أسف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-س-ف4 sîga, 47 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بيضرجعآسَفُونَاأثرأسفغضبجررأَسِفًاأَسَفًابخعكظمنقم

KökSîga 4Ayet 5Sure 5Mücavir 47

▶ Ağı aç (3B)

أسف

أ - س - ف

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءسف · اسف

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.163 harf
باب السين والفاء و و أ ي ء معهما س ف و، س و ف، ف س و، و س ف، س ف ي، س ي ف، أ س ف، ف س أ، ف أ س مستعملات سفو: سَفْوانُ: اسم موضعٍ لبني تميم عند جَبَلٍ يُقال له: سَنام ببادية البصرة. وبغلةٌ سَفْواءُ: دَريرة في اقتدار خَلقها، وتلزُّز مفاصلها، والذَّكَرُ: أَسْفَى، ولا تُوصَفُ به الخيل، لأنَّ ذلك لا يكونُ إلا مع ألواحٍ وطولِ قوائم، وتُوصَفُ به الحُمُر، قال: ليس بأَقَنَى ولا أَسْفَى ولا سَغِـلٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR298 harf
الأَسَفُ: أشدُّ الحزن. وقد أَسِفَ على ما فاته وتأَسَّفَ أي تلهَّف. وأَسِفَ أي تلهَّف. وأَسِفَ عليه أَسَفاَ: أي غَضِب. وآسَفةُ أغضَبَه. والأَسيف والأَسوفُ: السريعُ الحزنِ الرقيقُ. وقد يكون الأسيفُ الغضبانَ مع الحزن. والأَسيفُ: العبدُ والجمع الأُسَفاءُ. وأرضٌ أسيفةٌ، أي رقيقةٌ لا تكادُ تُنْبت شيئاً.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.565 harf
س ف ( و ا ي ء ) سوف ، سفا ، وسف ، أسف ، فأس ، سأف ، سيف ، فسا : ( مستعملة ) . سوف : أبو العباس عن ابن الأعرابيّ : سافَ يَسُوف سَوْفاً : إذا شَمَّ . قال : وأنشدنا المفضَّل الضبي : قالت وقد سافَتْ مِجَذِّ المِرْوَدِ قال : المِرْوَد : الميل ، ومِجذُّه : طرفه ، ومعناه : أن الحَسناء إذا كحلَتْ عينيْهَا مَسَحت طرفَ المِيل بشفتيها ليَزْدَاد حُمّة ، أي : سواداً . قال : والسَّوْفُ : الصّبْر ، وأنه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.227 harf
(باب الهمزة والسين وما يثلثهما) (أسف) الهمزة والسين والفاء أصلٌ واحد يدلّ على الفَوت والتلهُّف وما أشبه ذلك. يقال أسِفَ على الشيء يَأْسَفُ أسَفاً مثل تلهف. والأَسِفُ الغضْبان، قال الله تعالى: وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إلى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفاً[الأعراف 150]، وقال الأعشى: أرَى رَجُلاً منهُمْ أسيفاً كأنَّما *** يضُمُّ إلى كشْحَيْهِ كَفّاً مُخَضَّبا فيُقال هو الغَضبان. ويقال إنّ الأَُسَافة([1])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.451 harf
- الأسف: الحزن والغضب معا، وقد يقال لكل واحد منهما على الانفراد وحقيقته: ثوران دم القلب شهوة الانتقام، فمتى كان ذلك على من دونه انتشر فصار غضبا، ومتى كان على من فوقه انقبض فصار حزنا، ولذلك سئل ابن عباس عن الحزن والغضب فقالك مخرجهما واحد واللفظ مختلف فمن نازع من يقوى عليه أظهره غيظا وغضبا، ومن نازع من لا يقوى عليه أظهره حزنا وجزعا، انتهى. وبهذا النظر قال الشاعر: *فحزن كل أخي حزن أخو الغضب* (العجز
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR112 harf
أ س ف "‏ يا أسفى على يوسف ‏"‏ وآسفني ما قلت‏:‏ أغضبني وأحزنني‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أرض أسيفة‏:‏ لا تموج بالنبات‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.583 harf
الأَسَفُ: الـمُبالغةُ في الحُزْنِ والغَضَبِ. وأَسِفَ أَسَفاً، فهو أَسِفٌ وأَسْفان وآسِفٌ وأَسُوفٌ وأَسِيفٌ، والجمع أُسَفاء. وقد أَسِفَ على ما فاتَه وتأَسَّفَ أَي تَلَهَّفَ، وأَسِفَ عليه أَسَفاً أَي غَضِبَ، وآسَفَه: أَغْضَبَه. وفي التنزيل العزيز: فلما آسَفُونا انْتَقَمْنا منهم؛ معنى آسفُونا أَغْضَبُونا، وكذلك قوله عز وجل: إلى قومه غَضْبانَ أَسِفاً. والأَسِيفُ والآسِف: الغَضْبانُ؛ قال الأَعشى، رحمه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR210 harf
* أ س ف * * الأَسَفُ * أشد الحزن وقد * أَسِفَ * على ما فاته و * تَأَسَّفَ * أي تلهف و * أسِفَ * عليه أي غضب وبابهما طرب و * آسَفَهُ * أغضبه و * يُوسُفُ * فيه ثلاث لغات ضم السين وفتحها وكسرها وحكي فيه الهمز أيضا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.916 harf
الأسف، محركة: أشد الحزن، وقد أسف على ما فاته، كفرح كما في الصحاح، والاسم أسافة كسحابة، وأسف عليه: غضب فهو أسف، ككتف، ومنه قوله تعالى: )غضبان أسفا، قال شيخنا: وقيده بعضهم بأنه الحزن مع ما فات، لا مطلقا، وقال الراغب: حقيفقة الأسف: ثوران دم القلب شهوة الانتقام، فمتى كان ذلك على من دونه انتشر وصار غضبا، ومتى كان على من فوقه انقبض فصار حزنا، ولذلك سئل ابن عباس عن الحزن والغضب، فقال: مخرجهما واحد،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.144 harf
Madde başı: اسفأَسِفَ 1 أَسِفَ ذ , aor. اَسَفَ , inf. n. أَسَفٌ, (M, Msb, K,) He grieved, lamented, or regretted: and he was angry: (Msb:) or he grieved exceedingly: and he was exceedingly angry: (M:) or he grieved most intensely: (K:) some say that أَسَفٌ signifies the grieving for a thing that has escaped; not in an absolute sense: (MF:) or it properly signifies the rising, or swelling, or mantling, of the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR912 harf
Madde başı: ءسفأَسِفَ أَسِفَ A ( n. ac. أَسَف 4 ) a. [ 'Ala ], Grieved for, at; was vexed, angry with. آسَفَ آسَفَ IV , a. Grieved; angered. تَأَسَّفَ تَأَسَّفَ V a. [ 'Ala ], Regretted, was grieved at. أَسَف أَسَف 4 , a. Grief, regret; vexation, anger. أَسِف أَسِف 5 , a. see 25 (a) . أَسِيْف أَسِيْف 25 , ( pl. أُسَفَآءُ 43 ), a. Grieving, lamenting, sorrowful, sad. b. Slave, captive. اِسْفَنْج
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR20.521 harf
Madde başı: ءسفءسف أَسِفَ - يَأْسَفُ أَسِفَ - يَأْسَفُ - أَسَف - يا أَسَفى آسَفَ - يُؤسِفُ يُوْسُف أَسِفَ - يَأْسَفُ + كائن + على شيء أو أمر: يشعر في نفسه بألم وحزن ومرارة وغضب ، وذلك على فقد عزيز أو فقد الأمل بتحقيق هدف أَسَف: على وزن " فـَعـَل" اسم فعل " أسِفَ - يَأْسَفُ " يا أَسَفى: تركيب لفظي لبيان أن المتكلم به يشعر في نفسه بالأسف: حزن ومرارة على فقد
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler47 mücavir (59 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غضب

    2 ortak ayet · Kızgınlık

  2. جرر

    1 ortak ayet · Cariye sandal demektir

  3. شمت

    1 ortak ayet · Güldürme

  4. بخع

    1 ortak ayet · Behik bir gözü kör kimsedir

  5. رجع

    2 ortak ayet · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  6. خلف

    2 ortak ayet · Half : Ense demektir

  7. كظم

    1 ortak ayet · İçerde tutan

  8. لوح

    1 ortak ayet · Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler…

  9. موسى

    2 ortak ayet · Musa

  10. طول

    1 ortak ayet · Tivel” hayvanın çayıra bağlandığı ip demektir

  11. بيض

    1 ortak ayet · Biid yumurta demektir

  12. نقم

    1 ortak ayet · Lokma, ağza alınan bir parça yemektir

Geçtiği ayetler(5)

  1. وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ …

    ÜzgünMusa; kavmine kızgın ve üzgün dönünce; benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız? Rabbınızın emrinin çabucak gelmesini mi istediniz? dedi ve levhaları attı. Kardeşinin başından tutup kendisine doğru çekiyordu: Ey anamın oğlu, bu kavim beni gerçekten zayıf gördüler. Az kalsın öldürüyorlardı. Sen de bana düşmanları sevindirecek harekette bulunma ve beni zalimler güruhu ile bir tutma, dedi.

  2. فَرَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ يَاقَوْمِ أَلَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْدًا حَسَنًا أَفَطَالَ …

    ÜzgünMusa kavmine kızgın ve üzgün olarak döndü ve: Ey kavmim; Rabbınız size güzel bir vaadde bulunmadı mı? Uzun bir zaman mı geçti aradan, yoksa Rabbınızın gazabına uğramak istediniz de mi bana verdiğiniz sözden caydınız? dedi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأسف
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerحزن, غضب, لهف, غيظ
Zıt Kökرضا
Çekirdek Özet 1İstenen veya elden çıkan bir şeyin ardından duyulan derin kayıp, tükeniş ve telafisizlik sızısı
Çekirdek Özet 2Güç yetirilemeyen kayıpta içe çöken kahır ve keder; muktedir olunan durumda ise cezalandırma iradesine dönüşen şiddetli öfke
Çekirdek Özet 3Adaletin ve ilahi sınırların çiğnenmesi karşısında mehil tanıma eşiğinin tükenip yaptırım safhasına geçişi
Kritik Hata RiskiKökün sadece pasif bir üzüntü veya melankoliye indirgenerek ayetlerdeki aktif infial ve ilahi gazap boyutunun ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أسBir şeyin zeminini tutma, kökleşme, sabitleşme veya dipte tortulanıp kalma (أسر, أسس, أسن, أسي)فDudaksı patlama ve dışa vurum harfi olan ف, dipte biriken keder ve tortunun patlak vererek ya içsel bir feryada (keder) ya da dışa dönük bir infilaka (öfke) dönüşmesini sağlar.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçDuygusal yönelimin kaynağındaki ana iradeyi ve güçlü içsel itkiyi temsil eder.
سDiken, destek; tutunma, batma, sarsılmazlıkGönle batan keskin acıyı, içte saplanıp kalan ve kolayca sökülemeyen sızıyı ifade eder.
فAğız; söz, açıklık, soluk verme, dışa taşmaİçte biriken acı ve gerilimin dışa doğru solunması, feryat, iç çekiş veya öfkeyle haykırış hareketini kurar.
أسفGüçlü bir tesirle içe batan acının dışa doğru nefes veya öfke olarak patlamasıBir kaybın veya sınır aşımının ruhta bıraktığı derin sarsıntının içe keder, dışa hiddet olarak boşalması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBitki bitirmeyen, suyu ve bereketi elinden kaçırmış çorak ve kuru toprak (الأُسافة) ile ne kadar beslense de et tutmayan, zayıflıktan kurtulamayan deve (الجمل الأسيف). Temel fiziki zemin, verimsizlik ve tükeniştir.
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde eli kesildiği için acıyla inleyen veya elleri bağlı esiri tasvir ederken şöyle der: أَرَى رَجُلاً مِنْهُمْ أَسِيفاً كَأَنَّمَا / يَضُمُّ إِلَى كَشْحَيْهِ كَفّاً مُخَضَّبَا
Erken Arapça kullanımAni ve amansız ölümler için kullanılan أَخْذَةُ أَسَفٍ ifadesi ile güçsüzlüğü ve ezilmişliği sebebiyle sürekli hüzün içinde bulunan köle veya işçi anlamındaki الأَسِيف kullanımı.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde أسف kökü, içsel daralma, kayıp karşısında tükenme ve feryat etme semantik alanı ile irtibatlıdır. İbranicede toplamak veya geriye çekilmek anlamındaki אסף (asaf) kökü ile fonetik bir benzeşme gösterse de Arapçada anlam, elden çıkanın ardından içe çekilme, toparlanamama ve tükeniş sızısı ekseninde özelleşmiştir. Süryanicede ve erken Aramice katmanlarda doğrudan hüzün ve keder bildiren türevler sınırlı olup Arapça, fiziksel çoraklık ve zayıflıktan hareketle psikolojik yıkımı ve öfke patlamasını tek bir semantik gövdede birleştiren en zengin gelişimi sergilemiştir. Kökün çöl şartlarındaki fiziki karşılığı olan verimsiz toprak ve cılız deve tasvirleri, can alıcı enerjinin yitirilmesi fikrini Sami matrisinin merkezine yerleştirir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇoraklık ve cılızlıktan psikolojik gerilime geçişBitkisiz kalan toprak ve et tutmayan deve manasından elden kaçan fırsatın ruhta açtığı boşluğa evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİçe çekilme ve toplanma köküyle fonetik paralellikKuzeybatı Sami dillerindeki toplanma ve son bulma köküyle temaslı, Arapçada keder ve hiddetle billurlaşmıştır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda doğrulanabilir doğrudan bir izomorf tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أسفAnlamlıKaçan şeye yanma, keder ve öfkeHedef köktür; içe dönük kahır veya dışa dönük gazap halidir.Kur'an'da geçer.
أفسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
سأفAnlamlıDerinin veya tırnak diplerinin çatlamasıKuruluk ve nemsizlikten dokunun yarılması; fiziki yıpranma halidir.Kur'an'da geçmez.
سفأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim için bağımsız bir kök kaydı yer almaz.Kur'an'da geçmez.
فأسAnlamlıYarma aleti, balta; başın arka çukuruSert cisimleri yaran alet veya anatomik çukurluk manasındadır.Kur'an'da geçmez.
فسأAnlamlıKumaşın eskimekten kendiliğinden çatlamasıElbisenin yıpranıp lif lif ayrılması; iç dayanıklılığın çöküşüdür.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أسفMerkezKayıp ve ihlal karşısında sarsılmaGüç yetirilemeyene hüzün, güç yetirilene öfke şeklinde çift yönlüdür.Telafisi imkânsız görünen duruma verilen en yüksek tepkidir.
حزنKomşuKeder, elem, kayıp acısıYalnızca içe çekilme ve elem taşır; cezalandırıcı öfke boyutu yoktur.Pasif keder ve ruhsal ağırlık halidir.
غضبKomşuİntikam arzusu, hiddetDışa dönük kabarıştır; kaybın getirdiği yas ve iç sızısı zorunlu değildir.Failin kudretini hissettirme ve mukabele etme iradesidir.
لهفKomşuKaçan fırsata yanma, esef etmeElden kaçana hayıflanma baskındır; ilahi gazap düzeyinde kullanılmaz.Çaresizce iç geçirme ve pişmanlık sızısıdır.
غيظKomşuBastırılmış şiddetli kızgınlıkİçte kaynayan fakat dışa vurulamayan hırsı ve kabarmayı anlatır.Henüz intikama dönüşmemiş patlamaya hazır öfkedir.
رضاZıtHoşnutluk, kabul, sükûnetOlandan tatmin olma, içsel direnci ve itirazı terk etme durumudur.Esefin doğurduğu bütün iç ve dış çatışmanın tam zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأسفDerin keder veya şiddetli gazapGüç dengesine göre yön değiştiren yüksek duygu durumudur.Kesin
LatinceDolor, indignatioAcı, keder; haklı öfke, infialDolor içteki elemi, indignatio haksızlığa karşı kabaran öfkeyi verir.Güçlü
İngilizceGrief, wrath, indignationDerin yas; gazap, haklı infialGrief içe dönük kahır yönünü, wrath ve indignation dışa dönük öfkeyi karşılar.Güçlü
AlmancaGram, Zorn, Entrüstungİç kemiren keder; hiddet, infialGram içsel erimeyi, Zorn ise cezalandırıcı gazap yönünü taşır.Güçlü
FransızcaChagrin, courroux, indignationYıkıcı üzüntü; gazap, öfkeChagrin ruhsal çöküntüyü, courroux cezalandırıcı yüksek öfkeyi ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَضْبَانَ أَسِفًاŞiddetli hiddet ve teessüfTevhid akidesinin çiğnenmesi karşısında peygamberi öfke ve keder bağlamı; A‘râf 7:150, Tâhâ 20:86.
يَا أَسَفَىYıkıcı iç keder ve kahırEvlat hasreti ve derin kayıp karşısında insanın içe doğru erimesi bağlamı; Yûsuf 12:84.
فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ... أَسَفًاKendini tüketen hüzün ve hayıflanmaMuhatapların hidayete girmemesi karşısında elçinin hissettiği kahredici keder bağlamı; Kehf 18:6.
فَلَمَّا آسَفُونَاİlahi sabrın taşması, gazaplandırmaİsyan ve azgınlıkta haddi aşan zorbaların ilahi intikam eşiğini tetiklemesi bağlamı; Zuhruf 43:55.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfât-ı ilâhiyye bahsiAllah'a nispet edilen esefin mahlukattaki gibi bir nefis değişimi değil, intikam ve ceza iradesi olarak tevili.İntikam ve cezalandırma iradesi.
FıkıhHaksız fiil ve kasıt iradesiHiddet ve şiddetli teessüf anında sergilenen tasarrufların ehliyete ve cezai sorumluluğa etkisi.İradeyi baskılayan yoğun infial.
TefsirPeygamberlerin ruh haliMûsâ ve Yâ‘kūb kıssalarında beşeri keder ile vahiy sorumluluğu arasındaki ilişkinin tayini.Kahredici hüzün ile haklı gazabın ayrışması.
HadisÖlüm ve ahlak tasvirleriAnsızın gelen baskın ölümlerin (أخذة أسف) ve aşırı üzüntünün ahlaki sınırlarının beyanı.Ani yakalayış ve helak edici keder.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk dengesiİlahi gayretSabır eşiğinin sonuİsyanda ısrar eden fıskın ilahi gazabı ve intikamı harekete geçirmesi.Kesin
İlmiHakikat arayışıİhmale hayıflanmaIslah motivasyonuKaçırılan ilmi hakikatlerin ve cehaletin doğurduğu yapısal hasara yanma.Güçlü
SiyasiHukuk ve otoriteİnfial ve teftişYaptırım uygulamaKamu düzeninin çiğnenmesi karşısında idarecinin meşru şiddet ve hesap sorma hali.Güçlü
İktisadiKaynak yönetimiİsraf ve atıllık acısıTelafi girişimiKaynakların heba edilmesi ve çoraklaşması karşısında duyulan yapısal kriz bilinci.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKritik histerezis eşiği ve termodinamik faz değişimiSisteme yüklenen aşırı gerilimin belirli bir eşiğe kadar iç enerji olarak birikmesi, eşik aşıldığında ise geri döndürülemez bir patlama veya kırılmayla dışa boşalması.Güçlü
Beşeri bilimlerToplumsal anomi ve kolektif infialSosyal adaletsizlik ve hak gasplarının toplumda önce derin bir yılgınlık ve yas üretmesi, tolerans sınırı aşıldığında ise yıkıcı bir isyana dönüşmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca modern Türkçedeki «esef duymak» gibi yüzeysel, kibar bir üzüntü veya bürokratik bir kınama seviyesine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün hem insanın ciğerini dağlayan ve gözlerini kör eden kahredici bir yası (Yâ‘kūb örneği) hem de Firavun'u suda boğan ilahi bir gazap ve yaptırım iradesini (Zuhruf örneği) içermesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlgili ayetlerde geçen esef ifadelerinin yumuşatılarak ilahi gazabın ciddiyetinin zayıflatılması veya peygamberlerin çektiği kahredici sancının basit bir alınganlık sanılması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın duygu dünyasını anlamada kilit bir köktür; insanın iç dünyasındaki en derin keder ile ilahi adaletin harekete geçtiği en şiddetli öfke arasındaki ontolojik sürekliliği açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mûsâ kıssasında buzağı fitnesi sonrası yaşanan sahnelerde, Yûsuf kıssasında babanın hasretinde ve Firavun hanedanının helakini haber veren ilahi intikam sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Allah'a acziyet veya pasif hüzün isnat edilemeyeceğini, ilahi alanda esefin bir sınır aşımına karşı nihai müeyyidenin başlatılması olduğunu ortaya koyarak tecsim ve teşbih hatalarını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBitki tutmayan çorak toprak ve et bağlamayan cılız devenin elden çıkan hayatiyet sebebiyle tükenişi.
  • Soyut anlamTelafisi mümkün olmayan bir kayıp karşısında ruhta biriken kederin, güç ve kudret ilişkisine bağlı olarak ya içsel bir kahra ya da dışsal bir infial ve gazaba dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkİhlalin sabır limitini tüketerek mehil tanıma halini nihayete erdirmesi ve cezalandırıcı adaletin devreye girmesi.
  • LaTeX modeliE={−Heg˘er P<R+Geg˘er P≥R
  • LaTeX açıklamasıModelde E esef durumunu, P öznenin güç ve müdahale kudretini, R karşılaşılan hadisenin veya muhatabın direncini temsil eder. Eğer öznenin gücü hadiseyi geri çevirmeye yetmiyorsa (P<R), duygu içe çöker ve negatif yönlü derin bir hüznü (−H) oluşturur. Eğer öznenin kudreti hadiseyi ezmeye ve dönüştürmeye yetiyorsa (P≥R), duygu dışa patlar ve pozitif yönlü cezalandırıcı bir gazap ve infial haline (+G) dönüşür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا