لهث

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ه-ث1 sîga, 15 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كذبتركهويأيييَلْهَثْلهثكلبتبعفكرمثلرفعقومحملأرض

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

لهث

ل - ه - ث

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Dilini sarkıtıp solur

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR422 harf
باب الهاء والثاء واللام معهما ه ل ث، ث ه ل، ل ه ث، ل ث ه مستعملات هلث: الهَلْثاءُ، ممدودة: جماعةً من النّاس عَلَتْ أصواتُهم، يقال: جاء فلانٌ في هَلْثاء من أصحابه. ثهل: ثَهْلانُ: اسم جبلٍ بالبادية معروف، ومنه المَثَل السائر يُضرَب للرّجل الرَّزين الوَقور فيقال: "ثهلان ذو الهَضَبات ما يَتَحَلْحلُ" . لهث: اللَّهْثُ: لَهْثُ الكَلْب، عندَ الإِعياء، وعندَ شدَّة الحرّ، وهو إدلاعُ اللِّسانِ من العَطَش.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR569 harf
اللَهَثانُ بالتحريك: العطش، واللَهْثانُ بالتسكين: العطشان. والمرأة لَهْثى. وقد لَهِثَ لَهَثاً ولَهاثاً. واللُهاثُ، بالضم: حُرُّ العطش. وقال الشاعر: حتَّى إذا بَرَدَ السِجالُ لُهاثـهـا وجَعَلْنَ خَلْفَ عُروضِهِنَّ ثَميلا ولَهَثَ الكلبُ بالفتح يَلْهَثُ لَهْثاً ولُهاثاً بالضم، إذا أخرج لسانه من التعب أو العطش، وكذلك الرجل إذا أعيا. وقوله عزّ وجلّ: "إنْ تَحْمِلْ عليه يَلْهَثْ أو تتركْهُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.415 harf
ه ث ل لهث ، هلث ، ثهل ، لثه استعمل من وجوهها : لهث ، هلث ، ثهل ، لثه . لهث : قال أبو إسحاق في قول الله جلّ وعزّ : ( فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِن تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَث ) ( الأعرَاف : 176 ) ضربَ الله جلّ وعزّ : للتّارك لآياته ، والعادلِ عنها أَخَسَّ شيءٍ في أَخْسِّ أحْواله مَثَلاً ، فقال : ( فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ ( إذا كان الكلب لَهْثانَ ، وذلك لأنّ الكلْب
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.299 harf
(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR338 harf
- لهث يلهث لهثا (قال السرقسطي: ولهث الكلب لهثا، ولهث أيضا: إذا أدلع لسانه عطشا. انظر: الأفعال 2/462). قال الله تعالى: ﴿فمثله كمثل الكلب إن تحمل عليه يلهث أو تتركه يلهث﴾ [الأعراف/176] وهو أن يدلع لسانه من العطش. قال ابن دريد: اللهث يقال للإعياء وللعطش جميعا (وعبارته: واللهث من قولهم: لهث الكلب: إذا أخرج لسانه من حر أو عطش. الجمهرة 2/51).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR176 harf
ل ه ث لهث الكلب ولهث الرجل من العطش والإعياء وأصابه لهاث وهو حر العطش‏.‏ قال‏:‏ ثم استقوا بسفارهم للهاثها كالزيت فيه قروصة وسواد ومن المجاز‏:‏ هو يقاسي لهاث الموت‏:‏ شدّته‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.075 harf
اللَّهَثُ واللُّهاثُ: حر العطش في الجوف. الجوهري: اللَّهَثان، بالتحريك: العطش، وبالتسكين: العطشان؛ والمرأَة لَهْئى. وقد لَهِث لَهاثاً مثل سمع سماعاً. ابن سيده: لَهَث الكلب، بالفتح، ولَهِثَ يَلْهَث فيهما لهْثاً: دَلَع لسانه من شدة العطش والحر؛ وكذلك الطائر إِذا أَخرج لسانه من حر أَو عطش. ولَهَثَ الرجل ولهِث يلهَثُ في اللغتين جميعاً لَهَثاً، فهو لَهْثانُ: أَعيا. الجوهري: لَهَث الكلب، بالفتح،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR261 harf
* ل ه ث * * اللَّهَثَانُ * بفتح الهاء العطش وبسكونها العطشان والمرأة * لَهْثَى * وبابه طرِب و * لَهاثاً * أيضا بالفتح و * اللُّهَاثُ * أيضا بالضم حرُّ العطش و * لَهَثَ * الكلب أخرج لسانه من العطش أو التعب وكذا الرجل إذا أَعيا وبابه قطع و * لَهَاثاً * أيضا بالضم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.519 harf
اللهثان: العطشان ، وهي لهثى. وقال سعيد بن جبير -في المرأة اللهثى والشيخ الكبير- إنهما يفطران في رمضان ويطعمان . وبالتحريك: العطش ، من المصادر القياسية، كاللهث، محركة، واللهاث، بالفتح قال شيخنا: وذكر الفتح مستدرك. وفي اللسان: اللهث واللهثاث: حر العطش في الجوف وقد لهث لهاثا كسمع سماعا. يقال: به لهاث شديد، كغراب ، هو حر العطش في الجوف وشدته. من المجاز: اللهاث. شدة الموت ، يقال: هو
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.734 harf
لَهِثَ 1 لَهِثَ ذ , aor. لَهَثَ , inf. n. لَهَثٌ and لَهَاثٌ and لَهَثَانٌ, He thirsted; was thirsty: (S, K:) or thirst heated his belly, or inside. (L.) ― -b2- لَهَثَ, aor. لَهَثَ , inf. n. لَهْثٌ and لُهَاثٌ; (S, K;) and لَهِثَ, aor. لَهَثَ ; (TA;) and ↓ التهث; (K;) He (a dog, S, and a man, and, in the case of the second verb, a bird also, TA) put forth his tongue, by reason of thirst, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR572 harf
لَهَثَ لَهَثَ A ( n. ac. لَهْث 1 , لُهَاْث 24 ), a. Panted. لَهِثَ لَهِثَ A ( n. ac. لَهَث 4 , لَهَاْث 22 , لَهَثَاْن 36 ), a. Was thirsty. اِلْتَهَثَ اِلْتَهَثَ VIII , a. see I . لَهْثَى لَهْثَى 1ya , a. fem. of لَهْثَاْنُ 33 . لُهْثَة لُهْثَة 3t , a. Thirst. b. Fatigue, exhaustion. c. ( pl. لُهَاْث 24 ), A red speck. مَلْهَثَة مَلْهَثَة 17t , a. A cause of thirst. لُهَاْث
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler15 mücavir (25 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كلب

    1 ortak ayet · Onların köpeği

  2. فكر

    1 ortak ayet · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır

  3. قصص

    1 ortak ayet · Anlatırız

  4. رفع

    1 ortak ayet · Raf’, üzerine bir şeylerin konduğu yer, raftır

  5. ترك

    1 ortak ayet · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir

  6. هوي

    1 ortak ayet · Onların hevesleri

  7. حمل

    1 ortak ayet · Haml: İple yüklenen yük demektir

  8. خلد

    1 ortak ayet · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  9. مثل

    1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  10. تبع

    1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  11. كذب

    1 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  12. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذَلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا …

    Dilini sarkıtıp solurDileseydik onu, bununla yükseltirdik. Fakat o; yere saplandı ve hevesine uydu. Artık onun hali; o köpeğin hali gibidir ki, üstüne varsan da dilini sarkıtıp solur, kendi haline bıraksan da dilini sarkıtıp solur. İşte ayetlerimizi yalanlayan kavmin hali böyledir. Sen, kıssayı anlat. Belki düşünürler.

  2. … كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذَلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ …

    Dilini sarkıtıp solurDileseydik onu, bununla yükseltirdik. Fakat o; yere saplandı ve hevesine uydu. Artık onun hali; o köpeğin hali gibidir ki, üstüne varsan da dilini sarkıtıp solur, kendi haline bıraksan da dilini sarkıtıp solur. İşte ayetlerimizi yalanlayan kavmin hali böyledir. Sen, kıssayı anlat. Belki düşünürler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلهث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعطش, بهر, حرص
Zıt Kökروي
Çekirdek Özet 1Şiddetli susuzluk, yorgunluk veya iç hararet sebebiyle dilin dışarı sarkması ve kesik kesik soluma
Çekirdek Özet 2Dış şartlardan bağımsız olarak dinmeyen, uyarılsın ya da bırakılsın değişmeyen içsel doyumsuzluk hali
Çekirdek Özet 3Fıtrî gayesini kaybedip süfli arzulara bağlanan bilincin ürettiği kalıcı tatminsizlik krizi
Kritik Hata RiskiAyetteki köpeğin soluma temsilini geçici bir biyolojik yorgunluk sayıp, karakterleşmiş değişmez bir içsel hezeyan ve doyumsuzluk halini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهİçe veya dışa doğru kontrolsüz parlama, alevlenme, yutma ve kendini kaptırıp asıl gayeyi unutma anlamı taşır; nitekim لهب kökünde ateşin alevlenip parlaması, لهم kökünde bir şeyi bir çırpıda yutması, لهو kökünde ise meşgul edici şeylere kapılarak esas olandan gafil olunması bu çekirdeğin yansımalarıdır.ثYayılma, saçılma ve dışa vurma özelliği taşıyan peltek harfin eklenmesiyle, içteki hararet ve tutku yalnızca içte kalmayıp soluğun ve dilin dışarı taşması, kontrolsüz bir fiziksel düşkünlük biçiminde dışa vurulması anlamını üretmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireBir yöne sevk edilme, tahrik olunma ve sürekli arkadan dürtülme hareketi.
هKollarını kaldırmış insanOrtaya çıkma, nefes alma, göğsün inip kalkması ve içteki hararetin açığa vurulması.
ثİşaret, çarpı; yoğunlaşmış sonDağılma, sınırın dışına taşma ve fiziksel salgının/soluğun dışarı fırlaması (türetilmiş imge).
لهثBir dürtüyle sevk edilen gücün iç hararetle nefes alıp dışarı taşmasıBir iç yangısı ve doyumsuzluk sebebiyle nefesi tutamayıp dili dışarı sarkıtarak harareti dışa püskürtme hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKöpeğin şiddetli sıcak, aşırı susuzluk veya yorulma neticesinde dilini ağzından dışarı çıkarması, sarkıtması ve kesik kesik nefes almasıdır; iç organlardaki şiddetli hararet ve susuzluk ateşine de bu kökten hareketle luhâs denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında ve klasik şiir şahitlerinde kök, özellikle çöl yolculuğunda aşırı susuzluk çeken bineklerin ve av köpeklerinin iç hararetle dillerini sarkıtmalarını nitelemek için kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımAsâsü'l-Belâga ve Lisânü'l-Arab kayıtlarında geçen ölüm sekerâtındaki kişinin soluk alışverişi veya son anlarındaki şiddetli nefes darlığı için söylenen ve mecazen ölüm harareti anlamına gelen kullanımıdır: يقاسي لهاث الموت

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça لهث kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle soluma, hızlı nefes alıp verme ve dille bağlantılı fiziksel reaksiyonları anlatan fonetik bir yansımaya dayanır. İbranicede nefes nefese kalma, soluk soluğa koşma ve iç çekme anlamlarına gelen להט kökündeki hararet ve alevlenme semantiği ile נשף / נשם köklerindeki soluk dinamikleri fonetik ve anlamsal bir geçişkenlik sergiler. Süryanicede içteki ateşin harlanması ve soluğun kesilmesiyle ilgili türevlerle akrabadır. Arapçada kök, genel bir nefes darlığından ziyade doğrudan "dilin dışarı sarkıtılmasıyla birlikte seyreden dinmeyen susuzluk ve hararet" şeklinde yüksek derecede özelleşmiş ve tek bir semantik eksene oturmuştur. Bu durum kökün Sami ortak tabanında var olan fizyolojik hararet ve nefes hareketinin, Kuzey ve Orta Arabistan coğrafyasının çöl ikliminde köpeklerin ısı regülasyonu davranışıyla somutlaştırıldığını göstermektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİç hararetin soluk ve dil yoluyla dışa vurumuله ikili tabanının yanma ve meşguliyet çağrışımından hareketle, ciğerdeki susuzluk ateşinin dili dışarı çıkartarak yatıştırılmaya çalışılmasıdır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicede hararet ve hızlı soluma bağıİbrani ve Ârâmî katmanlarında alevlenme, tutuşma ve iç çekişle nefes verme kökleriyle semantik akrabalık taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan bir soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهثAnlamlıDili sarkıtarak solumakSusuzluk veya yorgunluktan köpeğin dilini çıkarıp nefes nefese kalması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
لثهAnlamlıDiş etiDişlerin kökünü saran et dokusu (diş eti tabakası).Kur'an'da geçmez; hedef kökle ses ve ağız uzvu ilişkisi taşır.
هلثAnlamlıSes yükseltmek, toplanmakBir topluluğun gürültüyle bir araya gelmesi ve seslerinin birbirine karışması.Kur'an'da geçmez; Kitābü’l-ʿAyn müsta'mel kaydıdır.
هثلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
ثلهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
ثهلAnlamlıGevşeklik, ağırlık veya dağ adıBir şeyin yayılıp genişlemesi, ağırlığı sebebiyle yerinden oynamaması veya meşhur bir dağın ismi.Kur'an'da geçmez; Kitābü’l-ʿAyn müsta'mel kaydıdır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهثMerkezSürekli soluma ve dinmeyen hararetDurumdan bağımsız olarak içteki yangı sebebiyle dilin dışarıda olmasıNe yük altında ne de serbestken değişmeyen içsel tükeniş
عطشKomşuSusuzluk ihtiyacıSıvı eksikliğinden doğan fıtrî ve giderilebilir fiziki ihtiyaç haliSu içildiğinde sona eren tabii susuzluk
بهرKomşuSoluğun kesilmesiAğır bir yük veya ani bir çaba neticesinde nefes alamayacak hale gelmeYük kalktığında veya dinlenildiğinde geçen geçici nefes darlığı
حرصKomşuDoyumsuz arzuZihinsel ve ahlaki boyutta bir şeyi elde etme yönündeki aşırı hırsRuhi boyutta olan ve nesnesi dışarıda bulunan tutku
رويZıtSuya kanma ve doyuma ulaşmaİhtiyacın tam olarak karşılanıp hararetin sönmesi ve sükûnet bulmasıلهث kökündeki asla dinmeyen susuzluğun tam zıddı olan doygunluk

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهثDili sarkıtarak hızlıca solumakAşırı susuzluk ve iç hararet sebebiyle dilin ağızdan sarkması; köpeğin soluma hali.Kesin
LatincePantare, anhelareNefes nefese kalmak, solumakCiğerlerin hızlı çalışmasını karşılar; ancak dille ilgili özel fiziksel hareketi dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcePanting, gaspingHızlı ve kesik solumaFiziksel nefes alışverişini iyi karşılar; tükenmeyen ontolojik doyumsuzluk nüansını tam vermez.Güçlü
AlmancaHechelnDili çıkarıp hızlı hızlı solumakÖzellikle hayvanların diliyle solumasını birebir karşılar; soyut karakter boyutunu içermez.Güçlü
FransızcaHaleterKesik kesik soluk almakYorgunluktan ötürü nefes darlığını ifade eder; Arapçadaki hararet ve susuzluk odağı eksiktir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Muzari fiil (يَلْهَثْ)Şartlara bağlı olmayan fıtrî iflas ve dinmeyen heva düşkünlüğüKendisine ayetler verildiği halde dünyevileşerek aşağıların aşağısına meyleden ve hiçbir ikazın tavrını değiştiremediği kimsenin karakter temsili (A'râf 7:176).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet sonrası dalalet ve irade problemiİlim sahibi bir kimsenin ayetleri terk edip hevasına uyması durumunda içine düştüğü mühürlenme ve sapkınlık tabiatı.Hidayeti bilerek terk eden nefsin ontolojik tatminsizliği.
FıkıhTemsilin hükmü ve köpeğin durumlarıAyetteki benzetmenin köpeğin necisliği veya hakaretiyle mi yoksa fıtrî ve psikolojik bir durum tasviriyle mi ilgili olduğu.Bir varlığın en zayıf ve düşkün halinin tasviri.
TefsirA'râf 7:176 ayetindeki köpeğin soluma meseliMeselin Bel'am b. Bâûrâ veya genel olarak ilmini dünyalığa satan alimler hakkındaki temsilî gücü.İkaz edilsen de kendi haline bırakılsan da değişmeyen inatçı karakter.
HadisAşırı susuzluk çeken köpeğe su verme rivayetleriÇölde susuzluktan toprağı yalayan ve soluyan bir köpeğe su veren kişinin bağışlanması bağlamındaki fiziki durum.Şiddetli ölümcül susuzluk ve hararet hali.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiyden yüz çevirmeRuhsal doyumsuzlukİmanın sağladığı itminandan kopan bilincin heva esiri olmasıİlahi mesajı terk eden bilinç, içindeki boşluğu hiçbir dünyalıkla dolduramaz ve daimi bir manevi açlık içinde kıvranır.Kesin
İlmiHakikati menfaate alet etmeEpistemik ahlaksızlıkBilgiyi hakikate ulaşmak yerine dünyevi çıkar için tüketen alim tipiİlim, sahibini doyurup vakarlı kılması gerekirken, hırs sebebiyle daimi bir doyumsuzluk aracına dönüşür.Güçlü
SiyasiGüç ve iktidar tutkusuDoyumsuz tiranlıkNe kadar yetki verilirse verilsin doymayan, muhalefet olsa da olmasa da kriz üreten yönetimTehdit altında da serbest bırakıldığında da aynı saldırgan ve açgözlü refleksleri sergileyen siyasal yapı.Güçlü
İktisadiKapitalist tüketim hırsıDinmeyen tüketim kriziİhtiyaçların karşılanmasıyla değil, sürekli pompalanan yapay arzularla beslenen piyasa davranışıMal biriktirdikçe tatmin olmak yerine harareti ve açlığı daha da artan sermaye ve birey psikolojisi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDengeye ulaşamayan açık termodinamik sistem veya pozitif geri beslemeSisteme dışarıdan enerji (yük) verilse de sistem serbest bırakılsa da iç entropinin sürekli artması ve kararlı bir denge durumuna (homeostaz) ulaşılamaması.Güçlü
Beşeri bilimlerKronik tatminsizlik ve anomi (hedonik adaptasyon krizi)Bireyin veya kitlelerin dışsal koşullar değişse bile temel haz ve güven düzeyini yakalayamayıp sürekli bir yoksunluk ve ajitasyon hissiyle davranması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir köpeğin fiziksel olarak yorulması veya susaması sonucu dilini dışarı sarkıtmasından ibaret görmek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir insanın hakikati tanıdıktan sonra kendi süfli arzularına teslim olması sonucu içine düştüğü, hiçbir dış müdahaleyle teskin edilemeyen, karakterleşmiş bir tükeniş ve doyumsuzluk hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataA'râf 7:176'daki benzetmeyi basit bir hakaret veya dışsal bir tehdit gibi okuyup; ayetin asıl hedefi olan, hakikatten kopan aklın ve nefsin uğradığı kaçınılmaz içsel iflası ve değişmez sapma kanununu kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca bir ayette geçmesine rağmen, vahiyden bilerek yüz çeviren insanın psikolojik ve varoluşsal çıkmazını en keskin görsel temsille resmettiği için hayati derecede önemlidir. İnsanın ilahi rehberlik olmadan asla içsel bir dengeye ve tatmine ulaşamayacağını ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlim sahibi olduğu halde dünyevileşen, hevasını tanrı edinen ve hakikat karşısında duyarsızlaşan tipleri anlatan ayet grubunda (A'râf 7:175-177) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın sapkınlığının sadece dış baskılar veya bilgisizlik yüzünden olduğu zannını düzeltir; bilginin tek başına kurtarmadığını, nefsin hırs ve süfli meyllere teslim olması halinde fıtratın kalıcı bir soluma ve doyumsuzluk krizine mahkûm olacağını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSusuzluk, aşırı sıcaklık veya yorgunluktan dolayı köpeğin dilini dışarı sarkıtarak soluması ve iç hararetini dışa vurması.
  • Soyut anlamDış etkenlerden ve koşulların değişmesinden bağımsız olarak, içteki boşluk ve heva sebebiyle hiçbir şekilde sükûnete eremeyen doyumsuzluk ve tükeniş hali.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç dinamiklerinin bozulması sonucu, dışarıdan gelen girdiye (uyarı/serbest bırakma) farksız kalarak daimi bir kriz ve iflas durumunu sürdürmesi.
  • LaTeX modeliS(t)=C,∀E∈{E1,E2}  ⟹  dSdE=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S sistemin içsel durumunu (soluma ve tatminsizlik hezeyanı), C sabit ve değişmeyen kriz halini temsil eder. E1 sisteme dışarıdan yüklenme veya uyarılma durumunu (tahrik etme), E2 ise sistemin kendi haline bırakılmasını gösterir. Eşitlik, dış girdinin yönü ne olursa olsun sistemin durumunun girdiye göre türevinin sıfır olduğunu, yani dış koşullardan bağımsız olarak karakterleşmiş bir tatminsizlik içinde sabit kaldığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل