حرم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ر-م34 sîga, 174 mücavir kök, 71 ayet, 25 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قتلغيرحَرَّمْنَاخنزرمَحْرُومُونَحرمحَرَّمَحللحُرُمٌسجدالْحَرَامُشهرهللدمم

KökSîga 34Ayet 71Sure 25Mücavir 174

▶ Ağı aç (3B)

حرم

ح - ر - م

KÖK
  • 83 geçiş
  • 71 ayet
  • 34 sîga
  • 13 sözlük

Hiram keçe demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hiram keçe demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.602 harf
باب الحاء والراء والميم معهما ح ر م، ح م ر، م ح ر، م ر ح، ر ح م، ر م ح كلهن مستعملات حرم: الحَرَمُ: حَرَمُ مَكّةَ وما أحاط بها إلى قريبٍ من المَواقيت التي يُحْرِمُون منها، مَفصول بين الحِلِّ والحَرَم بمِنىً. والمُحَرَّم في شعر الأعشى هو الحَرَم حيث يقول: بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ وقال النبيُّ- صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: مَكَّةُ حَرَمُ إبراهيم، والمدينةُ حَرَمي. والمُحَرَّم هو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.468 harf
الحُرْمُ بالضم: الإحْرامُ. قالت عائشة رضي الله عنها: كنت أُطَيِّبُهُ صلى الله عليه وسلم لِحلِّهُ وحُرْمِهِ، أي عند إحرامه. والحُرْمَةُ: ما لا يحلُّ انتهاكه. وكذلك المَحْرَمَةُ والمَحْرُمَةُ، بفتح الراء وضمها. وقد تَحَرَّمَ بصُحبته. وحُرْمَةُ الرجل: حَرَمُهُ وأهله. ورجلٌ حَرامٌ، أي مُحْرَمٌ؛ والجمع حُرُمٌ. ومن الشهور أربعةٌ حُرُمٌ أيضاً، وهي: ذو القَعدة، وذو الحِحَّة، والمُحَرَّمُ، ورجب.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok26.476 harf
باب الحاء والراء مع الميم حرم ، حمر ، رحم ، رمح ، مرح ، محر : مستعملة . حرم : قال شَمِر قال يحيى بنُ ميسرةَ الكلابيُّ : الحُرْمَةُ : المَهَابةُ . قال : وإذا كان للإنسان رَحِمٌ وكنَّ نستحي منه قلنا : له حُرْمَةٌ . قال : وللمسلم على المسلم حُرْمَةٌ ومهابَةٌ . وقال أبو زيد : يقال : هو حُرْمَتُك ، وهما حُرْمَتُك ، وهم حُرْمَتُك ، وهي حُرْمَتُك ، وهُنَّ حُرْمَتُك ؛ وهم ذوو رَحِمه وجارُه ومن يَنْصرُه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR17.928 harf
(باب الحاء والراء وما يثلثهما) (حرز) الحاء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو من الحِفْظ والتَّحفظ يقال حَرَزْتُه([1]) واحترزَ هو، أي تحفَّظَ. وناسٌ يذهبون إلى أنّ هذه الزّاءَ مبدلةٌ مِن سين، وأنَّ الأصل الحَرْس وهو وجهٌ. وفي الكتاب الذي للخليل أنّ الحَرَزَ جَوْز محكوكٌ يُلعَب به، والجمع أحْراز. قلنا: وهذا شيءٌ لا يعرَّج عليه ولا مَعْنَى له. (حرس) الحاء والراء والسين أصلان: أحدهما الحِفْظ والآخر
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.046 harf
- الحرام: الممنوع منه إما بتسخير إلهي وإما بشري؛ وإما بمنع قهري؛ وإما بمنع من جهة العقل أو من جهة الشرع، أو من جهة من يرتسم أمره، فقوله تعالى: ﴿وحرمنا عليه المراضع﴾ [القصص/12]، فذلك تحريم بتسخير، وقد حمل على ذلك: ﴿وحرام على قرية أهلكناها﴾ [الأنبياء/95]، وقوله تعالى: ﴿فإنها محرمة عليهم أربعين سنة﴾ [المائدة/26]، وقيل: بل كان حراما عليهم من جهة القهر لا بالتسخير الإلهي، وقوله تعالى: {إنه من يشرك
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.096 harf
ح ر م هتـك حرمتـه‏.‏ وفلان يحمـي البيضـة ويحـوط الحريـم‏.‏ وهي له محرم إذا لم يحل له نكاحها وهو لها محرم‏.‏ قال‏:‏ وجارة البيت أرها محرما والحاجة لابدّ لها من محرم وهو ذو رحم محرم وهي من ذوات المحارم‏.‏ وتقول‏:‏ إنّ من أعظم المكارم اتقاء المحارم‏.‏ وهو حرام محرم وحرام الله لا أفعل‏.‏ وأحرم الحاج فهو حرام وهم حرم‏.‏ ولبس المحرم وهو لباس الإحرام‏.‏ وأحرمنا‏:‏ دخلنا في الشهر الحرام أو البلد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok26.061 harf
الحِرْمُ، بالكسر، والحَرامُ: نقيض الحلال، وجمعه حُرُمٌ؛ قال الأَعشى: مَهادي النَّهارِ لجاراتِهِمْ، وبالليل هُنَّ عليهمْ حُرُمْ وقد حَرُمَ عليه الشيء حُرْماً وحَراماً وحَرُمَ الشيءُ، بالضم، حُرْمَةً وحَرَّمَهُ الله عليه وحَرُمَتِ الصلاة على المرأة حُرُماً وحُرْماً، وحَرِمَتْ عليها حَرَماً وحَراماً: لغة في حَرُمَت. الأَزهري: حَرُمَت الصلاة على المرأة تَحْرُمُ حُروماً، وحَرُمَتِ المرأةُ على زوجها
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.510 harf
* ح ر م * * الحُرْم * بوزن القفل الإحرام قالت عائشة رضي الله عنها ﴿كنت أطيب رسول الله ]ص[ لحله وحرمه﴾ أي عند إحرامه و * الحُرْمةُ * ما لا يحل انتهاكه وكذا * المَحْرَمةُ * بضم الراء وفتحها وقد * تَحَرَّمَ * بصحبته و * حُرْمةُ * الرجل * حَرَمُهُ * وأهله ورجل * حَرَامٌ * أي * مُحْرِمٌ * والجمع * حُرُمٌ * مثل قذال وقذل ومن الشهور أربعة حرم أيضا وهي ذو القعدة وذو الحجة والمحرم ورجب ثلاثة سرد وواحد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR34.188 harf
* | | ( الحِرْمُ ، بالكَسْرِ : الحَرامُ ) وهما | نَقِيضا الحِلِّ والحَلال ، ( ح : حُرُمٌ ) ، | بِضَمَّتَيْن ، قال الأَعْشَى : | % ( مَهادِي النَّهارِ لِجاراتِهِمْ % | وباللَّيْلِ هُنَّ عَلَيْهِم حُرُمْ ) % | | ( وقد حَرُمَ عَلَيْه ) الشَّيْءُ ، ( ( كَكَرُمَ ، | حُرْمًا ، بالضمِّ ) وحُرْمَةً ( وحَرامًا ، | كَسَحابٍ ، وحَرَّمَهُ اللّهُ تَحْرِيمًا ، | وحَرُمَت الصَّلاةُ على المَرْأَةِ ، كَكَرُمَ ، |
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR31.681 harf
حَرُمَ 1 حَرُمَ حرم حرمة , (S, Msb, K,) aor. حَرُمَ , (K,) inf. n. حُرْمٌ (Msb, K) and حُرُمٌ (Msb) and حُرْمَةٌ (IKoot, S, Msb) and حِرْمَةٌ (IKoot, Msb) and حَرَامٌ, (Msb, K,) It (a thing, S, Msb) was, or became, forbidden, prohibited, or unlawful, (Msb,) عَلَيْهِ to him. (S, K.) And حَرُمَتِ الصَّلَاةُ, (S, Msb, K,) inf. n. حُرْمٌ (S, K) and حُرُمٌ (K,) and حُرُومٌ; (Az, TA;) and حَرِمَت, (S,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.049 harf
حَرَمَ حَرَمَ I ( n. ac. حِرْم 2 , حِرْمَة 2t , حَرِم 5 , حَرِمَة 5t , مَحْرَمَة 17t , حَرِيْم 25 , حَرِيْمَة 25t , حِرْمَاْن 34 ), a. Withheld from, refused; deprived of. b. Forbade; prohibited, declared unlawful. c. Excluded. d. Excommunicated. حَرِمَ حَرِمَ A ( n. ac. حَرَم 4 , حَرَاْم 22 ) حَرُمَ U ( n. ac. حُرْم 3 , حُرْمَة 3t , حُرُم 10 , حَرَاْم 22 , حُرُوْم 27 ) a. [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok81.115 harf
حرم حَرَمَ - يَحْرِمُ (حَرِمَ - يَحْرَمُ) - مَحْرُوْم - حَرَم - حَرام - حُرُم - حُرْمَة - حُرُمات - أَحْرَمَ - يُحْرِمُ - مُحْرِم - مُحْرِمُوْن - حُرُم - حَرَّمَ - يُحَرِّمُ - مُحَرَّم حَرَمَ - يَحْرِمُ (حَرِمَ - يَحْرَمُ) + كائن + كائناً + شيئاً أو أمراً: منعه وحظر عليه الوصول إليه حَرَمَ - يَحْرِمُ + كائن + على كائن + شيئاً: منعه وحظر
Tamamını oku

Sîgalar(34)

Mücavir kökler174 mücavir (373 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حلل

    17 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  2. سجد

    15 ortak ayet · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  3. أله

    51 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. شهر

    6 ortak ayet · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  5. خنزر

    4 ortak ayet · Domuz

  6. صيد

    4 ortak ayet · Av

  7. هلل

    4 ortak ayet · Boğazlandı

  8. قتل

    11 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  9. شطر

    3 ortak ayet · Merkez

  10. شرك

    11 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  11. غير

    11 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  12. دمم

    4 ortak ayet · Ve kan

Geçtiği ayetler(71)

  1. إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Haram ettiO, size; ölüyü, kanı, domuz etini, Allah’tan başkası için kesileni haram kılmıştır. Ancak kim mecbur kalırsa saldırmamak ve sınırı aşmamak şartıyla günah yoktur. Muhakkak ki Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

  2. كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِبَنِي إِسْرَائِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ …

    Haram ettiTevrat inmeden evvel İsrail’in, kendi nefsine haram kıldığından başka bütün yiyecekler İsrailoğullarına helal idi. Eğer sadıklardan iseniz; haydi Tevrat’ı getirip okuyun, de.

  3. … اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ …

    Haram ettiMeryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

  4. … ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ …

    Haram ettiSize ne oluyor ki; üzerine Allah’ın adı anılan şeyden yemiyorsunuz? Halbuki darda kalmanızın dışında size haram olanları O, uzun uzadıya açıklamıştır. Doğrusu birçokları heva ve heveslerine uyarak bilmeden sapıtıyorlar. Şüphesiz ki haddi aşanları, en çok bilen Rabbındır.

  5. … مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ نَبِّئُونِي …

    Haram ettiSekiz çift; koyundan iki, keçiden iki. De ki: İki erkeği mi, iki dişiyi mi veya iki dişinin rahimlerinde bulunanları mı haram kıldı? Eğer sadıklardan iseniz; bana bilgiye dayanarak haber verin.

  6. وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ أَمْ …

    Haram ettiDeveden de iki, sığırdan da iki. De ki: İki erkeği mi, iki dişiyi mi veya iki dişinin rahimlerinde bulunanı mı haram kıldı? Yoksa Allah; size bunları buyururken, siz orada mı idiniz? İnsanları bilgisizce saptırmak için Allah’a karşı yalan uyduranlardan daha zalim kimdir? Muhakkak ki Allah; zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

  7. قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاءَكُمُ الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هَذَا فَإِنْ شَهِدُوا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ وَلَا تَتَّبِعْ …

    Haram ettiDe ki: Muhakkak Allah, şunu haram kıldı diye, bildiğini söyleyecek şahidlerinizi getirin. Eğer onlar şahidlik ederlerse; sende onlarla beraber olup tasdik etme. Onlar Rabblarına başkalarını denk tutuyorlar.

  8. قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا …

    Haram ettiDe ki: Gelin, Rabbınızın size neleri haram kıldığını ben söyleyeyim; O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın, anaya-babaya iyilik edin. Fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Sizin de onların da rızkını veren Biziz. Kötülüğün gizlisine de, açığına da yaklaşmayın. Hak ile olmadıkça, Allah’ın haram kıldığı bir cana kıymayın. İşte aklınızı başınıza alasınız diye size, bunları emretti.

  9. … ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

    Haram ettiDe ki: Gelin, Rabbınızın size neleri haram kıldığını ben söyleyeyim; O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın, anaya-babaya iyilik edin. Fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Sizin de onların da rızkını veren Biziz. Kötülüğün gizlisine de, açığına da yaklaşmayın. Hak ile olmadıkça, Allah’ın haram kıldığı bir cana kıymayın. İşte aklınızı başınıza alasınız diye size, bunları emretti.

  10. قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ …

    Haram ettiDe ki: Allah’ın kulları için çıkardığı zineti ve temiz rızıkları kim haram kılmış? De ki: Bunlar, dünya hayatında iman edenler içindir. Kıyamet günü ise yalnız onlara tahsis edilmiştir. Biz, ayetlerimizi bilen bir kavim için böylece uzun uzun açıklarız.

Sîga sayfası: الْحَرَامِ
Sîga sayfası: مَحْرُومُونَ
Sîga sayfası: وَالْمَحْرُومِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمنع, حجر, حظر
Zıt Kökحلل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin dokunulmaz kılınarak etrafının çevrilmesi, mutlak menedilmesi ve sınırlandırılması
Çekirdek Özet 2İlahi iradeyle koruma altına alınan kutsal/dokunulmaz alanlar ve çiğnenmesi yasaklanan sınırlar
Çekirdek Özet 3Bir varlığın veya fiilin serbest tasarruf alanından çıkarılıp dokunulmazlık ve himaye altına alınması
Kritik Hata RiskiHaram kavramını yalnızca keyfi veya cezai bir yasaklama sayıp onun koruyucu dokunulmazlık, hürmet ve himaye boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حرIsı, darlık, keskinlik, sınır çekme ve koruma baskısı oluşturma; nitekim حرس kökünde koruma sınırları, حرج kökünde sıkışma ve darlık, حرد kökünde men etme ve engelleme manaları belirgindir.مToplama, kuşatma ve kesin kapalılık getiren م harfinin eklenmesiyle sınırlandırma eylemi somut bir dokunulmazlık alanına, dışa karşı tam bir men etme ve ihlali engelleyen bir koruma çemberine dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış müdahalelere karşı bir sınır çizgisi veya koruyucu engel çekme hareketini kurar.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBelirlenen sınırın en üst düzeyde bir otorite, ilke veya üstünlük taşıdığını gösterir.
مSu; akış, çokluk, derinlikSınırla çevrili alanı bütünüyle kuşatarak derinlemesine bir kapalılık ve geçirimsizlik sağlar.
حرمÇit, baş ve derin kuşatmaÜstün bir otorite tarafından sınırları tam olarak kapatılan, içerisi korumaya alınıp dışarıdan tecavüze mutlak şekilde kapatılan dokunulmaz alan.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kuyunun çevresinde başkalarının tasarrufuna kapatılan koruma alanı (kuyu harimi) ve henüz terbiye edilmemiş, tabaklanmamış, bükülmeye gelmeyen sert kırbaç (sevt-i muharrem).
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde henüz işlenip yumuşatılmamış sert ve katı kırbacı şu şekilde anar: تُحاذِر كَفِّي والقَطيعَ المُحَرَّمَا / Diğer bir beytinde ise Mekke Harem bölgesini isim olarak kullanır: بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ
Erken Arapça kullanımİbn Afvân’ın şehadetine dair erken dönem mersiyesinde ihramlı veya hürmet sahibi kişi manasında şu ifade yer alır: قَتَلُوا ابنَ عفّانَ الخليفةَ مُحْرِماً / فمضى ولم أَرَ مثلَه مقتولا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde حرم kökü ortak bir kutsallık, dokunulmazlık, adanmışlık ve profan kullanımdan menedilme alanını temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinde ve özellikle İbranicede h-r-m kökü (חרם / ḥērem), tanrıya adanmış, sıradan insanların tasarrufundan veya kullanımından mutlak surette tecrit edilmiş şey veya lanetlenerek yok edilmeye ayrılmış nesne anlamını taşır. Süryanicede (ܚܪܡ / ḥram) aforoz etme, tecrit etme, dışlama ve dokunulmaz sayma işlevini üstlenir. Akadcada bu kökle morfolojik veya semantik olarak örtüşen harāmu fiili ayırmak, sınır çekmek, belirlemek anlamlarında izlenir. Arapçada kök, arkaik Sami dillerindeki kutsala adanarak sıradan hayattan tecrit edilme çekirdeğini korumuş; ancak lanetleme veya imha boyutundan ziyade, bir şeyin hürmetine binaen korunması, dokunulmaz kılınması, ihlalinin yasaklanması ve sınırlandırılması yönünde gelişerek zenginleşmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMen ve teşdîd; kuyunun dokunulmaz çevresi (harîm) ve sert kırbaçFiziksel olarak esnemeyen, sınırları çiğnenemeyen ve etrafına yaklaşılması menedilen güvenli çeper.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥērem, Süryanice ḥramKutsala adanarak dünyevi kullanımdan tamamen soyutlanan, ihlali yasak veya tecrit edilmiş alan/nesne.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça (Sabaice) ḥrmTapınak sınırları, dokunulmaz kutsal alanlar ve adak kurallarını belirten müşterek kadim Afro-Asyatik miras.Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حرمAnlamlıMenetmek, dokunulmaz kılmakBir şeyi koruma altına alıp başkalarına yasaklamakHedef kök; Kur'an'da geçer
حمرAnlamlıKırmızı renk, soyma, eyerlemeRengin şiddeti, derinin kazınarak soyulması veya merkep cinsiKur'an'da geçer; ortak ses bağı
رحمAnlamlıŞefkat, acıma, koruyucu kuşatmaDöl yatağı ve koruyup besleyen kapsayıcı bağKur'an'da geçer; harflerin yer değiştirmesi (kalb) ile koruma bağı
رمحAnlamlıMızrakla dürtmek, saplamakMızrak veya hayvanın ayağıyla vurup itmesiKur'an'da geçer; fiziksel sınır koyma ve savunma
محرAnlamlıÇabuk gitmek, yarmak, sıcak rüzgârGeminin suyu yarması veya sıcak sam yeliKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
مرحAnlamlıAşırı neşe, taşkınlık, şımarıklıkSınırları aşan sevinç ve hafiflik göstermekKur'an'da geçer; haramın zıddı serbestlik ve taşkınlık

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حرمMerkezDokunulmazlık ve menBir hakkı, hürmeti veya kutsallığı korumak üzere koyulan mutlak yasak ve sınır.Koruyucu dokunulmazlık ile men etmeyi bir arada barındırır.
منعKomşuEngellemeBir fiilin icrasına fiilen veya hukuken engel olmak; içinde kutsallık veya hürmet unsuru barındırması şart değildir.حرم doğrudan saygı ve dokunulmazlık içerirken منع salt engellemeyi ifade eder.
حجرKomşuKuşatma ve alıkoymaBir şeyi sınır çizerek kontrol altına almak, kısıtlamak ve yetkisiz tasarruftan menetmek.حجر akli veya hukuki kısıtlamaya odaklanır, حرم ise kutsal ve ontolojik dokunulmazlığa.
حظرKomşuEtrafını çitle çevirerek yasaklamaSomut veya soyut bir alanı kapatıp oraya girişi engellemek.حظر geçici ve durumsal engelleri de kapsarken حرم kalıcı dokunulmazlık inşa eder.
حللZıtDüğümü çözme, serbest bırakmaYasak bağını ortadan kaldırıp fiili veya nesneyi serbest ve kullanılabilir kılmak.حرم kökünün kurduğu bağı çözerek alanı mübaha ve tasarrufa açar.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحرمDokunulmaz kılmak, menetmekKutsallık, hürmet ve mutlak koruma saikiyle sınırlar koyup ihlali engellemek.Kesin
LatinceSanctuarium, interdictum, sacerKutsal alan, yasaklama, dokunulmaz kılınmışSacer hem kutsal dokunulmazlığı hem laneti içerir; kökün koruyucu ve yasaklayıcı boyutunu karşılar.Güçlü
İngilizceSacred enclosure, forbidden, inviolable, tabooDokunulmaz alan, yasaklanmış, ihlal edilemezForbidden salt hukuki yasağı verirken inviolable ve sanctuary kökün hürmet ve himaye boyutunu karşılar.Güçlü
AlmancaUnantastbar, geweiht, verbotenDokunulmaz, adanmış/kutsal, yasakVerboten normatif yasağı, unantastbar ise dokunulmazlığı ifade eder; kökün tek kelimeyle aktarımı zordur.Güçlü
FransızcaInviolable, sanctuaire, prohibéÇiğnenemez, sığınak/kutsal yer, yasaklanmışProhibé yasal engeli karşılarken inviolable ve sanctuaire kökün harem/dokunulmazlık merkezini yansıtır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْحَرَامِ / حَرَمًاCoğrafi ve zamansal dokunulmazlık (kutsal alan/zaman)Mescid-i Haram, Harem bölgesi ve haram aylar bağlamında; Bakara 2:144, Mâide 5:97, Kasas 28:57
حَرَّمَ / حُرِّمَتْHukuki ve dini yasaklar (şer'i tahrim)Yiyecekler, evlilik yasakları, haksız cana kıyma ve riba yasakları; Bakara 2:173, Nisâ 4:23, En'âm 6:151
مَحْرُومُونَ / وَالْمَحْرُومِİmkândan veya rızıktan yoksun bırakılmaİhtiyaç sahibi yoksul veya mahsulü telef olup gelirden mahrum kalanlar; Zâriyât 51:19, Kalem 68:27
حَرَّمْنَا عَلَيْهِOntolojik veya sevk-i ilahi ile engellenmeHz. Musa'nın diğer sütanneleri emmesinin engellenmesi ve helak olan beldelerin dönüşünün imkânsızlığı; Kasas 28:12, Enbiyâ 21:95
تُحَرِّمُHelal olanı kendi nefsine yasaklamaYemine veya kişisel karara dayalı olarak meşru olanı men etme bağlamı; Tahrîm 66:1

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüsün ve kubuh, teklif teorisiBir şeyin haram kılınmasının zatındaki bir kötülükten (kubh-i zâtî) mi yoksa ilahi nehiyden mi kaynaklandığı meselesi.İlahi hitabın varlıktaki sınır koyucu otoritesi ve teklifin bağlayıcılığı.
FıkıhHükm-i teklifî ve ahkâm kategorisiKesin ve bağlayıcı bir delille yapılmaması istenen fiil; haram li-aynihî ve haram li-gayrihî ayrımları.Hukuki bağlayıcılık, cezai yaptırım ve işlenmesi halinde günah doğuran mutlak yasaklık.
TefsirAhkâm ayetleri ve tahrim tahlilleriAyetlerdeki tahrim lafızlarının mutlak yasaklık mı, kerahet mi yoksa ontolojik engel mi ifade ettiği tahlili.Ayetin nüzul ortamındaki şirk kalıntıları olan keyfi helal-haram iddialarını iptal etme.
HadisAhkâm ve hürmet rivayetleriKanın, malın ve ırzın dokunulmazlığı (hürmetü demil-müslim) ile helal ve haram sınırlarının açıklığı.Müminin dokunulmazlığı, şüpheli şeylerden kaçınma ve haram sınırlarına yaklaşmama disiplini.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKutsal alan ve hududullahİlahi dokunulmazlık çemberiİnsanın aşkın olan karşısında haddini bilmesini sağlamaVarlığın ve eylemlerin ilahi rızaya göre sınırlandırılması, tecavüz edilemez kutsal sınırların korunmasıdır.Kesin
İlmiHakikat ve yöntem sınırlarıEpistemik meşruiyet sınırıDogmatizm ve keyfi yargı üretimini men etmeDelilsiz hüküm vermenin, zanna tabi olmanın ve bilginin tahrif edilmesinin kesin olarak yasaklanmasıdır.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve insan haklarıTemel hakların dokunulmazlığıOtoritenin keyfi tasarruflarını engellemeCan, mal, akıl, nesil ve din emniyetinin ihlal edilemez birer harem alanı olarak tescil edilmesidir.Kesin
İktisadiMülkiyet ve helal kazançHaksız kazanç ve tekel bariyeriSömürü ve haksız zenginleşmeyi önlemeRiba, hırsızlık, gasp gibi alanların kapatılması ve imkânı olmayan mahrum kesimlerin hakkının korunmasıdır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyeri ve yasak enerji bandıFizikte ve kuantum mekaniğinde parçacıkların belirli enerji düzeylerine geçişinin veya belirli alanlara girişinin fiziksel yasalarca imkânsız kılınması; koruma altındaki kararlı alan yapısı.Güçlü
Beşeri bilimlerTemel hak dokunulmazlığı ve tabu alanıHukuk ve sosyolojide toplumun varlığını sürdürebilmesi için hiçbir egemen gücün müdahale edemeyeceği dokunulmaz koruma havzalarının ve anayasal sınırların oluşturulması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca "günah olan, cezalandırılması gereken negatif yasak" olarak algılayıp onun koruyucu harem, dokunulmazlık, hürmet ve himaye boyutunu tamamen unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem ontolojik engeli (sütannelerin emzirilememesi gibi), hem korunmuş güvenli alanları (Harem-i Şerif), hem sosyal himayeyi (mahrumun hakkı) hem de ihlal edilemez sınırları kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın helal-haram sistemini hayatı kısıtlayan keyfi bir tabular bütünü sanmak; haram kılmanın aslında varlığı, insan onurunu, toplumsal adaleti ve barışı koruyan bir emniyet kalkanı olduğunu kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inşa ettiği varlık ve ahlak nizamı sınırlar (hududullah) üzerine kuruludur. حرم kökü, insanın serbest tasarruf alanı ile çiğneyemeyeceği ilahi dokunulmazlık alanı arasındaki çizgiyi çeker.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac ve harem hukukuyla ilgili ahkâm ayetlerinde, yiyecek ve aile hukuku yasaklarında, şirk ehlinin helal-haram uydurmalarını reddeden pasajlarda ve infak bağlamında mahrûm kavramının geçtiği ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yasağın salt cezalandırıcı bir kısıtlama olduğu zannını yıkar; haramın temelinde bir hürmetin, değerin ve o değeri korumak için çekilmiş emniyetli bir sınırın bulunduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir şeyin etrafına sınır çekilerek başkalarının tasarrufuna kapatılması, kuyu çevresi gibi dokunulmaz bir koruma kuşağı oluşturulması ve esnemeyen katı bir engel konulması.
  • Soyut anlamİlahi irade ve meşru otorite tarafından belirlenen, çiğnenmesi ve aşılması yasaklanan, hürmet ve tazim gösterilmesi zorunlu dokunulmazlık alanı.
  • Sistematik karşılıkİnsan davranışlarını sınırlayan, temel hakları koruma kalkanına alan ve meşru alan (hıll) ile tecavüz alanı arasındaki emniyet sınırını tesis eden ilahi regülasyon mekanizması.
  • LaTeX modeliS⊂Ω  ⟹  ∂S=Bve∀x∉S, x→ihlalS=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω evrensel fiil ve varlık uzayını, S bu uzay içinde dokunulmaz kılınmış koruma alanını (harem/hürmet), ∂S bu alanın etrafına çekilen aşılmaz sınırı (B, bariyer/hudut) temsil eder. Dışarıda bulunan herhangi bir failin veya unsurun (x), izin ve meşruiyet bağı olmaksızın bu alana geçişi veya müdahalesi sıfırlanmış, yani kesin olarak engellenmiştir (∅). Böylece sistem, korunan alanın dokunulmazlığını matematiksel bir bariyer modeliyle ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح