رحم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ح-م63 sîga, 255 mücavir kök, 313 ayet, 62 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رببهجرالرَّحْمَنُلِلرَّحْمَنِرحمغفرتوبخنزرضرررَحْمَةًرأفوَرَحْمَةٌبغيتُرْحَمُونَرَحِيمٌ

KökSîga 63Ayet 313Sure 62Mücavir 255

▶ Ağı aç (3B)

رحم

ر - ح - م

KÖK
  • 339 geçiş
  • 313 ayet
  • 63 sîga
  • 13 sözlük

Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.602 harf
باب الحاء والراء والميم معهما ح ر م، ح م ر، م ح ر، م ر ح، ر ح م، ر م ح كلهن مستعملات حرم: الحَرَمُ: حَرَمُ مَكّةَ وما أحاط بها إلى قريبٍ من المَواقيت التي يُحْرِمُون منها، مَفصول بين الحِلِّ والحَرَم بمِنىً. والمُحَرَّم في شعر الأعشى هو الحَرَم حيث يقول: بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ وقال النبيُّ- صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: مَكَّةُ حَرَمُ إبراهيم، والمدينةُ حَرَمي. والمُحَرَّم هو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR942 harf
الرَحْمَةُ: الرِقَّةُ والتعطُّفُ. والمرحمةُ مثلهُ. وقد رَحِمْتُهُ وترَحَّمْتُ عليه. وتراحَمَ القوم: رَحِمَ بعضُهم بعضاً. والرَحَموتُ من الرَحْمَةِ، يقال: رَهَبوتٌ خيرٌ من رَحَموتٍ، أي لأنْ تَرْهَبَ خيرٌ ن أن تُرْحَمَ. ورجلٌ مَرْحومٌ ومُرَحَّمٌ، شدّد للمبالغة. والرَحِمُ: رَحِمُ الأنثى، وهي مؤنَّثة. والرَحِمُ أيضاً: القَرابَةُ. والرِحْمُ بالكسر مثله. قال الأعشى: أَمَّا لِطالِبِ نعمةٍ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok26.476 harf
باب الحاء والراء مع الميم حرم ، حمر ، رحم ، رمح ، مرح ، محر : مستعملة . حرم : قال شَمِر قال يحيى بنُ ميسرةَ الكلابيُّ : الحُرْمَةُ : المَهَابةُ . قال : وإذا كان للإنسان رَحِمٌ وكنَّ نستحي منه قلنا : له حُرْمَةٌ . قال : وللمسلم على المسلم حُرْمَةٌ ومهابَةٌ . وقال أبو زيد : يقال : هو حُرْمَتُك ، وهما حُرْمَتُك ، وهم حُرْمَتُك ، وهي حُرْمَتُك ، وهُنَّ حُرْمَتُك ؛ وهم ذوو رَحِمه وجارُه ومن يَنْصرُه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.823 harf
(باب الراء والحاء وما يثلثهما) (رحض) الراء والحاء والضاد أصلٌ يدلُّ على غَسْل الشيء. يقال رحَضْتُ الثَّوبَ، إذا غسَلْتَه. قال: مَهَامِهُ أَشْباهٌ كأنَّ سَرابَها *** مُلاءٌ بأيدي الغاسِلات رحيضُ([1]) ويقال للمغْتَسَل([2]) المِرحاض. فأما عَرَقُ الحمَّى فإِنَّه يسمّى الرُّحَضاء؛ وهو ذاك القياس، كأنّها رحضَتِ الجسمَ، أي غَسَلْتَه. (رحق) الراء والحاء والقاف كلمةٌ واحدة. وهي الرَّحيق: اسمٌ من
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.786 harf
- الرحم: رحم المرأة، وامرأة رحوم تشتكي رحمها. ومنه استعير الرحم للقرابة؛ لكونهم خارجين من رحم واحدة، يقال: رحم ورحم قال تعالى: ﴿وأقرب رحما﴾ [الكهف/81]، والرحمة رقة تقتضي الإحسان إلى المرحوم، وقد تستعمل تارة في الرقة المجردة، وتارة في الإحسان المجرد عن الرقة، نحو: رحم الله فلانا. وإذا وصف به الباري فليس يراد به إلا الإحسان المجرد دون الرقة، وعلى هذا روي أن الرحمة من الله إنعام وإفضال، ومن الآدميين
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR689 harf
ر ح م رحِمتُه رحمة ومَرحمة ورُحْمًا. وما أقرب رُحمَ فلان إذا كان ذا مرحمة. ومنزلي في أمّ رُحْم وهي مكة. و"رهبوتٌ خير من رحموتٍ". وهو مرحوم ومرحَّم للمبالغة. وترحّمتُ عليه واسترحمته: استعطفته، وتراحموا: تعاطفوا، والمؤمنون متراحمون.ووقعت النّطفة في الرَّحْمِ ‏"‏ هـو الـذي يصوركـم فـي الأرحـام ‏"‏ وهـي منبـت الولـد ووعـاؤه فـي البطـن‏.‏ ورحمـت المـرأة رحامة ورحمت رحماً ورحمت رحماً إذا اشتكت رحمها
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.564 harf
الرَّحْمة: الرِّقَّةُ والتَّعَطُّفُ، والمرْحَمَةُ مثله، وقد رَحِمْتُهُ وتَرَحَّمْتُ عليه. وتَراحَمَ القومُ: رَحِمَ بعضهم بعضاً. والرَّحْمَةُ: المغفرة؛ وقوله تعالى في وصف القرآن: هُدىً ورَحْمةً لقوم يؤمنون؛ أَي فَصَّلْناه هادياً وذا رَحْمَةٍ؛ وقوله تعالى: ورَحْمةٌ للذين آمنوا منكم؛ أَي هو رَحْمةٌ لأَنه كان سبب إِيمانهم، رَحِمَهُ رُحْماً ورُحُماً ورَحْمةً ورَحَمَةً؛ حكى الأَخيرة سيبويه، ومَرحَمَةً.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR844 harf
* ر ح م * * الرَّحْمَةُ * الرقة والتعطف و * المَرْحَمَةُ * مثله وقد * رَحِمَهُ * بالكسر * رَحْمَةً * و * مَرْحَمَةً * أيضا و * تَرَحَّمَ * عليه و * تَرَاحَمَ * القوم * رَحِمَ * بعضهم بعضا و * الرَّحَمُوتُ * من الرحمة يقال رهبوت خير من رحموت أي لأن تُرهَب خير من أن تُرحَم و * الرَّحِمُ * القرابة والرحم أيضا بوزن الجسم مثله و * الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ * اسمان مشتقان من الرحمة ونظيرهما نديم وندمان
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR15.057 harf
| | ( الرَّحْمَة ) بالفَتْح ، ( ويُحَرَّك ) ، | حكاه سيبويه : ( الرِّقَة ) . قال | الرَاغِب : الرَّحْمة : رِقَّة تَقْتَضِي | الإحسان إلى المَرْحُوم ، وقد | يُسْتَعْمَل تارَةً في الرِّقَّة المُجرَّدة | وتَارةً في الإحسان المُجَرَّد وتارة في الإحسان المُجَرَّد عن الرِّقَّة ، | نحو : رَحِم الله فُلانًا . وإذا وُصِف | به البَاري فَلَيْسَ يُرَاد به إلا الإحسان | المُجَرَّد دُون الرِّقَّةَ ، وعلى هذا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.029 harf
رَحِمَهُ 1 رَحِمَهُ ذ , (S, Msb, K, &c.,) aor. رَحَمَ , (K,) inf. n. رَحْمَةٌ and رُحْمٌ [and رَحَمَةٌ and رُحُمٌ] and مَرْحَمَةٌ, (S, * Msb, K, *) [He had mercy, or pity, or compassion, on him; or he treated him, or regarded him, with mercy or pity or compassion; i. e.] he was, or became, tender [or tender-hearted] towards him; and inclined to favour him [and to benefit him]: (S, Msb, K: [see
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.100 harf
رَحِمَ رَحِمَ A ( n. ac. رَحْمَة 1t , رُحْم 3 , رُحُم 10 , مَرْحَمَة 17t ), a. Pitied, had pity, compassion, mercy on. رَحِمَ رَحِمَ A ( n. ac. رَحَم 4 , رَحَمَة 4t ) رَحُمَ U ( n. ac. رَحَاْمَة 22t ) a. Died after having brought forth ( female ). رَحَّمَ رَحَّمَ II , تَرَحَّمَ V a. [ 'Ala ], Pitied &c. تَرَاْحَمَ تَرَاْحَمَ VI , a. Showed one another pity, compassion. اِسْتَرْحَمَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR71.748 harf
رحم رَحِمَ - يَرْحَمُ - رُحْم - رُحْماً - رَاحِم - رَاحِمِيْن - أرْحَم - رَحِيْم - رُحَمَاء - رَحْمَان - رَحْمَة - مَرْحَمَة - رَحِم - أَرْحَام رَحِمَ - يَرْحَمُ + كائن + كائناً: يرق ويعطف عليه فيعينه بما ينفعه وبما يذهب الضر عنه: يتعرف على وضع كائن آخر فيظهر له فيه الضرر والأذى وعدم الرضى، فيعمل عملاً تجاهه ليرفع عنه هذا الضرر والأذى، رغم
Tamamını oku

Sîgalar(63)

Mücavir kökler255 mücavir (627 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غفر

    91 ortak ayet · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  2. توب

    29 ortak ayet · Eveye yuva demektir

  3. ربب

    91 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  4. رأف

    10 ortak ayet · Riyf : Sulak, suya yakın, bol verimli, bitkili yer demektir

  5. فضل

    20 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  6. عزز

    20 ortak ayet · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  7. ضرر

    14 ortak ayet · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  8. أله

    130 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  9. خنزر

    4 ortak ayet · Domuz

  10. هلل

    4 ortak ayet · Boğazlandı

  11. هجر

    8 ortak ayet · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir

  12. بغي

    15 ortak ayet · Buğa boğa demektir

Geçtiği ayetler(313)

Bu kök 313 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. … كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ

    MerhametliBöylece sizi vasat bir ümmet kıldık ki, insanların üzerine şahidler olasınız. Peygamber de sizin üzerinize şahid olsun. Ve senin üzerinde bulunduğun kıbleyi, peygambere uyanları, ayağının iki ökçesi üzerinde geri döneceklerden ayırdetmek için kıble yaptık. Gerçi bu, büyük bir şeydir. Ama Allah’ın doğru yola ilettiği kimseler için değil. Allah, elbette imanınızı zayi edecek değildir. Şüphesiz ki Allah, insanlara Rauf ve Rahim’dir.

  2. إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliO, size; ölüyü, kanı, domuz etini, Allah’tan başkası için kesileni haram kılmıştır. Ancak kim mecbur kalırsa saldırmamak ve sınırı aşmamak şartıyla günah yoktur. Muhakkak ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  3. فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliBununla birlikte, kim vasiyet edenin haksızlığa meylinden, günaha girmesinden korkup aralarını bulursa; ona da bir günah yoktur. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur. Rahim’dir.

  4. فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliEğer onlar vazgeçerlerse; şüphesiz ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  5. ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliSonra insanların döndüğü yerden siz de dönün. Ve Allah’tan mağfiret dileyin. Şüphesiz ki Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

  6. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliMuhakkak ki, iman edenler, hicret edip de Allah yolunda savaşanlar; işte onlar Allah’ın rahmetini umarlar. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

  7. لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliKadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler için dört ay beklemek vardır. Eğer yeminlerinden dönerlerse şüphesiz ki Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

  8. قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliDe ki: Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah Gafur’dur, Rahim’dir.

  9. إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliAncak bunun ardından tevbe edip islah edenler müstesnadır. Doğrusu Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  10. وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    MerhametliGöklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

Sîga sayfası: الرَّحِيمُ
Sîga sayfası: الرَّحْمَنُ
Sîga sayfası: الرَّحْمَنِ
Sîga sayfası: رَحْمَتِهِ
Sîga sayfası: وَرَحْمَةً
Sîga sayfası: وَرَحْمَةٌ
Sîga sayfası: لِلرَّحْمَنِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرحم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرأف, عطف, لطف
Zıt Kökقسو
Çekirdek Özet 1Döl yatağı, ceninin muhtaç ve pasif halde korunduğu, beslendiği ve büyütüldüğü kuşatıcı biyolojik hazne
Çekirdek Özet 2Karşılık beklemeden varlığı kuşatan, yaşatan, esirgeyen, bağışlayan ve geliştiren mutlak ilahi lütuf
Çekirdek Özet 3Varlığın varoluşsal güvenliğini, gelişme zeminini ve toplumsal dayanışma bağlarını kuran kuşatıcı ilke
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca psikolojik bir acıma veya zayıflık duygusuna indirgeyerek aktif, koruyucu, geliştirici ve kurumsal boyutunu gözden kaçırma

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رحGenişleme, açılma, yayılma ve barındırma kabiliyeti; nitekim genişliği ifade eden رحب, göç ve konaklama alanı açmayı belirten رحل ve arı, saf, genişletici içeceği anlatan رحق köklerinde bu açılma ve kabul etme vasfı ortaktır.مSona gelen mim harfi toplanma, kapanma, kuşatma ve içsel derinlik katarak açık genişliği koruyucu, besleyici, karanlık ve emin bir hazneye (ana rahmi) dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; başlangıç, bilinç, yönelme, ilksel tepeVarlığın kaynağına, hayata gelişin başlama noktasına ve yönlendirici ilkeye işaret eder.
حÇit, duvar; çevirme, sınırlama, koruma, mahrem alanDış tehditlere karşı korunaklı bir sınır çizmeyi, muhafaza etmeyi ve güvenli bir alan kurmayı gösterir.
مSu; akış, besin, derinlik, canlılığın temeliHayat veren sıvıyı, süreklilik arz eden beslenmeyi, amniyon sıvısını ve kuşatıcı bereketi temsil eder.
رحمKorunaklı çitle çevrilmiş hayat suyunun başlangıcı ve kaynağıBilinçli bir koruma kalkanı altında, hayat veren sıvı ile varlığı çepeçevre sarıp büyüten, besleyen ve dış tehlikelerden sakınan güvenli yaşam alanı hareketini kurar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDişi canlının döl yatağı, yavrunun doğuma kadar geliştiği korunaklı organ; doğumdan sonra döl yatağında meydana gelen rahatsızlık veya akıntı için şâtün rahûm (شاة رحوم) denilmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ, takvanın ve akrabalık/koruma bağının kişiyi tökezlemelerden koruduğunu anlatırken rühm (الرُّحُم) kelimesini koruyucu merhamet ve bağ anlamında kullanmıştır: ومَن ضرِيبته التّقوَى ويَعصِمُه / مِن سيِّئ العَثَرات اللهُ والرُّحُمُ
Erken Arapça kullanımMekke şehrinin güvenli, barındırıcı ve koruyucu yapısına izafeten Ümmü Rühm (أمّ رُحْم) olarak adlandırılması; akrabalık bağlarının ana rahminden neşet etmesi sebebiyle arham (أرحام) biçiminde soy birliğini ifade etmesi.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin ortak mirasında رحم kökü, fiziksel organ olarak döl yatağı ile buradan kaynaklanan koruyucu, şefkatli ve bağışlayıcı duygusal/eylemsel tutum arasındaki çift yönlü bağı korumuştur. İbranicede reḥem (רֶחֶם) döl yatağını, raḥamîm (רַחֲמִים) ise derin şefkat, acıma ve merhameti ifade eder. Benzer şekilde Aramice ve Süryanicede rḥm kökü (özellikle Süryanice rḥmâ ve reḥme) sevgi, muhabbet, şefkat ve koruyucu yakınlık anlamını taşır. Akadcada rêmu (veya râmu) fiili sevmek, merhamet etmek ve esirgemek; rēmu ise ana rahmi ve merhamet anlamlarını karşılar. Güney Sami dillerinden Ge'ezde (Klasik Etiyopça) reḥma benzer biçimde bağışlama ve merhameti karşılar. Arapçada bu kök hem ilahi bir sıfat ve ontolojik var ediş zemini (er-Rahmân, er-Rahîm) düzeyine yükseltilmiş hem de hukukî ve ahlakî bir bağ olarak akrabalık (sıla-i rahim) kavramının kurucu temeli yapılmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith Syriac Dictionary ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرحم döl yatağından soyut merhamete geçişFiziksel rahim organının yavruya sağladığı karşılıksız besleme, koruma ve kapsama fonksiyonu, zihinsel olarak canlılara yönelik lütuf, esirgeme ve affedicilik anlamına genişletilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice reḥem / raḥamîm, Süryanice rḥm, Akadca rêmuOrgan adı ile merhamet, acıma, sevgi ve lütuf kavramlarının birleşimi tüm temel Sami dillerinde ortak arkaik bir morfo-semantik mirastır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak beden-duygu tasavvuruBedenin üretici ve besleyici bir parçasından toplumsal ve metafizik koruma kavramı türetme yönelimi ailenin diğer kollarında da izlenebilir.Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Chicago Assyrian Dictionary ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رحمAnlamlıRahim, merhamet, korumaYavruyu taşıyan organ; karşılıksız esirgeme, bağışlama ve yaşatma lütfu.Hedef kök; Kur'an'da 339 kez geçer.
رمحAnlamlıMızrak, delip geçmeDüşmanı veya avı uzaktan saplayıp delen savaş aleti; hızlı vuruş.Kur'an'da geçer; savunma ve delme hareketi.
حرمAnlamlıYasaklama, dokunulmaz kılmaBir alanı veya nesneyi tecavüzden korumak üzere sınırlandırma, kutsallık atfetme.Kur'an'da geçer; rahmin korunan dokunulmaz alan oluşuyla semantik bağı vardır.
حمرAnlamlıKırmızılık, soyma, kuraklıkKırmızı renk; deriyi kazıyıp soyma; şiddetli kuraklık veya aşırı yük taşıyan binek.Kur'an'da geçer; kan ve et rengi üzerinden canlılık bağlantısı kurulabilir.
مرحAnlamlıŞımarıklık, aşırı sevinçCanlılığın taşkınlaşması, haddi aşan böbürlenme ve hafiflik gösterisi.Kur'an'da geçer; nimetin getirdiği taşkınlıkla hedef kökün zıddı bir savrulmadır.
محرAnlamlıSıcak rüzgâr, sürtünme, kurumaSıcak ve kavurucu gün; şiddetli esen sam yeli; geminin suyu yarması.Kur'an'da geçmez; Arap dilinde müsta'meldir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رحمMerkezKuşatıcı koruma ve lütufMuhtacın varoluşsal zeminini karşılıksız kuran, besleyen ve geliştiren kapsayıcı şefkat.Varlığı bir ana gibi saran, besleyen ve affeden kök ilke.
رأفKomşuDerin acıma ve esirgemeرحم köküne göre daha hassas, kederi ve zararı bertaraf etmeye odaklanan yoğun içsel acıma.Bir musibeti önleme veya hafifletme yönü daha ağır basar.
عطفKomşuMeyletme ve eğilmeBir tarafa yönelip kucaklama, sarılma ve arka çıkma hareketi.Eyleyenin kendi yönünü muhtaca doğru bükmesi ve sarıp sarmalamasıdır.
لطفKomşuİncelik ve sezilmez iyilikİhtiyacı hissettirmeden, en ince ve dolaylı yollarla karşılama zarafeti.Lütuf gizli ve dakik yollarla gelirken rahmet aşikâr ve kuşatıcıdır.
قسوZıtKatılık ve duyarsızlıkTaşlaşma, geçirgenliğini yitirme, etki kabul etmeme ve acıma duygusunu yitirme hali.Rahmetin yumuşak, besleyici ve koruyucu dokusunun tam karşıtı olan sertlik.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرحمKoruyucu şefkat, lütuf, döl yatağıHem fiziksel besleyici hazneyi hem de varlığı kuşatan ilahi ve insani koruma lütfunu birlikte taşır.Kesin
LatinceMisericordia, clementia, uterusMerhamet, bağışlayıcılık, rahim organıMisericordia kalbin acı çekmesini (misereo + cor) vurgular; organ anlamı (uterus) ile zihinsel bağ kopuktur.Güçlü
İngilizceMercy, compassion, wombMerhamet, şefkat, rahimMercy ceza vermeme yetkisine, compassion birlikte acı çekmeye odaklanır; kökün ontolojik büyüme ve besleme boyutunu tam karşılamaz.Güçlü
AlmancaBarmherzigkeit, Erbarmen, GebärmutterMerhamet, acıma, döl yatağıBarmherzigkeit muhtaca açılan yüreği anlatır; ancak biyolojik hazne ile ahlaki nitelik ayrı kelimelere bölünmüştür.Güçlü
FransızcaMiséricorde, clémence, matriceMerhamet, hoşgörü, rahim/kalıpMiséricorde yargısal bağışlamayı öne çıkarır; matrice ise biçimlendirici hazneyi verir fakat şefkat içeriğini taşımaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Dictionnaire Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الرَّحْمَنُKuşatıcı ve ayrım gözetmeyen ilahi zâtî lütufTüm varoluşu karşılıksız var eden, evrensel nizamı ayakta tutan mutlak isim bağlamında (Fâtiha 1:1, Tâhâ 20:5, Furkân 25:26).
الرَّحِيمُ / رَحِيمٌİrade ve amele mukabil süreklilik arz eden esirgeme ve bağışlamaİman edenlere, tevbe edenlere ve ıslah olanlara özel mağfiret ve yardım bağlamında (Bakara 2:143, Nisâ 4:16, Ahzâb 33:5).
رَحْمَةً / رَحْمَتِهِVahiy, peygamberlik ve Kur'an hidayetiİnsanlığı cehaletten kurtaran kılavuzluk, peygamberin gönderilişi ve kitabın indirilişi bağlamında (Âl-i İmrân 3:159, Enbiyâ 21:107, Kasas 28:86).
رَحْمَتِهِYağmur, su ve tabiatın dirilişiKurak toprağa hayat veren, rüzgârların önünde müjdelenen maddi bereket bağlamında (A'râf 7:57, Rûm 30:50, Neml 27:63).
رَحْمَةًCennet, ebedi kurtuluş ve esenlikAhirette müminlerin nail olacağı nihai mükâfat ve ilahi huzur bağlamında (Bakara 2:218, Âl-i İmrân 3:107, Meryem 19:21).
الْأَرْحَامِKan bağı, akrabalık ve döl yatağıNeslin devamı, ceninin oluşumu ve gözetilmesi farz kılınan aile hukuku bağlamında (Âl-i İmrân 3:6, Ra'd 13:8, Ahzâb 33:6).
رُحْمًاŞefkat, iyilik ve ana-babaya hürmetİnsani incelik, hayırlı evlat ve ebeveyne karşı vefakâr tutum bağlamında (Kehf 18:81).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfât-ı ilâhiyyeRahmetin Allah hakkında bir duygu değişimi (rikkat-i kalb) değil, irâde-i ihsân veya doğrudan nimet verme fiili olarak tevili.İnsani zaaf ve acıma duygusundan arındırılarak mutlak cömertlik, irade ve yaratma eylemine dönüştürülmesi.
FıkıhSıla-i rahim ve mirasMirasın paylaştırılmasında asabe ve zevil-erham hakları; akrabalık bağını koparmanın (kat-ı rahim) haramlığı.Biyolojik bağın hukuki sorumluluk, nafaka ve velayet zeminine aktarılması.
TefsirRahman ve Rahim ayrımıBesmeledeki iki ismin tefsiri; Rahman'ın dünyada mümin-kâfir ayrımı gözetmeyen genelliği, Rahim'in ise ahirette müminlere tahsisi.Varlığın varoluşsal lütfu ile ahlaki tercihe bağlı lütfun birbirinden ayrıştırılması.
HadisAhlak ve toplumsal düzenİman ile merhamet arasındaki zorunlu ilişki; yer ehline merhamet etmeyene gök ehlinin merhamet etmeyeceği ilkesi.Toplumsal dayanışma, zayıfların korunması ve canlılara karşı fiili şefkat uygulaması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve yaradılış ontolojisiİlahi var ediş zeminiKapsama ve yaşatmaVarlık yokluktan rahmet ile çıkarılmış, varlığını sürdürmesi ilahi kuşatıcılığa bağlanmıştır.Kesin
İlmiBilgi ve tefekkür zeminiVahiy ve tabiat yasalarıAydınlatma ve geliştirmeTabiatın düzeni ve vahyin rehberliği insan aklının gelişmesi için sunulmuş bilişsel bir rahim vazifesi görür.Güçlü
SiyasiHukuk ve kamu yönetimiSosyal adalet ve himayeZayıfları koruma ve kamu düzeniYönetimin tebaasına karşı cezalandırıcı değil, hak temelli, koruyucu ve esirgeyici bir kalkan oluşturması.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve servet dağılımıSosyal güvenlik ve infakDengeleme ve yeniden dağıtımKaynakların sadece güçlüler arasında dolaşmasını engelleyen infak, zekât ve vakıf mekanizması.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYaşam destek ortamı (Gestasyonel matris / Çevreleyen zar)Biyolojide embriyonun amniyon sıvısı içinde dış şoklardan izole edilerek sabit ısı ve kesintisiz besinle büyütülmesi; fizikte korunumlu, entropiyi yerel olarak düşüren kapalı sistem dengesi.Kesin
Beşeri bilimlerSosyal refah kalkanı (Kapsayıcı kurumsal himaye)Hukuk ve sosyolojide bireyin liyakat veya güç durumuna bakılmaksızın temel haklarının, yaşam güvencesinin ve gelişim fırsatlarının anayasal olarak teminat altına alınması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın yalnızca edilgen, psikolojik bir acıma, gözyaşı dökme veya zayıf bir hisse indirgenerek eylemsel, yapısal ve kurumsal boyutunun unutulması.
Kur'an içi daha geniş anlamRahmet; varlığı var eden kozmik irade, tabiatı dirilten yağmur, aklı inşa eden vahiy, toplumu bağlayan akrabalık ve ahireti kuran ebedi mükâfattır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahi adaleti zedeleyen temelsiz bir af beklentisi üretilmesi yahut toplumsal alanda aktif koruyucu kurumlar kurmak yerine sadece bireysel duygusal tepkilerle yetinilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık, Tanrı ve insan tasavvurunun kurucu merkezidir; Allah'ın mahlukatla ilişkisi gazap değil rahmet eksenlidir ve her surenin başındaki besmele bu anahtarla açılır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Besmeleler, ilahi sıfat ayetleri, peygamberliğin mahiyetini açıklayan ayetler (Enbiyâ 21:107), yaratılış ve tabiat tasvirleri (Rûm 30:50) ve ahiret tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tanrı'yı sadece cezalandırıcı ve öfkeli bir otorite gibi gören katı teolojileri yıkar; dinin gayesini korku değil, insanı geliştiren güvenli bir koruma alanı olarak konumlandırır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının döl yatağında (rahim) hiçbir çabası ve karşılığı olmaksızın sarılıp sarmalanması, beslenmesi, dış zararlardan korunması ve olgunlaşana kadar büyütülmesi.
  • Soyut anlamVarlığın, ihtiyaç duyduğu varoluşsal desteği, güvenliği, affı ve hidayeti mutlak bir lütuf olarak karşılıksız bulması; bu lütfun varlığı çepeçevre kuşatması.
  • Sistematik karşılıkBireysel, toplumsal ve evrensel düzeyde zayıfı ve muhtacı dışlamayan, onu içine alıp geliştiren ve koruyan kurumsal ve ontolojik güvence mekanizması.
  • LaTeX modeliSt+1=Φ(St∪E(St))⋅IH(St)>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde St varlığın mevcut durumunu, E varlığı çepeçevre kuşatan dış koruyucu ve besleyici hazneyi (rahim matrisini), Φ bu hazne içinde gerçekleşen niteliksel büyüme ve gelişme fonksiyonunu, H varoluşsal güvenlik ve lütuf eşiğini, I ise bu kuşatıcı koruma var olduğu sürece hayatın ve gelişimin kesintisiz sürdüğünü gösteren gösterge fonksiyonunu temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر