إسرائيل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc

إسرائيل

إ - س - ر

KÖK
  • Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
  • 0 sözlük

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökإسرائيل
YapıÖzel ad
Özel DurumArapçalaşmış (muarreb), gayrimunsarif özel isim
Bağlamsal Yakın Köklerيعقوب, يهود, عبر
Zıt Kökفرعون
Çekirdek Özet 1Sami dillerinde Tanrı ile güreşen veya Tanrı'nın kulu, seçilmiş kişi anlamında Yakub peygambere verilen lakap
Çekirdek Özet 2Vahiy ve nübüvvet emanetini taşıyan, ahit ve nimetle mükellef kılınan Yakub soyu ve topluluğu
Çekirdek Özet 3Ahit ve emanet bilinciyle var olan, nankörlük ve sözden dönme durumunda zillet ve dağılmaya uğrayan tarihsel teolojik prototip
Kritik Hata Riskiİsmi biyolojik ve ırkî bir üstünlük nitelemesi sayarak Kur'an'daki ahlaki ve hukuki ahit çerçevesinden koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أسرBağlamak, esir almak, sıkıca tutmak; أسر, أسس, أسف köklerinde sıkı irtibat ve düğümleme anlamı bulunurيلİbranice kökenli teoforik ad yapısının Arapçaya aktarılmasıyla özel ad kimliği kazanmıştır; Arapça sülasi türetim işletilmez

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlahi seçilme, önderlik ve kökensel başlangıç gücü
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaİlahi koruma altına girme ve ahde dayanma çabası
رİnsan başı; baş, ilk, üstToplumun başı, seçkin peygamber şahsiyeti ve hiyerarşi
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlahi hitap ve kudretin teyidi
ءÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçNefesin ve nidanın kesinleşmesi, harfin türetme imgesidir
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaİlahi gücün tasarrufu ve amel sorumluluğu
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaİlahî iradeye bağlanma, yönlendirilme ve ilah ismi
إسرائيلHarf imgelerinin birleşimiyle ilahi iradeye bağlanan, yönlendirilen ve ahit altına alınan öncü şahsiyetBütüncül hareket ilahi rehberliğe bağlanan ve onunla imtihan edilen öncü kimliği kurar

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel ad olması sebebiyle bedeni veya fiziksel bir nesneye delalet etmez; tarihsel olarak Yakub peygambere verilen unvandır
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde ehl-i kitap ve Yahudi kabilelerinin tarihsel kökeni bağlamında anılır
Erken Arapça kullanımKlasik lügat ve rivayetlerde gayrimunsarif, 'acemî (Arapça dışı) birleşik isim olarak إسرا ve إيل unsurlarından kurulduğu tescil edilmiştir

Kaynak Lisânü'l-Arab, Tâcü'l-Arûs, Kitâbü'l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça إسرائيل kelimesi, Kuzeybatı Sami dillerinden İbraniceye dayanan teoforik bir özel isimdir. İbranice kökeni ישראל biçimindedir. Bu isim iki unsurdan oluşur: birincisi mücadele etmek, direnmek veya yönetmek köküne giden unsur, ikincisi ise Sami dillerinde genel Tanrı adını veren ilahi unsurdur. Geleneksel etimolojide Yakub peygamberin Tanrı'nın meleği ile güreşmesi anlatısına dayandırılırken, dilbilimsel olarak Tanrı hükmeder veya Tanrı'nın kulu anlam alanı ağır basar. Süryaniceye ܐܝܣܪܐܝܠ biçiminde aktarılmıştır. Arapçaya İslam öncesi dönemde Arap Yarımadası'ndaki Sami dilleri teması ve dini metinler yoluyla girmiş, muarreb kabul edilerek gayrimunsarif olarak morfolojiye yerleşmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönإسرائيلKlasik Arap dilcilerine göre Arapça sülasi köklerden türetilmemiş, yabancı dilden aktarılmış birleşik özel addırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiישראל / ܐܝܣܪܐܝܠİbranice ve Süryanice teoforik şahıs ismi; doğrudan ses denkliğiyle Arapçaya taşınmıştırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında organik kök türetimi bulunmamaktadırGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü'l-Arab, Jeffery.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
إسرائيلAnlamlıYakub peygamber ve soyuKur'an'da geçen hedef özel addırKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
إسرائيلMerkezTarihsel ahit topluluğuDoğrudan Yakub'un şahsını ve onun soyundan gelen kabileler birliğini ifade ederBütüncül vahiy muhataplığı
يعقوبKomşuŞahıs adıİsrail'in asıl adı olup nübüvvet silsilesindeki baba-oğul bağını vurgularŞahıs ve peygamberlik boyutu
يهودKomşuDini ve kabilevi zümreİsrailoğullarının sonraki tarihsel ve teolojik fırkalaşma evresini nitelerDaralmış dini kimlik
عبرKomşuEtnik ve coğrafi aidiyetNehri geçenler anlamında tarihsel etnik kökeni imlerCoğrafi ve dilsel çerçeve
فرعونZıtZorbalık ve ilahlık iddiasıİsrailoğullarını ezen, ahit ve vahyin karşıtı olan taşkın siyasi iktidarAhit karşıtı tiranlık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaإسرائيلYakub peygamber ve soyuTarihsel ahit topluluğu ve peygamber unvanıKesin
LatinceIsraelİsrail, Yakub soyuİbrani geleneğindeki dini ve etnik karşılığı bütünüyle taşırKesin
İngilizceIsrael, Children of Israelİsrail, İsrailoğullarıŞahıs, kavim ve teolojik zümre anlamlarını karşılarKesin
AlmancaIsrael, Israelitenİsrail, İsrailoğullarıTarihsel ve kutsal metin bağlamındaki zümreyi karşılarKesin
FransızcaIsraël, enfants d'Israëlİsrail, İsrailoğullarıTeolojik ve tarihsel aktarımı tam karşılarKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بنو إسرائيلYakub'un soyu ve ahit topluluğuKendilerine verilen nimetler, vahiy emaneti ve imtihanlar; Bakara 2:40
إسرائيلBizzat Yakub peygamberin şahsıTevrat inmeden önce kendisine bazı yiyecekleri haram kılması bağlamı; Âl-i İmrân 3:93
ذرية من حملنا مع نوح / إسرائيلNübüvvet zürriyetiHidayete erdirilmiş peygamber soyu silsilesinde anılması; Meryem 19:58

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet, ahit ve ilahi adaletSeçilmişliğin ırkî değil amelî ve itikadî şarta bağlı olduğuİlahi sorumluluk
FıkıhŞer'u men kablenâİsrailoğullarına konulan ağır hükümlerin ümmet-i Muhammed için bağlayıcılığıHüküm ve ahit sürekliliği
TefsirTarihsel kıssalar ve muarreb kelimelerKelimenin etimolojik kökeni ve Kur'an'daki zillet-nimet diyalektiğiİmtihan ekseni
Hadisİsrâiliyyât ve geçmiş ümmet haberleriÖnceki ümmetlerden nakledilen haberlerin ölçüsü ve ibret yönüHaber ve ibret

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve emanetAhit ehliVahiy emanetini taşımaİlahi mesajı koruma ve amel etme yükümlülüğüKesin
İlmiKitap ve hikmetKitap ehliBilgiyi muhafaza ve aktarmaTevrat ve hikmetin taşıyıcısı olma sorumluluğuGüçlü
SiyasiToplumsal örgütlenmeİttifak ve fırkalaşmaAdalet veya taşkınlık üretmeBirlik olunduğunda izzet, tefrikaya düşüldüğünde zillet haliGüçlü
İktisadiMülkiyet ve helal-haramNimet ve yaptırımŞükür veya mahrumiyetİsyan sebebiyle temiz rızıkların haram kılınması imtihanıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeri besleme döngüsü (feedback loop)Sisteme verilen girdinin ahde bağlılığa göre denge veya çöküş üretmesiMuhtemel
Beşeri bilimlerToplumsal sözleşme ve anomik çözülmeBir topluluğun ortak ahitle yükselip normları çiğnediğinde dağılmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca modern bir ulus-devlet veya salt biyolojik bir ırk olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamVahyin evrensel sorumluluğunu üstlenmiş, peygamberler zincirinin taşıyıcısı tarihsel topluluk
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın İsrailoğullarına yönelik uyarılarını ahlaki ve ilkesel zeminden koparıp soy ırkçılığına indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın önceki vahiylerle ve peygamberlik tarihiyle kurduğu süreklilik ve tashih ilişkisinin merkezinde yer alır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bakara, Âl-i İmrân, Mâide ve A'râf surelerindeki ahit, nimet, kıssa ve İsrailoğullarına hitap ayetlerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Seçilmişliğin mutlak ve ırka dayalı bir imtiyaz olduğu zannını yıkarak itaate bağlı ahlaki bir emanet olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYakub peygambere verilen Sami kökenli unvan ve onun soyundan gelen boylar birliği.
  • Soyut anlamİlahi ahde muhatap kılınan, nimetle donatılan ve sorumluluğunu yerine getirmediğinde cezalandırılan insan topluluğu.
  • Sistematik karşılıkDinî, siyasî ve ahlakî planda emanet-imtihan-hesaplaşma mekanizmasının prototipi.
  • LaTeX modeliS(t)=C⋅β(t)−D⋅(1−β(t))
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) topluluğun tarihsel durumunu, C ilahi nimeti ve ahdi, β(t)∈{0,1} ahde sadakat fonksiyonunu, D ise ahdin bozulması sonucu ortaya çıkan zillet ve cezayı temsil eder; sadakat varsa nimet devam eder, sadakat bozulduğunda ceza devreye girer.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا