بلع
ب - ل - ع
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 13 sözlük
Akan suyun kaybolduğu kumluk yer, delik, boğaz. Masdar olarak yutmak demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Akan suyun kaybolduğu kumluk yer, delik, boğaz. Masdar olarak yutmak demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.924 harfباب العين واللاّم والباء معهما
ع ل ب، ع ب ل، ل ع ب، ب ع ل،ب ل ع مستعملات
علب:
عَلِبَ النّباتُ يَعْلَبُ عَلَباً فهو عَلِبٌ. وهو الجاسي. واللحم يَعْلَبُ ويستَعْلَبُ إذا لم يكن رخصاً.
واسْتَعْلَبْتُ البقل، أي: وجدْتُه عَلِباً.
والعلبة الشيخ الكبير المهزول. والعُلْبُ: الضبُّّ الضّخْمُ المُسِنُّ.
والعِلْباءُ: عَصَبُ العُنُق، وهما عِلباوان، وهُنَّ عَلاَبيُّ.
ورمْح مُعَلَّبٌ، أي: مجلُوزٌ بعَصَبِ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR267 harfبَلِعْتُ الشيءَ بالكسر وابْتَلَعْتُهُ بمعنى، وأَبْلَعْتُهُ غيري. وسَعْدُ بُلَعَ من منازل القَمَر. والبُلَعُ أيضاً: الثَقْبُ في قائمة البَكَرَةِ. وبَلَّعَ الشيبُ في رأسه تَبْليعاً أوَّلَ ما يظهر. والبالوعَةُ: ثَقْبٌ في وسط الدار. وكذلك البَلُّوعَةُ؛ والجمع البَلاليعُ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR12.981 harfباب العين واللام مع الباء
علب ، عبل ، لعب ، بلع ، بعل : مستعملات .
علب : في الحديث : ( لقد فَتَحَ الفُتوحَ قوم ما كانت حِلْية سيوفهم الذهب والفضَّة ، إنما حِلْيتها العَلاَبي والآنُك ) . العلابي جمع العِلْباء ، وهو العَصَب ، وبه سمي الرجل عِلباء . وكانت العرب تشدّ بالعِلباء الرَطْبِ أجفان السيوف فتجِفّ عليها ، وتشُدّ الرماح إذا تصدَّعت بها . ومنه قول الشاعر :
ندعّسها بالسَمْهريّ المعلَّب
وقال
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR14.894 harf(باب الباء واللام وما يثلثهما في الثلاثي)
(بلم) الباء واللام والميم أصلان: أحدهما ورمٌ أو ما يشبهه، والثاني نَبْتٌ.
فالأوّل بَلَمٌ، وهو داءٌ يأخُذُ الناقةَ في حَلْقَة رَحِمِها. يقال أَبْلَمَتِ الناقةُ إذا أخَذَها ذلك. الفَرَّاء: أَبْلَمَتْ وبَلِمَتْ إذا ورِمَ حَياؤُها.
قال أبو عُبيدٍ: ومنه قولهم لا تُبَلِّمْ عليه أي لا تُقَبِّحْ. قال أبو حاتم: أَبلَمَتِ البَكْرَة إذا لم تَحْمِلْ قَطُّ؛ وهي
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR136 harf- قال عز وجل: ﴿يا أرض ابلعي ماءك﴾ [هود/44]، من قولهم: بلعت الشيء وابتعلته، ومنه: البلوعه، وسعد بلع نجم، وبلع الشيب في رأسه: أول ما يظهر.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR461 harfب ل ع
وهو واسعُ الْمَبْلَعِ والبُلْعـُومِ، وأعـوذُ باللـه مـن قلـة المطاعـم وسعـة البلاعـم.
وفلـان مبلـع هبلـع للأكول.
وبلع الشيب في رأسه: ظهر وارتفع.
ومن المجاز: أبلغني ريقي: أي أهلني حتى أقول أو أفعل: وقلت لبعض شيوخي: أبلغني ريقي فقال: قد أبلعتك الرافدين.
وقدر بلوع: كبيرة تبلع ما يلقى فيها.
قال ابن هرمة: وقرب طاهينا بلوعاً كأنها لدى الكسر مطلي المغابن أخشف أجرب
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.741 harfبَلِع الشيءَ بَلْعاً وابْتَلَعَه وتَبَلَّعه وسرَطَه سَرْطاً: جَرَعَه، عن ابن الأَعرابي. وفي المثل: لا يَصْلُح رفِيقاً مَن لم يَبْتَلِعْ رِيقاً. والبُلْعةُ من الشراب: كالجُرْعةِ. والبَلُوع: الشَّراب. وبَلِعَ الطعامَ وابْتَلَعَه: لم يَمْضَغْه، وأَبْلَعَه غيره. والمَبْلَعُ والبُلْعُم والبُلْعُومُ، كلُّه: مَجْرى الطعامِ وموضع الابْتِلاعِ من الحَلْق، وإِن شئت قلت: ان البُلْعُم والبُلْعُومَ رباعي.ورجل
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR158 harf* ب ل ع * * بَلِعَ * الشيء من باب فهم و * ابتلعَهُ * و * أبْلَعْتُ * الشيء غيري و * البَالُوعةُ * ثقب في وسط الدار وكذا * البَلُّوعَةُ * والجمع * البَلاَلِيعُ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.317 harfبلعه، كسمعه، بلعا: ابتلعه، أي جرعه.
وسعد بلع، كزفر، قال الليث: يجعلونه: معرفة: منزل للقمر، زعموا أنه طلع لما قال الله تعالى للأرض: يا أرض ابلعي ماءك وهو وفي العباب واللسان: وهما وقال ابن قتيبة: سعد بلع: نجمان مستويان في المجرى. وزاد غيره: متقاربان معترضان، أحدهما خفي، والآخر مضيء، ويسمى بالعا، لأنه كأنه بلع الآخر الخفي وأخذ ضوءه، وطلوعه لليلة تبقى من كانون الآخر، من الشهور الرومية، وسقوطه
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.267 harfبَلِعَهُ
1 بَلِعَهُ بلع بلعه بلعة , (S, Msb, K,) aor. بَلَعَ , (Msb, K,) inf. n. بَلْعٌ, (TA, [and the same is indicated in the K,]) or بَلَعٌ when the object is food, but بَلْعٌ when it is water or spittle; (Msb;) and بَلَعَهُ, aor. بَلَعَ , inf. n. بَلْعٌ; (Msb;) and ↓ ابتلعهُ ; (S, Msb, K;) and ↓ تبلّعهُ; (IAar;) and ↓ بَلْعَمَهُ, inf. n. بَلْعَمَةٌ; (S * and TA in art. بلعم;) He swallowed it.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR609 harfبَلِعَ
بَلِعَ A ( n. ac. بَلْع 1 ),
a. Swallowed; gulped down.
بَلَّعَ
بَلَّعَ II ,
a. Made to swallow.
b. Became hoary, grey.
أَبْلَعَ
أَبْلَعَ IV ,
a. see II (a) .
اِبْتَلَعَ
اِبْتَلَعَ VIII ,
a. see I .
بَلْع
بَلْع 1 ,
a. Swallowing.
بَلْعَة
بَلْعَة 1t ,
a. Gulp.
بُلْعَة
بُلْعَة 3t ,
a. Glutton.
بُلَعَة
بُلَعَة 9t ,
a. see 3t .
بَلَّاْعَة
بَلَّاْعَة 28t , بَلُّوْعَة 31t ,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR10.143 harfبلع
بَلِعَ - يَبْلَعُ
بَلِعَ - يَبْلَعُ + كائن + شيئاً : يدخله في جوفه كما هو، وذلك من غير تبديل في بنائه وتكوينه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركات الأكل والشرب وإدخال شيء في جوف آخر"، وهي:
لَقِمَ - يَلْقَمُ، زّقَمَ - يَزْقُمُ، رَضَعَ - يَرْضِعُ (رَضِعَ - يَرْضَعُ)، عَضَّ - يَعَضُّ، مضَغ - يَمْضَغُ، بَلِعَ - يَبْلَعُ
ابلعي
{ وقيل ياأرض
Sîgalar(1)
Mücavir kökler13 mücavir (14 toplam)
- قلع
1 ortak ayet · Suyu tut
- غيض
1 ortak ayet · Emer
- جود
1 ortak ayet · Cûdi
- قضي
1 ortak ayet · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
- موه
1 ortak ayet · Su
- سوي
1 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir
- بعد
1 ortak ayet · Baid uzak demektir
- أمر
1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır
- ظلم
1 ortak ayet · Zalimler
- سمو
1 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- أرض
1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- قوم
1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir
Geçtiği ayetler(1)
وَقِيلَ يَاأَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَيَاسَمَاءُ أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاءُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَقِيلَ بُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
EmDenildi ki: Ey yer suyunu çek, Ey gök, sen de tut, su çekildi, iş de bitti. Gemi Cudi’ye oturdu. Zalimler güruhu Allah’ın rahmetinden uzak olsun, denildi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بلع |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جرع, سرط, رشف |
| Zıt Kök | مجج |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı veya katı bir nesneyi çiğnemeden, dışarıda iz bırakmayacak biçimde içine çekip boğazdan veya yarıktan aşağı indirmek |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi irade karşısında yerin tufan suyunu bütünüyle kendi bünyesine çekerek kaosu sonlandırması ve yüzeyi arındırması |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığın taşkın unsuru kendi derinliğine çekip etkisizleştirmesi; yok edici fazlalığın emilerek sisteme sükûnet kazandırılması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca biyolojik bir beslenme veya mekanik bir su kaybı sayarak, yerin emri doğrudan muhatap alıp taşkınlığı massetmesindeki kozmik boyutu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بل | Islaklık, nem, nüfuz etme, suyun bir maddeye işleyerek yayılması ve içine geçmesi; بلد, بلس, بلغ, بلو köklerinde de su, ulaşma, yayılma ve özümseme hareketi belirgindir. | ع | Boğaz (halk) harfi olan ع sesinin eklenmesiyle ıslaklığın ve suyun sadece yayılması değil, doğrudan bir kanaldan veya delikten derinliğe doğru bütünüyle içeri çekilmesi, yutulması ve dışarıdan görünmez kılınması anlamı oluşmuştur. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir şeyin içeriye alınması, bir kabın veya sınırın içine dahil edilmesi hareketini sağlar. |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketin belirli bir doğrultuda yönlendirilmesini, bir kanaldan hedefe doğru sevkini gösterir. |
| ع | göz; görme, bilme, kaynak | Bir derinlik, kaynak veya açıklık noktasından içe doğru açılan merkezi temsil eder. |
| بلع | İçeri alma, derinliğe yönlendirme ve açıklıktan geçirme | Nesnenin bir sınırın içine alınıp kanaldan geçirilerek derinliğe çekilmesi ve görünmez hale getirilmesi hareketini bütünler. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir lokmayı veya suyu çiğnemeden boğazdan aşağı geçirmek; yağmur suyunun toplanıp yerin dibine akması için evin veya arazinin ortasına açılan üstü dar kuyu (bâlûa). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Rü’be bin el-Accâc bir beytinde kökü sözünü içine atan, konuşmayan ketum kimseyi nitelemek üzere şöyle kullanır: بَلْعٌ إذا استَنْطَقْتَني صَموتُ |
Kaynak Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde بلع kökü fonetik ve semantik açıdan yüksek bir kararlılık gösterir ve Proto-Sami ortak miras katmanına aittir. Kök, Batı Sami ve Doğu Sami kollarında doğrudan yutmak, içine çekmek, massetmek ve mecazen yok etmek veya tüketmek anlam alanını korumuştur. İbranicede בָּלַع (bālaʿ) fiili bir şeyi çiğnemeden boğazdan geçirmek, toprağın bir şeyi bütünüyle yutması (örneğin yerin yarılıp isyankârları içine çekmesi) ve bütünüyle yok etmek anlamlarında kullanılır. Benzer şekilde Süryanice/Aramicede ܒܠܰܥ (blaʿ) kökü yutmak, massetmek, soğurmak ve bir sıvıyı içine çekmek manalarını taşır. Arapçada bu kök hem biyolojik bir eylem olan yutmayı hem de jeolojik ve mekânsal bir olgu olan suyun kuyuya, deliğe ya da toprağın yarıklarına çekilmesini (bâlûa) en somut haliyle muhafaza etmiştir. Kökün temel anlamsal ekseni, dışarıda ve yüzeyde bulunan bir nesnenin bir kanal aracılığıyla iç alana çekilerek yüzeyden silinmesidir.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Brockelmann Lexicon Syriacum.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | بل ikili çekirdeğinden türeme; بلع, بلعم | Islanma, nemlenme ve sıvının nüfuz etmesi anlamından bir açıklık veya boğaz yoluyla içeri çekilme anlamına evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice בָּלַע (bālaʿ), Süryanice ܒܠܰܥ (blaʿ) | Yutmak, massetmek, yerin bir şeyi bütünüyle içine çekip yok etmesi ortak çekirdeğidir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak sıvı yutma kökleri | Bazı Doğu ve Berberi dillerinde sıvı tüketimi ve içeri çekme bildiren yansıma seslerle morfolojik yakınlıklar önerilmiştir. | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بلع | Anlamlı | Yutmak, içeri çekmek | Bir sıvıyı veya nesneyi boğazdan ya da bir delikten içeri geçirip yüzeyden yok etmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| بعل | Anlamlı | Sahip olmak, koca, rab, yağmur suyuyla yetinen yüksek arazi | Kendi kendine yeten, üstün gelen, köküyle derin suyu çeken bitki veya mülkiyet sahibi. | Kur'an'da geçer; derinlikten su alma bağı kurulabilir. |
| لبع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş, kullanım alanı oluşmamıştır. | Kur'an'da geçmez. |
| لعب | Anlamlı | Oynamak, eğlenmek, salya akıtmak | Amacı dışsal olmayan eylem; ağızdan dışarı akan sıvı (lûâb) anlamıyla biyolojik temas taşır. | Kur'an'da geçer; sıvının içe değil dışa yönelmesiyle karşıtlık içerir. |
| عبل | Anlamlı | Kalınlaşmak, dolgun olmak, beyaz taş | Bir varlığın dolgun, sert ve hacimli hale gelmesi. | Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir. |
| علب | Anlamlı | İz bırakmak, çentik atmak, kap | Bir yüzeyi keserek işaretlemek veya nesneleri muhafaza eden kap yapmak. | Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بلع | Merkez | İçe alma, massetme | Maddenin bir delikten veya boğazdan çiğnenmeden, iz bırakmaksızın bütünüyle içeri çekilmesi. | Sıvı veya katının yüzeyden tamamen silinerek derinliğe aktarılmasıdır. |
| جرع | Komşu | Boğazdan geçirme | Sıvının boğazdan yudum yudum, zorlanarak veya tadı hissedilerek geçirilmesidir. | بلع kökündeki doğrudan ve toptan içeri çekilme yerine aşamalı ve güçlükle yutmayı bildirir. |
| سرط | Komşu | Hızlı yutma | Lokmanın boğazdan çok hızlı ve kayarak kolayca içeri düşmesidir. | Eylemin hız ve pürüzsüzlük vasfına odaklanır. |
| رشف | Komşu | Dudakla çekme | Sıvıyı dudak ucuyla ve azar azar emerek içeri almadır. | Toptan massetme değil, yüzeyden süzerek yavaşça çekmedir. |
| مجج | Zıt | Dışarı püskürtme | Ağza alınan bir sıvıyı veya nesneyi içeri almayıp dışarı fırlatmak, tükürmektir. | Massetmenin ve içine çekmenin tam zıddı olarak nesneyi bünyeden dışarı atmaktır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بلع | Yutmak, massetmek | Bir nesneyi veya suyu bir kanal ya da yarıktan bütünüyle içeri çekip yüzeyden yok etmek. | Kesin |
| Latince | deglutire, absorbere | Yutmak, içine çekmek, emmek | "Deglutire" biyolojik yutmayı, "absorbere" ise sıvının bir kütle tarafından bütünüyle emilip yok edilmesini karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | to swallow, to absorb, to engulf | Yutmak, massetmek, içine gömmek | "Swallow" boğaz hareketini, "absorb" gözenekli yapının sıvıyı çekmesini, "engulf" bütünüyle kuşatarak içine almayı verir. | Güçlü |
| Almanca | schlucken, verschlingen, aufsaugen | Yutmak, yutarak yok etmek, içine çekmek | "Schlucken" biyolojik eylemi, "aufsaugen" toprağın veya süngerin suyu içine çekişini karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | avaler, engloutir, absorber | Yutmak, gömmek, emmek | "Engloutir" bir felaketin veya derinliğin bir şeyi bütünüyle yutmasını, "absorber" ise fiziksel massetmeyi ifade eder. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert French Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| ابْلَعِي (Emir sîgası) | Yerin üzerindeki suyu bütünüyle kendi derinliklerine çekmesi, massetmesi | Tufan hadisesinin ilahi bir fermanla nihayete erdirilmesi ve yerin suları yutması emri (Hûd 11:44). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tekvînî hitap ve cemâdâtın itaati | Yerin cansız bir varlık olarak ilahi emri idrak edip edemeyeceği, tekvînî emrin zorunlu sonucu olarak suyun çekilmesi. | Yaratılmışların ilahi kudret karşısında mutlak teslimiyeti ve emri derhal icra etmesi. |
| Fıkıh | Oruç ve necaset hükümleri | Boğazdan aşağı istemsizce veya kasten bir şeyin geçmesi (yutulması); necis suyun toprak tarafından emilip arınması. | Bir cismin ağız boşluğunu aşıp mideye inmesi veya pisliğin emilerek zemin üzerinde iz bırakmaması. |
| Tefsir | İstiâre-i mekniyye ve teşhis | Yerin canlı bir varlık gibi muhatap alınarak suyun ona yutturulması; belagatteki eşsiz tenasüp ve temsil. | Tufan kaosunun yerin derinliklerine hapsedilerek kozmik düzenin yeniden kurulması. |
| Hadis | Tövbe ve günahların örtülmesi | İyiliklerin kötülükleri, toprağın atıkları veya yerin suları yutması gibi bağlamlarda massetme tasviri. | Kötülüğün veya fazlalığın yok edilerek ortadan kaldırılması. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kozmik nizam ve ilahi emir | Arındırıcı itaat | Kaosu sonlandırma | Yeryüzünün fermanı dinleyerek helak suyunu içine çekmesi, arınmanın ve tevhid nizamının yeniden inşasıdır. | Kesin |
| İlmi | Hidrolojik ve jeolojik döngü | İnfiltrasyon ve emilim | Dengeleme | Suyun yüzey akışından yer altı akiferlerine sızması, yer kabuğunun fazla suyu depolama işlevidir. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz ve çatışma yönetimi | Krizin emilmesi | Tansiyonu düşürme | Devletin toplumsal öfkeyi, fitneyi veya taşkınlığı karşı saldırıyla değil, kurumsal kapasiteyle massedip soğurmasıdır. | Muhtemel |
| İktisadi | Likidite ve piyasa fazlası | Likidite absorbsiyonu | Enflasyonu önleme | Merkez bankasının piyasadaki aşırı para arzını veya atıl fazlalığı araçlarıyla geri çekip denge sağlamasıdır. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Drenaj, sönümleme ve absorbsiyon katsayısı | Bir dalganın, sıvının veya enerjinin girdiği ortam tarafından yansıtılmayıp bütünüyle iç yapıya çekilerek genliğinin sıfırlanması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal absorpsiyon ve çatışma sönümleme | Toplumsal krizlerin ve taşkın taleplerin siyasal sistem tarafından bastırılmadan, bünyeye alınarak etkisiz hale getirilmesi. | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece insanın yemek yemesi veya toprağın mekanik bir su çekme hadisesi olarak görüp ilahi hitabın muhatabı kılınan ontolojik boyutu yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Yeryüzünün ilahi fermanı dinleyen, kaotik ve helak edici fazlalığı bir emirle bünyesine çekerek kozmik sükûneti yeniden kuran canlı ve itaatkâr yapısı. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hûd 11:44 ayetindeki hitabı basit bir tabiat tasviri zannedip tekvînî emrin cemâdât üzerindeki mutlak tesirini ve belagatteki eşsiz teşhis inceliğini kavrayamamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an belagatinin zirve noktası kabul edilen Hûd 11:44 ayetinin kurucu fiilidir; cansız varlıkların ilahi hitaba boyun eğişini en somut ve çarpıcı eylemle resmeder. |
| Hangi ayet groupsunda belirleyicidir? | Nûh kıssası, helak sahneleri ve tabiat unsurlarının ilahi iradeye mutlak inkıyadını bildiren kevnî ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tufanın rastgele bir jeolojik felaket veya tabiatın kontrolsüz bir patlaması olduğu algısını yıkar; suyun çıkışı gibi çekilişinin de doğrudan emirle olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSıvı veya katı bir nesnenin bir yarık, kuyu veya boğazdan içeri doğru çekilerek yüzeyden bütünüyle silinmesi ve görünmez kılınması.
- Soyut anlamTaşkın, yıkıcı ve kaotik bir durumun bir merkez tarafından emilerek, sönümlenerek etkisiz hale getirilmesi ve sistemik sükûnetin sağlanması.
- Sistematik karşılıkSistemin dışına taşan ve dengeyi bozan aşırı girdinin, alıcı taban tarafından massedilerek depolanması ve kaos potansiyelinin sıfırlanması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde yüzeyde biriken taşkın madde veya su miktarını temsil eder. ortamın massetme kapasitesini, ise massetme işlemini başlatan harici tekvînî emri gösterir. girdisiyle tetiklenen emilim fonksiyonu, yüzeydeki taşkın unsuru içeri çeker; sonuçta yüzeydeki fazlalık seviyesinde sıfırlanarak kozmik ve fiziksel denge yeniden tesis edilir.