رمي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-م-ي6 sîga, 36 mücavir kök, 7 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.شهدتَرْمِيهِمْغفلرميحصنخطأيَرْمُونَربعتَرْمِيثمنرَمَىلعنبهتقصربرأ

KökSîga 6Ayet 7Sure 5Mücavir 36

▶ Ağı aç (3B)

رمي

ر - م - ي

KÖK
  • 9 geçiş
  • 7 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Reml kum demektir. Remy kumdan büyük çakıl demektir. İlk insanlar kendilerini düşmandan korumak için küçük taş parçaları kulandılar. Fiil olarak rema atmak demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: رمى

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Reml kum demektir. Remy kumdan büyük çakıl demektir. İlk insanlar kendilerini düşmandan korumak için küçük taş parçaları kulandılar. Fiil olarak rema atmak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.922 harf
باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات روم: الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ. ورم: الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ. ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها. مور: المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.375 harf
Madde başı: رمىرَمَيْتُ الشيء من يدي، أي ألقيته فارتمى. ورَمَيْتُ بالسهم رَمْياً ورِمايَةً. ورامَيْتُهُ مُراماةً ورِماءً، وارْتَمَيْنا وتَرامَيْنا. وكانت بينهم رِمِّيَّاً ثم صاروا إلى حِجَيزى. أبو عبيدة: رَمى الله لك، أي نَصَرك وصنع لك. ابن السكيت: رَمَيْتُ عن القوس ورَمَيْتُ عليها. قال: ولا تقل رَمَيْتُ بها. قال: ويقال: خرجت أَتَرَمَّى، إذا خرجت تَرْمى في الأغراض وفي أصول الشجر. وخرجت أَرْتَمي، إذا رَمَيْتَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok33.014 harf
Madde başı: رمىر م ( وايء ) أمر ، رمى ، رام ، ريم ، مري ، مار ، مور ، مرأ ، أرم ، مرو ، ورم . رمى : اللَّيث : رَمَى يَرْمِي رَمْياً ، فهو رامٍ ؛ وقال الله تعالى : ( وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَاكِنَّ اللَّهَ رَمَى ) ( الأنفال : 17 ) . قال أبو إسحاق : ليس هذا نَفْي رَمْي النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ولكنّ العرب خُوطبت بما تَعْقل . ويُروى أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قال لأبي بكر : ناوِلْني كَفّاً مِن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.849 harf
(باب الراء والميم وما يثلثهما) (رمن) الراء والميم والنون كلمة واحدة، وهي الرُّمَّان. والرُّمَّانتان: هَضْبتان في بلادِ عَبْسٍ. قال: * على الدّار بالرُّمَّانَتين تعوجُ * (رمي) الراء والميم والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو نَبْذ الشَّيء. ثم يحمل عليه اشتقاقاً واستعارة. تقول رَمَيْتُ الشيء أرمِيه. وكانت بينهم رِمِّيَّا، على فِعِّيلَى. وأرمَيْتُ على المائة: زِدْتُ عليها. فإن قيلَ فهذه الكلمة ما
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR265 harf
Madde başı: رمى- الرمي يقال في الأعيان كالسهم والحجر، نحو: ﴿وما رميت إذ رميت ولكن الله رمى﴾ [الأنفال/17]، ويقال في المقال، كناية عن الشتم كالقذف، نحو: ﴿والذين يرمون أزواجهم﴾ [النور/6]، ﴿يرمون المحصنات﴾ [النور/4]، وأرمى فلان على مائة، استعارة للزيادة، وخرج يترمى: إذا رمى في الغرض.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.579 harf
ر م ي رماه عن القوس بالمرماة وبالمرامي رمية صائبة ورميات صوائب وهو جيـد الرمـي والرمايـة‏.‏ ورموت اليد يده‏.‏ وهو من رماة الحدق‏.‏ وهو رجل رماه‏.‏ وتراموه وارتموه‏.‏ وخرجوا يرتمون ويترامـون فـي الغـرض‏.‏ ورامـاه مرامـاة ورمـاء وفـي ثل ‏"‏ قبل الرماء تملأ الكنائن ‏"‏ وخرجت أرتمي‏:‏ أرمي القنص‏.‏ وخرجت أرتمّى‏:‏ أرمى في الأغراض‏.‏ ورأيت المتاع مرمى به في كل موضع‏.‏ ونفذ سهمه في الرمية
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.473 harf
الليث: رَمى يَرْمي رَمْياً فهو رامٍ. وفي التنزيل العزيز: وما رَمَيْتَ إذ رَمَيْتَ ولكنّ اللهَ رَمى؛ قال أَبو إسحق: ليس هذا نَفْيَ رَمْيِ النبي، صلى الله عليه وسلم، ولكن العرب خُوطِبَت بما تَعْقِل. وروي أَنّ النبي، صلى الله عليه وسلم، قال لأَبي بكر، رضي الله عنه: ناوِلْني كَفّاً من تُرابِ بَطْحاءِ مكةَ، فناولَهُ كفّاً فرَمى به فلم يَبقَ منهم أَحدٌ من العدُوّ إلا شُغِلَ بعَيْنهِ، فأَعْلَمَ الله عز
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR763 harf
* ر م ي * * رَمَى * الشيء من يديه يرميه * رَمْياً * ألقاه * فارْتَمَى * و * رَمَى * بالسهم * رَمْياً * و * رِمايةً * و * راماهُ مُراماةً * و * رِماءً * و * ارْتَموْا * و * تَرَامْوا * بن السكيت * رمى * عن القوس وعليها ولا تقل رمى بها قال ويقال خرج * يَتَرَمَّى * أي يرمي في الأغراض وأصول الشجر وخرج * يَرْتَمِي * أي يرمي القنص ويقال للمرأة أنت ترمين وأنتن ترمين لا فرق بينهما إلا ما قد سبق في ترين و
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.277 harf
: ( ى ( *!رَمَى الشَّيءَ ) مِن يدِهِ ، ( و ) رَمَى ( به ) رَمْياً : ( أَلْقاهُ ) ، فهو *!رامٍ وذَاكَ *!مَرْميٌّ، ( *!كأرْمَى ) ، نقلَهُ ابنُ سِيدَه ( *!فارْتَمَى ) ، هو مُطاوِعُ رَماهُ ؛ ومنه قوْلُ الشَّاعِرِ : وسوق بالاباعر *!يرتمينا أَرادَ يَطِحْنَ ويَخْرِزْنَ . ( و ) رَمَى ( على الخَمْسِينَ : زادَ ) ؛ عن أَبي زيْدٍ وابنِ الأَعْرابيِّ ؛ ( كأرْمَى ) ؛ وأَنْشَدَ الجوهريُّ لحاتِمِ طيِّىءٍ :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok23.863 harf
Madde başı: رمىرَمَى الشَّىْءَ 1 رَمَى الشَّىْءَ ذ , (T, * S, M, K,) aor. يَرْمِى, (T,) inf. n. رَمْىٌ; (T, M;) and رَمَى بِهِ; (M, K;) He threw, cast, or flung, the thing, (S, K,) مِنْ يَدِهِ from his hand; (S, TA;) as also ↓ ارمى; (M, K;) i. e. ارمى الشَّىْءَ مِنْ يَدِهِ: (M: [in the K it is implied that one says also بَهِ ↓ ارمى; agreeably with a phrase mentioned in what follows:]) you say, الحَجَرَ مِنْ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.251 harf
رَمَى رَمَى I ( n. ac. رَمْي 1 , رِمَاْيَة 23t ) a. [ acc. & Bi ], Threw, flung, hurled, shot at; assailed with; reproached with, accused of. b. [ acc. & Fī ], Hit, struck, smote in. c. [ La ], Protected, defended. أَرْمَيَ أَرْمَيَ IV a. [ acc. or Bi ], Threw, flung, hurled, shot; cast out. تَرَاْمَيَ تَرَاْمَيَ VI , a. Shot at, pelted each other. b. [ 'Ala ], Threw himself at
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR22.965 harf
رمي رَمَى - يَرْمِيْ رَمَى - يَرْمِيْ + كائن + بشيء: التقدير: رَمَى - يَرْمِيْ + كائن + كائناً أو شيئاً + بشيء: يدفع ويقذف من داخله بشيء: يقذف من داخله بشيء ينطلق منه متحركاً بعيداً عنه نحو الكائن الآخر ﴿إنها ترمي بشرر كالقصر﴾: ترمي به من جوفها بعيداً عنها رَمَى - يَرْمِيْ + كائن + كائناً أو شيئاً + بشيء: يدفعه ويقذفه به حريصاً أن يصيبه: يرفع
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler36 mücavir (55 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حصن

    2 ortak ayet · Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir

  2. ربع

    2 ortak ayet · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  3. سجل

    1 ortak ayet · Siccil kap veya kılıf demektir

  4. بهت

    1 ortak ayet · Mehd beşik demektir

  5. شهد

    2 ortak ayet · Petekteki baldır

  6. جلد

    1 ortak ayet · Culud deri demektir

  7. قصر

    1 ortak ayet · Kusare, anız demektir

  8. حجر

    1 ortak ayet · Taş demektir

  9. ثمن

    1 ortak ayet · Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir

  10. خطأ

    1 ortak ayet · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir

  11. أبد

    1 ortak ayet · Badiye çöl demektir

  12. برأ

    1 ortak ayet · Berr kara parçası demektir

Geçtiği ayetler(7)

  1. وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

    Atarlarİffetli, hür kadınlara iftira atan, sonra da dört şahid getiremeyenlere seksen değnek vurun. Ebediyyen onların şahidliğini kabul etmeyin. İşte onlar, fasıkların kendileridir.

  2. وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ أَرْبَعُ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ

    AtarlarEşlerine zina isnad edip de kendilerinden başka şahidleri olmayanların şahidliği; kendisinin doğru sözlülerden olduğuna dair Allah’ı dört defa şahid tutmasıdır.

  3. إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Atarlarİffetli ve mü’min kadınlara iftira atanlar; dünyada da ahirette de lanetlenmişlerdir. Ve onlar için büyük bir azab vardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرمي
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (üçüncü harfi illetli / yâ)
Bağlamsal Yakın Köklerقذف, طرح, نبذ, حصب
Zıt Kökلقف
Çekirdek Özet 1Bir cismi, taşı veya oku güç uygulayarak hedefe doğru fırlatmak, elden çıkarmak
Çekirdek Özet 2Fiziksel atıştan manevi ve hukuki alana geçerek bir kimseye suç veya iftira isnat etmek
Çekirdek Özet 3İnsani eylemin başlatıcı iradesi ile sonucun ontolojik ve ahlaki sorumluluğunun ayrışması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel fırlatma sayılarak Nûr suresindeki iftira (kazf) boyutunun veya Enfâl 8:17'deki nedensellik dengesinin göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رمParçalanma, ufalanma, taneli küçük unsurların bir araya gelmesi veya dağılması; رمح, رمد, رمز, رمض, رمم, رمن köklerinde görüldüğü gibi ince, taneli, sivri veya hareketli kütle niteliğiيİkili çekirdekteki taneli ve ufak nesnelerin el veya bir araç vasıtasıyla ivme kazandırılarak hedefe doğru fırlatılması, uzaktaki bir noktaya yöneltilmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemi başlatan irade, zihinsel hedef belirleme ve fırlatma hareketinin ilk çıkış noktası
مSu; akış, çokluk, derinlikFırlatılan nesnenin havada katettiği mesafe, hareketin akışkanlığı ve ivme sürekliliği
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaGücün bedensel olarak aktarılması, fırlatmayı gerçekleştiren el veya alet mekanizması
رميZihinsel bir hedef gözeterek el veya alet yardımıyla bir nesneye kuvvet uygulayıp onu akıcı bir hat boyunca hedefe doğru savurma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir taşı, oku veya mızrağı elden ya da yaydan çıkarıp hedefe fırlatmak; av üzerine atış yapmak
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays'a ait beyitte avlanan ve hedef alınan hayvan anlamında geçer: فهو لا تَنْمِي رَمِيَّتُـهُ / ما له لا عُدَّ من نَفَرِهْ
Erken Arapça kullanımOk atışında menzil fazlalığı ve artış bildirmek üzere kullanılmıştır: وأَسْمَرَ خِطِّيّاً كأنّ كُعُوبَهُ / نَوَى القَسْبِ قد أَرْمَى ذراعاً على العَشْرِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça kök رمي, Kuzeybatı ve Güney Sami dillerinde fırlatma, havaya savurma ve bırakma eylemleriyle doğrudan bağlantılıdır. İbranice רמה ve Süryanice ܪܡܐ biçimleriyle fonetik ve anlamsal tam bir süreklilik gösterir; bu dillerde bir cismi uzağa atmak, ok fırlatmak, yere sermek ve mecazen tuzağa düşürmek anlamlarını taşır. Arapçada kök bir yandan fiziksel ok ve taş atışını (rimâye), diğer yandan hedefteki avı (remiyye) karşılarken; soyut düzlemde hedefe söz fırlatma, yani namusa iftira atma (kazf) ve niceliksel artış (erma) yönünde zenginleşmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرميCisim fırlatmak, av vurmak, sözlü suçlama yöneltmek ve miktar olarak fazlalaşmakKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רמה, Süryanice ܪܡܐCisim atmak, fırlatmak, bırakmak ve yere sermek anlamında ortak Sami mirasıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi ötesinde düzenli ses denkliğine sahip doğrudan bir kökdeş tespit edilmediGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رميAnlamlıAtmak, fırlatmak, isnat etmekBir nesneyi veya sözü hedefe doğru elden çıkarmakHedef köktür; Kur'an'da geçer
ريمAnlamlıFazlalık, derece, tepeBir yerde durup kalmak, fazlalık göstermek veya dağ tepesiKur'an'da geçmez
مريAnlamlıSıvazlamak, sağmak, tartışmakMemeyi sıvazlayıp süt çıkarmak; şüphe ve çekişmeyi kışkırtmakKur'an'da geçer
ميرAnlamlıErzak temin etmekYolculuktan yiyecek getirmek, aileyi beslemekKur'an'da geçer
يرمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
يمرAnlamlıHızlı akmak, koşmakBir istikamete doğru hızla akıp gitmekSeyrek bedevi kullanımı; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رميMerkezHedefe fırlatmaBelirli bir menzil ve hedef gözetilerek nesnenin veya sözün fırlatılmasıHedefe odaklı, yönü tayin edilmiş fırlatma hareketidir
قذفKomşuŞiddetle savurmaHedef hassasiyetinden ziyade fırlatmanın şiddeti, eziciliği ve savurma gücü ön plandadırKütlesel ağırlık ve çarpma tahribatı belirgindir
طرحKomşuUzağa atıp bırakmaBir hedefe isabet ettirmek için değil, nesneyi uzaklaştırmak veya yere bırakmak için atılmasıHedefsiz ve dışlayıcı atma eylemidir
نبذKomşuDeğersiz görüp fırlatmaBir şeyi kıymetsiz bularak arkaya veya bir kenara savurup terk etmekDeğersizleştirme ve ilgiyi kesme gayesi taşır
حصبKomşuTaş yağmuruna tutmaHedefe küçük taşlar yağdırarak etkisiz kılmakÇoklu parçacıklarla taşlama hareketidir
لقفZıtHavada yakalamaFırlatılan nesneyi havada veya ulaştığı anda hızla kapıp yutmak, etkisiz kılmakFırlatıp uzaklaştırmanın tersine, yakalayıp bünyeye almaktır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرميAtmak, fırlatmak, itham etmekFiziksel fırlatma ile sözlü suç isnadını birlikte kuşatırKesin
Latincejacere, mittereAtmak, fırlatmak, yollamakFiziksel yönde fırlatmayı karşılar; manevi iftira alanını kapsamazGüçlü
İngilizceto throw, to cast, to slanderFırlatmak, atmak, iftira etmekMaddi fırlatma ile manevi lekeleme farklı eylemlerle karşılanırGüçlü
Almancawerfen, verleumdenAtmak, fırlatmak, iftira atmakwerfen cismin atılmasını, verleumden namusa dil uzatılmasını karşılarGüçlü
Fransızcalancer, jeter, calomnierFırlatmak, atmak, iftira etmeklancer hedefe atışı, calomnier ise asılsız isnatta bulunmayı verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رمي (Fiil: رَمَيْتَ, رَمَى)Savaş ortamında düşmana kum, çakıl veya ok fırlatmak; ilahi tesirin beşeri fiile eklenmesiBedir Savaşı bağlamı, Enfâl 8:17
رمي (Fiil: يَرْمُونَ)İffetli kadınlara zina isnat etmek, namusa iftira atmakKazf haddi ve ahlaki dokunulmazlık bağlamı, Nûr 24:4, Nûr 24:6, Nûr 24:23
رمي (Fiil: يَرْمِ)Kendi işlediği bir hatayı veya günahı suçsuz birinin üzerine atmak, bühtanHukuki ve ahlaki haksızlık isnadı bağlamı, Nisâ 4:112
رمي (Fiil: تَرْمِي, تَرْمِيهِمْ)Helak ve ceza vasıtası olarak gökten taş ya da cehennemden kıvılcım savrulmasıAzap tasviri ve ordu helaki bağlamı, Mürselât 77:32, Fîl 105:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb, halk ve fiillerin yaratılmasıKulun oku veya kumu atması ile sonucun ve kalplere korku düşmesinin Allah tarafından yaratılması arasındaki fail ilişkisiEnfâl 8:17 üzerinden sebep ile müsebbib dengesinde anlam yoğunlaşır
FıkıhKazf suçu, avcılık ve savaş hukukuNamuslu bir kimseye zina isnadında bulunanlara uygulanacak had cezası ve uzaktan av vurmanın fıkhi şartlarıNûr 24:4 ve Nisâ 4:112 çerçevesinde hukuki iftira ve cezai yaptırımda yoğunlaşır
TefsirHakikat-mecaz ve ilahi irade irtibatıEnfâl 8:17'deki nefy ve ispat dengesi; atış eyleminin insana, hedefe ulaştırma ve kalıcı tesirin Allah'a atfedilmesiMaddi fırlatmadan manevi iftiraya uzanan semantik genişlikte yoğunlaşır
HadisOk atma (rimâye) talimi ve hediyeleşmeMüslümanın askeri hazırlık amacıyla atıcılık öğrenmesi teşviki ve hediye olarak sunulan koyun paçasına dahi icabet edilmesiSavunma hazırlığı, bedensel disiplin ve içtimai nezaket bağlamında yoğunlaşır

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülİlahi tesir ile kulun gayretinin buluşmasıSorumluluğu insana, nihai takdiri Allah'a bağlamaİnsan oku atar fakat kalpleri ve hedefi kuşatan neticeyi Allah takdir ederKesin
İlmiBalistik nedensellikBaşlangıç kuvveti ile menzil ilişkisiHareket mekaniği ve yörünge modellemesiİlk itme kuvveti sisteme verilir; ancak çevresel direnç ve fizik kuralları sonucu belirlerGüçlü
SiyasiToplumsal savunmaCaydırıcı güç ve sınır güvenliğiDış tehditlere karşı uzaktan müdahale kapasitesiToplumun askeri atıcılık ve savunma teknolojileriyle caydırıcılık üretmesidirGüçlü
İktisadiDeğer artışı ve harici müdahaleSermayenin üzerine fazlalık ekleme (erma)Değerin kendi sınırını aşması veya faiz riskiKlasik dilde remâ fazlalık anlamı da taşır; kontrolsüz büyümenin adil bölüşümü bozmasını temsil ederMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBalistik fırlatma kinematiğiBir kütleye uygulanan başlangıç ivmesinin yerçekimi ve sürtünme etkisi altında hedef koordinatına ulaşma dinamiğiKesin
Beşeri bilimlerAsimetrik iftira ve toplumsal damgalamaBireyin şeref ve haysiyetine uzaktan yöneltilen mesnetsiz bir iddianın sosyal dokuda oluşturduğu tahribat ve etiketleme süreciGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel nesnelerin (taş, ok) fırlatılmasına indirgenmesi veya Enfâl 8:17'deki ifadenin insanın iradesini tamamen yok sayan determinist (cebri) bir yaklaşımla okunması
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fiziksel savunma ve savaş atışından, cehennemin kıvılcım savurmasına, bireyin masumiyetine yöneltilen iftiradan (kazf), insanın eylemi ile ilahi iradenin ontolojik kesişimine kadar uzanan bütüncül bir alanı kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNamusa ve şerefe yönelik sözlü saldırıların fiziksel bir silah kadar ağır bir cürüm olduğu unutulur; ayrıca teolojik düzeyde insan ya mutlak yaratıcı fail ya da sorumluluksuz bir araç konumuna düşürülür

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fiil teorisini (Enfâl 8:17) ve toplumsal ahlakın korunmasını hedefleyen kazf ahkâmını (Nûr suresi) tek bir semantik eksende birleştirdiği için merkezidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bedir Savaşı teolojisini açıklayan ayetlerde (Enfâl 8:17), kazf ve iftira cezalarını vazeden hüküm ayetlerinde (Nûr 24:4, 24:6, 24:23; Nisâ 4:112) ve kıyamet/helak sahnelerinde (Mürselât 77:32; Fîl 105:4)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sebeplerin mutlak ve bağımsız sonuç doğurduğu inancını yıkar; aynı zamanda dille yapılan isnat ve iftiraların önemsiz sayılamayacağını gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismi, oku veya taşı kuvvet uygulayarak elden ya da aletten çıkarıp uzaktaki bir hedefe doğru fırlatmak.
  • Soyut anlamBir iddiayı, ithamı veya günahı ivmeyle bir muhatabın üzerine yöneltmek; fiziksel fiilin nihai sonucunun aşkın irade tarafından tamamlanması.
  • Sistematik karşılıkBaşlatıcı failin yönlendirdiği girdi ile hedefe ulaşan nihai tesir ve bu tesirin doğurduğu hukuki-ahlaki sorumluluk matrisi.
  • LaTeX modelix→vy  ⟹  Δy=f(x)+g(z)
  • LaTeX açıklamasıFormülde x fırlatmayı başlatan özneyi veya kaynağı, v eyleme kazandırılan başlangıç ivmesini, y hedef alınan nesneyi veya muhatabı temsil eder. f(x) insanın fiili ve sorumluluk girdisini, z aşkın takdiri veya dış etkenleri, g(z) ise tesiri hedefe ulaştıran ilahi veya harici tamamlayıcı fonksiyonu sembolize eder. Böylece nihai etki Δy, salt fırlatanın mekanik gücüne indirgenemeyen çok boyutlu bir bileşke olarak modellenir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر