لعب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ع-ب10 sîga, 36 mücavir kök, 20 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دينعقللَعِبٌحييوقيلعبوَلَعِبٌلقيلهووَيَلْعَبُواخوضوَنَلْعَبُأخذوَلَعِبًاأخروذرهزأدور

KökSîga 10Ayet 20Sure 13Mücavir 36

▶ Ağı aç (3B)

لعب

ل - ع - ب

KÖK
  • 20 geçiş
  • 20 ayet
  • 10 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Oynarlar

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.924 harf
باب العين واللاّم والباء معهما ع ل ب، ع ب ل، ل ع ب، ب ع ل،ب ل ع مستعملات علب: عَلِبَ النّباتُ يَعْلَبُ عَلَباً فهو عَلِبٌ. وهو الجاسي. واللحم يَعْلَبُ ويستَعْلَبُ إذا لم يكن رخصاً. واسْتَعْلَبْتُ البقل، أي: وجدْتُه عَلِباً. والعلبة الشيخ الكبير المهزول. والعُلْبُ: الضبُّّ الضّخْمُ المُسِنُّ. والعِلْباءُ: عَصَبُ العُنُق، وهما عِلباوان، وهُنَّ عَلاَبيُّ. ورمْح مُعَلَّبٌ، أي: مجلُوزٌ بعَصَبِ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR954 harf
اللَعِب معروف واللَّعْبُ مثله. وقد لَعِبَ يلعَب. وتلعَّب: لعِب مرَّةً بعد أخرى. ورجلٌ تِلْعابَةٌ: كثير اللَعِب. والتَلعاب بالفتح: المصدر. وجاريةٌ لَعوب. والأُلْعوبة: اللَعِب. والمَلْعَبُ: موضع اللعِب. واللُعْبَةُ بالضم: لُعْبَةُ الشِطرنج والنَرْد. وكلُّ ملعوبٍ فهو لُعْبَةٌ، لأنَّه اسم. ومنه قولهم: اقْعُدْ حتَّى أفرغ من هذه اللُعْبَةِ. قال ثعلب: من هذه اللَعِبَةِ بالفتح أجودُ، لأنه أراد المرة
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.981 harf
باب العين واللام مع الباء علب ، عبل ، لعب ، بلع ، بعل : مستعملات . علب : في الحديث : ( لقد فَتَحَ الفُتوحَ قوم ما كانت حِلْية سيوفهم الذهب والفضَّة ، إنما حِلْيتها العَلاَبي والآنُك ) . العلابي جمع العِلْباء ، وهو العَصَب ، وبه سمي الرجل عِلباء . وكانت العرب تشدّ بالعِلباء الرَطْبِ أجفان السيوف فتجِفّ عليها ، وتشُدّ الرماح إذا تصدَّعت بها . ومنه قول الشاعر : ندعّسها بالسَمْهريّ المعلَّب وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.522 harf
(باب اللام والعين وما يثلثهما) (لعق) اللام والعين والقاف أصلٌ يدلُّ على لَسْبِ شيءٍ بإِصبعٍ أو غيرها. يقال: لَعِقْتُ الشيء أَلْعَقُهُ. ولَعَقة الدّمِ: قومٌ تحالَفُوا على حرب ثم نَحرُوا جَزُوراً فَلعِقُوا دمها. واللَّعُوق: اسمُ ما يُلعَق. واللُّعْقة: ما تأخذه المِلعقة. واللَّعْقة المرْةُ الواحدة. واللَّعْوَقة: سرعة الإنسان فيما أخَذَ([1]) فيه من عمل في خِفَّة ونَزَق. ورجل لَعْوَقٌ: خفيف، كأنّه
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR963 harf
- أصل الكلمة اللعاب، وهو البزاق السائل، وقد لعب يلعب لعبا (قال أبو عثمان السرقسطي: ولعب لعبا، وألعب: سال لعابه. ويقال في الصغير: لعب، وفي الكبير: ألعب. انظر: الأفعال 2/413) : سال لعابه، ولعب فلان: إذا كان فعله غير قاصد به مقصدا صحيحا، يلعب لعبا. قال: ﴿وما هذه الحياة الدنيا إلا لهو ولعب﴾ [العنكبوت/64]، ﴿وذر الذين اتخذوا دينهم لعبا ولهوا﴾ [الأنعام/70]، وقال: {أوأمن أهل القرى أن يأتيهم بأسنا ضحى وهم
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR519 harf
ل ع ب فلان لعوب ولعّاب ولعبةٌ وتلعابة وهو حسن اللعبة‏.‏ والشطرنج لعبة من اللعب‏.‏ واقعد حتى أفرغ من هذه اللعبة وهذه ألعوبة حسنة‏.‏ والجواري في ملعبهنّ وملاعبهنّ‏.‏ ولعب الصبي‏:‏ سال لعابه‏.‏ قال لبيد يصف آباءه وأجداده‏:‏ لعبت على أكتافهم وحجورهم وليداً وسمّوني مفيداً وعاصما ومن المجاز‏:‏ لعبت بهم الهموم وتلعبت‏.‏ ولعبت الرياح بالدّيار وتلاعبت‏.‏ وشرب لعاب النحل وسال لعاب الشمس وهو الذي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.977 harf
اللَّعِبُ واللَّعْبُ: ضدُّ الجِدِّ، لَعِبَ يَلْعَبُ لَعِـباً ولَعْباً، ولَعَّبَ، وتَلاعَبَ، وتَلَعَّبَ مَرَّة بعد أُخرى؛ قال امرؤُ القيس: تَلَعَّبَ باعِثٌ بذِمَّةِ خالدٍ، * وأَوْدى عِصامٌ في الخُطوبِ الأَوائل وفي حديث تَميم والجَسَّاسَة: صادَفْنا البحر حين اغْتَلَم، فلَعِبَ بنا الـمَوْجُ شهراً؛ سَمَّى اضطراب الـمَوْج لَعِـباً، لما لم يَسِرْ بهم إِلى الوجْه الذي أَرادوه. ويقال لكل من عَمِلَ عملاً
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR388 harf
* ل ع ب * * اللَّعِبُ * معروف و * اللَّعْبُ * مثله و * لَعِبَ * من باب طرِب و * لِعْباً * أيضا بوزن عِلْم و * تَلَعَّبَ * أي لَعِبَ مرة بعد أخرى ورجل * تِلْعابةٌ * بالكسر كثير اللعب و * التَّلْعابُ * بالفتح المصدر و * لُعابُ * النحل العسل و * اللُّعَابُ * ما يسيل من الفم و * لَعَب * الصبي من باب قطع سأل لُعابُهُ و * لُعَابُ * الشمس ما تراه في شدة الحر مثل نسيج العنكبوت وقيل هو السَّراب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.557 harf
لعب ، كسمع ، لعبا بفتح فسكون ، ولعبا ككتف ، وهذا هو الأصل، ولعبا بكسر فسكون ، وبه صدر الجوهري ، وعبارة المصباح لعب، يلعب ، لعبا بفتح اللام وكسر العين ، ويجوز تخفيفه بكسر اللام وسكون العين . قال ابن قتيبة : ولم يسمع في التخفيف فتح اللام مع السكون . قال شيخنا : فهو مسدرك على المصنف ، لأنه ثابت في أصوله الصحيحة ، وقد سقط في بعضها، على أنه قد حكاه أبو جعفر اللبلي في شرح الفصيح عن مكي ، وادعي أن هذا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.741 harf
لَعِبَ 1 لَعِبَ ذ , aor. لَعَبَ , inf. n. لَعِبٌ (which is the original [and most common] form, TA) and لِعْبٌ (S, K: the latter of these inf. ns. contracted from the former, Msb) and لَعْبٌ (K: also contracted from the first: not heard by IKt; but authorized by Mekkee, and, accord. to him, agreeable with a constant rule, applicable in the case of any word of a similar measure having a guttural
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.695 harf
لَعَبَ لَعَبَ A ( n. ac. لَعْب 1 ), a. Slobbered, drivelled, dribbled, slavered. _ast; لَعِبَ لَعِبَ A ( n. ac. لَعْب 1 , لِعْب 2 , لَعِب 5 , تَلْعَاْب 62 ), a. Played; sported, gamed, gambolled; joked, jested; toyed, dallied. b. [ Bi ], Played at ( game ); played upon ( instrument of music ). c. see supra. لَعَّبَ لَعَّبَ II , a. see ( لَعِبَ ) ( a ). لَاْعَبَ لَاْعَبَ III , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR23.452 harf
لعب لَعِبَ - يَلْعَبُ - لََعِب - لاعِب - لاعِبُوْن لَعِبَ - يَلْعَبُ + كائن + بـِ شيء أو أمر: يقوم بعمل على شكل قول أو حركة من غير هدف منتج، وإنما ليجلب درجة من المتعة لََعِب: اسم فعل " لَعِبَ - يَلْعَبُ " لاعِبٌ: اسم فاعل صفة مشبهة من " لَعِبَ - يَلْعَبُ " لاعِبُوْن: جمع " لاعِب" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللهو والعبث واللعب والتفسح
Tamamını oku

Sîgalar(10)

Mücavir kökler36 mücavir (122 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لهو

    6 ortak ayet · Boğazdaki küçük dil demektir

  2. خوض

    5 ortak ayet · Havz (hı) : Havuz demektir

  3. دنو

    6 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  4. وذر

    4 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  5. حيي

    6 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

  6. غرر

    3 ortak ayet · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir

  7. هزأ

    3 ortak ayet · (he ze e) (Hezy) hezv kılıç yarası, hezeyan, hastanın…

  8. دين

    3 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  9. أخذ

    4 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  10. لقي

    3 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  11. عقل

    2 ortak ayet · Akledersiniz

  12. دور

    2 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

Geçtiği ayetler(20)

  1. … وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

    OynarlarAllah; hiçbir insana bir şey indirmedi, demekle; Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanıyamadılar. De ki: Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olmak üzere getirdiği ve sizin de parça parça kağıtlar haline koyup açıkladınız, çoğunu da gizlediğiniz o kitabı kim indirdi? Sizin de, atalarınızın da bilmediğiniz şeyler size öğretilmiştir. «Allah» de, sonra onları bırak da, daldıkları sapıklıkta oynayadursunlar.

  2. أَوَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَهُمْ يَلْعَبُونَ

    OynarlarYoksa kasabaların halkı; kendileri, güpegündüz oynarlarken azabımızın onlara gelip çatmasından emin mi oldular?

  3. مَا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ

    OynarlarRabblarından kendilerine yeni bir uyarı gelmeye dursun; onlar, bunu mutlaka eğlenerek dinlemişlerdir.

  4. بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ

    OynarlarHayır, onlar şüphe içinde oynayıp dururlar.

  5. الَّذِينَ هُمْ فِي خَوْضٍ يَلْعَبُونَ

    OynarlarOnlar ki; daldıkları batıl içinde oyalanıp durmaktadırlar.

Sîga sayfası: وَيَلْعَبُوا
Sîga sayfası: اللَّاعِبِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلعب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلهو, عبث, سخر
Zıt Kökجدد
Çekirdek Özet 1Ağızdan salyanın iradesizce akması; eylemin nihai bir gayeden yoksun olarak serbestçe ve amaçsızca salınması
Çekirdek Özet 2Ciddiyet, sorumluluk ve ontolojik hedeften yoksun oyalanma; dünya hayatının geçici ve aldatıcı meşgalesi
Çekirdek Özet 3İradenin ve enerjinin kalıcı bir değer veya hakikat üretmeyen kapalı bir döngüde harcanması sistemi
Kritik Hata RiskiKökün sadece çocuk oyunu veya fiziksel eğlenceye indirgenerek ilahi hikmet ve varoluşsal ciddiyet karşıtı boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لعİçten dışa doğru kontrolsüz akış, sızıntı, hararet veya gayesizce saçılma; nitekim لعل kökünde içteki beklentinin dışa taşması, لعن kökünde merkezden dışarıya savrulup uzaklaşma, لعج kökünde ise hararetin yakıcı etkisi görülürبİki harfli akış ve saçılma çekirdeğine cismani bir kap veya beden boyutu katarak, sıvının bedenden dışarı akması ve eylemin belirli bir mekânda kuralsızca sergilenen hedefsiz harekete dönüşmesini sağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaEylemin bir yöne sevk edilmesi veya hareket enerjisinin yön bulması
عGöz; görme, bilme, kaynakBilinç, basiret, algı ve eylemin dayandığı kaynak
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaEylemin cereyan ettiği mahfuz alan, beden veya kapalı çevre
لعبYönlendirici iradenin (ل), basiret ve hakikat kaynağından (ع) koparak sadece bulunulan alan veya kabın içinde (ب) gayesizce salınması ve hedefsizce tüketilmesidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇocuğun ağzından salyasının akması (لُعَاب الصَّبِيّ) ve çöl sıcağında serabın ya da havadaki ince liflerin titreşerek salınması (لُعَاب الشَّمْس). Buradan iradi kontrolden yoksun, istikametsiz hareket türemiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays bir beytinde kökü ahdi ve sorumluluğu hafife alıp ciddiyetsizce davranmak anlamında şöyle kullanmıştır: تَلَعَّبَ بَاعِثٌ بِذِمَّةِ خَالِدٍ / وَأَوْدَى عِصَامٌ فِي الخُطُوبِ الأَوَائِلِ
Erken Arapça kullanımTemîm ed-Dârî rivayetinde fırtınalı denizin gemiyi belirli bir istikamete götürmeksizin amaçsızca çalkalaması şu ibareyle aktarılmıştır: فَلَعِبَ بِنَا المَوْجُ شَهْرًا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça لعب kökü, Sami dil ailesinde hem sıvı akıntısı/salya hem de alay, eğlence ve hedefsiz hareket semantik alanlarıyla kesişir. Güney Sami kolunda yer alan Ge'ez (Eski Etiyopya) dilinde la'aba fiili oynamak, alay etmek ve şakalaşmak anlamlarını taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve özellikle İbranice ile Ârâmîcede doğrudan bu üç harfli ses dizilişiyle oyun anlamı sınırlı olmakla birlikte, kökün ilk katmanını oluşturan salya ve ağız hareketleriyle alay etme arasındaki semantik geçiş belirgindir. Arapçada kök, ağızdan süzülen salyanın (لُعَاب) iradesiz ve hedefsiz akışı ile aklın nihai bir gaye gütmeksizin vakit öldürmesi (لَعِب) arasında doğrudan ve özgün bir kavramsal süreklilik kurmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Cohen, David, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSalyanın iradesiz akması ile zihnin gayesiz oyalanması arasındaki geçişFiziksel kontrolsüzlük ve istikametsizlik, iradi ve ahlaki ciddiyetsizliğin adı olmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGe'ez la'aba ve Batı Sami dillerindeki dolaylı alay/salya formlarıGüney Sami kolunda oyun ve eğlence anlamı korunmuş, Batı Sami dillerinde anlam daralmıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök katmanındaki serbest akış ve gevşeklik tasvirleriSıvı salınımı ve hedefsiz hareket tasviri Afro-Asyatik tabanda paralellikler barındırır.Muhtemel

Kaynak Cohen, Brockelmann, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لعبAnlamlıSalya akması, ciddiyet dışı oyun ve oyalanmaİradenin bir gayeye bağlanmadan harcanması ve hedefsiz hareket.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
لبعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez.
علبAnlamlıİz bırakmak, çizmek, sertleştirmek veya kap yapmakBir nesneyi sertçe işaretlemek, yarmak veya deriden kap yapmak.Kur'an'da geçmez; harflerin yer değiştirmesiyle anlam sertleşme ve iz bırakmaya kayar.
عبلAnlamlıİri, kalın, dolgun ve beyaz olmakAğacın yaprak dökmesi, fiziksel dolgunluk ve sertlik.Kur'an'da geçmez; harf dizilişi yoğunlaşma ve maddesel ağırlık bildirir.
بلعAnlamlıYutmak, içine çekip yok etmekBir sıvıyı veya nesneyi boğazdan aşağı geçirmek, suyun çekilmesi.Kur'an'da geçer (Hûd 11:44); suyun içe çekilerek kaybolması hareketidir.
بعلAnlamlıSahip, efendi, koca, yüksek arazi veya putOtorite kurma, üstte olma veya sadece yağmur suyuyla yetinen yüksek yer.Kur'an'da geçer (Bakara 2:228, Sâffât 37:125); sahiplik ve yükseklik bildirir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لعبMerkezHedefsiz, gayesiz ve kalıcı faydası olmayan meşguliyetEylemin kendi içinde nihai bir ciddiyet ve hakiki semereden yoksun oluşuFiziksel salya akması gibi kontrolsüz ve sonuçsuz yöneliş
لهوKomşuİnsanı asıl vazifesinden alıkoyan tatlı meşguliyetلعب fiilin gayesizliğini bildirirken, لهو daha mühim bir vazifeyi unutturup kalbi oyalamasıdırNefsin anlık lezzete takılarak yüksek hedefleri terk etmesi
عبثKomşuHikmetsiz, boş ve anlamsız davranışلعب kendi kuralları olan bir oyun formunda olabilirken, عبث tamamen saçma ve gayesizdirFiilin akıl ve hikmet terazisinde hiçbir karşılığının bulunmaması
سخرKomşuBirini küçük düşürerek eğlenme ve alay etmeلعب genel bir ciddiyetsizlik iken, سخر doğrudan bir muhatabı tahkir etmeye dönüktürMuhatabın kusurunu veya durumunu hafife alarak üstünlük kurma çabası
جددZıtCiddiyet, gayret, hakiki çaba ve kesinlikلعب eylemi hafifliğe ve hedefsizliğe çekerken, جدد her türlü lakaytlıktan arınmış kararlılıktırNihai gaye doğrultusunda odaklanmış, netice üretmeye yönelik irade

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلعبHedefsiz meşguliyet, oyun, salya akmasıEylemin nihai gayeden yoksunluğu ve enerjinin sonuçsuz saçılmasıKesin
Latinceludere, lususOynamak, aldatmak, alay etmekKurallı oyunu ve alaycı hafifliği karşılar; fiziksel salya/sızıntı kökünü içermezGüçlü
İngilizceto play, sport, frivolityOynamak, eğlenmek, ciddiyetsizlikOyun ve kuralsız hafifliği karşılar; kökün ontolojik gayesizlik ve teleolojik boşluk derinliğini eksik bırakırGüçlü
Almancaspielen, SpielereiOynamak, ciddiye almamakMeşguliyetin önemsizliğini ve hafifliğini verir; kökün fiziksel kontrolsüz akış nüansını kapsamazGüçlü
Fransızcajouer, badinageOynamak, oyalanmak, şakalaşmakCiddiyetten uzak vakit geçirmeyi karşılar; yaratılış gayesinin zıddı olma vurgusunu tam taşımazGüçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Çocuğun meşru hareketi ve ferahlamasıBedenin ve ruhun rahatlaması için sergilenen masum çocuk oyunuHz. Yûsuf’un kardeşlerinin babalarından izin isterken kullandığı bağlam (Yûsuf 12:12)
Dünya hayatının geçiciliği ve faniliğiÂhiret ve hakiki varoluş karşısında kalıcı değer üretmeyen aldatıcı meşgaleDünyanın geçici cazibesini âhiretin kalıcı mükâfatıyla karşılaştıran ayetler (En'âm 6:32, Ankebût 29:64, Muhammed 47:36, Hadîd 57:20)
Dini hafife alma ve alay konusu yapmaİlahi hükümleri, ibadetleri ve çağrıyı bir eğlence ve heva vasıtası kılmaİnkârcıların ve münafıkların dini ritüellerle alay etmesini kınayan ayetler (Mâide 5:57, Mâide 5:58, En'âm 6:70, A'râf 7:51)
Hakikat karşısında lakayt kalıp oyalanmaŞüphe ve gaflet içinde boğularak uyarılara kulak tıkama tavrıİnkârcıların dünyevi zevk ve tartışmalarla azap vaktine kadar oyalanması (En'âm 6:91, Tevbe 9:65, Duhan 44:9, Tûr 52:12, Zuhruf 43:83, Meâric 70:42)
Kozmolojik hikmetin ve gayenin zıddıÂlemin ve insanın gayesiz, tesadüfi veya bir oyuncak gibi yaratılmadığıAllah’ın gökleri ve yeri bir oyun olsun diye yaratmadığını bildiren tenzih ayetleri (Enbiyâ 21:16, Enbiyâ 21:55, Duhan 44:38)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHikmet-i ilâhiyye ve ef'âlüllahAllah’ın fiillerinde gayesizlik (abes ve la'ib) bulunmasının imkânsızlığıKâinatın yaratılışında tam bir teleolojik ciddiyet ve hikmetin zorunluluğu
FıkıhMehâzîr ve eğlence (lehviyyât) hükümleriZamanı ve aklı tüketen, ibadetleri engelleyen oyunların haramlık veya kerahet derecesiMeşru bir gayesi ve faydası bulunmayan fiillerin yasaklanması
TefsirDünya-âhiret karşılaştırmasıDünya hayatının oyun ve oyalanma olarak nitelenmesinin hakikat mi mecaz mı olduğuİnsanın geçici olana takılıp ebedi gayeyi unutmasının tenkidi
HadisTerbiye, meşru eğlence ve şeytanın iğvasıÇocukların koşup oynamasına izin verilmesi ile şeytanın insanı boş şeylerle oyalamasıHayatın ana eksenini bozmayan dinlenmeler ile helak edici gafletin ayrılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk bilinciİmtihan ciddiyetinin yitirilmesiSorumluluk bilincini kurarVaroluşun kör bir tesadüf veya oyun değil, hesabı verilecek ahlaki bir süreç olduğunu bildirir.Kesin
İlmiEpistemolojik zeminDelilsiz zan ve zihni laubalilikHakikati araştırmada kesinliği sağlarBilgi üretiminde ciddiyeti temin ederek hakikatin şüphe ve spekülasyon oyununa çevrilmesini engeller.Güçlü
SiyasiKamu hukuku ve otoriteDevlet idaresinde keyfilik ve lakaytlıkHukuki nizamı ve ahde vefayı korurİktidarın keyfi bir güç oyununa dönüşmesini engelleyip adaleti anayasal bir ciddiyete bağlar.Güçlü
İktisadiÜretim ve piyasa ahlakıSpekülatif kazanç ve kumarEmek ve üretim dengesini temin ederEkonominin reel değer üretmeyen sanal oyunlardan ve gayesiz kaynak israfından arındırılmasını öngörür.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerRastgele yürüyüş ve kapalı sistemde sıfır işDışarıya net bir iş aktarmayan, enerjinin kapalı bir hacimde hedefsizce salındığı ve net yer değiştirmesi sıfır olan Brown hareketiyle yapısal denklik taşır.Güçlü
Beşeri bilimlerOyun teorisinde sıfır toplamlı döngü ve anomiToplumsal normların bağlayıcılığını kaybettiği, aktörlerin kalıcı bir kurumsal değer üretmeksizin kuralları hafife alarak sadece anlık taktiksel hamleler yapması durumudur.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece çocukların neşeli oyunlarına, dijital oyunlara veya sportif aktivitelere hapsedilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKâinatın yaratılışındaki nihai gayeyi, ahlaki sorumluluğu ve ilahi vahyi hafife alarak hayatı sonuçsuz bir meşgale haline getiren ontolojik ciddiyetsizlik
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDünya hayatının oyun oluşuna dair ayetlerin meşru dinlenmeyi veya sanatsal inceliği tümden haram sayan bir zühd anlayışına çekilmesi ya da seküler lakaytlığın ayetlerin hedefindeki asıl tehlike olduğunun fark edilememesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık tasavvuru hikmet ve hak üzerine kuruludur. لعب kökü, bu hikmetin karşıt kutbunu tanımlayarak varlığın gayesiz olmadığını ve insanın eylemlerinden mutlak surette sorumlu olduğunu kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâinatın yaratılış gayesini bildiren kozmolojik tenzih ayetlerinde, dünya hayatının hakikatini açıklayan tablolarda ve vahyi hafife alan müşrik ve münafık tavırlarının tasvirinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın tesadüfen var olduğu ve nihai bir hesaba bağlanmayacağı yanılgısını yıkar; dini ritüelleri şekli birer avunma aracına dönüştürme hatasını bertaraf eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğızdan salyanın kontrolsüz ve istikametsizce akması; nesnenin bir hedefe yönelmeksizin bulunduğu yerde salınması.
  • Soyut anlamEylemin nihai bir hikmet, ahlaki sorumluluk ve kalıcı faydadan yoksun biçimde icra edilmesi; teleolojik ciddiyetsizlik.
  • Sistematik karşılıkİrade ve enerjinin bir gaye vektörüne kilitlenmeksizin harcandığı, net faydası ve ontolojik semeresi sıfır olan döngüsel meşguliyet.
  • LaTeX modeliΔx=∮Cv dt=0  ⟹  ΔU=0
  • LaTeX açıklamasıModeldeki v sarf edilen hareket enerjisini, C gayesiz ve kapalı eğriyi (döngüsel meşguliyeti), Δx eylemin net yer değiştirmesini (ilerleme kaydedilmemesini), ΔU ise sistemin nihai olarak ürettiği kalıcı potansiyel değeri (hikmet ve ontolojik semereyi) temsil eder. Model, eylem yoğunluğu ne kadar yüksek olursa olsun, hareket kapalı bir döngüde kaldığı için net varoluşsal ilerlemenin ve kalıcı değerin sıfır olduğunu simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل