رمح
ر - م - ح
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 13 sözlük
Remh mızrak demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Remh mızrak demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.602 harfباب الحاء والراء والميم معهما
ح ر م، ح م ر، م ح ر، م ر ح، ر ح م، ر م ح كلهن مستعملات
حرم:
الحَرَمُ: حَرَمُ مَكّةَ وما أحاط بها إلى قريبٍ من المَواقيت التي يُحْرِمُون منها، مَفصول بين الحِلِّ والحَرَم بمِنىً.
والمُحَرَّم في شعر الأعشى هو الحَرَم حيث يقول:
بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ
وقال النبيُّ- صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: مَكَّةُ حَرَمُ إبراهيم، والمدينةُ حَرَمي.
والمُحَرَّم هو
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR657 harfالرُمْحُ جمعه رماح وأَرْماح. ورمَحَه فهو رامِحٌ: طعنه بالرُمْحِ. ورجُلٌ رامِحٌ، أي ذو رُمْح؛ ولا فِعل له. وثورٌ رامِحٌ: له قَرْنان. قال ذو الرمَّة:
وكائنْ ذَعَرْنا من مَهاةٍ ورامِحِبلادُ العِدى لَيْسَتْ له بِبِـلادِ
والسِماكُ الرامِحُ: نَجْمٌ قُدّام الفَكَّةِ، وهو أَحَدُ السِماكَيْن، سمِّي بذلك لكوكب يُقْدُمُه يقولون هو رُمْحُه، وليس من منازل القمر. ورَمَحَهُ الفَرَسُ والبَغْلُ والحمار، إذا
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok26.476 harfباب الحاء والراء مع الميم
حرم ، حمر ، رحم ، رمح ، مرح ، محر : مستعملة .
حرم : قال شَمِر قال يحيى بنُ ميسرةَ الكلابيُّ : الحُرْمَةُ : المَهَابةُ . قال : وإذا كان للإنسان رَحِمٌ وكنَّ نستحي منه قلنا : له حُرْمَةٌ . قال : وللمسلم على المسلم حُرْمَةٌ ومهابَةٌ .
وقال أبو زيد : يقال : هو حُرْمَتُك ، وهما حُرْمَتُك ، وهم حُرْمَتُك ، وهي حُرْمَتُك ، وهُنَّ حُرْمَتُك ؛ وهم ذوو رَحِمه وجارُه ومن يَنْصرُه
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR9.849 harf(باب الراء والميم وما يثلثهما)
(رمن) الراء والميم والنون كلمة واحدة، وهي الرُّمَّان. والرُّمَّانتان: هَضْبتان في بلادِ عَبْسٍ. قال:
* على الدّار بالرُّمَّانَتين تعوجُ *
(رمي) الراء والميم والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو نَبْذ الشَّيء. ثم يحمل عليه اشتقاقاً واستعارة. تقول رَمَيْتُ الشيء أرمِيه. وكانت بينهم رِمِّيَّا، على فِعِّيلَى. وأرمَيْتُ على المائة: زِدْتُ عليها. فإن قيلَ فهذه الكلمة ما
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR446 harf- قال تعالى: ﴿تناله أيديكم ورماحكم﴾ [المائدة/94]، وقد رمحه أصابه به، ورمحته الدابة تشبيها بذلك، والسماك الرامح (قال ابن منظرو: والسماك الرامح: السماكين، وهو معروف من الكواكب، قدام الفكة، ليس من منازل القمر، سمي بذلك لأن قدامه كوكبا كأن له رمح، وقيل للآخر: الأعزل؛ لأنه لا كوكب أمامه. انظر: اللسان (رمح) )، وسمي به لتصور كوكب يقدمه بصورة رمح له. وقيل: أخذت الإبل رماحها: إذا امتنعت عن نحرها بحسنها،
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.154 harfر م ح
رمحته: طعنته بالرمـح ورجـل رامـح نابـل وهـذا رمّـاح: حـاذق فـي الرماحـة ورامحـه مرامحـة وترامحـوا وتسايفـوا ولهـم رماح وأرماح.
ورمحته الدابة ودابة رماحة: عضّاضة ورموح: عضوض.
ومـن المجـاز: طلـع السمـاك الرامح.
وركض الجندب ورمح: ضرب الحصى برجله.
وأخذت الإبل رماحها: منعت بحسنها أن تنحر.
قال النمر: أيـام لم تأخذ إليّ رماحها إبلي بجلتها ولا أبكارها وإبل ذوات رماح
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.887 harfالرُّمْحُ: من السلاح معروف، واحد الرِّماحِ، وجمعه أَرْماح؛ وقيل لأَعرابي: ما الناقة القِرْواح؟ قال: التي كأَنها تمشي على أَرماح؛ والكثيرُ: رِماحٌ. ورجل رَمَّاحٌ: صانع للرِّماح متخذ لها وحِرْفته الرِّماحة. ورجل رامِحٌ ورَمَّاح: ذو رُمْح مثل لابنٍ وتامِرٍ، ولا فعل له. ورَمَحه يَرْمَحُه رَمْحاً: طعنه بالرُّمْح، فهو رامِح. وفي الحديث: السلطانُ ظِلُّ الله ورُمْحُه؛ استوعب بهاتين الكلمتين نَوْعَيْ ما
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR260 harf* ر م ح * جمع * الرُّمْحِ * رماح و * رَمَحَهُ * طعنه بالرمح من باب قطع ورجل * رَامحٌ * ذو رمح ولا فعل له كلابن وتامر و * رَمَحَ ُ * الفرس والحمار والبغل ضربه برجله من باب قطع أيضا و * الرَّمَّاحُ * بالفتح والتشديد الذي يتخذ الرماح وصنعته * الرِّمَاَةُ * بالكسر
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.384 harfالرمح من السلاح م ، وهو بالضم، وإنما أطلقه لشهرته، ج رماح وأرماح . وقيل لأعرابي: ما الناقة القرواح? قال: التي تمشي على أرماح. ورمحه كمنعه يرمحه رمحا: طعنه به ، أي بالرمح، فهو رامح نابل، وهو رماح حاذق في الرماحة. ورامحه مرامحة. وترامحوا وتسايفوا. وهو ذو رمح ورماح. والرماح: متخذه ، أي الرمح وصانعه. وصنعته وحرفته الرماحة ، بالكسر. من المجاز: الرماح: الفقر والفاقة . الرماح بن ميادة
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR9.160 harfرَمَحَهُ
1 رَمَحَهُ ذ , (S, A, L, K,) aor. رَمَحَ , (L, K,) inf. n. رَمْحٌ, (L,) He thrust him, or pierced him, with a رُمْحٌ [i. e. spear, or lance]. (S, A, L, K.) ― -b2- And رَمَحَ, aor. and inf. n. as above, He (a solid-hoofed animal) struck with his hind leg. (Msb.) You say, of a horse, (S, A, K,) and of an ass, and of a mule, (S, A, *) or any solid-hoofed animal, (TA,) رَمَحَهُ, (S, A, K,)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR398 harfرمَحَ
رمَحَ A ( n. ac. رَمْح 1 ),
a. Thrust, pierced with a lance.
b. Kicked.
رُمْح
رُمْح 3 , ( pl. رِمَاْح 23 , أَرْمَاْح 38 ),
a. Lance, spear.
رَاْمِح
رَاْمِح 21 ,
a. Spearman.
b. Horned ( bull ).
c. Arcturus ( constellation ).
رِمَاْح
رِمَاْح 23 ,
a. Vice of kicking.
رَمَّاْح
رَمَّاْح 28 ,
a. Maker of spears.
b. Spearman.
رَمَّحَ
N. P. رَمَّحَ II ,
a. Striped ( garment ).
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.263 harfرمح
رَمَحَ - يَرْمَحُ - رُمْح - رِمَاح
رَمَحَ - يَرْمَحُ + كائن + كائناً: طعنه وغرز الرمح فيه: يشكه ويطعنه ويغرز فيه شيئاً
رُمْح: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل من " رَمَحَ - يَرْمَحُ ": اسم آلة منه: أية وسيلة للدفاع عن النفس تؤذي إلى جرح ووخز وطعن آخر والنيل منه: وهي اصطلاحاً الآلة المعروفة في القتال والمبنية من عود غليظ من الخشب ينتهي بنهاية
Mücavir kökler15 mücavir (20 toplam)
- صيد
1 ortak ayet · Av
- نيل
1 ortak ayet · Erişirler
- بلو
1 ortak ayet · Biley taşı
- غيب
1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
- ألم
1 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
- عدو
1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
- خوف
1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
- يدي
1 ortak ayet · El ve kol demektir
- بعد
1 ortak ayet · Baid uzak demektir
- عذب
1 ortak ayet · Su yosunudur
- شيأ
1 ortak ayet · Şey
- أيي
1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir
Geçtiği ayetler(1)
… آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنَالُهُ أَيْدِيكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَخَافُهُ بِالْغَيْبِ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ …
Ve sizin mızraklarınızEy iman edenler; Allah, görmeksizin kendisinden korkanları ayırdetmek için; elinizin ve mızraklarınızın ulaştığı avdan bir şeyle sizi, mutlaka dener. Bundan sonra da her kim, haddi aşarsa; ona elem verici bir azab vardır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رمح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طعن, نبل, سيف |
| Zıt Kök | جنن |
| Çekirdek Özet 1 | Uzaktan dürtmek, saplamak ve itmek için kullanılan sivri uçlu uzun sırık ve mızrak |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın erişim ve etki menzilini aşarak avı veya hedefi yakalama vasıtası |
| Çekirdek Özet 3 | Gücün ve meşru sınırın aletle genişletilmesi, uzatılmış güç üzerinden sınanma |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca doğrudan savaş aleti sayıp av, erişim ve denetim menzili boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رم | Bir nesneyi uzağa fırlatma, savurma, temas sınırının ötesine geçirme veya tüketici bir uç noktaya ulaştırma hareketidir; nitekim رمي kökünde atma ve fırlatma, رمز kökünde işaretle uzaktan imleme, رمد ve رمم köklerinde ise nesnenin aşınarak sınırına dayanması ve ufalanması görülür. | ح | Boğazın derinliğinden gelen sürtünmeli ve kesici ses niteliğiyle, savurma veya erişme hareketini belirli bir noktaya saplanan, delici, sert ve fiziksel bir vuruşla son bulan mızraklama eylemine dönüştürür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı | Hareketin başlangıç noktası, önde olma, yönelme ve hedef tayin eden bilinçli sevk. |
| م | Su dalgası, akış | Kesintisiz uzanma, dalga boyu gibi mesafeyi katetme ve kesilmeden ilerleme. |
| ح | Çit, duvar | Bir sınıra, cisme çarpıp saplanma, dış sınırı belirleme veya engeli delip geçme. |
| رمح | Hedefe yönelerek mesafeyi aşan ve temas noktasında sert bir sınır koyan delici atılım | İnsan elindeki gücün bir sırık boyu uzatılarak hedefe yöneltilmesi, aradaki mesafeyi katetmesi ve sert bir engelleme veya delme ile son bulması hareketini betimler. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ucu demir veya sertleştirilmiş sivri bir parçayla donatılmış uzun ahşap sırık (mızrak); ayrıca binek ve av hayvanının arka ayaklarıyla geriye doğru sert ve doğrudan çifte atması (tepmesi). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tufayl el-Ganevî atının koşudaki süratini ve ayaklarının sertliğini mızrak darbesine benzeterek anar; ayrıca Huşeyr b. Cündeb el-Hüzelî bir şiirinde devenin teklemesini ve hızını mızrağın saplanışına benzetir: بطَعْنٍ كرَمْح الشَّوْلِ أَمسَتْ غَوارِزاً / حَواذبُها تَأْبَى على المـتُـغَـبِّـرِ |
| Erken Arapça kullanım | Kuraklıkta biken dikenli otların sertleşip hayvanların otlamasına izin vermemesi durumu için Araplar otun mızrağını kuşanmasını kasteden bir deyim kullanmıştır: أَخَذَتِ البُهْمَى رِماحَها. Ayrıca çöl çekirgesinin sıçrarken arka ayaklarıyla sert zemini dövmesi için رَمَحَ الجُنْدُبُ denilmiştir. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvānü’l-Hüzeyliyyîn.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinin batı ve güney kollarında رمح kökü açık ve ortak bir askeri-av terimi olarak mevcuttur. İbranicede mızrak ve kargı anlamındaki rōmaḥ (רוֹמַח), Süryanicede aynı silahı karşılayan rumḥā (ܪܘܡܚܐ) ve Ge'ez dilinde benzer delici sırığı ifade eden biçimler kökün Proto-Sami ortak kelime dağarcığında uzatılmış delici alet çekirdeğine dayandığını gösterir. Kök, vurucu ve itici bir gücün bir uzuv veya alet vasıtasıyla hedefe iletilmesini anlatır; bu ilksel anlam Arapçada hem üretilmiş silaha (mızrak) hem de hayvanın arkasındaki hedefe ayağıyla doğrudan ve sertçe vurmasına (çifte atma) isim olmuştur. Fonetik denklikler düzenlidir ve anlam alanı neredeyse hiçbir sapmaya uğramadan korunmuştur.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Brockelmann Lexicon Syriacum, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Uzatma ve delme | Doğrudan elle erişilemeyen mesafeye bir vasıta (sırık veya ayak) uzatarak darbe indirme eylemidir; bu sebeple hem silaha hem de hayvanın çifte darbesine ad olmuştur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice rōmaḥ, Süryanice rumḥā | Batı Sami dillerinde delici ve fırlatılabilir uzun mızrak türünü adlandıran ortak arkaik isim köküdür. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dilleri haricinde Afro-Asyatik diğer kollarda doğrulanabilir doğrudan bir kökteş tespit edilememiştir. | Muhtemel |
Kaynak Koehler-Baumgartner Hebräisches und Aramäisches Lexikon, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رمح | Anlamlı | Mızrakla dürtmek, çifte atmak | Ucu sivri aletle uzaktan saplama yapmak veya hayvanın ayağıyla sertçe vurması. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| رحم | Anlamlı | Koruyucu yakınlık, acıma, ana rahmi | Kuşatıcı bir şefkatle sarmalama, neslin kaynağı olan organ ve lütuf. | Kur'an'da geçer; رمح kökündeki delici dışa vuruşa karşı içe alıcı yumuşaklığı ifade eder. |
| مرح | Anlamlı | Taşkınlık, şımarıklık, aşırı sevinç | Canlılığın ve gücün kontrolsüzce dışa taşarak haddi aşması, böbürlenme. | Kur'an'da geçer; fiziksel enerjinin disiplinsiz saçılımıdır. |
| محر | Anlamlı | Bir şeyi delmek, sıyırmak, hızla sürmek | Sıcak rüzgarın esmesi, geminin suyu yarması veya nesnenin içinin oyulması. | Kur'an'da geçmez; delme ve sürtünme yönüyle رمح ile çekirdek bağı taşır. |
| حرم | Anlamlı | Yasaklamak, dokunulmaz kılmak | Bir nesne veya alanın etrafına sınır çekerek ihlalini engelleme, mahrum bırakma. | Kur'an'da geçer; mızrağın koyduğu koruma ve savunma sınırıyla kavramsal paralellik taşır. |
| حمر | Anlamlı | Kırmızı renk, deriyi soyma | Kan rengi, bir şeyin dış örtüsünü kazıyarak açığa çıkarma veya eşeğe ad olma. | Kur'an'da geçer; yaralanma ve açığa çıkma hareketidir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رمح | Merkez | Uzaktan dürtme ve saplama aleti | Belirli bir menzildeki hedefe sırık marifetiyle doğrudan nüfuz etme aracıdır. | Hem elde tutularak dürtülen hem de fırlatılabilen uzun namlulu delici gücü gösterir. |
| طعن | Komşu | Saplama ve yarma eylemi | رمح nesnenin adı iken طعن bu nesneyle veya benzeri bir aletle yapılan fiili saplama darbesidir. | Eylemin hedefte delik açma ve yaralama hareketine odaklanır. |
| نبل | Komşu | Atılan ok ve fırlatma silahı | رمح elde tutulup dürtmeye de yararken نبل yay vasıtasıyla tamamen elden çıkarılarak atılan küçük delici vasıtadır. | Menzil farkı bulunur; ok daha uzak, mızrak ise orta menzillidir. |
| سيف | Komşu | Kesici yakın dövüş silahı | رمح delme ve dürtme işlevi görürken سيف kesme, biçme ve doğrudan temas mesafesinde çarpışma aletidir. | Geometrisi ve tahribat biçimi farklıdır; biri doğrusal deler, diğeri dairesel keser. |
| جنن | Zıt | Örtme, gizleme, kalkan olma | رمح uzanıp delen, açığa vuran ve saldıran iken جنن zırh ve kalkan gibi içeri çeken, örten ve koruyan unsurdur. | Saldırı ve nüfuz etmeye karşı savunma ve saklanma zıtlığıdır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رمح | Mızrak, süngü, kargı | Ucu sivri ahşap savaş ve av aleti; uzaktan itme ve delme gücü. | Kesin |
| Latince | Hasta, Lancea | Mızrak, kargı | Hasta ağır piyade mızrağını, lancea ise daha hafif ve fırlatılabilir av mızrağını karşılar; Arapçadaki çifte atma mecazını içermez. | Güçlü |
| İngilizce | Spear, Lance | Mızrak, kargı | Spear genel delici mızrak türünü, lance süvari kargısını karşılar; uzaktan etki kurma fikrini taşır ancak tepme yan anlamından yoksundur. | Kesin |
| Almanca | Speer, Lanze | Mızrak, kargı | Speer av ve atış mızrağı, Lanze süvari silahıdır; delici ve mesafe kapatıcı yönü tam verir. | Kesin |
| Fransızca | Lance | Kargı, mızrak | Delici ve uzaktan hedefe yöneltilen sırık; modern dillerde fırlatma mekanizmalarına isim olmuştur. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رِمَاح (çoğul) | İnsanın erişim menzilini artıran av ve savunma vasıtası | İhramlı iken avlanma yasağı bağlamında, elin ve mızrağın kolayca erişebileceği mesafeye gelen avlarla sınanma; Mâide 5:94. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi imtihan ve mükellefiyet nazariyesi | İnsanın gücünün ve imkanının tam yettiği, arzusunun en çok kabardığı anda ilahi buyrukla iradenin dizginlenmesi imtihanı. | İradesel sınırın mızrak boyu yakınlığa inen imkan üzerinden tartışılması. |
| Fıkıh | Hac ve av hükümleri (saydü'l-harem ve'l-ihrâm) | İhramlının el ve mızrak erişimindeki yaban hayvanını doğrudan veya vasıtayla avlamasının haramlığı ve kefareti. | Av aletinin menzili, temas hukuku ve mızrağın mülkiyet/avlanma aracı sayılma şartları. |
| Tefsir | Temsil ve mecaz tahlili | Ayetteki el ve mızrak ifadesinin insanın yakın ve orta menzilli tüm eylem ve müdahale gücünü temsil eden ikili bir kuşatıcılık kurması. | Kudret ve imkanın en somut aletler üzerinden kinaye yoluyla beyanı. |
| Hadis | Cihad, rızık ve kamu düzeni rivayetleri | Rızkın mızrağın gölgesi altında kılınması ve idarecinin mazlumlar için Allah'ın mızrağı olması gibi mecazlar. | Gücün caydırıcılığı, meşru savunma ve kamu otoritesinin koruyucu kalkan-mızrak dengesi. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet ve ihram disiplini | Nefsin erişim gücünün dizginlenmesi | Sınır testi | İnsanın tam vurabileceği ve mızrağıyla yetişebileceği meşru olmayan menfaatten ilahi emirle el çekmesi. | Kesin |
| İlmi | Alet ve teknoloji felsefesi | Beden uzvunun aletle genişletilmesi | Menzil artırımı | İnsan elinin yetişemediği fiziksel mesafeyi mekanik bir uzantı ile kapatma ve etki alanını büyütme tekniği. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve caydırıcılık | Devletin dış sınırları koruma gücü | Caydırıcı müdahale | Saldırıyı kendi merkezine ulaşmadan sınır boyunda karşılama ve düşmanı uzaktan püskürtme kapasitesi. | Güçlü |
| İktisadi | Av ve tabii kaynakların hasadı | Temel üretim ve avlanma sermayesi | Kaynağa erişim aracı | Doğadaki serbest kaynağı insan emeği ve alet gücüyle yakalayıp iktisadi değere dönüştürme vasıtası. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doğrusal vektör ve menzil artırımı | Merkezden çıkan bir kuvvetin yön, doğrultu ve büyüklük kazanarak belirli bir skaler mesafeyi katetmesi ve temas noktasında kinetik enerjisini aktarması dinamiğidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Müdahale yetkisi ve etki alanı | Bireyin veya kurumun kendi fiziksel varlığının ötesine geçerek kurallar, araçlar veya yetkiler vasıtasıyla uzaktaki süreçlere doğrudan müdahale edebilme gücüdür. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | رمح kelimesini yalnızca antik bir savaş aleti sayarak güncelliğini yitirmiş tarihsel bir nesne düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, insanın kendi doğal beden sınırlarını aşan aletsel erişim gücünü ve bu güçle elde edebileceği cazip hedefler karşısındaki ahlaki ve hukuki sorumluluğunu ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Mâide 5:94 ayetindeki sınanmayı sadece tarihsel bir grup bedevinin av macerası zannedip, modern insanın teknolojiyle uzanan erişim araçlarıyla işlediği haram ve ihlalleri ayetin bağlamı dışında bırakmak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ahlaki sorumluluğunun sadece çıplak elle değil, geliştirdiği araç ve silahlarla eriştiği tüm etki alanını kapsadığını tek bir somut imge üzerinden ilan ettiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İhram, hac yasakları, helal-haram sınırları ve insanın en kolay yoldan elde edebileceği menfaatler karşısında sınandığı mükellefiyet ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yasakların sadece erişilemeyen veya zor ulaşılan şeyler için geçerli olduğu zannını yıkar; aksine ayet, avın mızrakların ucuna kadar sokulduğu en kolay erişim anındaki itaati talep eder. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamUcu sivriltilmiş, uzaktan fırlatılan veya dürtülen sert sırık (mızrak) ve hayvanın ayağıyla geriye doğru indirdiği sert darbe.
- Soyut anlamİnsanın doğal fiziksel uzanımını alet marifetiyle aşması, uzaktaki hedefe doğrusal ve delici bir müdahale gücü tesis etmesi.
- Sistematik karşılıkGüç ve teknoloji vasıtasıyla menzili genişleyen öznenin, ulaştığı bu yeni etki alanında tabi olduğu ilahi ve ahlaki sınır kontrolü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde insanın çıplak eliyle eriştiği doğal menzili, ise mızrak gibi araçlarla kazanılan ek erişim mesafesini simgeler; böylece genişletilmiş toplam müdahale menzilini gösterir. İkinci kısım ise bu genişletilmiş menzil içindeki her bir hedefe () yönelik eylemin keyfi olmadığını, ilahi bir sınır fonksiyonu () ve meşruiyet eşiği () ile kısıtlandığını matematiksel olarak ifade eder.