عبث

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ب-ث2 sîga, 6 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عَبَثًاخلقأييعبثريعبنيرجع

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 6

▶ Ağı aç (3B)

عبث

ع - ب - ث

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Hamd, cümle kapısı demektir. Sahibinin nüfuzlu ve varlıklı olduğunu gösterir. “A’bd” bu kapıda bekleyen köle demektir. “Dal” “se”ye dönüşmesi ile gerçekte nüfuzlu olmayan ve içi boş olan bir yapının girişine konan cümle kapısı benzeri işaret demektir. İçi boş ve anlamsız iş demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hamd, cümle kapısı demektir. Sahibinin nüfuzlu ve varlıklı olduğunu gösterir. “A’bd” bu kapıda bekleyen köle demektir. “Dal” “se”ye dönüşmesi ile gerçekte nüfuzlu olmayan ve içi boş olan bir yapının girişine konan cümle kapısı benzeri işaret demektir. İçi boş ve anlamsız iş demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.474 harf
باب العين والثّاء والباء معهما ع ب ث، ث ع ب، ب ث ع، ب ع ث مستعملات عبث: عَبِثَ يَعْبَثُ عَبَثاً فهو عابث بما لا يعنيه، وليس من باله، أي لاعب. وعَبَثْتُ الأقِطَ أَعْبِثُهُ عَبْثاً فأنا عابث، أي: جفّفته في الشمس. والاسم: العبيث. والعبيثة والعبيث: الخلط. ثعب: ثَعَبْتُ الماء أَثْعَبُهُ ثَعْباً، أي: فجّرته فانثعب، ومنه اشتقّ المَثْعَبُ وهو المِرْزاب. وانثعب الدم من الأنف. والثُّعبانُ: الحيّة الطويل
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR735 harf
العَبَثُ: اللعب. وقد عَبِثَ بالكسر يَعبَثُ عَبَثاً. والعَبْثَةُ بالتسكين: المرّة الواحدة. والعَبْثُ: الخلط. وقد عَبَثَهُ بالفتح يَعْبِثُهُ عَبْثاً: خلطه. والعَبْثُ أيضاً: اتخاذ العَبيثَةِ: قال أبو صاعد الكلابيّ: العَبيثَةُ: الأَقِطُ يُفْرَغُ رُطْبُهُ حين يُطْبَخُ على جافِّه فيُخلط به. يقال عَبَثتِ المرأة، إذا فرَّغته على المُشَرِّ ليحمل يابسُه رَطْبَه. يقال أبْكلي واعْبِثي. والعَبيثَةُ: طعام
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.420 harf
باب العين والثاء مع الباء عبث ، ثعب ، بثع ، بعث : مستعملة . عبث : قال الله جلّ وعزّ : ( أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثاً ) ( المؤمنون : 115 ) أي لَعِباً . وقد عبِث يَعْبَث عَبَثاً فهو عابث : لاعب بما لا يعنيه وليس من باله . قلت : نَصَب ) عَبَثاً ( لأنه مفعول له ، المعنى : خلقناكم للعبث . أبو عُبيد عن الفرّاء : عَبَثْتُ الأقِط أَعْبَثُه عَبَثَاً وَمِثْته ، ودُفته . قال أبو عبيد : وفيه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.001 harf
(باب العين والباء وما يثلثهما) (عبث) العين والباء والثاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على الخَلط يقال: عَبَثَ الأَقِط، وأنا أعبِثُه عَبْثاً، وهو عبيث، وهو يُخلَط ويجفَّف في الشَّمس. والعَبِيث: كلُّ خِلْط. ويقال: في هذا الوادي عَبِيثةٌ، أي خِلْطٌ من حَيَّيْن. ومما قيسَ على هذا: العَبَثُ، هو الفعل لا يُفَعل على استواء وخُلوصِ صواب. تقول: عَبِثَ يعبَث عَبَثاً، وهو عابثٌ بما لا يَعْنيه وليس من بالِهِ([1])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR346 harf
- العبث: أن يخلط بعمله لعبا، من قولهم: عبثت الأقط (العبث: تجفيف الأقط في الشمس. انظر: المجمل 3/642)، والعبث: طعام مخلوط بشيء، ومنه قيل: العوبثاني (انظر: المجمل 3/642؛ واللسان (عبث) 2/167) لتمر وسمن وسويق مختلط. قال تعالى: ﴿أتبنون بكل ريع آية تعبثون﴾ [الشعراء/ 128]، ويقال لما ليس له غرض صحيح: عبث. قال: ﴿أفحسبتم أنما خلقناكم عبثا﴾ [المؤمنون/115].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR61 harf
ع ب ث يقال‏:‏ تعال بالسفرة نعبث بها وعبثت بهم أيدي النّوى‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.782 harf
عَبِثَ به، بالكسر، عَبَثاً: لَعِبَ، فهو عابِثٌ: لاعِبٌ بما لا يَعْنيه، وليس من بالهِ. والعَبَثُ: أَن تَعْبَثَ بالشيءِ. ورجلٌ عِبِّيثٌ: عابِثٌ. والعَبْثَةُ، بالتسكين: المَرَّة الواحدة. والعَبَثُ: اللَّعِبُ. قال الله عز وجل: أَفَحَسِبْتم أَنما خلقناكم عَبَثاً؟ قال الأَزهري: نَصَبَ عَبَثاً لأَنه مفعول له، بمعنى خلقناكم للعَبَث. وفي الحديث: من قَتَل عُصفوراً عَبَثاً.العَبَثُ: اللَّعِبُ؛ والمراد أَن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR39 harf
* ع ب ث * * العَبَثُ * اللعب وبابه طرِب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.015 harf
عبث به كفرح عبثا :لعب فهو عابث، لاعب بما لا يعنيه، وليس من باله. والعبث: أن تعبث بالشيء، وقيل: العبث: ما لا فائدة فيه يعتد بها، أو ما لا يقصد به فائدة، وفي الحديث: أنه عبث في منامه أي حرك يديه كالدافع أو الآخذ. عبث كضرب يعبث عبثا :خلط . عبث يعبث عبثا :اتخذ العبيثة، وهي أقط معالج . قال أبو صاعد الكلابي: الأقط يفرغ رطبه حين يطبخ على جافه، فيخلط به، يقال: عبثت المرأة أقطها ، إذا فرغته
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.826 harf
عَبَثَهُ 1 عَبَثَهُ ذ , aor. عَبِثَ , (S, A, * O, K, *) inf. n. عَبْثٌ, (S, O,) He mixed, or mingled, (S, A, O, K,) it. (S, O.) ― -b2- [Hence,] عَبَثَ, aor. as above, (K,) and so the inf. n., (S, O,) He made, or prepared, عَبِيثَة [q. v.]: (S, O, K:) or so عَبَثَ عَبِيثَةً; as also ↓ أَعْبَثَهَا. (O.) One says, عَبَثَتِ المَرْأَةُ, meaning The woman poured out what was moist of the [preparation
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR558 harf
عَبَثَ عَبَثَ I ( n. ac. عَبْث 1 ) a. [ acc. & Bi ], Mixed with. عَبِثَ عَبِثَ A ( n. ac. عَبَث 4 ), a. Played, trifled, toyed. b. [ Bi ], Sneered at, made sport of, bantered. تَعَبَّثَ تَعَبَّثَ V , a. see ( عَبِثَ ) ( b ). عَبَث عَبَث 4 , a. Play, sport; trifling; foolishness, foolery. عَاْبِث عَاْبِث 21 , a. see 30 . عَبِيْثَة عَبِيْثَة 25t , ( pl. عَبَاْئِثُ 46 ), a. Preparation
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.835 harf
عبث عَبِثَ - يَعْبَثُ - عَبَثٌ - عَبَثَاً عَبِثَ - يَعْبَثُ + كائن + بشيء: يعمل عملاً لا يريد منه هدفاً أو غاية أو ثمر أو متعة، وإنما تمضية للوقت عَبَثٌ: على وزن " فـَعـَل" اسم فعل بمعنى مفعول من " عَبِثَ - يَعْبَثُ ": الشيء الذي لا هدف ولا طائل منه عَبَثاً: حال من " عَبَثٌ ": بشكل عبثي: من غير طائل واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللهو
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler6 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ريع

    1 ortak ayet · İki dağ arasındaki yüksek geçittir

  2. بني

    1 ortak ayet · Yapı demektir

  3. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  4. رجع

    1 ortak ayet · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  5. خلق

    1 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  6. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ

    Boş işle uğraşırsınızSiz, her yüksek yere koca bir bina kurup boş şeylerle mi uğraşırsınız?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعبث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلعب, لهو, سدى, باطل
Zıt Kökحكم
Çekirdek Özet 1Bir şeyi karıştırmak, kurutmak veya kıvamını bozmak üzere gayesizce elden geçirmek
Çekirdek Özet 2Meşru, akli ve hikmetli bir gayesi, hesabı ve nihai sonucu bulunmayan anlamsız eylem
Çekirdek Özet 3Gayesizlik ve amaçsızlık hali; varoluşun ve amelin hikmet ekseninden kopması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca çocukça şakalaşma veya hafif meşreplik düzeyinde bir oyun zannedip yaratılışın gayesizliği ve toplumsal enerjinin hedefsiz harcanması boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عبBir şeyi yüklenme, yoğunlaştırma, ağırlık ve yoğunluk oluşturma; عبأ, عبد, عبر, عبس köklerinde görüldüğü gibi yoğun bir dikkat, kütle veya geçiş barındırmaثYayılma ve dağılma karakteri taşıyan peltek se harfinin eklenmesiyle yoğunluğun ve ağırlığın dağıtılması, amelin ciddiyetini yitirerek gayesiz bir karmaşaya ve boş harekete dönüşmesi anlamı oluşmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; kaynak, görme, bilme ve hedefe odaklanmaEylemin başlangıcında iradenin, görmenin ve bir nesneye yönelişin bulunmasını temsil eder
بEv, çadır; iç, barınma, sınır ve kuşatmaEylemin belirli bir alan, zemin veya nesne içinde yoğunlaşmasını simgeler
ثİşaret ve sınır imgesinin yayılması ve sürtünmeli sesle dağılması; türetme imgeBelirli bir sınıra ve hedefe yönelmiş hareketin dağılmasını, sınırından taşarak hedefsizce dağılmasını anlatır
عبثOdağın ve barınma alanının dağılarak gayesizce saçılmasıBir hedefe ve sınıra bağlı kalması gereken eylemin dağıtılarak, amaca bağlanmaksızın karmaşık ve boş bir harekete dönüşmesini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇökeleğin (akıt) güneşte kurutulmak üzere altüst edilip karıştırılması (عَبَثَ الأَقِطَ) veya yağ, hurma ve kavut gibi maddelerin gelişigüzel birbiriyle harmanlanması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kök, bir hedefe yönelmeyen el kol hareketleri ve ölümün yahut zamanın insanları gayesizce savurması bağlamında mecazi olarak kullanılmıştır; doğrudan beyit lafzı sözlük maddelerinde şahitsiz genel nakledilmiştir
Erken Arapça kullanımKlasik kullanımda uykudaki insanın bilinçsizce ellerini oynatması (عَبَثَ فِي مَنَامِهِ) ve bir hayvanın avlanma veya beslenme amacı olmaksızın sırf oyalanmak için öldürülmesi eylemi için kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça عبث kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen ve fiziksel temas, karıştırma ve ardından gayesizlik bildiren bir semantik hatta sahiptir. İkili kök katmanında yer alan عب çekirdeği genel Sami zemininde ağırlık, önem ve yoğunluk taşırken (örneğin İbranicede kalınlaşma ve kabarma bildiren paralel yapılar), üçüncü ses olan ث harfinin eklenmesiyle Arapçaya özgü bir semantik kayma gerçekleşmiştir. Erken dönem çöl kültüründe süt ürünlerinin kurutulması esnasında yapılan mekanik altüst etme eylemi, zamanla zihinsel veya ahlaki bir gayesi olmayan hareketlere ad olmuştur. Klasik Sami dillerinden İbranice ve Süryanicede bu kök doğrudan üçlü biçimde aynı ses dizilişiyle yaygın bir varlık göstermemekte, anlam alanı daha ziyade Arapça iç gelişimde şekillenmiş görünmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇökeleğin karıştırılması ve güneşte kurutulması (عَبْثُ الأَقِط) somut kökeninden gayesiz eyleme aktarımMaddi nesnelerin hesapsızca birbirine karıştırılması, daha sonra aklî ve meşru bir hedeften yoksun fiiller için metaforik olarak genişletilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiعب çekirdeği ortak Sami dillerinde yoğunluk ve yük bildiren köklerle akrabadırÜçüncü harfle birlikte oluşan bu özel türev Arapça morfolojisinde yoğunlaşmış, doğrudan soydaş kökler sınırlı kalmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu kök yapısında doğrulanmış doğrudan eşsesli bir biçim tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عبثAnlamlıKarıştırmak, gayesizce oynamakSahih bir gayesi ve hikmeti olmayan boş işlerle meşgul olmakHedef kök; Kur'an'da geçer
عثبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiş, kullanım alanı oluşmamıştırKitābü'l-ʿAyn ve Tahdhīb mühmel sayar
بعثAnlamlıGöndermek, uyandırmak, diriltmekBir şeyi durduğu yerden harekete geçirmek, elçi göndermek veya ölüleri diriltmekKur'an'da geçer; hedef kökün zıddı gibi hedefe sevk etmeyi içerir
بثعAnlamlıDudağın etli ve kalın olmasıDudakların kırmızılığı, dolgunluğu ve etinin dışa doğru taşmasıSözlüklerde müsta'meldir; Kur'an'da geçmez
ثعبAnlamlıSuyun akması, yarılıp fışkırmasıSuyun yolunu açıp akıtmak; ejderha veya büyük yılan (su gibi hızla akan)Kur'an'da geçer; akışkanlık ve fışkırma içerir
ثبعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük geleneğinde kullanılmayan dizilişlerdendirKitābü'l-ʿAyn ve Tahdhīb mühmel sayar

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عبثMerkezBoş ve gayesiz eylemAmacın ve aklî gayenin tamamen yokluğunu, eylemin hikmetsizliğini ifade ederBir gayesi ve doğru bir neticesi bulunmayan iş
لعبKomşuOyun ve eğlenceBir kuralı veya geçici neşesi olsa da nihai varoluşsal ciddiyetten yoksun faaliyettirEğlenmek ve vakit geçirmek maksadıyla yapılan eylem
لهوKomşuOyalayıcı meşguliyetİnsanı daha mühim ve asıl vazifelerinden alıkoyup kendine çeken oyalayıcı şeydirKalbi ve zihni hakiki görevinden uzaklaştıran gaflet
سدىKomşuKendi haline terk edilmeBir hedefe, hesaba veya sorumluluğa bağlanmaksızın başıboş bırakılma durumudurSorumluluk ve hesap dışı kalarak hedefsizce salıverilmek
باطلKomşuBoşa çıkma, hükümsüzlükVarlığı hakka dayanmayan, zevale mahkûm ve neticesiz kalan şeyi belirtirHakikati olmayan, netice vermeyen ve silinip giden şey
حكمZıtHikmet ve sağlamlıkHer şeyi yerli yerine koyma, gaye ve maslahata uygun tam bir nizam kurmaHedefsizliğin zıddı olarak tam gayelilik ve sarsılmaz hikmet

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعبثGayesiz ve boş fiilAklî ve meşru bir maksada dayanmayan, neticesi heder olan her türlü meşguliyetKesin
LatinceVanitas, futilitasBoşluk, anlamsızlık, beyhudelikEylemin bir meyve vermemesi ve hedefsizliğini karşılar; ancak Arapçadaki somut karıştırma nüansını taşımazGüçlü
İngilizceFutility, purposelessness, frivolityGayesizlik, nafilelik, hedefsiz uğraşBir gayeden ve ciddiyetten yoksun olma halini karşılar; ontolojik gayesizliği ve meşguliyeti iyi yansıtırKesin
AlmancaSinnlosigkeit, ZwecklosigkeitAnlamsızlık, amaçsızlıkVarlığın veya amelin bir ereğe yönelmemesi durumunu tam olarak karşılarKesin
FransızcaFutilité, vanitéNafilelik, gayesizlikDeğersiz, hedefsiz ve netice üretmeyen amelleri anlatmada örtüşürGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَبَثًا (Zarf/Mef'ûlün leh)Kozmik ve ontolojik gayesizlik, hikmetsizlikİnsanın ve kâinatın yaratılışının hedefsiz, hesapsız ve dirilişsiz olduğu zannını reddeden ilahi hitap bağlamı; Mü'minûn 23:115
تَعْبَثُونَ (Muzari fiil)Dünyevi enerjiyi ve gücü faydasız, hedefsiz ve kibirli yapılara harcamakHûd peygamberin Âd kavmine, yüksek tepelere sırf güç gösterisi ve lüks olsun diye gayesiz anıtlar dikmelerini eleştirdiği bağlam; Şuarâ 26:128

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEfalullah (Allah'ın fiilleri) ve hikmet bahsiAllah'ın fiillerinin bir gayeye ve hikmete matuf olup olmadığı; Eş'arî ve Mâtürîdî/Mu'tezilî çizgide Allah'a عبث isnadının imkânsızlığıFiilin hikmetten ve maslahattan mutlak olarak tenzih edilmesi ve yaratılışta gayesizliğin reddi
Fıkıhİbadetlerde ve tasarruflarda lüzumsuz hareketlerNamaz içinde kılınışı bozan veya mekruh kılan lüzumsuz el-kol hareketleri (عبث في الصلاة) ve malın gayesiz telef edilmesiHukuki ve ibadî ciddiyeti bozan gayesiz, hedefsiz ve gereksiz davranışlar
TefsirAhiret ve diriliş delilleriMü'minûn 23:115 tefsirinde yaratılışın bir hesap ve ceza/mükâfat ile taçlanmaması halinde ilahi fiile عبث isnat edilmiş olacağı vurgusuYaratılışın ancak adalet ve diriliş ile bir anlam kazanacağı fikri
HadisCanlılara ve zamana karşı davranış ahlakıBir serçeyi bile faydalanma kastı olmaksızın sırf eğlence için öldürmenin yasaklanması rivayetleriCanlı hayatına ve nesnelere karşı maksatsız, keyfi ve hoyrat tasarrufların yasaklanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve hesap nizamıHikmetsizliğin ve gayesizliğin reddiİnsanın varoluşunu ahlaki bir sorumluluk ve ahiret bilinciyle tahkim etmekYaratılışın bir oyun veya başıboşluk değil, kesin bir hesap ve sorumluluk düzeni olduğunu temellendirirKesin
İlmiMetodoloji ve teleolojiAmaçsız gözlem ve faydasız teoriZihinsel enerjiyi ve araştırma kapasitesini hakikate ulaştırmayan lüzumsuz şeylerden korumakBir gayesi ve pratik veya ahlaki çıktısı olmayan zihinsel meşguliyetleri elerGüçlü
SiyasiKamu kaynakları ve iktidar gücüGösterişçi ve hedefsiz anıtlaşmaToplumun ortak gücünün sırf kibrin ve lüksün ifadesi olan içi boş yapılara gömülmesini engellemekGücün hakka ve halkın maslahatına değil, içi boş anıtlara (Şuarâ 26:128) harcanmasını bir çöküş alameti sayarKesin
İktisadiEmek ve sermaye tahsisiİsraf ve atıl kaynak kullanımıİktisadi enerjinin katma değer ve meşru fayda üretmeyen alanlarda tüketilmesini önlemekKaynakların, bireye ve topluma hiçbir reel fayda sağlamayan lüks ve lüzumsuz yatırımlarda heba edilmesini eleştirirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi ve sıfır iş üreten enerji kaybı (isipatif sistemler)Fizikte sisteme verilen enerjinin mekanik veya faydalı bir işe dönüşmeksizin dağılması ve kaybolması, hedefsiz enerji sarfiyatının izomorfik karşılığıdırGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve teleolojik yabancılaşmaSosyolojide ve ahlak felsefesinde bireyin veya toplumun eylemlerinin nihai bir meşruiyet ve ülkü zemininden koparak anlamsızlaşması halidirKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece bireysel bir can sıkıntısı, muziplik veya basit bir şakalaşma eylemine indirgeyerek daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, kâinatın varoluşsal gayesinden (ontolojik teleoloji) toplumsal zenginlik ve emeğin hedefsiz sarfiyatına (sosyo-politik israf) kadar uzanan geniş bir gayesizlik ve anlamsızlık eleştirisidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYaratılışın ahiretsiz ve hesapsız olabileceği zannının doğurduğu ahlaki başıboşluğu ve medeniyetlerin lüks anıtlarla güç israfına girişip çöküşe sürüklenişini doğru teşhis edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve insanın bir rastlantı veya keyfi bir oyun olmadığını, kâinatın her bir parçasının ve insan hayatının ilahi bir gaye ve hesap ekseninde kurulduğunu doğrudan gösterdiği için merkezîdir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Dirilişi, hesabı ve ahireti temellendiren uluhiyet ayetlerinde (Mü'minûn 23:115) ve geçmiş kavimlerin kibir, gösteriş ve güç israfını yeren kıssa ayetlerinde (Şuarâ 26:128) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın amaçsız olduğu, hayatın sadece dünyadaki biyolojik döngüden ibaret kaldığı ve gücün sırf gösteriş amacıyla hedefsizce harcanabileceği yönündeki seküler veya pagan algıyı kökünden yıkar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇökeleği veya yiyecek maddelerini güneşte kurutmak ve kıvamını değiştirmek için gelişigüzel altüst edip birbirine karıştırmak.
  • Soyut anlamBir amelin veya varoluşun aklî, ahlakî ve meşru bir hedeften, hesaptan ve nihai bir semereden yoksun kalarak anlamsızlığa gömülmesi.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal ve eylemsel gayeliliğin (hikmet) karşıtı olarak; enerjinin, emeğin veya hayatın hiçbir meşru çıktı üretmeksizin dağılmasını ifade eden gayesizlik ilkesi.
  • LaTeX modeliE→∅  ⟺  H(A)=0
  • LaTeX açıklaması

Modelde E harfi harcanan enerjiyi, fiili veya yaratılış sürecini; ∅ işareti eylemin hiçbir nihai gayeye, hesaba veya semereye ulaşmadan sıfırlanmasını ve boşluğa düşmesini; A harfi gerçekleştirilen ameli veya varlığı; H(A) fonksiyonu ise o amelin taşıdığı hikmet, maslahat ve hakiki gaye değerini simgeler. Formül, eylemin hedefsiz bir boşluğa yönelmesinin ancak ve ancak amelin hikmet değerinin sıfıra eşit olması durumunda gerçekleşeceğini matematiksel olarak ifade eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع