضله وقد أفق على أصحابه وأفقهم‏.‏ قال الكميت‏:‏ الفاتقون الراتقو - ن الآفقون على المعاشر وقال أبو النجم‏:‏ بين أب ضخم وخال أفق وفرس أفق بوزن واحد الآفاق‏:‏ رائعة‏.‏ تقول‏:‏ رأيت آفقاً على أفق‏.‏ وشربت الإبل حتـى امتدت أفقها أي جلودها جمع أفيق‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.636 harf
الأُفْق والأُفُق مثل عُسْر وعسُر: ما ظهر من نواحي الفَلَك وأَطراف الأَرض، وكذلك آفاق السماء نواحيها، وكذلك أُفْق البيت من بيوت الأَعراب نواحيه ما دون سَمْكه، وجمعه آفاق، وقيل: مَهابُّ الرياح الأَربعة: الجَنُوب والشَّمال والدَّبور والصَّبا. وقوله تعالى: سنُريهم آياتِنا في الآفاق وفي أَنفُسهم؛ قال ثعلب: معناه نُرِي أَهل مكة كيف يُفتح على أَهل الآفاق ومَن قرُب منهم أَيضاً. ورجل أُفُقِيّ وأَفَقِيّ:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR182 harf
* أ ف ق * * الآفاقُ * النواحي الواحد * أُفُقٌ * و * أُفْقٌ * مثل عسُر وعسْر ورجل * أَفَقيٌّ * بفتح الهمزة والفاء إذا كان من * آفاقِ * الأرض وبعضهم يقول * أُفُقيٌّ * بضمهما وهو القياس
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.573 harf
الأفق، بالضم، وبضمتين كعسر وعسر: الناحية، ج: آفاق قال الله تعالى: وهو بالأفق الأعلى وقال عز وجل: سنريهم آياتنا في الآفاق، وقد جمع رؤبة بين اللغتين: ويغتزي من بعد أفق أفقا قال شيخنا: وذكروا في الأفق بالضم أنه استعمل مفردا وجمعا، كالفلك، كما في النهاية، قلت: وبه فسر بيت العباس رضي الله عنه يمدح النبي صلى الله عليه وسلم: وأنت لما ولدت أشرقـت ال
Maddenin bağlantısı

الأفق، بالضم، وبضمتين كعسر وعسر: الناحية، ج: آفاق قال الله تعالى: وهو بالأفق الأعلى وقال عز وجل: سنريهم آياتنا في الآفاق، وقد جمع رؤبة بين اللغتين: ويغتزي من بعد أفق أفقا

قال شيخنا: وذكروا في الأفق بالضم أنه استعمل مفردا وجمعا، كالفلك، كما في النهاية، قلت: وبه فسر بيت العباس رضي الله عنه يمدح النبي صلى الله عليه وسلم: وأنت لما ولدت أشرقـت ال أرض وضاءت بنورك الأفق ويقال: إنه إنما أنث الأفق ذهابا إلى الناحية، كما أنث جرير السور في قوله: لما أتى خبر الزبير تضعضعت سور المدينة والجبال الخشـع أو الأفق: ما ظهر من نواحي الفلك وأطراف الأرض. أو الأفق: مهب الرياح الأربعة: الجنوب، والشمال والدبور، والصبا. والأفق: ما بين الزرين المقدمين في رواق البيت. وأفق البيت من بيوت الأعراب: نواحيه ما دون سمكه. وهو أفقي بفتحتين لمن كان من آفاق الأرض، حكاه أبو نصر، كما في الصحاح، قال الأزهري: وهو على غير قياس وقال الجوهري: بعضهم يقول: أفقي بضمتين وهو القياس، قال شيخنا: النسب للفرد هو الأصل في القواعد، وبقي قول الفقهاء في الحج ونحوه آفاقي هل يصح قياسا على أنصاري ونحوه، أولا يصح بناء علي أصل القاعدة. والنسبة إلى الجمع منكرة أطال البحث فيه ابن كمال باشا في الفرائد، وأورد الوجهين، ومال إلى تصحيح قول الفقهاء، وذهب النووي إلى إنكار ذلك وتلحين الفقهاء، والأول عندي صواب ولا سيما وهناك مواضع تسمى أفقا تلتبس النسبة إليها، والله أعلم. ورجل أفاق كشداد: يضرب في الآفاق: أي نواحي الأرض مكتسبا ومنه حديث لقمان بن عاد : صفاق أفاق. وفرس أفق ، بضمتين: أي رائع يقال للذكر والأنثى كما في الصحاح، وأنشد للشاعر المرادي، هو عمرو بن قنعاس: وكنت إذا أرى زقا مريضا يناح على جنازته بكـيت أرجل لمتي وأجر ذيلـي وتحمل شكتي أفق كميت وأفق الرجل كفرح يأفق أفقا: بلغ النهاية في الكرم كما في الصحاح والعباب أو في العلم، أو في الفصاحة وغيرها من الخير من جميع الفضائل، فهو آفق على فاعل ، ومنه قول الأعشى يمدح إياس ى ابن قبيصة: آفقا يجبى إليه خرجـه كل مما بين عمان وملح وكذلك أفيق. وقال ابن برى: ذكر ا القزاز أن الآفق فعله أفق يأفق، أي: من حد ضرب، وكذا حكى عن كراع، واستدل القزاز على أنه آفق على زنة فاعل بكون فعله على فعل، أنشد أبو زياد شاهدا على آفق بالمد لسراج ابن قرة الكلابي: وهي تصدى لرفـل آفـق ضخم الحدول بائن المرافق وأنشد غيره لأبى النجم: كم بين أب ضخم وخال آفق بين المصلى والجواد السابق وأنشد أبو زيد: تعرف في أوجهها البشائر آسان كل آفق مشاجـر قال علي بن حمزة: أفق مشاجر بالقصر لا غير، قال: والأبيات المتقدمة تشهد بفساد قوله. وهي بهاء عن ابن فارس ، وقال غيره: لا يقال في المؤنث على القياس. والآفق: فرس كان لفقيم بن جرير بن دارم، قال دكين بن رجاء الفقيمي: بين الخباسيات والأوافق وبين آل ساطع وناعق كلها أسامي خيول فقيم. وأوفق فلان يأفق من حد ضرب: إذا ركب رأسه، وذهب في الآفاق وفي الصحاح: أفق فلان : إذا ذهب في الأرض، والذي ذكره المصنف هو قول الليث. وأفق في العطاء أفقا، أي: فضل، وأعطى بعضا أكثر من بعض نقله الجوهري، وأنشد للأعشى يمدح النعمان: ولا الملك النعمان يوم لقيتـه بنعمته يعطى القطوط ويأفق

ويروى: بغبطته وأراد بالقطوط: كتب الجوائز، قيل: معنى يأفق: يفضل، وقيل: يأخذ من الآفاق. وأفق الأديم يأفقه أفقا: إذا دبغه إلى أن صار أفيقا نقله الجوهري. وأفق: أي كذب كأفك، عن ابن عباد . وأفق يأفق أفقا: إذا غلب عن كراع، وابن عباد. وأفق أفقا: ختن عن ابن عباد. وأفق الطريق، محركة: سننه، وعن ابن الأعرابي: وجهه، ج: آفاق كسبب وأسباب ، ومنه قولهم: قعد فلان على أفق الطريق. والأفيق كأمير: الفاضلة من الدلاء قاله أبو عمرو، ونصه على الدلاء. وأفيق : ة، بين حوران والغور وهو الأردن ومنه عقبة أفيق، ولا تقل: فيق فإنها عامية ، وهي عقبة طويلة نحو ميلين، قال حسان بن ثابت: لمن الدار أقفرت بمـعـان بين أعلى اليرموك فالصمان فقفا جاسـم فـدار خـلـيد فأفيق فجانبـي تـرفـلان وأفيق، بلفظ التصغير، عليه السلام لبنى يربوع قال أبو دؤاد الإيادي: وأرانا بالجزع جزع أفيق نتمشى كمشية الناقلات أو أفيق: ة بنواحي ذمار وقد أغفله ياقوت والصاغاني. والأفيق: الجلد الذي لم يتم دباغه وفي الصحاح: لم تتم دباغته، وقال ثعلب: الذي له يدبغ. أو الأفيق: الأديم دبغ قبل أن يخرز نقله الجوهري عن الأصمعي أو قبل أن يشق. وقيل: هو ما يدبغ بغير القرظ والأرطي وغيرهما من أدبغة أهل نجد، وقيل: هو حين يخرج من الدباغ مفروغا منه، وفيه رائحته وقيل: أول ما يكون من الجلد في الدباغ فهو منيئة، ثم أفيق ثم يكون أديما كالأفيقة والأفق ككتف وسفينة فيهما وقد جاء ذكر الأفيقة في حديث غزوان فانطلقت إلى السوق فاشتريت أفيقة، أي سقاء من أدم قال ابن الأثير: أنثه على تأويل القربة والشنة، قال ابن سيده: وأرى ثعلبا قد حكى في الأفيق الأفق، مثل النبق، وفسره بالجلد الذي لم يدبغ، قال: ولست منه على ثقة. ج: أفق، محركة مثل أديم وأدم نقله الجوهري ويقال: أفق بضمتين وأنكره اللحياني، وقال: لا يقال في جمعه أفق ألبتة، وإنما هو الأفق بالفتح، فأفيق على هذا له اسم جمع وليس له جمع أو المحركة اسم جمع وليس بجمع لأن فعيلا لا يكسر على فعل كما في المحكم. وقال الأصمعي: جمع الأفيق: آفقة ، كأرغفة في رغيف ، وآدمة في أديم، نقله الجوهري. والأفقة، محركة: الخاصرة والجمع أفق، عن ابن الأعرابي كالآفقة ممدودة وهذا عن ثعلب. وقال الليث: الأفقة: مرقة من مرق الإهاب قال: ومرقه: أن يدفن تحت الأرض حتى يمرط ويتهيأ دباغه. وقال ابن عباد: الأفقة، بالضم: القلفة. قال: ورجل آفق، على أفعل: إذا لم يختن. والأفاقة ككناسة : ع ب البحرين، قرب الكوفة ذكره لبيد فقال: وشهدت أنجية الأفاقة عـالـيا كعبي، وأرداف الملوك شهود وأنشد ابن بري للجعدي: ونحن رهنا بالأفـاقة عـامـرا بما كان في الدرداء رهنا فأبسلا أو هو: إماء لبنى يربوع قاله المفضل، وله يوم معروف، قال العوام ابن شوذب: قبح الإله عصابة من وائل يوم الأفاقة أسلموا بسطاما وكانت الأفاقة من منازل أهل المنذر، وقال ياقوت: وربما صحفه قوم فقالوا: الأفاقه، بفتح الهمزة وإظهار الهاء، مثل جمع فقيه. وأفاق كغراب عليه السلام: قال عدي ابن زيد العبادي: سقى بطن العقيق إلى أفاق ففاثور إلى لبب الكثـيب وقال نهشل بن حرى: يجرون الفصال إلى الندامـى بروض الحزن من كنفي أفق

والأفيقة ككنيسة: الأفيكة، أو هي الداهية المنكرة. وقال الأصمعي. يقال: تأفق بنا فلان : أي أتانا من أفق قال أبو وجزة: ألا طرقت سعدى فكيف تأفقت بنا وهي ميسان الليالي كسولها وقيل: تأفقت: ألمت بنا، وأتتنا. ومما يستدرك عليه: أفقه يأفقه: إذا سبقه في الفضل، وكذا أفق عليه، قال الكميت: الفاتـقـون الـراتـقـو ن الآفقون على المعاشر وأفق يأفق: أخذ من الآفاق. وقال الأصمعي: بعير آفق ، وفرس آفق : إذا كان رائعا كريما، والبعير عتيقا كريما. وفرس آفق ، قوبل من آفق وآفقة: إذا كان كريم الطرفين، كما في الصحاح. قال ابن بري: والأفيق من الإنسان، ومن كل بهيمة : جلده، قال رؤبة يصف سهما: يشقى به صفح الفريص والأفق وفي نوادر الأعراب: تأفق به، وتلفق: لحقه.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.785 harf
Madde başı: افقأَفَقَ 1 أَفَقَ ذ , (JK, S, K,) aor. اَفِقَ , (JK, K,) inf. n. أَفْقٌ, (TK,) He went his own way, at random, or heedlessly, (رَكِبَ رَأْسَهُ,) and went away in the آفَاق [or regions, &c., of the land]: (Lth, JK, K:) or he went away in, or into, the land, or country: (S:) and he took his way into the آفاق [or regions, &c.,] of the land. (JK.) ― -b2- [Hence, app.,] أَفَقَ, aor. as above; thus, says
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok20.536 harf
Madde başı: ءفقءفق أَفَقَ - يَأْفِقُ - أُفُق - آفاق أَفَقَ - يَأْفِقُ - أُفُق - آفاق أَفَقَ - يَأْفِقُ + الكائن: يبتعد بشكل كبير حتى يعسر تبينه كأنه اختفى خلف خط الأفق أُفُق - الأفق: على وزن " فـُعـُل" اسم فعل " أفَقَ - يَأفِقُ ": اسم مكان منه: المكان الذي يراه الناظر وقد اتصل به نهاية المنظور من الأرض بالسماء، ويختفي الجسم المبتعد بشدة خلفه آفاق: جمع " أُفُق
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler10 mücavir (19 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رأي

    2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  2. بين

    2 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  3. كفي

    1 ortak ayet · “Dengi” demektir

  4. علو

    1 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır

  5. شهد

    1 ortak ayet · Petekteki baldır

  6. حقق

    1 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  7. نفس

    1 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  8. شيأ

    1 ortak ayet · Şey

  9. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  10. ربب

    1 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى

    UfuktaVe o; en yüce ufukta idi.

  2. وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ

    UfuktaAndolsun ki; onu, apaçık ufukta görmüştür.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأفق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerطرف, قطر, حدد
Zıt Kökمركز
Çekirdek Özet 1İki alanın birleştiği en uzak kenar, kuşatıcı sınır ve göz eriminin bittiği nihai açıklık
Çekirdek Özet 2Vahyin indiği ve tecelli ettiği kozmik sınır çizgisi ile evrendeki dış işaretler sahası
Çekirdek Özet 3Algı ve bilginin nihai kuşatıcı ufku; dış alemdeki nesnel gerçeklik alanı
Kritik Hata RiskiUfku salt görsel bir manzara çizgisi sayıp bilgi, vahiy ve nesnel alemdeki ontolojik sınır işlevini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أفAni çıkış, belirip silinme, soluk veya darlıkla dışa vurma; أفف kökünde bıkkınlık nefesiyle dışarı üfleme, أفك kökünde doğruluk zemininden hızla sapma, أفل kökünde ise gözden kaybolup batma hareketidirقHareketin sınır, çevreleme ve kesin bir kuşatıcı hatla sonlanmasını sağlayarak genişliğin nihai çeperine ve en uç çevreye (أفق) dönüşmesini sağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan ilksel çıkış ve görüş alanının merkezindeki başlangıç enerjisi
فAğız; söz, açıklık, kenarGenişleyen açıklık, dış çeper ve sınırın iki yana doğru açılması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırGenişleyen alanın nihai bir daire ve çember şeklinde toplanıp son bulduğu kuşatıcı hat
أفقGüçle başlayan açıklığın nihai bir sınır hattında toplanmasıMerkezden dışa doğru açılan görüş ve varlık sahasının nihai sınır çemberinde toplanıp belirginleşmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGök ile yerin birleştiği en uzak kenar; çöl çadırının tavanı haricindeki yan etekleri ve tabaklanıp gerilerek genişletilmiş tam deri (el-efîk)
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde Numan b. Münzir’in ikramını ve gücünü anarken bu kökü her yönden, en uzak ufuklardan mal toplayıp veren hükümdar bağlamında zikreder: ولا الملك النعمان يوم لقيته / بأمته يعطي الفطوط ويأفق
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr’un naklettiği üzere Lokman b. Âd kardeşini vasfederken onu uzak ufukları gezen, dünyayı dolaşan bir tüccar veya seyyah olarak صَفّاقٌ أَفّاق terkibiyle nitelemiştir

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.

Sami etimolojik katman

Arapça أفق kökü, Sami dillerinin güney ve batı kollarında gök kubbenin yeryüzüyle temas ettiği nihai çevre, köşe ve sınır hattını ifade eden bir morfem olarak belirginleşir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan bu kök düzenli bir üçlü fiil olarak aynı yaygınlıkta korunmamış; gök sınırı ve ufuk kavramı daha çok فأى veya فقه ile sesdeş kökler ya da köşe ve kanat anlamına gelen kelimelerle karşılanmıştır. Ancak kökün semantik matrisinde yer alan açıklık, genişleme ve derinin çeperine kadar gerilmesi anlamı, Güney Sami dillerinde ve kadim Arap lehçelerinde coğrafi ve kozmik bir sınır çizgisi olarak kristalleşmiştir. Kökün Arapçadaki gelişimi, fiziksel bir çadır eteğinden veya tabaklanmış derinin nihai kenarından, gök kubbenin görünen en uç dairesel hattına ve oradan da evrenin en uç nesnel sahasına doğru soyutlanma göstermiştir.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lane, Arabic-English Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDeri germe, çadır eteği ve gök sınırıÇadırın yan kenarları ve tabaklanarak gerilmiş deri genişliği üzerinden göğün nihai kenarına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÇevreleyen sınır ve köşeÇevreleme ve açıklığın sınır hattı anlamı bölgesel Sami kullanımlarıyla örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أفقAnlamlıUfuk, sınır, genişlemeGöğün yerle birleştiği en uzak kenar, nihai sınır hattıHedef kök; Kur'an'da geçer
أقفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
فأقAnlamlıÜstünlük, kabarma, can çekişmeCanın boğaza gelmesi, devenin sütünün iki sağım arasında toplanmasıKur'an'da geçmez; fasıla ve aralık anlamı taşır
فقأAnlamlıPatlatmak, yarmakGözü çıkarmak, kabarcığı patlatmak, suyun yarılarak çıkmasıKur'an'da geçmez; dış kabuğu yarıp açma hareketi
قأفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
قفأAnlamlıİkram etmek, ardından gitmekBirinin arkasından gitmek, ona özel ikramda bulunup öncelemekKur'an'da geçmez; yöneliş ve ardıllık bildirir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أفقMerkezKuşatıcı nihai sınırAlgının ve mekanın dairesel olarak ulaştığı en uç birleşim hattıGözün ve bilginin bittiği dış çeper
طرفKomşuUç, kenarNesnenin veya alanın yalnızca tekil bir kenarı veya ucuDairesel ve kuşatıcı bir hat değil, doğrusal sınırdır
قطرKomşuBölge, çap, yanBir sahanın geçit veren kenarı, çapı veya çevreleyen bölgeleriİçinden geçilebilen veya yağmur gibi dökülen yan kuşağı ifade eder
حددKomşuEngelleyici sınırİki şeyi birbirinden ayıran, geçişi engelleyen yapay veya kesin sınırKeskin ayrım ve engelleme baskındır; görsel birleşme hattı değildir
مركزZıtMerkez, odakHareketin ve alanın en içteki dayanak ve çekirdek noktasıÇevreleyen dış sınıra zıt olarak varlığın toplandığı orta yer

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأفقUfuk, nihai sınırGöz eriminin bittiği yer ile gök ve yerin temas çizgisiKesin
LatinceHorizon, fines, ambitusSınır hattı, görüş çevresiYunanca horizondan ödünç alınan terim görüşü sınırlayan daireyi tam karşılarGüçlü
İngilizceHorizon, vista, expanseUfuk, görüş açısı, enginlikHorizon kavramı hem fiziksel sınırı hem bilgi ufkunu tam olarak verirKesin
AlmancaHorizont, GesichtskreisUfuk, görüş çemberiBilgi ve algı çeperini kuşatıcı şekilde karşılarKesin
FransızcaHorizon, confinsUfuk, sınır boylarıMekanın bittiği ve uzandığı nihai sınırı ifade ederKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْآفَاقِDış alem, evrenin nesnel sahasıİnsanın kendi iç dünyasının (أَنفُس) karşısında yer alan makrokozmos, kâinat ayetleri (Fussilat 41:53)
بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰGöğün en yüce sınırıCebrail'in peygambere ilk göründüğü yüce, yüksek ve kuşatıcı semavi makam (Necm 53:7)
بِالْأُفُقِ الْمُبِينِApaçık, berrak ufuk çizgisiVahiy elçisinin apaçık, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde tecelli ettiği ufuk (Tekvîr 81:23)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAfak ve enfüs deliliAllah'ın varlığı ve birliğine dış dünyadaki kozmolojik delillerle (آفاق) insanın iç yapısındaki deliller (أنفس) üzerinden ulaşılmasıDış, nesnel ve kozmik alem alanı
FıkıhAfakî (mîkat dışından gelen) terimiHac ve umre menasikinde, belirlenen mikat sınırlarının dışından gelen mükelleflerin hukuki statüsüHarem ve mikat sınırlarının ötesindeki uzak bölgeler
TefsirRüyet ve vahiy tecellisiNecm ve Tekvîr surelerinde Hz. Peygamber’in vahiy meleğini ufukta bizzat kendi suretinde görmesinin mahiyetiMeleğin gök ile yer arasındaki bütün görüş sahasını doldurması
HadisMirac ve nüzul rivayetleriCebrail’in gök ile yer arasını kaplayacak ve ufku bütünüyle dolduracak şekilde görülmesiİdrak sınırlarını kuşatan azamet ve açıklık

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin tecelli alanıOntolojik sınırGayb ile şehadet alemi arasındaki irtibat hattıVahiy şehadet alemine ufuk çizgisinden girerGüçlü
İlmiBilgi felsefesiEpistemolojik çeperGözlem ve deneyin ulaştığı nesnel dış evrenBilgi iç duyumdan dış evrene yönelerek kemale ererGüçlü
SiyasiJeopolitik yayılımHakimiyet ve egemenlik sahasıİktidarın meşruiyet ve etki sınırlarının genişlemesiBir nizamın kendi merkezinden uzak coğrafyalara açılmasıMuhtemel
İktisadiTicaret ve pazar alanıDış pazar, küresel dolaşımMal ve sermayenin yerel sınırları aşarak uzak bölgelere akmasıÜretimin uzak pazarlarla buluşma kapasitesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerOlay ufku ve asimptotFizikte bir gözlemcinin bilgi edinebileceği nihai ışık/zaman sınırı; matematikte bir eğrinin sonsuzda yaklaştığı teğet hatGüçlü
Beşeri bilimlerAnlama ufku (Gadamer hermeneutiği)İnsanın tarihsel, kültürel ve zihinsel sınırlarının yeni bir metin veya gerçeklikle karşılaşarak genişlemesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece gün batımı veya doğumunun izlendiği estetik bir manzara çizgisine veya sıradan bir dünya coğrafyasına indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın iç yapısının (أنفس) zıddı olarak bütün bir makrokozmik dış dünyayı ve vahiy meleğinin göründüğü metafizik geçiş eşiğini kuşatan anlam
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAfak ayetlerini sadece tarihsel fetihler veya görsel gökyüzü manzarası sanarak Kur'an'ın evrensel kozmolojik ve epistemolojik delil sistemini daraltmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin indiği eşiği (şehadet ile gayb arası) ve Allah’ın varlığına götüren dış deliller sahasını tanımlayan anahtar bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin ilk tecelli anlarını anlatan necm ve tekvîr sureleri ile tevhidin delillerini afak-enfüs dengesinde sunan mekanik/kozmolojik ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin gizli, belirsiz veya sübjektif bir kuruntu olduğu iddiasını çürüterek, onun apaçık ufukta gerçekleşen nesnel bir müşahede olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYeryüzü ile gökyüzünün göz eriminde birleşir gibi göründüğü en uzak dairesel çevre hattı, çadır eteği ve gerilmiş derinin çeperi.
  • Soyut anlamBilginin, algının ve varlığın ulaştığı nihai sınır, kâinatın nesnel dış sahası ve gayb ile şehadet arasındaki tecelli eşiği.
  • Sistematik karşılıkİnsan bilincinin içsel derinliği (أنفس) ile kâinatın dışsal enginliği (آفاق) arasındaki epistemolojik ve ontolojik tamamlayıcılık.
  • LaTeX modeli∂Ω=U  ⟺  lim⁡r→∞B(x,r)∩S=U
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω gözlemcinin veya insanın idrak alanını, ∂Ω bu alanın nihai dış sınırını temsil eder. B(x,r) merkezinde gözlemci x ve yarıçapı r olan genişleyen görüş/bilgi küresini, S nesnel dış alemi, U ise bu iki alanın arakesitinde oluşan nihai ufuk hattını simgeler. Formül, bilginin ve görüşün sonsuza uzanan sınırda (r→∞) nesnel gerçeklikle temas ederek ufku oluşturduğunu ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا