لهو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ه-و12 sîga, 87 mücavir kök, 15 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فخراللَّهْوِلهووَلَهْوًاأَلْهَاكُمُلعبتُلْهِيهِمْدنولَهْوٌغررموللَهْوًادور

KökSîga 12Ayet 15Sure 13Mücavir 87

▶ Ağı aç (3B)

لهو

ل - ه - و

KÖK
  • 16 geçiş
  • 15 ayet
  • 12 sîga
  • 9 sözlük

Boğazdaki küçük dil demektir. Lehv, alet olarak çalgı demektir. Ses titreşimleri insan vücudunda dinlendirme ve uyutma etkisini yapmaktadır. Çocuklar ninni ile uyutulur. Eğlence ile insanların oyalanması lehv ile ifade edilir. Oyaladı şeklide tercüme edilebilir. Buradaki “küm” insalık demektir. Bundan sonra bahsedilen insan kelimesi burada “siz” ile ifade edilmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Boğazdaki küçük dil demektir. Lehv, alet olarak çalgı demektir. Ses titreşimleri insan vücudunda dinlendirme ve uyutma etkisini yapmaktadır. Çocuklar ninni ile uyutulur. Eğlence ile insanların oyalanması lehv ile ifade edilir. Oyaladı şeklide tercüme edilebilir. Buradaki “küm” insalık demektir. Bundan sonra bahsedilen insan kelimesi burada “siz” ile ifade edilmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.383 harf
باب الهاء واللام وو ا ي ء معهما ه و ل، ل ه و، و ه ل، و ل ه، ه ي ل، أ ه ل، أ ل ه مستعملات هول: الهَوْلُ: المخافة من أمرٍ لا تدري على ما تَهْجمُ عليه منه، كهَوْل اللّيل، وهَوْل البَحْر. تقول: هالني هذا الأمر يَهُولُني، وأمر هائل، ولا يقال: مهول، إلا أن الشاعر قال: ومَهولٍ من المَناهل وَحْشٍ ذي عَراقيبَ آجنٍ مِدْفانِ يعني بالمَهول: الّذي فيه هَوْلٌ... والعَرَبُ إذا كان الشيء هوله أخرجوه على فاعل،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.299 harf
(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR803 harf
ل ه و لهوت لهواً‏.‏ وفلان مشتغل بالملاهي‏.‏ وفيهنّ ملهىً وملعب‏.‏ وتلاهوا‏:‏ لها بعضهم مع بعض‏.‏ وقال القطامي‏:‏ تلاهين واستنعت بهنّ خريدة إلى ملعب ناءٍ من الحيّ ناضب وبينهم أهليةً‏.‏ ولهيت عنه وتلهيت والتهيت‏:‏ شغلت وأعرضت ويقال‏:‏ تلهّيت به‏:‏ تروّحت بالإقال عليه وتلهبت عنه‏:‏ تروحت بالإعراض عنه‏.‏ وألهاني عنك كذا‏.‏ وطرح اللهوة في فم الرحى واللهى‏.‏ وقال عمرو بن كلثوم يصف رحى الحرب‏:‏
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR706 harf
* ل ه و * * اللَّهَاةُ * الهنة المُطبقة في أقصى سقف الفم والجمع * اللَّهَا * و * اللَّهَوَاتُ * و * اللَّهَيَاتُ * أيضا و * اللَّهْوةُ * بالضم العطية دراهم كانت أو غيرها والجمع * اللُّهَا * و * لَهِيَ * عن اشيء * لُهِياًّ * بالضم والتشديد و * لُهْياناً * بضم اللام وكسرها سلا عنه وترك ذكره وأضرب عنه و * الْهَاهُ * شَغَلَه و * لَهَّاهُ * به * تَلْهِيَةً * علَلَّه و * لَهَا * بالشيء من باب عدا لعِبَ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.360 harf
: ( و ( *!لَها ) *!يَلْهُو ( *!لَهْواً ) : ) أَي ( لَعِبَ ) . ( قالَ شيْخُنا : قَضِيَّتُهُ اتِّحادِهُمُا وقد فرَّق بَيْنهما جماعَةٌ مِن أهْلِ الفُروقِ فقيل : *!اللّهْوُ واللّعِبُ يَشْتركانِ في أنّهما اشْتِغالٌ بما لا يعني من هَوًى أَو طَرَبٍ حراماً أَو لا ، قيلَ : *!واللّهْوُ أَعَمُّ مُطْلقاً ، فاسْتِماعُ *!المَلاهِي لَهْوٌ لا لَعِبٌ ، وقيلَ : اللّعِبُ ما قُصِدَ به تَعْجيلُ المَسَرَّةِ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.381 harf
لَهِىَ عَنْهُ 1 لَهِىَ عَنْهُ ذ , (S, Msb, K) and لَهَا عنه (Msb, K,) He became diverted from it, so as to forget it. (S, Msb, K.) ― -b2- See an ex. voce استأثر: and see عَنْ. ― -b3- لَهَتْ اِلَى حَدِيثِهِ, inf. n. لَهْوٌ and لُهُوٌّ, She (a woman) was, or became, cheered, or delighted, and pleased, with his discourse. (M, K.) And so لَهَوْتُ بِحَدِيثِهِ. (T in art. رنو.) أَلْهَانِى الشَّىْءُ 4
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR201 harf
لَهَا لَهَا U ( n. ac. لَهْو 1 ) a. [ Bi ], Amused himself, played, toyed with; delighted in, was fond of. b. . ( n. ac. لَهْيَان [ لَهْوَاْنُ 33I ], لُهِيّ ) [ 'An ], Forgot, consoled himself for.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok24.394 harf
لهو لَهَا - يَلْهُو - لَهْو - لاهِي - أَلْهَى - يُلْهِي - تَلَهَّى - يَتَلَهَّى لَها - يَلْهُو + الكائن + بشيء + عن شيء أو أمر: يقوم بفعل أو عمل بهدف جلب المتعة، ويهمل عملاً آخر: يقوم بعمل ما أقل أهمية من عمل آخر يعتبر أكثر أهمية بالنسبة للحالة العامة للقائم بالعمل، وذلك بسبب كون العمل (اللاهي) أكثر إمتاعاُ من العمل الأكثر أهمية لَهْو: اسم
Tamamını oku

Sîgalar(12)

Mücavir kökler87 mücavir (114 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لعب

    6 ortak ayet · Oynarlar

  2. دنو

    6 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  3. حيي

    6 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

  4. غرر

    3 ortak ayet · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir

  5. تجر

    2 ortak ayet · Vicar tilki ve sırtlan gibi hayvanların inleri demektir

  6. بسل

    1 ortak ayet · Besile yemek artığı demektir

  7. مول

    3 ortak ayet · Onların malları

  8. أخذ

    4 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  9. أمل

    1 ortak ayet · Mülle üstü dikilmiş dolu çuval, melle doldurmak demek…

  10. هيج

    1 ortak ayet · “Heyac” sonbaharda sararmış bitki demektir

  11. وذر

    2 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  12. دور

    2 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

Geçtiği ayetler(15)

  1. الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَذَا وَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    EğlenceOnlar ki; dinlerini alayla eğlenceye aldılar. Dünya hayatı da kendilerini aldattı. İşte onlar; bu günlerine kavuşmayı nasıl unutmuşlar idiyse, ayetiçin katmerlidir. Ne var ki bilmezsiniz. lerimizi nasıl bilerek inkar etmişler idiyse; Biz de bugün onları öylece unuturuz.

  2. لَوْ أَرَدْنَا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْوًا لَاتَّخَذْنَاهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فَاعِلِينَ

    EğlenceEğer bir eğlence edinmek isteseydik, elbette onu kendi katımızdan edinirdik. Fakat asla edinmedik.

  3. وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

    EğlenceOnlar bir tidaret veya bir oyun gördükleri zaman; seni ayakta bırakarak oraya yöneldiler. De ki: Allah’ın katında olan; oyun ve ticaretten daha hayırlıdır. Ve Allah; rızık verenlerin en hayırlısıdır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلهو
YapıÜçlü kök
Özel DurumNâkıs kök (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerلعب, شغل, عبث, سهو
Zıt Kökجدد
Çekirdek Özet 1İnsanı daha önemli ve asıl yapması gereken bir işten alıkoyan, dikkatini çelip oyalayan geçici uğraş
Çekirdek Özet 2Geçici dünya hayatının aldatıcı meşgalelerine dalarak ahiret sorumluluğunu, kulluğu ve hakikati unutma eğilimi
Çekirdek Özet 3Öncelik hiyerarşisinin tersyüz olması neticesinde varoluşsal gayeden kopuş ve bilinç körleşmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca meşru dinlenme veya basit eğlenceye indirgenerek ontolojik gaflet ve öncelik kaybı boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهBoğaz, açılma, kapılma, nefesin veya maddenin hızla bir kanala veya boşluğa çekilmesi; açgözlülükle yutma veya kendini kaptırma hissi. Bu çekirdek alevin parlayıp içine almasını ifade eden لهب, susuzluk veya yorgunluktan dilini sarkıtıp nefes nefese kalmayı anlatan لهث ve bir şeyi bir çırpıda yutmayı bildiren لهم köklerinde de görülür.وÇekirdekteki açılma ve kapılma hareketine akışkanlık, süreklilik ve dışa doğru yönelip bağlanma boyutu katarak dikkatin başka bir nesneye çelinip asıl bağlamından kopması ve onda oyalanıp kalması anlamını pekiştirir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaİradeyi ve dikkati belirli bir istikamete çevirme, sevk etme dürtüsü.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesBir görüntünün, sesin veya olgunun aniden belirip dikkati kendine çekmesi, nefes kesen bir meşguliyet hissi uyandırması.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaÇekilen dikkatin o geçici nesneye kilitlenmesi, zihnin ona raptedilip asıl olandan kopması.
لهوYönelme, cezbedilme ve bağlanma hareketlerinin birleşimiDikkatin ani bir cazibe unsuruyla asıl rotasından saptırılarak geçici bir meşgaleye raptedilmesi ve bilincin oyalayıcı nesne tarafından yutulup asıl gayeden koparılması hareketini tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDeğirmenin boğazına öğütülmek üzere el ile bir seferde atılan bir avuç tahıl (اللُّهْوَة) ve boğazın en dip kısmında yer alan küçük dil (اللَّهَاة); bedensel ve nesnel düzlemde bir şeyin boşluğa bırakılması veya elden çıkarılıp terk edilmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıAmr b. Külsûm muallakasında savaş değirmenini ve savaşa sürülen kabileleri tasvir ederken değirmenin boğazına atılan tahıl anlamında bu kökü kullanır: يَكُونُ ثِفَالُهَا شَرْقِيَّ نَجْدٍ / وَلُهْوَتُهَا قُضَاعَةَ أَجْمَعِينَا
Erken Arapça kullanımİbnü'z-Zübeyr'in gök gürültüsü işittiğinde konuşmayı derhal bırakıp susması ve yüz çevirmesi hâli aktarılırken bu kök kullanılır: كَانَ ابْنُ الزُّبَيْرِ إِذَا سَمِعَ صَوْتَ الرَّعْدِ لَهَى عَنِ الْحَدِيثِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Amr b. Külsûm Dîvânı.

Sami etimolojik katman

Arapça لهو kökü, Sami dillerinde zihinsel dalgınlık, dikkatin dağılması, kendini kaptırma veya yutucu bir boşluğa doğru çekilme semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede l-h-h / l-h-y kök çevresinde yorulma, tükenme veya bitkin düşme çağrışımları görülürken; Süryanicede l-h-y kökü heves etme, oyalanma veya gafletle meşgul olma bağlamlarında karşılık bulur. Kökün somut çekirdeğinde yer alan ve boğaz boşluğu, ağzın yutucu yarığı (küçük dil) ile değirmen ağzına atılan lokmayı karşılayan له kök ailesi, Arapçada soyutlanarak zihni meşgul edip asıl varoluşsal ödevden alıkoyan «boş meşgale, geçici haz ve oyalayıcı eğlence» kavramına dönüşmüştür. Semantik kayma, somut nesnenin değirmen ağzında kaybolup gitmesi gibi, insan bilincinin de geçici bir haz nesnesi içinde eriyip asıl hedefini yitirmesi çizgisi üzerinden gerçekleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDeğirmen boğazına atılan avuç (lühve), küçük dil (lehât) ve bir şeyden yüz çevirip başka şeyle oyalanma (lehv)Fiziksel olarak bir şeyi boşluğa bırakma veya boğazdan içeri akıtma eylemi, zihnin bir meşgaleyle oyalanıp asıl işi arkaya atması şeklinde semantik dönüşüm yaşamıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice l-h-h / l-h-y, Süryanice l-h-yZihinsel bitkinlik, dikkatin dağılması, bir şeye kapılarak tükenme ve meşguliyet ortak semantik ekseni oluşturur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dil ailesinde boğaz, yutma ve nefes boşluğuyla ilgili arkaik köklerTüketme, yutma ve dikkatin emilmesi izleğinde arkaik ses öbekleriyle zayıf paralellikler bulunmaktadır.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Brockelmann.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهوAnlamlıOyalanmak, eğlenmek, meşgul olup yüz çevirmekDikkati çeken bir şey sebebiyle asıl vazifeden veya gayeden gafil kalmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
لوهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
هلوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bağımsız kök yapısı olarak işlenmemiştir.Kur'an'da geçmez.
هولAnlamlıKorkutmak, dehşete düşürmek, ürkütücü olmakİnsanın aniden karşısına çıkarak aklını başından alan büyük hadise ve korku.Fonetik permütasyon; Kur'an'da geçer (مَهْوُول kök türevi olarak değil isim türeviyle).
ولهAnlamlıŞaşkınlıktan aklını yitirmek, aşırı keder veya sevgiden kendinden geçmekZihnin şiddetli bir duygu karşısında kontrolünü ve dengesini kaybetmesi durumu.Hedef kökle zihinsel kopuş ve kendini kaptırma ortak paydasında buluşur; Kur'an'da geçmez.
وهلAnlamlıYanılmak, vehmetmek, korkup ürkmekZihnin yanılsamaya düşmesi, ilk anda bir şeyden ürkerek şaşırması.Hedef kökle dikkatin dağılması ve yanılsama paydasında semantik temas taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهوMerkezÖncelikli işi unutturan meşgaleDaha mühim bir sorumluluk varken dikkati çelip insanı alıkoyan her türlü oyalayıcı durum.Asıl işi terk ettirme ve zihni körleştirme özelliği taşır.
لعبKomşuKurallı veya kuralsız oyun, gayesiz hareketSonunda fayda bulunmayan, çocuksu veya ciddiyetten uzak eğlence hareketi.لعب eylemin kendi gayesizliğine, لهو ise başka bir görevi engellemesine odaklanır.
شغلKomşuBir işle meşgul olmak, vakit harcamakİnsanın vaktini ve enerjisini alan herhangi bir faaliyet; meşru veya gayrimeşru olabilir.شغل nötr bir meşguliyeti de kapsarken لهو daima ihmale yol açan çeldirici meşgaledir.
عبثKomşuBoş, gayesiz ve anlamsız iş yapmakHikmetten ve akli bir gayeden yoksun, sonuçsuz davranış.عبث eylemin hikmetsizliğini vurgular; لهو ise cezbedici lezzetiyle alıkoymayı öne çıkarır.
سهوKomşuDalgınlıkla unutmak, gaflete düşmekİrade dışı bir unutma veya dikkat dağınıklığı neticesinde görevden kopma.سهو kasıtsız dalgınlığı anlatırken لهو lezzete ve meşgaleye kapılmayı içerir.
جددZıtCiddiyet, gayret, hakiki gayeye yönelmeBir işi tam bir bilinç, azim, samimiyet ve ciddiyetle ifa etme tutumu.Oyalayıcı ve boş şeylerden yüz çevirip varoluşsal gayeye odaklanmayı temsil eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهوAsıl işten alıkoyan oyalayıcı eğlenceBir hedefe yönelmiş bilincin daha alt düzey bir cazibe tarafından saptırılması.Kesin
Latincediverticulum, oblectamentumYoldan saptırma, eğlendirme, oyalamaDiverticulum kelimesi ana yoldan sapmayı tam karşılarken manevi gaflet katmanını eksik bırakır.Güçlü
İngilizcedistraction, diversion, pastimeDikkati dağıtma, oyalantı, vakit geçirmeDistraction dikkatin dağılmasını, diversion yön değiştirmeyi iyi verir; ancak uhrevi sorumluluktan kaçış boyutunu tam yüklenmez.Kesin
AlmancaZerstreuung, Zeitvertreib, AblenkungDağılma, vakit öldürme, dikkatin dağılmasıZerstreuung zihnin toparlanamaması ve dağılması yönünü çok iyi açıklar.Güçlü
Fransızcadistraction, divertissementDikkati başka yöne çekme, oyalanmaPascalcı anlamda insanın kendi faniliğini unutmak için sığındığı meşgale fikriyle kökün Kur'an'daki derinliğine yaklaşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَهْوٌ / وَلَهْوٌDünya hayatının geçiciliği ve hakikatsizliğiDünya hayatının bütünüyle bir oyun ve oyalantıdan ibaret olduğunu bildiren ayetler; En'âm 6:32, Muhammed 47:36, Hadîd 57:20.
لَهْوًاDinin hafife alınması veya alay konusu edilmesiMüşriklerin ve inkârcıların dinlerini eğlence ve heva aracı yapmalarını kınayan bağlam; A'râf 7:51, En'âm 6:70.
أَلْهَاكُمُ / تُلْهِكُمْÇokluk yarışı ve mal-evlat sebebiyle haktan gafil olmaDünyevi metaların ve soy sop üstünlüğünün insanı ahiretten alıkoymasını eleştiren bağlam; Tekâsür 102:1, Münâfikûn 63:9.
لَاهِيَةًKalplerin gaflet ve şuursuzluk içinde olmasıVahiy ve uyarı geldiği halde kalpleri eğlencede ve duyarsızlıkta kalanların hâli; Enbiyâ 21:3.
تَلَهَّىÖnemsiz görüp ilgiyi kesmek, yüz çevirmekTebliğ esnasında hakikate muhtaç olanı bırakıp başkalarıyla meşgul olma tehlikesini bildiren bağlam; Abese 80:10.
لَهْوَ الْحَدِيثِHakikati örtmek veya alay etmek için kullanılan boş lakırdıİnsanları Allah'ın yolundan saptırmak amacıyla uydurulan masallar, çalgı veya oyalayıcı sözler; Lokmân 31:6.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDünya hayatının ontolojik mahiyeti ve teklifDünyanın «oyun ve eğlence» olarak nitelenmesinin varlığın bir yanılsama olduğu anlamına gelip gelmediği, ilahi hikmet ve abes fiil tartışması.Varlık gayesiz yaratılmamıştır; dünya hayatı bizatihi değil, ahireti unutturduğu nisbette bir lehvdir.
FıkıhMüzik, oyun aletleri ve vakit harcayıcı uğraşlarÇalgı aletleri (melâhî), tavla, satranç ve benzeri oyunların haramlığı veya mekruhluğu; ibadetleri geciktiren her uğraşın fıkhi hükmü.Vacibi terk ettiren veya harama vasıta kılınan her eğlence haram sayılmış, kök somut haram meşgalelerle daraltılmıştır.
TefsirMekki-Medeni ayetlerdeki tezadın tahlili«Lehve'l-hadîs» terkibinin Fars masalları, şarkıcı cariyeler veya genel anlamda saptırıcı sözler olup olmadığı ve dünya-ahiret mukayesesi.Hakikatten alıkoyan her türlü edebi, estetik veya ticari çeldirici unsur tefsirde lehv kapsamına alınmıştır.
HadisMüminin istirahat sınırları ve abdest vesvesesi«Müminin eşiyle oynaşması, atını eğitmesi ve ok atması dışındaki her eğlence lehvdir» rivayeti ve vesveseden yüz çevirme (ilhâ) emirleri.Müminin meşru deşarj alanları istisna tutulmuş, zihni kemiren faydasız kuruntulardan yüz çevirmek kökle emredilmiştir.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUbudiyet ve ahiret bilinciGaflet perdesiVaroluş gayesini perdelemeİnsanın yaratılış amacını, hesabı ve ebedi kurtuluşu unutturan her türlü dünyevi aldanma.Kesin
İlmiHakikatin araştırılmasıEpistemik çeldiriciZihni yüzeysel olana hapsetmeDerin ve dönüştürücü bilgi yerine merakı tüketen faydasız malumat ve sansasyonel meşgale.Güçlü
SiyasiToplum yönetimi ve kitle kontrolüKitleleri uyutma vasıtasıSosyal ve siyasal uyanışı engellemeHak arama, adalet ve hürriyet taleplerini bastırmak üzere kitlelere sunulan yapay eğlence mekanizmaları.Güçlü
İktisadiÜretim, tüketim ve kaynak yönetimiTüketim sarhoşluğuİsraf ve sahte ihtiyaç üretimiİhtiyaç dışı haz sektörlerinin, lüks ve gösteriş yarışının (tekâsür) iktisadi kaynakları yutması.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik gürültü (noise) ve parazit sinyalBilgi iletiminde asıl sinyali bozan, alıcının işlem kapasitesini lüzumsuz yere işgal ederek faydalı verinin kaybolmasına yol açan rastgele dalgalanmalar; sistem enerjisinin faydasız salınımlarla emilmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerYabancılaşma ve gösteri toplumu (Debord)Bireyin kendi özüne, emeğine ve toplumsal sorumluluğuna yabancılaşarak medya ve tüketim aygıtlarının sunduğu yapay imgelerle oyalanıp uyuşması; sahte bilinç inşası.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca şarkı dinlemek, oyun oynamak veya tatil yapmak gibi salt fiziksel ve masum eğlence türlerine hapsedilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; insanın kalbini, aklını ve vaktini nihai hakikatten ve ahiret sorumluluğundan koparan siyasi, iktisadi (tekâsür), zihni ve dini her türlü çeldirici sistemi ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın büyük günahlardan veya somut oyunlardan uzak kaldığında güvende olduğunu sanması; oysa servet, kariyer, güç ve hatta hayır işleriyle oyalanarak asıl kulluk ve ihlası ıskalayabileceğini fark edememesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisine dair en temel tespitlerinden birini açıklar: İnsan hakikati çoğunlukla açıkça reddettiği için değil, daha alt düzeydeki çekici meşgalelerle oyalanıp ertelerken ecelin ansızın yakalaması sebebiyle kaybeder.
Hangi ayet groupslarında belirleyicidir?Dünya hayatının metafizik değerini belirleyen ayetlerde (En'âm 6:32, Hadîd 57:20), kalbi gaflet içinde olanların psikolojisini anlatan surelerde (Enbiyâ 21:1-3) ve dünyevileşme eleştirisi yapan surelerde (Tekâsür 102:1, Münâfikûn 63:9, Cum'a 62:11).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyanın bir ceza yeri veya mutlak bir yokluk olduğu zannını düzeltir; dünya varlığı bizatihi şer değildir, ancak ebediyet bilincini felç eden bir oyalantı (lehv) hâline getirildiğinde yıkım üretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDeğirmenin boğazına öğütülmek üzere dökülen bir avuç tanenin boşluğa bırakılması veya küçük dilin yutkunma anında gıdayı içeri çekmesi gibi, bir nesnenin elden çıkarılıp bir boşluğa terk edilmesi.
  • Soyut anlamZihnin ve kalbin, daha asil, zorunlu ve yüksek bir hakikatten geçici ve aldatıcı bir haz unsuru sebebiyle yüz çevirerek oyalayıcı nesnenin içinde kaybolması.
  • Sistematik karşılıkİnsanın varoluşsal amaç fonksiyonunu sıfırlayan, dikkati parazit meşgalelere tahsis ederek ontolojik iflasa yol açan çeldirici sistem.
  • LaTeX modeliA(t)=∫0t[S(τ)⋅(1−L(τ))−P(τ)⋅L(τ)]dτ
  • LaTeX açıklaması

A(t) bireyin t anındaki nihai hakikat ve kulluk bilinci birikimini temsil eder. S(τ) insanın maruz kaldığı asıl ilahi sorumluluk ve hakikat sinyalinin yoğunluğudur. L(τ) dikkati çelen lehv (oyalanma ve gaflet) katsayısı olup 0≤L(τ)≤1 aralığında değer alır. P(τ) ise oyalayıcı meşgalelerin ürettiği sahte haz ve parazit gürültüdür. L(τ) değeri 1'e yaklaştıkça asıl sinyal S(τ) tamamen sıfırlanmakta, sistem negatif değer üreterek varoluşsal sermayesini yitirmektedir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل