ثعب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ث-ع-ب1 sîga, 3 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بينثعبعصوثُعْبَانٌلقي

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

ثعب

ث - ع - ب

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Suğban büyük yılan, ejderha demektir. Büyük yılandır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Suğban büyük yılan, ejderha demektir. Büyük yılandır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.474 harf
باب العين والثّاء والباء معهما ع ب ث، ث ع ب، ب ث ع، ب ع ث مستعملات عبث: عَبِثَ يَعْبَثُ عَبَثاً فهو عابث بما لا يعنيه، وليس من باله، أي لاعب. وعَبَثْتُ الأقِطَ أَعْبِثُهُ عَبْثاً فأنا عابث، أي: جفّفته في الشمس. والاسم: العبيث. والعبيثة والعبيث: الخلط. ثعب: ثَعَبْتُ الماء أَثْعَبُهُ ثَعْباً، أي: فجّرته فانثعب، ومنه اشتقّ المَثْعَبُ وهو المِرْزاب. وانثعب الدم من الأنف. والثُّعبانُ: الحيّة الطويل
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR377 harf
ثَعَبءتُ الماء ثعباً: فَجَّرْتُهُ. والثَّعَبُ، بالتحريك: مسيلُ الماء في الوادي؛ وجمعه ثُعْبانٌ. والثعبان أيضاً: ضربٌ من الحيَّاتِ طوالٌ، والجمع ثعابينٌ. والثُعْبَةٌ: ضربٌ من الوَزَغِ. والمَثْعَبُ، بالفتح: وادُ مَثاعِبِ الحياض. وانْثَعَبَ الماءُ: جرى في المَثْعَبِ. وانْثَعَبَ الدمُ من الأنف. قال الأصمعي: فوهُ يَجْري ثعابيبَ وَسعابيبَ، وهو أن يجريَ منه ماءٌ صافٍ فيه تَمَدُّدٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.420 harf
باب العين والثاء مع الباء عبث ، ثعب ، بثع ، بعث : مستعملة . عبث : قال الله جلّ وعزّ : ( أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثاً ) ( المؤمنون : 115 ) أي لَعِباً . وقد عبِث يَعْبَث عَبَثاً فهو عابث : لاعب بما لا يعنيه وليس من باله . قلت : نَصَب ) عَبَثاً ( لأنه مفعول له ، المعنى : خلقناكم للعبث . أبو عُبيد عن الفرّاء : عَبَثْتُ الأقِط أَعْبَثُه عَبَثَاً وَمِثْته ، ودُفته . قال أبو عبيد : وفيه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.341 harf
(باب الثاء والعين وما يثلثهما)‏ (ثعل) الثاء والعين واللام أصلٌ واحد، وهو تَزَيُّدٌ واختلافُ حالٍ. فالثَّعَل زيادة السِّنِّ واختلافٌ في الأسنان في مَنْبتِها. تقول ثَعِلَ الرّجلُ وثَعِلَت سِنُّه، وهو يَثْعَل ثَعَلا، وهو أَثْعَلُ والمرأة ثَعْلاء والجميع الثُّعْل. وربّما كان الثَّعَل في أطْباءِ النّاقة أو البقرة، وهي زيادةٌ في طُبْييْها. وقال الخليل: الثُّعلول: الرجل الغضبان، وأنشد:‏ وليس بثُعلولٍ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR251 harf
- قال عز وجل: ﴿فإذا هي ثعبان مبين﴾ [الأعراف/107]، ويجوز أن يكون سمي بذلك من قوله: ثعبت الماء فانثعب، أي: فجرته وأسلته فسال، ومنه: ثعب المطر، والثعبة: ضرب من الوزغ وجمعها: ثعب، كأنه شبه بالثعبان في هيئته، فاختصر لفظه من لفظه لكونه مختصرا منه في الهيئة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR587 harf
ث ع ب ثعب الماء‏:‏ فجره فانثعب ومنه مثعب السطح ومثعب الحوض‏.‏ وتقول‏:‏ أقبلت أعناق السيل الزاعب فأصلحوا خراطيم المثاعب‏.‏ وسيل أثعوب‏.‏ وسالت الثعبان كما انساب الثعبان جمع ثعب وهو المسيل‏.‏ قال‏:‏ وما ثعب باتت تطـرده الصبـا بسـراء واد منجـد غير أتهما ومن المجاز‏:‏ صاح به فانثعب إليه إذا وثب يجري إليه‏.‏ وشد أثعوب‏.‏ قال‏:‏ لها إذا حر الحرار واللوب قوائم عـوج وشـد أثعـوب وقال أبو دؤادك وكل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.574 harf
ثَعَبَ الماءَ والدَّمَ ونحوَهما يَثْعَبهُ ثَعْباً: فَجَّره، فانْثَعَبَ كما يَنْثَعِبُ الدَّمُ من الأَنْف. قال الليث: ومنه اشْتُقَّ مَثْعَبُ المطَر. وفي الحديث: يجيءُ الشَّهيدُ يومَ القيامةِ، وجُرْحُه يَثْعَبُ دَماً؛ أَي يَجْري. ومنه حديث عمر، رضي اللّه عنه: صَلَّى وجُرْحُه يَثْعَب دَماً. وحديث سعدٍ، رضي اللّه عنه: فقَطَعْتُ نَساهُ فانْثَعَبَتْ جَدِّيةُ الدَّمِ، أَي سالَتْ، ويروى فانْبَعَثَتْ.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR146 harf
* ث ع ب * * الثَّعْبانُ * ضرب من الحيات طوال وجمعه * ثَعَابِينُ * و * ثَعَبْتُ * الماء فجرته و * الثَّعْبُ * مسيل الماء في الوادي وجمعه * ثُعْبانٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.103 harf
ثعب الماء والدم ونحوهما كمنع يثعبه ثعبا: فجره، فانثعب كما ينثعب الدم من الأنف، ومنه اشتق مثعب المطر، وفي الحديث: يجيء الشهيد يوم القيامة وجرحه يثعب دما أي يجري، ومنه حديث عمر: صلى وجرحه يثعب دما وحديث سعد: قطعت نسضاه فانثعبت جدية الدم أي سالت ويروى: فانبعثت وانثعب المطرث كذلك. وماء ثعب بفتح فسكون، وثعب محركة، وأثعوب وأثعبان بالضم فيهما: سائل، وكذلك الدم، الأخيرة مثل بها سيبويه، وفسرها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.553 harf
ثَعَبَهُ 1 ثَعَبَهُ ثعب ثعبه ثعبة , (S, A, K,) aor. ثَعَبَ , (K,) inf. n. ثَعْبٌ, (S,) He gave vent to it; or made it to flow forth, run, or stream; namely, water, (S, A, K,) and blood, and the like. (K.) ثعب دَمًا, [thought by MF to be ثَعَبَ, but I see no reason why it should not be ثَعَبَ,] said of a wound, means It flowed, or ran, with blood. (TA.) انثعب 7 انثعب انثعب It (water) had vent;
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR359 harf
ثَعَبَ ثَعَبَ A ( n. ac. ثَعْب 1 ), a. Made to flow or spurt out. اِنْثَعَبَ اِنْثَعَبَ VII , a. Flowed, spurted, rushed forth. ثَعْب ثَعْب 1 , ( pl. ثُعْبَاْن 35 ), a. Torrent, stream. ثَعَب ثَعَب 4 , ( pl. ثُعْبَاْن 35 ), a. Water-course, channel. ثُعْبَاْن ثُعْبَاْن 35 , ( pl. ثَعَابِيْن ), a. Long serpent. b. A certain fish found in the Nile.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.246 harf
ثعب ثَعَبَ - يَثْعَبُ - ثُعْبَان ثَعَبَ - يَثْعَبُ + الكائن أو السائل: يجري ويسيل بشكل متعرج وخفي بين الشقوق ومسايل الوادي ثُعْبَان: على وزن" فـُعـْلان" اسم فعل مبالغة من " ثَعَبَ - يَثْعَبُ ": وهو اصطلاحاً اسم الحيوان الزاحف المعروف، ونظن أنه سمي بذلك لأنه يتثعب كما يتثعب الماء أثناء سيره في مسايل الوادي واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (5 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عصو

    2 ortak ayet · Asân

  2. لقي

    2 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  3. بين

    2 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ

    Büyük yılanBunun üzerine asasını bıraktı. Bir de ne görsünler; o, apaçık bir ejderhadır.

  2. فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ

    Büyük yılanBunun üzerine o asasını attı, bir de ne görsün; apaçık bir ejderhadır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökثعب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحيو, جنن, فجر
Zıt Kökحبس
Çekirdek Özet 1Suyun veya bir sıvının yarılarak, önündeki engeli aşıp hızla ve uzanarak fışkırması, akması
Çekirdek Özet 2Fışkıran, hızla uzayıp yayılan ve önüne geçilemeyen dehşet verici büyüklükteki açık mucizevi varlık
Çekirdek Özet 3Bir bende hapsedilmiş hakikatin baskıyı kırarak karşı konulamaz bir kütle ve akışla açığa çıkması
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca biyolojik bir sürüngen türü olarak görüp barındırdığı fışkırma, taşma ve kuşatıcı akış dinamiğini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثعBasınç altındaki sıvının veya kütlenin hızla fışkırması, yarılıp dışarı taşması, kontrolsüz yayılma; nitekim ثعل dişlerin yarılarak üst üste binip taşmasını, ثعط ise doymak bilmez bir taşkınlığı anlatırبİki dudağın kapanıp patlamasıyla oluşan ب harfi, fışkıran ve yayılan akışa hacim, somut bir gövde ve bir mecrada toplanarak ilerleyen kütlesel bir varlık kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, çarpı veya dişten türetilmiş kesici ve saçıcı hareketYüzeyin yarılması, yırtılması ve içeride biriken gücün serbest kalması
عGöz, göze, su kaynağıİçeride kaynayan, derinden gelen öz suyun ve kaynağın dışa doğru hareketi
بEv, çadır, iç hacim, kapSınırlandırılmış bir hazne veya bedensel kütle
ثعبBir kap veya haznenin yarılarak içindeki kaynağın basınçla dışarı fışkırması ve uzanmasıKapalı bir hacimden yarılarak çıkan ve bir mecra boyunca hızla uzanarak ilerleyen kütlesel hareket

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun bendi yararak gürül gürül akması, bir yarıktan kan veya suyun fışkırarak uzanması ve suyun aktığı vadi yatağı
Cahiliye şiiri kullanımıUzanıp giden yolun genişliğini ve kıvrılarak akışını büyük bir yılana benzeten şairin kullanımında geçer: على نَهْجٍ كثُعبانِ العَرينِ
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetlerinde yaranın hızla kan akıtmasını anlatmak için kullanılır: صَلَّى وجُرْحُه يَثْعَب دَماً

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesi içinde ثعب kökü, özellikle güneybatı Sami dillerinde ve Arapçada sıvının basınçla dışarı fışkırması ve hızla akması semantik çekirdeği etrafında özelleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) proto-semitik ötümlü/ötümsüz peltek seslerin kayması neticesinde kökün birebir yansımaları sınırlı kalmış, Arapçada ise kök hem suyun mecrada akıp uzanmasını hem de bu akış hareketini bedeniyle taklit eden, uzayıp giden devasa yılanı ifade edecek biçimde korunmuştur. İlgili morfolojik yapı, akışkanlığın durağan olmayan, bir yöne doğru yarılarak atılan dinamiğini doğrudan temsil eder.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSuyun ve kanın fışkırması (ثَعَبَ الماءَ)Suyun yarılarak akması fiilinden hareketle, hareketindeki uzama ve dalgalanma sebebiyle büyük yılana ثُعْبَان adı verilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami su taşkını ve akıntı kökleriSuyun bir kanaldan veya çatlaktan basınçla fışkırmasını niteleyen köklerle semantik matris uyumu gösterirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanın diğer kollarında doğrudan fonetik ve semantik süreklilik gösteren sağlam veri tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha; Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثعبAnlamlıFışkırmak, uzanıp akmakSıvının yarılarak hızla akması ve uzayıp giden büyük yılanHedef kök; Kur'an'da geçer
ثبعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
عثبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
عبثAnlamlıKarıştırmak, amaçsız davranmakBir şeyi hedefsizce birbirine katmak, boş ve faydasız eylemde bulunmakKur'an'da geçer; akışın nizamdan sapması
بثعAnlamlıKırmızılaşmak, kanda dolgunlaşmakDudakların kandan dolayı çatlayıp dolgunlaşması ve kırmızının belirmesiKur'an'da geçmez; sıvının/kanın yüzeye çıkması
بعثAnlamlıHarekete geçirmek, uyandırmakDurgun bir şeyi birdenbire canlandırıp ileri doğru yöneltmekKur'an'da geçer; duran gücün dışa fışkırması

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثعبMerkezFışkırarak uzayan kütleHacimli, yarıp çıkan ve önüne geçilmez bir akışla ilerleyen varlıkDevasa boyut ve bastırılamaz akış
حيوKomşuGenel canlılıkYaşayan her türlü canlıyı ve genel olarak yılan cinsini ifade ederBüyüklükten ziyade canlılık ve hareket ön plandadır
جننKomşuHızlı ve gizli hareketGözden kaybolacak kadar hızlı ve kıvrak hareket eden ince yapılı yılanHacimden ziyade hız, çeviklik ve örtünme esastır
فجرKomşuYarılarak açılmaBir bendin veya dağın yarılarak suyun çıkmasıÇıkış anına odaklanır, uzayan bedensel kütleye değil
حبسZıtHapsetme, tutmaSuyun veya herhangi bir gücün akışına engel olup bir yere hapsetmekFışkırma ve uzamanın tam zıddı olan durgunluk ve tutulma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثعبFışkırma, büyük yılanSuyun bendi yırtıp fışkırması ve bu nitelikteki devasa sürüngenKesin
LatinceDraco, serpensEjderha, büyük yılanDevasa cüsseli yılanı karşılar ancak suyun yarılıp fışkırması kök anlamını taşımazGüçlü
İngilizceSerpent, dragon, surging reptileBüyük yılan, taşan sürüngenKorku uyandıran büyük yılanı ifade eder; fışkırma metaforu eksik kalırGüçlü
AlmancaRiesenschlange, DracheDev yılan, ejderhaCüsse ve dehşet boyutunu karşılar; akışkan fışkırma nüansı bulunmazGüçlü
FransızcaSerpent géant, dragonDev yılan, ejderhaFiziksel büyüklüğü aktarır, yarılma ve fışkırma kök bağını vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ثُعْبَانٌ مُبِينٌFiravun'un saltanatını sarsan açık, devasa ve hakiki mucizeHz. Musa'nın asasının yere atıldığında sihirbazların gözbağcılığını yutan gerçek bir kütleye dönüşmesi bağlamı (A'râf 7:107, Şuarâ 26:32)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMucize ve illiyetCansız bir tahta parçasının biyolojik bir canavara dönüşümünde zatî değişim mi yoksa arazlar değişimi mi olduğu tartışmasıİlahî kudretin sebepler zincirini yarıp açığa çıkması
FıkıhTaharet ve namazYaranın kan fışkırtması durumunda abdestin bozulup bozulmayacağı ve namaza engel teşkil edip etmeyeceğiKesintisiz ve basınçlı sıvı akışı
TefsirTemsil ve beyanAsanın neden bazen جانّ bazen حية bazen ثُعْبَان olarak nitelendiğinin makama göre açıklanmasıFiravun'un sarayında dehşet ve büyüklüğün, ilk nida anında ise çevikliğin öne çıkması
HadisŞehadet ve faziletŞehidin kıyamet günü yarasından kan fışkırarak gelmesi tasviriHakikatin gizlenemez biçimde dışarıya taşması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHakikatin zuhuruYarıcı hüccetBatılın illüzyonlarını yutmaDinî alanda sahte kutsallıkların oluşturduğu perdeyi yırtarak ortaya çıkan tartışmasız kanıtGüçlü
İlmiBasınç ve akış dinamiğiPotansiyelin kinetiğe dönüşmesiKapalı enerjiyi serbest bırakmaBir sistemde sıkıştırılmış potansiyelin bir gedikten patlayarak hacimli bir akışa dönüşmesiGüçlü
SiyasiTiranlığa karşı meydan okumaBastırılamayan muhalefetOtorite illüzyonunu parçalamaFiravunî iktidarın sahte ve gözbağcı düzenini yerle bir eden somut ve ezici güçKesin
İktisadiMonopollerin kırılmasıPiyasa blokajının yarılmasıDonuk sermayeyi akışa geçirmeYapay olarak tıkanmış bir piyasada tekelci bendi parçalayan ani ve durdurulamaz müdahaleMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHidrodinamik basınç kırılmasıKapalı bir rezervuardaki sıvının kritik eşiği aşarak bendi yıkması ve laminer bir kütle halinde fışkırmasıGüçlü
Beşeri bilimlerDevrimci kırılmaToplumsal yapay dengelerin ve baskıların aniden yarılarak kolektif bir iradeyle sahneye çıkmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca zoolojik bir sürüngen türü veya mitolojik bir ejderha masalı olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamBir bendi yarıp çıkan su akışı gibi, sahte düzeni yutmak üzere aniden somutlaşan karşı konulamaz ilahî müdahale
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Musa'nın asasının sihirbazlara karşı gösterdiği meydan okumayı gözbağcı bir sihir numarası seviyesine indirmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da aynı nesne için kullanılan farklı kelimelerin eş anlamlı olmadığını; her birinin bir tecelli ve makam farkını ifade ettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Musa ile Firavun ve saray bürokrasisi arasındaki güç ve hakikat mücadelesini anlatan kıssa ayetlerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak ile batıl arasındaki mücadelenin psikolojik bir yanılsama değil, batılı fiilen yok eden ontolojik bir gerçeklik olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun veya kanın bir bendi, yarığı aşarak basınçla fışkırması ve bu hareket gibi uzayıp giden iri gövdeli yılan.
  • Soyut anlamBastırılmış bir kudretin veya hakikatin yapay engelleri yırtarak durdurulamaz bir kütle halinde açığa çıkması.
  • Sistematik karşılıkSistemin içindeki yapay illüzyonları yutan, tekelci ve baskıcı yapıları parçalayan nesnel ve ezici müdahale.
  • LaTeX modeliF(t)=∇×(Φρ)⋅I{P>Pc}
  • LaTeX açıklamasıModelde Φ birikmiş hakikat ve kudret potansiyelini, ρ sistemin direnç yoğunluğunu, P iç basıncı, Pc ise tiranlığın veya bendin kritik direnç eşiğini temsil eder. Basınç eşiği aşıldığında (I{P>Pc} gösterge fonksiyonuyla) rotasyonel ve fışkırıcı bir akış vektörü F(t) açığa çıkarak durağan engeli parçalar ve uzanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ث