لعن
ل - ع - ن
KÖK- 41 geçiş
- 36 ayet
- 29 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Dışlama
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.014 harfباب العين واللاّم والنّون معهما
ع ل ن، ل ع ن، ن ل ع مستعملات
علن:
عَلَنَ الأمرُ يَعْلُنُ عُلُوناً وعَلانِيَةً، أي: شاع وظهر.
وأعلنته إعلاناً. قال:
قد كنت وَعَّزْت إلى عَلاءِ
في السِّرِّ والإعْلانِ والنَّجاءِ
ويقال للرّجُل: استسرّ ثم استعلَنَ. لا يقال: أعلن إلاّ للأمر والكلام، وأمّا استعلن فقد يجوز في كلّ ذلك.
واعْتلَنَ الأمر، أي: اشتهر. ويقولون: استعلِنْ يا رجل، أي: أَظْهِرْ. والعِلان:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR495 harfاللَعْنُ: الطردُ والإبعادُ من الخير. واللَعْنَةُ الاسم، والجمع لِعانٌ ولَعَناتٌ. والرجل لَعينٌ ومَلْعونٌ، والمرأة لَعينٌ أيضاً. واللَعينُ: الممسوخ. والرجل اللَعينُ: شيء يُنْصَبُ وسط المزارع تُستَطرَد به الوحوش. قال الشماخ:
ذَعَرْتُ به القَطا ونفيتُ عنهمَقامَ الذِئبِ كالرجلِ اللَعينِ
والمُلاعَنَةُ واللِعانُ: المباهَلة. والمَلْعَنَةُ: قارِعةُ الطريقِ ومَنزلُ الناس. وفي الحديث: "اتَّقوا
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.551 harfباب العين واللام مع النون
علن ، لعن ، نعل : مستعملة .
علن : يقال : عَلِن الأمر يَعْلَن عَلناً ، وعَلَن يَعْلُن إذا شاع وظهر . وأعلنته أنا إعلاناً .
وقال الليث : أعلن الأمرُ إذا اشتهر .
قال : وتقول : يا رجل استعلِنْ أي أظهِرْهُ .
قال : والعِلاَن : المعالنة إذا أعلن كل واحد لصاحبه ما في نفسه .
وأنشد :
وكفّي عن أذى الجيران نفسي
وإعلاني لمن يبغي عِلاني
والعَلاَنية على مثال الكراهية والفراهية : ظهور
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.522 harf(باب اللام والعين وما يثلثهما)
(لعق) اللام والعين والقاف أصلٌ يدلُّ على لَسْبِ شيءٍ بإِصبعٍ أو غيرها. يقال: لَعِقْتُ الشيء أَلْعَقُهُ. ولَعَقة الدّمِ: قومٌ تحالَفُوا على حرب ثم نَحرُوا جَزُوراً فَلعِقُوا دمها. واللَّعُوق: اسمُ ما يُلعَق. واللُّعْقة: ما تأخذه المِلعقة. واللَّعْقة المرْةُ الواحدة. واللَّعْوَقة: سرعة الإنسان فيما أخَذَ([1]) فيه من عمل في خِفَّة ونَزَق. ورجل لَعْوَقٌ: خفيف، كأنّه
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR483 harf- اللعن: الطرد والإبعاد على سبيل السخط، وذلك من الله تعالى في الآخرة عقوبة، وفي الدنيا انقطاع من قبول رحمته وتوفيقه، ومن الإنسان دعاء على غيره. قال تعالى: ﴿ألا لعنة الله على الظالمين﴾ [هود/18]، ﴿والخامسة أن لعنة الله عليه إن كان من الكاذبين﴾ [النور/7]، ﴿لعن الذين كفروا من بني إسرائيل﴾ [المائدة/78]، ﴿ويلعنهم اللاعنون﴾ [البقرة/159]. واللعنة: الذي يلتعن كثيرا، واللعنة الذي يلعن كثيرا (راجع مادة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR672 harfل ع ن
لعنه أهله: طردوه وأبعدوه وهو لعينٌ طريد.
وقد لعن الله إبليس: طرده من الجنة وأبعده من جوار الملائكة ولعنت الكلب والذئب: طردتهما ويقال للذئب: اللعين.
ولعنه وهو ملعن: مكثّر لعنه.
وتلاعن القوم وتلعّنوا والتعنوا.
والتعن فلانٌ.
لعن نفسه.
ورجل لعنة ولعنةٌ كضحكة وضحكة.
ولا تكن لعّاناً: طعّاناً ولاعن امرأته ولاعن القاضي بينهما.
ووقع بينهما اللّعان وتلاعنا
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.056 harfأَبيتَ اللَّعْنَ: كلمةٌ كانت العرب تُحَيِّي بها مُلوكها في الجاهلية، تقول للملِك: أَبَيْتَ اللَّعْنَ؛ معناه أَبيْتَ أَيُّها الملِك أَن تأْتي ما تُلْعَنُ عليه. واللَّعْنُ: الإِبْعادُ والطَّرْد من الخير، وقيل: الطَّرْد والإِبعادُ من الله، ومن الخَلْق السَّبُّ والدُّعاء، واللَّعْنةُ الاسم، والجمع لِعانٌ ولَعَناتٌ. ولَعَنه يَلْعَنه لَعْناً: طَرَدَه وأَبعده. ورجل لَعِينٌ ومَلْعُونٌ، والجمع مَلاعِين؛
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR388 harf* ل ع ن * * اللَّعْنُ * الطرد والإبعاد من الخير وبابه قطع و * اللَّعْنَةُ * الاسم والجمع * لِعانٌ * و * لَعَناتٌ * والرجل * * لَعِينٌ * و * مَلْعونٌ * والمرأة * لَعِينٌ * أيضا و * المُلاعَنَةُ * و * اللِّعانُ * المُباهلة و * المَلْعَنةُ * قارعة الطريق ومنزل الناس وفي الحديث ﴿اتقوا * المَلاعِنَ *﴾ يعني عند الحَدَث ورجل * لُعْنَةٌ * يَلْعن الناس كثيرا و * لُعْنَةٌ * بالسكون يلعنه الناس
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.875 harf: ( لَعَنَهُ ، كمَنَعَهُ ) ، لَعْناً : ( طَرَدَهُ وأَبْعَدَهُ ) عن الخيْرِ ، هذا من اللَّه تعالى ، ومِن الخَلْقِ السَّبُّ والدُّعاءُ ، ( فهو لَعِينٌ ) ؛ ) قالَ الشمَّاخُ :
ذَعَرْتُ به القَطَا ونَفَيْتُ عنهمَقامَ الذئبِ كالرَّجُلِ اللَّعِينِ
( ومَلْعونٌ : ج مَلاعِينُ ) ، عن سِيبَوَيْه ، قالَ : إنَّما أَذْكُرُ مثْلَ هذا الجَمْع لأنَّ حُكْمَ مِثْل هذا أَنْ يُجْمَعَ بالواوِ والنونِ في المُذَكَّرِ ،
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR154 harfلُعْنَةٌ
لُعْنَةٌ ذ A man who is much cursed. (TA in art. خدع.)
لَعِينٌ
لَعِينٌ ذ The base, or lower part, of a raceme of a palm-tree. (TA in art. عهن.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR860 harfلَعَنَ
لَعَنَ A ( n. ac. لَعْن 1 ),
a. Cursed, imprecated, execrated, damned.
لَاْعَنَ
لَاْعَنَ III ,
a. Cursed, swore at.
تَلَاْعَنَ
تَلَاْعَنَ VI , اِلْتَعَنَ VIII ,
a. Cursed each other.
لَعْن
لَعْن 1 ,
a. see 1t. - 1t , ( pl. لَعَنَات & لِعَاْن 23 ), Curse, swearing, imprecation, execration, damnation.
لُعْنَة
لُعْنَة 3t ,
a. see 25 (a) .
لُعَنَة
لُعَنَة 9t ,
a. see 28 .
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok25.334 harfلعن
لَعَنَ - يَلْعَنُ - لَعْنَة - لاعِن - لاعِنُوْن - مَلْعُوْن - مَلْعُوْنِيْن - مَلْعُوْنَة
لَعَنَ - يَلْعَنُ + كائن + كائناً: غضب عليه فسبه وطرده: غضب عليه فسبه وطرده من قربه ورحمته، وحرمه من أي مكرمة أو نعيم، وجعله في عذاب وألم
لَعْنَة: على وزن " فَعْلَة" اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " لَعَنَ - يَلْعَنُ ": اللعن بطريقة مرادة لسبب محدد
Sîgalar(29)
- لَعَنَهُمُOnları dışladı(فَعَلَهُمُ)×5
- لَعْنَةًDışlama(فَعْلَةً)×3
- لَعْنَةَDışlama(فَعْلَةَ)×3
- لَعْنَةُDışlama(فَعْلَةُ)×3
- اللَّعْنَةُDışlama(الْفَعْلَةُ)×2
- لَعَنَهُOnu dışladı(فَعَلَهُ)×2
- اللَّاعِنُونَDışlayanlar(الْفَاعِلُونَ)×1
- اللَّعْنَةَDışlama(الْفَعْلَةَ)×1
- الْمَلْعُونَةَDışlanan(الْمَفْعُولَةَ)×1
- فَلَعْنَةُDışlama(فَفَعْلَةُ)×1
Mücavir kökler66 mücavir (215 toplam)
- أله
24 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- عدد
4 ortak ayet · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
- غضب
3 ortak ayet · Kızgınlık
- كفر
10 ortak ayet · Hufre, çukur demektir
- حرف
2 ortak ayet · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir
- هود
3 ortak ayet · “Hidayet”in değişik söylenişidir
- دنو
5 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
- نقض
2 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır
- طغي
3 ortak ayet · Taşkınlaştıran
- عذب
7 ortak ayet · Su yosunudur
- دور
3 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
- نور
5 ortak ayet · Ateş demektir
Geçtiği ayetler(36)
وَقَالُوا قُلُوبُنَا غُلْفٌ بَلْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَلِيلًا مَا يُؤْمِنُونَ
Onları dışladıDediler ki; bizim kalblerimiz perdelidir. Öyle değil, Allah küfürlerinden dolayı onları la’netlemiştir. Onların pek azı inanırlar.
… وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا
Onları dışladıYahudilerden öyleleri var ki; kelimeleri yerlerinden değiştirir ve dillerini eğip bükerek ve dine tan ederek; işittik ve karşı geldik, duy, duymaz olası ve bizi güt (raina) derler. Eğer işittik ve itaat ettik, dinle ve bizi gözet demiş olsalardı, onlar için daha iyi olurdu. İşte Allah, inkarları yüzünden onlara la’net etmiştir. Onların ancak pek azı iman eder.
أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا
Onları dışladıAllah’ın la’netlediği; işte onlardır. Allah’ın la’netlediği kişiye sen yardımcı bulamazsın.
إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا
Onları dışladıMuhakkak ki Allah’ı ve Rasulünü incitenlere Allah; dünya ve ahirette la’net etmiştir. Ve onlar için, horlayıcı bir azab hazırlamıştır.
أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَى أَبْصَارَهُمْ
Onları dışladıAllah’ın kendilerini la’netlemiş, sağırlaştırmış ve gözlerini kör etmiş olduğu kimseler işte bunlardır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لعن |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طرد, بعد, سخط, غضب |
| Zıt Kök | رحم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir varlığı öfke ve aşağılamayla bütünüyle kovmak, menzil dışına itmek ve koruyucu alandan tamamen uzaklaştırmak. |
| Çekirdek Özet 2 | Allah'ın kulunu rahmet, hidayet ve tevfîk alanından kesin olarak dışlaması; ahirette ise azap dairesine terk etmesi. |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın ontolojik ve ahlaki meşruiyet dairesinden sürülmesi, manevi ve hukuki bağların koparılarak yalnızlaştırılması. |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca dille söylenen kuru bir beddua veya sövgü düzeyine indirgeyerek ilahi bir varoluşsal dışlama ve bağ koparma hükmü olduğunu gözden kaçırmak. |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لع | Yalama, açgözlülükle bir şeye yönelme veya bir yüzeyden sıyırıp ayırma, temasın sınırında kalma hareketidir; nitekim لعب kökünde sınırları aşan ve ciddiyetten sıyrılan hafif hareket, لعو kökünde ise hırs ve düşkünlükle sınırda bekleme anlamı belirgindir. | ن | Eklenen nun harfi süreklilik, içe işleme ve ayrılmanın kesinleşmesi etkisini katarak temas sınırındaki hafifliği; kökten, kalıcı ve dönüşsüz bir kovma, dışlama ve menzil dışına itme eylemine dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, sevk etme, boyunduruk | Varlığa uygulanan zorlayıcı yön tayinini, bir sınıra doğru sevk edilmeyi ve otoriter müdahaleyi ifade eder. |
| ع | Göz; görme, bilme, açığa çıkma, kaynak | Eylemin aleni bir bilinçle, göz önünde, şahitler huzurunda ve bir hüküm kaynağına dayalı olarak gerçekleştiğini gösterir. |
| ن | Balık, yılan, filiz; süreklilik, akış, canlılık | Verilen hükmün ve dışlanmanın varlık üzerinde kesintisiz bir devamlılık ve ayrışma hali oluşturduğunu simgeler. |
| لعن | Boyunduruk veya değnekle yöneltilip göz önünde ve aleni biçimde süreklilik arz eden bir uzaklığa sürülme | Bir varlığın meşru merkezden, görülebilir ve kesin bir iradeyle koparılarak sürekli bir dışlanmışlık ve mahrumiyet alanına mahkûm edilmesi hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sürüden veya obadan kovulan, yalnızlığa itilen ve taşlanarak uzaklaştırılan kurt veya uyuz deve için kullanılmıştır; nitekim çölde tek başına kalan ve sürüye yaklaşması engellenen kurda «el-laîn» denir. Ayrıca tarlalarda zararlı hayvanları kovmak ve uzak tutmak için dikilen korkuluğa da «el-laîn» adı verilir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap muhitinde krallara hitap edilirken kullanılan «ebeyte'l-la'n» (أبيت اللعن) mülk ve şeref selamlamasında, kovulmayı ve ayıplanmayı gerektirecek aşağılık durumlardan uzak olmayı ifade eder. Nitekim Züheyr b. Ebî Sülmâ gibi Cahiliye şairlerinin şiirlerinde sürgün edilmiş, kavminden kovulup himayesiz bırakılmış kişiyi tarif için «tarîd» ile eş anlamlı olarak kullanılmıştır: ذعرْتُ به القَطَا ونفَيْتُ عنه / مَقَامَ الذئبِ كالرجلِ اللعينِ |
| Erken Arapça kullanım | Kabile meclislerinde suç işleyen, kabile bağını bozan kimselerin himayeden azledilerek sürgüne gönderilmesi (kavmin onu kovması ve dışlaması) bağlamında hukuki ve toplumsal aforoz anlamında kullanılmıştır. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça لعن kökü, Batı Sami ve genel Semitik gövdede belirli bir semantik daralmayla temsil edilen ve köken itibarıyla beddua etme, sövme ve topluluk dışına itme anlam alanında şekillenen bir morfemdir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarda doğrudan l-ʿ-n üçlüsü fonetik ve semantik olarak birebir yaygın birincil kök olarak baskın değildir; bu dillerde beddua, lanet ve aforoz kavramı çoğunlukla *ʾ-r-r (İbranice אָרַר / arar) veya *ḥ-r-m (adama, tecrit etme, dışlama) kökleriyle karşılanır. Bununla birlikte Güney Sami ve erken Arap lehçelerinde لعن, salt sözlü sövgüyü değil, kutsal veya toplumsal alandan fiziki ve manevi kovulmayı (tard ve ib'âd) içeren bağımsız bir semantik merkez oluşturmuştur. Arapçadaki kullanım, kökün ilksel somut göçebelik tecrübesindeki «sürüden ve obadan tecrit etme, taşlama» eyleminden soyutlanarak, ilahi alanda «rahmetten ve inayetten kesin mahrumiyet» biçimine dönüştüğünü ortaya koymaktadır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | طرد ve بعد anlam kökleriyle örtüşen fiziksel tecrit | Obadan, sürüden ve bereketli alandan kovulma eyleminin ilahi iradeye nispet edilerek rahmetten ebedi tard anlamı kazanması. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice *ʾrr (אָרַר) ve Süryanice *lwt (ܠܘܛ) kavramlarının anlamsal dengi | Arapça kök, diğer Sami dillerindeki büyüsel veya sözlü lanet kavramını toplumsal ve varoluşsal tecrit (aforoz ve sürgün) tabanında somutlaştırmıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu üçlü dizilime ait güvenilir ve kurallı bir ortak morfem tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لعن | Anlamlı | Kovmak, uzaklaştırmak, dışlamak | Birini gazap ve öfkeyle hayır alanından bütünüyle tard etmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| لنع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez. |
| علن | Anlamlı | Açığa çıkmak, aleni olmak | Gizli olan bir şeyin herkesin göreceği ve bileceği şekilde ortaya çıkması. | Fonetik akraba; dışlama ile aleniyet arasında görünürlük bağı vardır; Kur'an'da geçer. |
| عنل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Fonotaktik kurallar gereği Arapçada kullanılmaz; Kur'an'da geçmez. |
| نلع | Anlamlı | Hafiflik, zayıflık, gevşeklik | Kitābü'l-ʿAyn'da zikredilen nadir bedevi kullanımı; yürüyüşte gevşeme ve zayıflık. | Kur'an'da geçmez. |
| نعل | Anlamlı | Ayakkabı giymek, ayağı korumak | Ayak ile zemin arasına sert bir engel koyarak teması kesmek ve koruma sağlamak. | Ayırma ve teması kesme boyutuyla ortak çekirdekle temas eder; Kur'an'da geçer. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لعن | Merkez | Dışlama ve kovma | Öfke, aşağılama ve kalıcı mahrumiyetle birlikte gelen ontolojik ve hukuki kovulmadır. | Hayırdan ve rahmet dairesinden kesin kopuşu içerir. |
| طرد | Komşu | Fiziksel uzaklaştırma | طرد kökünde merkezden itmek ve peşini bırakmamak esastır; لعن ise bu kovmaya manevi aşağılama ve hayırdan mahrumiyeti ekler. | Mekânsal ve fiili uzaklaştırma ağır basar. |
| بعد | Komşu | Mesafe koyma | بعد nötr bir mesafe ve uzaklık durumunu anlatırken, لعن gazap sonucu oluşan zorlayıcı ve cezai uzaklığı bildirir. | Salt mesafe ve kopukluk hali. |
| سخط | Komşu | Şiddetli öfke | سخط kalpteki veya iradedeki hoşnutsuzluk ve gazap durumudur; لعن bu gazabın dışlayıcı fiili sonucudur. | Hoşnutsuzluğun derûnî ve iradî boyutu. |
| غضب | Komşu | Gazap ve intikam iradesi | غضب cezalandırma iradesiyle kabaran öfkedir; لعن o öfkenin neticesinde varlığı rahmetten ebediyen silmektir. | Ceza verme kastıyla yönelen ilahi infial. |
| رحم | Zıt | Kuşatıcı sevgi ve koruma | رحم varlığı şefkatle sarıp koruma ve geliştirme dairesine alırken, لعن onu bu dairenin bütünüyle dışına sürer. | Karşılıksız koruma, besleme ve yakın kılma. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لعن | Hayır ve rahmetten kovma | Varlığı gazapla aşağılayarak koruma alanının dışına atma ve tecrit etme eylemidir. | Kesin |
| Latince | Excommunicare, Maledicere, Damnari | Topluluktan sürmek, lanetlemek, mahkûm etmek | Excommunicare hukuki ve kurumsal dışlamayı, maledicere sözlü bedduayı, damnare ise yargısal mahkûmiyeti karşılar; ancak ilahi rahmetten ontolojik tecrit boyutunu tek başına veremezler. | Güçlü |
| İngilizce | To curse, to banish, to damn, to excommunicate | Lanetlemek, kovmak, mahkûm etmek | To curse sözlü boyutu, to banish fiziksel sürgünü, to excommunicate cemaat dışına itmeyi verir; ilahi rahmet dairesinden kesin azil boyutu kısmen eksik kalır. | Güçlü |
| Almanca | Verfluchen, Verdammen, Ausstoßen | Lanetlemek, ebedi mahkûm etmek, dışarı atmak | Ausstoßen toplumsal ve mekânsal dışlamayı, verdammen yargısal ve teolojik mahkûmiyeti karşılar; kökün içindeki alçaltıcı sürgün nüansı bağlama göre değişir. | Güçlü |
| Fransızca | Maudire, Bannir, Excommunier | Lanetlemek, sürgün etmek, aforoz etmek | Maudire eylemin sözsel ve hükmi boyutunu, bannir ve excommunier ise kurumsal alandan söküp atmayı yansıtır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَلَعْنَةُ اللَّهِ / لَعْنَةَ اللَّهِ | İlahi rahmetten ve hidayetten ebedi mahrumiyet | Hakkı bilerek inkâr eden kâfirler ve zalimler hakkındaki kesinleşmiş ilahi kovulma hükmü (Bakara 2:89, Âl-i İmrân 3:87, Hûd 11:18). |
| لَعَنَهُمُ اللَّهُ | Kalbin mühürlenmesi ve idrakin körelmesi | Hakka karşı kibirlenen, sözleşmeyi bozan ve fıtratı bozan kavimlerin basiretlerinin alınması (Bakara 2:88, Nisâ 4:46, Mâide 5:13). |
| اللَّاعِنُونَ | Yaratılmışların dışlaması ve kınama duası | Hakikati gizleyenlere karşı hem Allah'ın hem de melekler ve müminler dahil tüm şuurlu varlıkların teberri etmesi (Bakara 2:159). |
| الْمَلْعُونَةَ | Kovulmuş, uğursuz ve hayırdan uzak kılınmış nesne | İmtihan vesilesi kılınan ve varoluşsal olarak lanetlenmiş zakkum ağacı nitelemesi (İsrâ 17:60). |
| أَنَّ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَيْهِ | Hukuki ve yargısal teberri (Liân yemini) | Aile hukukunda şahit bulunamayan zina isnadında, yalan söyleyen tarafın ilahi gazap ve kovulmaya razı olması (Nûr 24:7). |
| لَعَنَتْ أُخْتَهَا | Ahirette suç ortaklarının birbirini suçlaması ve tard etmesi | Cehenneme giren inkârcı zümrelerin, kendilerini saptıran önceki toplulukları aşağılayıp dışlaması (A'râf 7:38). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi adalet, hüsran ve ebedi ceza doktrini | Allah'ın lanet etmesinin zatî bir fiil mi yoksa lütuf ve hidayeti kesme (hızlân) iradesi mi olduğu; muayyen bir şahsa lanet okumanın itikadi hükmü. | İlahi inayetin kesilmesi ve varlığın kendi zulmü içinde terk edilmesi. |
| Fıkıh | Aile hukuku ve yargılama usulü (Mülâane / Liân) | Eşler arasında zina iddiasının dört şahitle ispatlanamadığı durumlarda beşinci yeminde «Allah'ın laneti yalancının üzerine olsun» denilerek evliliğin ebediyen feshedilmesi. | Karı-koca arasındaki hukuki ve ahlaki bağın dönüşsüz biçimde koparılması. |
| Tefsir | Kur'an'daki lanet ifadelerinin mahiyeti | İblis, Yahudiler veya zalimler hakkındaki lanet ayetlerinin dünyevi sonuçları (kalp katılığının oluşması) ile uhrevi azap arasındaki illiyet bağı. | Rahmet dairesinden tard edilmenin dünyada hidayet kapalılığı, ahirette ise azap olarak belirmesi. |
| Hadis | Ahlak, dil disiplini ve müminin vasıfları | Müminin çokça lanet eden (la'ân) olamayacağı; cansızlara, hayvanlara veya Müslümanlara lanet etmenin onları manen öldürmekle eşdeğer sayılması. | Dili yıkıcı, dışlayıcı ve bağ koparıcı sözlerden arındırma yükümlülüğü. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi bağ ve velayet | Rahmetten azil ve hızlân | Sınır ihlali yapan varlığı koruyucu ilahi zırhın dışına bırakmak | Varlık ilahi emirleri kasten çiğnediğinde Allah ile arasındaki rahmet bağı kesilir ve varlık kendi karanlığına terk edilir. | Kesin |
| İlmi | Hakikat metodolojisi ve epistemoloji | İdrakin körelmesi ve basiret yitimi | Bilgiyi tahrif edenin anlama kabiliyetini iptal etmek | İlmi hakikati gizleyenlerin zihin mekanizması kilitlenir; hakikate ulaşma imkânından dışlanırlar (Bakara 2:159). | Güçlü |
| Siyasi | Meşruiyet ve kamusal düzen | Vatandaşlıktan çıkarma ve siyasi tecrit | Toplumun ortak hukukunu bozan haini kamusal himayeden mahrum bırakmak | Siyasi paktı bozan ve nizamı tehdit eden unsurların meşru otorite tarafından haklarının askıya alınması ve sürgün edilmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ahlakı ve piyasa güveni | Bereketin kesilmesi ve iktisadi boykot | Haksız kazanç ve hile yapanı güven dairesinden dışlamak | Faiz, ihtikâr ve hile yoluyla sisteme zarar veren aktörlerin güvenilirliklerini yitirerek ekonomik döngüde bereketsizliğe uğraması. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kümeden eleme, sistemden dışlama veya asenkron sinyal izolasyonu | Matematiksel bir kümede tanımsızlığa yol açan elemanın küme dışına itilmesi ya da bir ağ sisteminde (network) virüs veya parazit üreten bir düğümün (node) tüm iletişim hatlarının kesilerek karantinaya alınması sürecine denktir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal aforoz (ostracism), hukuki tecrit ve medeni ölüm | Topluluğun temel ahlak veya hukuk normlarını kökten ihlal eden bireyin tüm medeni ve sosyal haklarının askıya alınarak cemaat dışına sürülmesi ve yalnızlığa terk edilmesidir. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | لعن kelimesini yalnızca gündelik dildeki kaba bir beddua, öfkeyle söylenen sübjektif bir küfür veya anlamsız bir sövgü sözcüğü seviyesine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; Allah'ın bir kul veya kavim hakkındaki rahmet, hidayet ve tevfîk bağlarını kesmesi, onları hakikatin ve bereketin dışına itmesi ve bunun neticesinde kalplerin katılaşarak basiretsiz kalması anlamına gelen ontolojik ve hukuki bir hükümdür. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki ilahi lanetlemeyi basit bir intikam duygusu gibi algılamak; lanetin aslında varlığın kendi zulmüyle ilahi rahmet alanının dışına çıkması neticesinde oluşan nesnel bir yasa (sünnetullah) olduğunu görememek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın rahmet ve adalet diyalektiğinin negatif sınırını çizer. Bir insanın veya topluluğun hidayetten nasıl ve neden nihai olarak mahrum kaldığını, kalplerin nasıl mühürlendiğini ve ilahi himayenin hangi eşikte geri çekildiğini açıklar. |
| Hangi ayet groupsunda belirleyicidir? | İblis'in kovuluş kıssalarında (Hicr 15:35, Sâd 38:78), hakikati bilerek tahrif eden ve gizleyen Ehl-i Kitap eleştirilerinde (Bakara 2:88-89, Nisâ 4:46, Mâide 5:13), aile hukukundaki liân hükmünde (Nûr 24:7) ve zalimlerin nihai akıbetini bildiren uyarılarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah'ın kullarına keyfi olarak merhametsizlik etmediğini; lanetin, hakikati bile bile örtbas etmenin ve fıtrata savaş açmanın zorunlu ve nesnel bir tecrit cezası olduğunu göstererek kaderci sapmaları düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir canlıyı veya zararlıyı obadan, sürüden ve verimli alandan öfkeyle taşlayıp kovmak, menzil dışına iterek himayesiz bırakmak.
- Soyut anlamİlahi iradenin, haddi aşan ve hakikati bile bile çiğneyen varlığı hidayet, merhamet ve inayet dairesinden kesin bir hükümle tard etmesi.
- Sistematik karşılıkSistemin bütünlüğünü bozan sapkın unsurun sistem dışına itilmesi, iletişim ve beslenme bağlarının kesilerek izole edilmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde ilahi rahmet, koruma ve meşruiyet kümesini; mükellef varlığı; hakikat ve ahlaki meşruiyet normları dairesini temsil eder. Eğer bir varlığının eylemleri meşruiyet dairesinin dışına çıkarsa (), bu varlık rahmet ve inayet kümesinden kesin olarak dışlanır (). Bu dışlanmanın () nihai sonucu, varlığın ilahi yardım ve tevfîk fonksiyonunun sıfırlanmasıdır ().