علن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ل-ن6 sîga, 62 mücavir kök, 16 ayet, 12 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وَعَلَانِيَةًنُعْلِنُأَعْلَنْتُمْعلنأَعْلَنْتُسرريُعْلِنُونَعلمصدرخبأدرأ

KökSîga 6Ayet 16Sure 12Mücavir 62

▶ Ağı aç (3B)

علن

ع - ل - ن

KÖK
  • 16 geçiş
  • 16 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

“A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir. Ra, le ye dönüşmüş ve “i’lan” etmek ortaya çıkarmak ve herkese duyurmak demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir. Ra, le ye dönüşmüş ve “i’lan” etmek ortaya çıkarmak ve herkese duyurmak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.014 harf
باب العين واللاّم والنّون معهما ع ل ن، ل ع ن، ن ل ع مستعملات علن: عَلَنَ الأمرُ يَعْلُنُ عُلُوناً وعَلانِيَةً، أي: شاع وظهر. وأعلنته إعلاناً. قال: قد كنت وَعَّزْت إلى عَلاءِ في السِّرِّ والإعْلانِ والنَّجاءِ ويقال للرّجُل: استسرّ ثم استعلَنَ. لا يقال: أعلن إلاّ للأمر والكلام، وأمّا استعلن فقد يجوز في كلّ ذلك. واعْتلَنَ الأمر، أي: اشتهر. ويقولون: استعلِنْ يا رجل، أي: أَظْهِرْ. والعِلان:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR183 harf
العَلانيَةُ: خلاف السرّ. يقال: عَلَنَ الأمرُ يَعْلُنُ عُلوناً. وعَلِنَ الأمر بالكسر يَعْلَنُ عَلَناً. وأعْلَنْتُهُ أنا، إذا أظهرته. والعِلانُ: المُعالَنَةُ. ورجلٌ عُلَنَةٌ: يبوح بسره.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.551 harf
باب العين واللام مع النون علن ، لعن ، نعل : مستعملة . علن : يقال : عَلِن الأمر يَعْلَن عَلناً ، وعَلَن يَعْلُن إذا شاع وظهر . وأعلنته أنا إعلاناً . وقال الليث : أعلن الأمرُ إذا اشتهر . قال : وتقول : يا رجل استعلِنْ أي أظهِرْهُ . قال : والعِلاَن : المعالنة إذا أعلن كل واحد لصاحبه ما في نفسه . وأنشد : وكفّي عن أذى الجيران نفسي وإعلاني لمن يبغي عِلاني والعَلاَنية على مثال الكراهية والفراهية : ظهور
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR29.856 harf
(باب العين واللام وما يثلثهما) (علم) العين واللام والميم أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على أثَرٍ بالشيء يتميَّزُ به عن غيره. من ذلك العَلامة، وهي معروفة. يقال: عَلَّمت على الشيء علامة. ويقال: أعلم الفارس، إذا كانت له علامةٌ في الحرب. وخرج فلانٌ مُعْلِماً بكذا. والعَلَم: الراية، والجمع أعلام. والعلم: الجَبَل، وكلُّ شيءٍ يكون مَعْلَماً: خلاف المَجْهَل. وجمع العلَم أعلامٌ أيضاً. قالت الخنساء: وإنَّ صخراً
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR283 harf
- العلانية: ضد السر، وأكثر ما يقال ذلك في المعاني دون الأعيان، يقال: علن كذا، وأعلنته أنا. قال تعالى: ﴿أعلنت لهم وأسررت لهم إسرارا﴾ [نوح/ 9]، أي: سرا وعلانية. وقال: ﴿ما تكن صدورهم وما يعلنون﴾ [القصص/ 69]. وعلوان الكتاب يصح أن يكون من: علن اعتبارا بظهور المعنى الذي فيه لا بظهور ذاته.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR277 harf
ع ل ن قد استسرّ أمره ثم علن علناً وعلانيةً واستعلن وهملان بغضه لك مستعلن‏.‏ قال النابغة‏:‏ أباك امرؤ مستعلن لي بغضه له من عدوٍّ مثل ذلك شافع قرين آخر معه وأمره عالن‏:‏ ظاهر وأسرّ أمره وأعلنه وعالن به علاناً ومعالنةً‏.‏ قال‏:‏ وكفّي عن أذى الجيران نفسي وإعلاني لمن يبغي علاني
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.368 harf
العِلانُ والمُعالَنة والإِعْلانُ: المُجاهرة. عَلَن الأَمْرُ يَعْلُنُ عُلُوناً ويَعْلِنُ وعَلِنَ يَعْلَنُ عَلَناً وعَلانية فيهما إذا شاع وظهر، واعْتَلَنَ؛ وعَلَّنه وأَعْلَنه وأَعْلَن به؛ وأَنشد ثعلب: حتى يَشُكَّ وُشاةٌ قد رَمَوْك بنا، وأَعْلَنُوا بك فينا أَيَّ إِعْلانِ وفي حديث المُلاعنة: تلك امرأَة أَعْلَنَتْ؛ الإِعْلانُ في الأَصل: إِظهار الشيء، والمراد به أَنها كانت قد أَظهرت الفاحشة. وفي حديث
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR135 harf
* ع ل ن * * العَلاَنِيَةُ * ضد السر يقال * عَلِنَ * الأمر من باب دخل وطرب و * عُلْوانُ * الكتاب عنوانه وقد * عَلْوَنَ * الكتاب أي عنونه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.194 harf
( عَلَنَ الأَمْرُ ، كنَصَرَ وضَرَبَ وكَرُمَ وفَرِحَ ) ، يَعْلُنُ ( عَلَناً ) ، بالتَّحريكِ مَصْدَر الأخيرِ ، ( وعَلانيَةً ) مَصْدَرُ الثلاثَةِ ، ففيه لَفٌّ ونَشْرٌ غيرُ مرتَّبٍ ؛ ( واعْتَلَنَ : ظَهَرَ ) وفشا . ( وأَعْلَنْتُه و ) أعْلَنْتُ ( به وعَلَّنْتُه ) ، بالتّشدِيدِ : ) ( أَظْهَرْتُهُ ) ، وأَنْشَدَ ثَعْلَب : حتى يَشُكَّ وُشاةٌ قد رَمَوْك بناوأَعْلَنُوا بك فينا أَيَّ إعْلانِوفي حدِيثِ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.968 harf
عَلَنَ الأَمْرُ 1 عَلَنَ الأَمْرُ ذ , aor. عَلُنَ (S, Msb, K) and عَلِنَ ; (K;) and عَلُنَ, aor. عَلُنَ ; (K;) and عَلِنَ, aor. عَلَنَ ; (ISk, S, Msb, K;) inf. n. عُلُونٌ, which is of the first; (S, Msb;) and عَلَنٌ, (ISk, S, Msb, K, TA, [app., accord. to the CK, عَلْنٌ, but this is wrong,]) which is of the last; (ISk, S, Msb, TA;) and عَلَانِيَةٌ, (K, TA,) which is of the three; (TA;) or this
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.021 harf
عَلَُنَ عَلَُنَ I , U ( n. ac. عَلْن 1 , عُلُوْن 27 , عَلَانِيَة ), a. Became public, known; transpired. b. see IV (b) . عَلِنَ عَلِنَ A ( n. ac. عَلَن 4 ), a. see supra (a) . عَلَّنَ عَلَّنَ II , a. see IV (b) . عَاْلَنَ عَاْلَنَ III a. [ acc. & Bi ], Showed openly to. b. Showed, disclosed, revealed, divulged, told, communicated to. أَعْلَنَ أَعْلَنَ IV a. [ acc. & Bi or Ila ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR6.673 harf
علن عَلَنَ - يَعْلُنُ - عَلانِيَة - أَعْلَنَ - يُعْلِنُ عَلَنَ - يَعْلُنُ + الأمر: يصير الأمر علناً: تظهر وتبدو للآخرين المعلومات المتعلقة بأمر أو شيء وتصير في متناول سمعهم وأبصارهم عَلانِيَة: على وزن " فـَعالية" اسم فعل مبالغة للهيئة والحال من " عَلَنَ - يَعْلُنُ ": بشكل علني أَعْلَنَ - يُعْلِنُ: ضد أَسَرَّ وأخفى: على وزن " أفعل " من "
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler62 mücavir (86 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سرر

    12 ortak ayet · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır

  2. علم

    11 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  3. خفي

    4 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir

  4. صدر

    4 ortak ayet · Okun ön yarısına denir

  5. نفق

    4 ortak ayet · İki yüzlüler

  6. كنن

    2 ortak ayet · Okların konduğu kap demektir

  7. خبأ

    1 ortak ayet · Hibe başakta eki veya buğday danesinin bulunduğu yer…

  8. صلو

    3 ortak ayet · Namaz

  9. رزق

    3 ortak ayet · Üzüm demektir

  10. حزن

    2 ortak ayet · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  11. بور

    1 ortak ayet · Bair işlenmemiş toprak, kır demektir

  12. درأ

    1 ortak ayet · Dür inci demektir

Geçtiği ayetler(16)

  1. أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ

    Açığa çıkarırlarBilmiyorlarmı ki; ne gizlerler, ne açıklarlarsa Allah hepsini bilir.

  2. أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

    Açığa çıkarırlarDikkat edin, onlar peygambere düşmanlıklarını gizlemek için iki büklüm olurlar. Elbiselerine büründükleri zaman da dikkat edin. Allah, onların gizlediklerini ve açığa vurduklarını bilir. Çünkü O, göğüslerde olanı bilendir.

  3. لَا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ

    Açığa çıkarırlarŞüphesiz Allah; onların gizlediklerini de, açığa vurduklarını da bilir. Ve O; büyüklük taslayanları sevmez.

  4. وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَمَا يُعْلِنُونَ

    Açığa çıkarırlarŞüphesiz ki Rabbın; onların göğüslerinin gizlediklerini de, açığa vurduklarını da bilir.

  5. وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَمَا يُعْلِنُونَ

    Açığa çıkarırlarRabbın; göğüslerinin gizlediklerini de, açığa vurduklarını da bilir.

  6. فَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ

    Açığa çıkarırlarOnların sözü seni üzmesin. Şüphesiz ki Biz; onların gizlediklerini de, açıkladıklarını da biliriz.

Sîga sayfası: وَعَلَانِيَةً
Sîga sayfası: أَعْلَنْتُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعلن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجهر, ظهر, بدو
Zıt Kökسرر
Çekirdek Özet 1Gizli, saklı veya örtük olan bir halin, sözün yahut fiilin herkesin idrak edebileceği şekilde yayılması, görünür kılınması ve aleniyet kazanması
Çekirdek Özet 2İnsanın iç dünyasında tuttuğu niyetlerin, fısıltıların ve gizli amellerin zıddı olarak açıkça sergilenen amelleri ve Allah'ın her iki alana da kuşatıcı tanıklığını bildirme
Çekirdek Özet 3Toplumsal alanda hukuki, ahlaki ve akdi muamelelerin şeffaflık, denetlenebilirlik ve açık tanıklık zeminine oturtulması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yüksek sesle söz söylemek veya gösteriş yapmakla sınırlandırıp, nesnelerin zatından ziyade anlamların, bağların ve hallerin kamusal alanda bilinirleşmesi boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
علYükselme, üstte olma, belirginleşme ve açığa çıkma; bu çekirdek علو kökünde fiziki ve manevi yükseklik, علم kökünde bilginin zihinde belirip yükselmesi, علق kökünde bir yere tutunup askıda asılı kalarak görünür olma anlamını taşırنÇekirdeğin taşıdığı yükselme ve belirginleşme hareketine süreklilik, intişar ve kamusal alana yayılma boyutu katarak durumun herkesçe bilinir ve saklanamaz hale gelmesini sağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, gözetleme, idrak etme, doğrudan şahit olma ve kaynağın açığa çıkması
لÇoban değneği, üvendireYöneltme, hareket ettirme, bağ kurma ve bir amaca doğru sevk etme
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, yayılma, hareket halinde genişleme ve canlılık
علنGöz önünde yönelerek yayılmaGizli veya içte kalmış olan bir durumun gözün görebileceği alana doğru yönlendirilmesi ve orada sürekli bir intişarla herkesin şahitliğine açık hale getirilmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir işin, durumun veya haberin gizlilik perdesinden çıkarak topluluk arasında yayılması, gözle görülür ve bilinir hale gelmesi; haberin şüyu bulması
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî düşmanlığın saklanmayıp açıkça sergilenmesini anlatırken kökü şöyle kullanır: أباك امرؤ مستعلن لي بغضه / له من عدوٍّ مثل ذلك شافع
Erken Arapça kullanımKarşılıklı içindekini dökmek ve açık davranmak anlamında şu beyitte geçer: وكَفِّي عن أَذَى الجِيرانِ نَفْسِي / وإِعْلاني لمن يَبْغِي عِلاني

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça kök علن, genel olarak içte veya gizlide olan bir durumun dışarı vurulması, yayılması ve ifşa edilmesi semantik dairesinde yer alır. Klasik Arap dilcileri kökün birincil fiziksel anlamını bir haberin veya niyetin saklanamaz hale gelip yayılması olarak tarif etmiştir. Erken dönem Sami dillerinde bu kök doğrudan aynı üçlü biçimle her zaman tespit edilememekle birlikte, عل ikili tabanından gelişen yükseklik, öne çıkma ve üstte belirmeyle doğrudan ilintilidir. Kuzeybatı Sami dillerinde (özellikle İbranice ve Aramice/Süryanice) aleniyet kavramı daha çok görünür olma, gün ışığına çıkma ve bilinme ekseninde başka köklerle karşılansa da, علن kökünün Arapça içinde kazandığı mana, bir şeyin gizlilikten çıkıp aleniyet kazanması, herkesçe bilinmesi ve saklı bir tarafının kalmamasıdır. Ragıb el-İsfahânî'nin de işaret ettiği üzere bu kök çoğunlukla somut cisimlerin kendisinden ziyade mana ve niteliklerin, söz ve niyetlerin açığa çıkmasında yoğunlaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعل ikili kökünden türeyerek mana ve durumların açığa çıkıp yayılmasıKök, gizlilik zıddı olarak bir bilginin veya fiilin kamusal idrake sunulmasını ve yayılmasını ifade ederKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiعل kökündeki yükseklik ve üstte beliriş tabanıyla semantik akrabalıkBelirginleşme ve üst düzeye çıkma anlamı Sami kök matrisindeki yüksekte olma çekirdeğiyle örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda doğrudan düzenli üçlü morfolojik eşdeğer tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
علنAnlamlıAçığa çıkma, yayılmaBir haberin, niyetin veya fiilin gizlilikten kurtulup bilinir hale gelmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
عنلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir
لعنAnlamlıKovma, uzaklaştırmaHayırdan ve rahmetten mahrum bırakarak uzaklaştırma, hor görmeKur'an'da geçer; zıt ve dışlayıcı yönelim
لنعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; Arap dilinde mühmeldir
نعلAnlamlıAyakkabı, yere basan tabanİnsanın ayağını veya binek hayvanının tırnağını korumak için altına geçirilen nesneKur'an'da geçer; zeminle temas ve örtme
نلعAnlamlıZayıflık, gevşeklikBir nesnenin veya bedenin gevşemesi ve kuvvetini yitirmesi haliKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
علنMerkezAçığa çıkarma, aleniyetİçsel olan bir durumun veya bilginin herkesçe bilinir ve görünür hale getirilmesiNesnenin özünden çok niyet ve amelin kamusal alanda intişarı
جهر / جهرKomşuYüksek sesle söyleme, açık etmeجهر daha çok sesin ve işitmenin açık olması, duyulacak biçimde yüksek perdeden yapılmasıdırعلن sırrın kamusal bilgi haline gelmesi iken جهر duyusal algının doğrudan açık olmasıdır
ظهرKomşuGörünür olma, üstte olmaظهر kökünde fiziki üstünlük, arkadan yüzeye çıkma ve somut belirginlik esastırعلن özellikle manevi durumların ve niyetlerin şüyu bulmasıdır
بدوKomşuAniden belirme, zahir olmaبدو gizli olan bir şeyin ilk defa ortaya çıkması ve zihne yahut göze çarpmasıdırعلن saklanan bir halin yaygın ve kalıcı olarak bilinirleşmesidir
سررZıtGizleme, içte tutmaBilgiyi, ameli veya hissi başkalarının idrakinden saklayıp kalpte veya kapalı alanda tutmaAleniyetin doğrudan karşıtı olup gizliliği ve örtmeyi ifade eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعلنAçığa çıkmak, yayılmakGizli bir bilginin veya durumun herkes tarafından bilinir hale getirilmesiKesin
Latincemanifestare, publicareAçığa çıkarmak, kamulaştırmakGizliyi kamuya açma yönünü karşılar; kökteki niyet ve amel karşıtlığı bağlamını eksik bırakırGüçlü
İngilizceto disclose, to make public, openlyAçığa vurmak, alenileştirmekKamusal duyurma ve gizlilikten çıkarma boyutunu karşılar; sır ile zıtlık vurgusu bağlama göre kurulurGüçlü
Almancaoffenbaren, öffentlich bekanntmachenAçığa vurmak, kamuya ilan etmekDurumun veya sözün kamuya açık hale gelmesini iyi verir; ahlaki niyet boyutunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcadivulguer, manifester, ouvertementAçığa vurmak, açıkça yapmakBir bilginin yayılması ve görünür hale gelmesi yönünü karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُعْلِنُونَ / تُعْلِنُونَGizlenen inanç, niyet ve hilelerin açığa vurulmasıİnsanın iç dünyasında sakladığı ile dışa vurduğunun Allah tarafından eksiksiz bilinmesi bağlamı (Bakara 2:77, Nahl 16:19, Neml 27:74)
وَعَلَانِيَةًAmellerin ve infakın açıkça, gizlenmeden yapılmasıHayrın hem gizli hem de açıkça ifa edilmesi, kullukta şeffaflık ve örneklik bağlamı (Bakara 2:274, Ra'd 13:22, İbrâhîm 14:31, Fâtır 35:29)
أَعْلَنْتُTebliğin açık, toplu ve ilan edilmiş şekilde yapılmasıNûh aleyhisselamın davetini gizli fısıltılardan sonra kamusal alanda yüksek sesle herkese duyurması bağlamı (Nûh 71:9)
أَعْلَنْتُمْDüşmana karşı sevgi besleyip bunu eyleme dökerek sırrı ifşa etmeMüminlerin gizli tutulması gereken stratejik hususları sevgi saikiyle açığa vurması bağlamı (Mümtehine 60:1)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAllah'ın ilim sıfatı ve nifak meselesiİnsanın gizlediği (sır) ile açığa vurduğunun (aleni) Allah'ın ilmi karşısında eşitliği; münafığın içiyle dışının çelişmesiBilginin insan için gizli-açık ayrımına tabi olması, Allah için ise mutlak surette açık bulunması
FıkıhHukuki tasarruflar, nikah, infak ve şahitlikİbadetlerin (infak gibi) açık mı gizli mi yapılmasının efdal olduğu; akitlerin şahitler huzurunda ilan edilmesi şartıKamusallık, aleniyet kazanma ve hukuki ispat zemini
TefsirSır-alaniyye karşıtlığı üzerinden kalbi hallerAyetlerdeki سرر ve علن zıtlığının psikolojik ve ahlaki tahlili; insanın çifte standardının çözümlenmesiZıt anlamlar üzerinden varoluşsal şeffaflık analizi
HadisŞeairin ilanı ve fıskın alenileşmesiNikahın ilan edilmesi emri ile günahın alenen işlenmesinin (mücahere) cezai ve ahlaki vebaliToplumsal normların korunması ve gizli günahın aleniyete dökülmesinin tahribatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulun Allah karşısındaki konumuİhlas ve şeffaflıkİç ve dış tutarlılığını sağlamaDini hayatta insanın gizlediği niyet ile alenen sergilediği amelin aynı ihlas çizgisine gelmesi esastırKesin
İlmiBilginin üretimi ve paylaşımıBilimsel aleniyet ve şüyuDoğrulanabilirlik ve denetimHakikatin gizli tutulmayıp ehlinin ve kamunun istifadesine sunulması, dogmatizmin önlenmesiGüçlü
SiyasiYönetim ve karar alma süreçleriKamusal şeffaflıkHesap verebilirlikYönetimin kapalı kapılar ardında değil, açık beyan ve meşru ilanlarla toplumsal denetime açık kılınmasıGüçlü
İktisadiİnfak, ticaret ve mali işlemlerKayıtlılık ve açık dolaşımGüven ve teşvikİnfakın örnek olması için açık yapılması; iktisadi sözleşmelerin aleniyetle güvenceye alınmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGizli değişkenlerin gözlemlenebilir duruma dönüşmesi (Observability)Fizik ve kontrol teorisinde bir sistemin iç durumlarının (gizli enerji, faz) dışarıdan ölçülebilir ve doğrudan gözlemlenebilir sinyallere dönüşmesi süreci kökün gizliden aleniyete geçiş hareketiyle tam bir yapısal eşleşme gösterirGüçlü
Beşeri bilimlerKamusallık ve aleniyet ilkesi (Publicity principle)Hukuk felsefesi ve siyaset sosyolojisinde kuralların, kararların ve normların herkesin erişimine açık biçimde ilan edilerek geçerlilik ve denetlenebilirlik kazanması durumuKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİlan ve aleniyet kavramını sadece medya araçlarıyla yapılan reklam, bülten veya yüksek sesli propaganda düzeyine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, insanın niyetlerinden amellerine, fısıltılarından toplumsal hareketlerine kadar içsel olan her şeyin dış dünyada karşılık bulmasını ve Allah'ın mutlak kuşatıcı ilmine konu olmasını ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnfak ve davet ayetlerindeki aleniyeti sadece gösteriş veya şekilsel bir beyanat sayıp, ibadetin toplumsal model oluşturma ve şeffaflık boyutunu göz ardı etme yanılgısına düşmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunda iç dünya (sır) ile dış dünya (alaniyye) arasındaki bütünlüğü kavramak, nifak mekanizmasını deşifre etmek ve Allah'ın her iki alandaki eksiksiz ilmini kavramak için merkezi bir anahtardır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnfak ahlakını bildiren ayetlerde (Bakara 2:274), peygamberlerin tebliğ metotlarını anlatan kıssalarda (Nûh 71:9) ve münafıkların psikolojisini tahlil eden ayetlerde (Neml 27:74) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın sadece kalbe sıkışmış bir niyetten ibaret olduğu veya tersine sadece dışsal bir gösteriş olduğu yanılgısını yıkarak, iç ile dışın ilahi gözetim altında birbirini tamamlaması gerektiğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSaklı veya örtük bir durumun, sözün yahut halin sınırları aşarak herkesin idrakine açık bir şekilde ortaya çıkması ve yayılması.
  • Soyut anlamİçsel niyet ve sırların kamusal alanda bilinirleşmesi; nifak ve riyadan arınarak varoluşsal bir şeffaflığa kavuşulması.
  • Sistematik karşılıkDini, ahlaki ve hukuki tasarrufların denetlenebilirlik, açıklık ve şehadet zemininde kamusal bir kesinlik kazanması.
  • LaTeX modeliS→δA  ⟹  ∀x (x∈Ω  ⟹  O(x,A))
  • LaTeX açıklamasıModelde S içsel ve gizli durumu (sır), A ise aleniyet kazanmış açık hali temsil eder. δ operatörü gizliden açığa geçişi tetikleyen eylemdir. Ω toplumsal gözlemciler kümesini, O(x,A) ise kümedeki her x bireyinin bu A durumuna doğrudan şahit olabilme ve onu gözlemleyebilme fonksiyonunu ifade eder. Model, gizli olanın herkes tarafından idrak edilebilir bir açıklığa kavuşmasını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع