سهو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ه-و1 sîga, 2 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سهوغمرصلو

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

سهو

س - ه - و

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Hatadan farkı ihmal ve umursamazlık sebebiyle hata yapmaktır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(8)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hatadan farkı ihmal ve umursamazlık sebebiyle hata yapmaktır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.212 harf
باب الهاء والسين وو ا ي ء معهما ه و س، س ه و، و ه س،ه ي س مستعملات هوس: الهَوَسُ: الطَّوَ فإن باليّل، والطّلب في جَراءة، تقول : أَسَدٌ هوّاسٌ، ورجلٌ هوّاسٌ، أي: مُجرَّب شُجاعٌ. السَّهْوُ: الغَفْلةُ عن الشّيء، وذهابُ القَلْب عنه، وإنّه لساهٍ بين السَّهْو والسُّهُوّ. وسها الرّجل في صلاته إذا غفل عن شيءٍ منها. والسَّهْوَة: أربعةُ أعوادٍ أو ثلاثة يُعارَضُ بَعْضُها على بَعْض، يوضع عليها شيءٌ من
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.485 harf
(باب السين والهاء وما يثلثهما) (سهو) السين والهاء والواو معظم الباب [يدلّ] على الغفلة والسُّكون. فالسَّهْو: الغفلة، يقال سَهَوْتُ في الصلاة أسهو سَهْواً. ومن الباب المساهاة: حُسْن المُخَالَقَة، كأنَّ الإنسانَ يسهو عن زَلَّةٍ إن كانت من غيره. والسَّهْو: السُّكون. يقال جاء سَهْواً رَهْواً. ومما شَذَّ عن هذا الباب [ السَّهْوَة([1])]، وهي كالصُّفَّة تكون أمامَ البيت. وممّا يبعُد عن هذا وعن قياس
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR521 harf
س ه و إنه لساه بين السهو وسها في الصلاة وسها عنها‏.‏ وفي مثل ‏"‏ إن الموصين بنو سهوان ‏"‏ وهو يساهي أصحابه‏:‏ يخالقهم ويحسن عشرتهم وفيه مساهلة ومساهاة‏.‏ وقوس سهوة‏:‏ سهلة‏.‏ قال ذو الرمة يصف صائدا‏:‏ قليل تلاد المال إلا سهامه وإلا زجوماً سهوة بالأصابع وبلغـة سهـوة‏:‏ سهلـة السيـر‏.‏ وافعـل ذلـك سهـواً رهـواً‏:‏ بغيـر تقـاض ولا لزاز‏.‏ وحملت به أمه سهواً‏:‏ علـى حيـض‏.‏ وفـي بيته سهوة‏:‏
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.260 harf
: ( و ( *!سَهَا في الأَمْرِ ، كدَعا ) ، *!يَسْهُو ( *!سَهْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وسُهُوّاً ) ، كعُلُوَ . هكذا في المُحْكَم إلاَّ أَنه لم يُعَدّه بِفي . وفي الصِّحاح : سَهَا عن الشَّيء يَسْهُو ، هكذا هو مَضْبوطٌ بفَتْحِ الهاءِ ؛ وبخطِّ أَبي زكريَّا في الحاشِيَةِ : سَهِيَ كرَضِيَ ، فانْظُرْه . ( نَسِيَه وغَفَل عنه وذَهَبَ قَلْبُه إلى غَيْرِه ) ؛ كذا في المُحْكَم والتَّهْذيب ؛ واقْتَصَرَ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.755 harf
سَهَا عَنْهُ 1 سَهَا عَنْهُ ذ , (S, Msb,) or فِيهِ, (K,) aor. يَسْهُو, inf. n. سَهْوٌ (S, Msb, K) and سُهُوٌّ, (M, K,) He was, or became, unmindful, forgetful, neglectful, or heedless, of it, or inadvertent to it; (S, Msb;) namely, a thing; syn. غَفَلَ عَنْهُ: (S, * Msb:) or he forgot it, or neglected it, (نَسِيَهُ,) and was, or became, unmindful, forgetful, &c., of it, or inadvertent to it,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR732 harf
سَهَا سَهَا U ( n. ac. سَهْو 1 , سُهُوّ 27 ) a. [ Fī or 'An ], Was unmindful of, neglected; disregarded; omitted; forgot. سَهُوَ سَهُوَ U ( n. ac. سَهَاْوَة 22t ), a. Was gentle, docile, tractable. b. Was numbered. سَاْهَوَ سَاْهَوَ III , a. Was gentle, obliging, good-natured with, to. سَهْو سَهْو [ 1 ], a. Forgetfulness; neglect; negligence, remissness; inadvertence; oversight,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR13.381 harf
سهو سَهَا - يَسْهُو - سَاهِي - سَاهُوْن سَها - يَسْهُوْ + الكائن: يغفل ولا ينتبه: يكون تركيز ذهنه ووعيه لما يدور حوله أقل من المعتاد، فلا ينتبه لما يدور حوله بدقة سَهَا - يَسْهُو + كائن + عن شيء: يهمله ويبعد تركيز ذهنه ووعيه عنه سَاهِي: اسم فاعل صفة مشبهة من فعل " سَهَا - يَسْهُو " سَاهُوْن: جمع " سَاهِي " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غمر

    1 ortak ayet · Ğamr, Derin su demektir

  2. صلو

    1 ortak ayet · Namaz

Geçtiği ayetler(2)

  1. الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ سَاهُونَ

    YanılanlarKi onlar; koyu bir cehalet içerisinde kalmış gafillerdir.

  2. الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ

    YanılanlarKi onlar; kıldıkları namazdan gafildirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسهو
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerغفل, نسي, لهو
Zıt Kökيقظ
Çekirdek Özet 1Zihnin dinginleşip gevşemesi, dikkatin dağılması ve bilincin nesnesinden uzaklaşması
Çekirdek Özet 2Görev bilincinin gevşemesi, umursamazlık ve gaflet içinde savrulma
Çekirdek Özet 3Sorumluluğun zihinsel ve eylemsel düzeyde askıya alınarak savsaklanması
Kritik Hata RiskiKökü kasıtsız ve masum bir unutma sayarak bilinçli ihmal ve lakaytlığı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سهGevşeklik, düzlük, yumuşaklık ve engelsiz akış; nitekim سهل kökünde engebesiz arazi ve kolaylık, سهر kökünde uykunun çekilmesiyle zihnin açık kalması, سهم kökünde ise sürtünmesiz fırlatılan ok ve pay anlamı öne çıkar.وİki harfli çekirdeğin taşıdığı engelsiz ve gevşek akış hareketini, bilincin tutunma noktasını yitirip zihinsel denetimden düşmesi, dalgınlık ve ihmal yönünde daraltır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, dayanma ve zihinsel direnç noktasını simgeler.
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, dışa yönelme, soluk alma ve açığa çıkmayı anlatır.
وÇengel, çadır kazığıBağlama, bitiştirme ve akışın bir yöne bağlanmasını gösterir.
سهوTutunma ve direncin (س) nefes verip gevşemesiyle (ه) dikkatin başka bir tarafa bağlanıp asıl merkezden çözülmesi (و)Zihnin tutunma direncini bırakarak gevşemesi, nesnesinden kopması ve dikkatsizlik sonucu sürüklenmesi eylemini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin dinginleşmesi, yumuşaması, gerilimin düşmesi ve devenin uysalca, zorlanmadan yürümesi. Nitekim yürüyüşü yumuşak binek için kullanılır; ayrıca evlerin önündeki gölgelik ve serinlik yerine veya eşya konulan açık kerevete سَهْوَة denir.
Cahiliye şiiri kullanımıZü’r-Rimme bir avcının yayını ve ok atışını tasvir ederken gerginliği az, çekişi yumuşak ve esnek yayı nitelemek üzere قوس سهوة terkibini kullanır. Bu kullanımda lafız, gerilimin bulunmayışını ve kolayca salınmayı bildirir.
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi ve erken dönemde iki kişinin birbiriyle yumuşak geçinmesi, kusurları görmezden gelerek müsamaha göstermesi مُسَاهَاة olarak adlandırılmıştır. el-Accâc bu manayı şu mısraında zikreder: حُلْوُ المُساهاةِ وإنْ عادَى أمَرّ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde سهو kökü, merkezi Samice katmanında bilincin sakinleşmesi, zihinsel gerilimin düşmesi ve dikkatin yön değiştirmesi ekseninde gelişmiştir. İbranicede dikkatsizlik, bilmeden yanılma ve kasıtsız günah anlamı taşıyan שָׁגָה (shagah) ve שָׁגַג (shagag) kökleriyle anlamsal bir örtüşme gösterse de doğrudan ses denkliği olan biçimler sınırlıdır. Süryanicede s-h-w / s-h-y kök çevresinde görülen gevşeme ve zayıflama göstergeleri, Arapçadaki dalgınlık ve dinginlik (سُكُون) manasıyla semantik bir matris oluşturur. Kökün ilksel çekirdeği zihinsel bir direnç kaybını, dikkatin nesnesinden kaymasını ve çabasız bir salıverilmeyi ifade eder; Arapçada bu durum hem nötr bir unutma-yanılma hem de kınanan bir ihmal ve lakaytlık yönünde çift kutuplu bir anlam kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönس ه و kökünden türeyen lafızlarBir şeyden habersiz kalma, gevşeme, görmezden gelme (müsamaha) ve gökyüzünde çok sönük olduğu için gözden kaçan yıldız (es-Sühâ).Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Güney Sami paralelleriZihinsel dikkatin gevşemesi, gaflet hali ve denetimsiz kalma anlam alanında paylaşılan ortak yönelim.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dışı veya uzak katmanlarda kökle doğrudan örtüşen güvenilir veri tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab, Payne Smith.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سهوAnlamlıGaflet ve sükunDikkatin dağılması, zihnin dinginleşerek nesnesinden habersiz kalması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
سوهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız bir kök kaydı bulunmaz.Kur'an'da geçmez.
هسوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıHarflerin bu dizilişi kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
هوسAnlamlıGece dolaşmak, cesaret ve karışıklıkGeceleyin arayışla dolaşmak, yırtıcı hayvanın pervasızca yürümesi, akıl karışıklığı.Ayn müsta'mel sayar; Kur'an'da geçmez.
وسهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel kabul edilen harf dizilişidir.Kur'an'da geçmez.
وهسAnlamlıEzmek ve şiddetle yere vurmakBir şeyi çiğneyip ezmek, ayaklar altında un ufak etmek.Ayn müsta'mel sayar; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سهوMerkezGaflet ve ihmalBilincin gevşemesi ve umursamazlık sebebiyle görevi terk etme.Hatırlatıldığında dahi gevşekliği sürdürme potansiyeli taşır.
نسيKomşuUnutmaBilgiyi zihinden tamamen düşürme; hatırlatıldığında pişmanlıkla dönülebilen zaaf.Kasıt aranmaksızın zihinsel muhafazanın yok olmasıdır.
غفلKomşuHabersizlikGözünün önünde olan bir delile veya gerçeğe karşı duyarsız ve dikkatsiz kalma.İdrak araçları açıkken zihnin başka şeyle meşgul olmasıdır.
لهوKomşuOyalanmaÖnemli olanı bırakıp geçici ve değersiz bir hazla meşgul olma.Bilinçli bir tercihle dikkati eğlenceye kaydırmaktır.
يقظZıtUyanıklıkDikkatin, algıların ve zihinsel teyakkuzun tam anlamıyla devrede olması.Bütün duyuların nesnesine odaklandığı uyanıklık halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسهوGaflet ve dalgınlıkKökün zihinsel dinginlik ve ihmal bileşenlerini birlikte içeren temel hali.Kesin
LatinceNeglegentia, inadvertentiaİhmal, dikkat etmemeSorumluluğu savsaklama ve dikkatsizlik yönünü karşılar; fıtri dinginlik yönünü dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceInadvertence, heedlessness, remissnessDikkatsizlik, umursamazlıkHem istemsiz dalgınlığı hem de sorumluluk karşısındaki lakaytlığı kapsar.Güçlü
AlmancaNachlässigkeit, UnachtsamkeitSavsaklama, dikkatsizlikBilinçli ya da bilinçsiz gevşeklik sonucunda oluşan zihinsel kopukluğu verir.Güçlü
FransızcaNégligence, inattentionİhmal, dikkatsizlikDikkatin dağılmasını ve ödevin savsaklanmasını iyi ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَاهُونَKibir, inkâr ve şaşkınlık içinde hakikatten kopuşAhireti ve hesabı inkâr edenlerin cehalet ve şüphe girdabında şuursuzca debelenmesi bağlamı (Zâriyât 51:11).
سَاهُونَİbadeti ve sorumluluğu umursamama, savsaklamaNamazı ciddiye almayan, vaktini ve ruhunu gözetmeyip riya ile savuşturanların tavrı bağlamı (Mâ‘ûn 107:5).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeklif ve sorumluluk şartıAkıl ve bilincin kaybolduğu sehiv durumunda kişinin mükellef olup olmadığı, peygamberlerin tebliğ dışı sehivlerinin ismet sıfatına etkisi.Kasıtsız zihinsel zaaf ile iradi lakaytlık arasındaki sınır.
Fıkıhİbadette sehiv secdesiNamazın rükün veya vaciplerinde yanılma, unutma ya da dalgınlıkla yapılan eksiklik veya fazlalıkların telafisi (سُجُودُ السَّهْوِ).Zihinsel dalgınlığın ibadetin sıhhatine getirdiği teknik telafi.
Tefsirسهو ile نسي ayrımıMâ‘ûn 107:5 ayetinde namazda sehiv ile namazdan sehiv (عَنْ صَلَاتِهِمْ / فِي صَلَاتِهِمْ) farkı; kınamanın dalgınlığa değil, umursamazlığa yönelik oluşu.Kasıtlı ihmal ve ciddiyetsizlik boyutu.
HadisHz. Peygamber'in sehiv örnekleriResûlullah'ın namazda sehvederek sehiv secdesi yapması ve "Ben de sizin gibi bir insanım, unutursam hatırlatın" buyurması.İnsani tabiatın tabii dalgınlığı ve hüküm vaaz etme vesilesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve kulluk bilinciGevşeklik ve lakaytlıkTehdit unsuruİbadetin ruhundan ve vaktinden koparak onu mekanik veya savsaklanan bir yüke dönüştürme.Kesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiDikkatsizlik ve denetim kaybıHata kaynağıAraştırmacının zihinsel disiplini yitirerek delilleri veya verileri gözden kaçırması.Güçlü
SiyasiKamu yönetimi ve teyakkuzİhmal ve rehavetGüvenlik açığıYöneticilerin ve kurumların toplumsal sorumlulukları umursamayarak krize zemin hazırlaması.Güçlü
İktisadiSözleşmeler ve üretimSavsaklama ve denetimsizlikVerimsizlikİş gücünün veya yönetimin işi gevşek tutarak kaynak ve kalite israfına yol açması.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz zayıflaması / Sönümlenme (Attenuation / Damping)Bir sinyalin veya dalganın ortam direnciyle enerjisini ve gerilimini yitirerek genliğinin düşmesi; sistemdeki dikkat/enerji seviyesinin sönümlenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal anomi ve ihmal (Institutional neglect / Remissness)Bireyin veya grubun kuralları açıkça reddetmeksizin, gevşeklik ve umursamazlık sebebiyle işlevsiz kılması, sosyal denetimin çözülmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca masum, elde olmayan basit bir unutma veya anlık kafa karışıklığı (zelle) düzeyine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök, zihinsel bir dalgınlıktan ziyade kalbin davaya, hesaba ve ibadete karşı kayıtsız kalmasını, yani ahlaki bir lakaytlığı kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMâ‘ûn 107:5 ayetindeki şiddetli tehdidin namaz kılarken istem dışı yanılan müminlere yönelik olduğu zannedilerek yersiz bir vesvese üretilir; asıl yerilen umursamazlık gözden kaçar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın sorumluluk karşısındaki felaketinin yalnızca açık inkârla değil, ibadet ve ilkeleri gevşekliğe kurban eden lakaytlıkla da başladığını gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadeti şekilciliğe indirgeyip toplumsal dayanışmayı reddeden münafıkane tavırları yeren ve ahireti hafife alanları tasvir eden ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Masum unutma (نسي) ile bilinçli ve gevşek ihmal (سهو) arasındaki farkı ortaya koyarak dinin insani zaafları değil, ahlaki umursamazlığı kınadığını netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamGerilimin düşmesi, zihinsel tutunmanın çözülmesi, bedenin veya nesnenin direnç göstermeksizin gevşeyip akması.
  • Soyut anlamBilincin görev ve sorumluluk ekseninden kayarak umursamazlık, rehavet ve denetimsiz ihmale sürüklenmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemde kontrol parametrelerinin gevşetilmesi sonucu meydana gelen işlev kaybı, hedeften sapma ve teyakkuz çöküşü.
  • LaTeX modeliS(t)=(1−α(t))⋅Ψ(t)buradalim⁡α→0S(t)=Ψ(t)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ψ asli sorumluluk veya odaklanılması gereken hedef fonksiyonunu, α zihinsel teyakkuz ve iradi denetim katsayısını (0≤α≤1), S ise sehiv durumundaki sapma veya ihmal miktarını simgeler. Zihinsel kontrol ve hassasiyet sıfıra yaklaştıkça (α→0), ihmal ve gaflet (S) doğrudan hedefin yerini alarak tam bir savsaklamaya dönüşür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س