قذف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ذ-ف8 sîga, 60 mücavir kök, 8 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سحلعبراقْذِفِيهِوَيَقْذِفُونَقذفنَقْذِفُرعبدمغوَيُقْذَفُونَوَقَذَفَصيصغيبأهل

KökSîga 8Ayet 8Sure 6Mücavir 60

▶ Ağı aç (3B)

قذف

ق - ذ - ف

KÖK
  • 9 geçiş
  • 8 ayet
  • 8 sîga
  • 13 sözlük

“Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak büyüklükteki taş demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak büyüklükteki taş demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR606 harf
القاف والذال والفاء معهما ق ذ ف يستعمل فقط قذف: القَذْفُ: الرمي بالسهم والحصى والكلام. والقُذفُ: الناحية، والقُذُفاتُ النواحي من كل شيء. والقذّافُ: المنجنيق. وناقة مَقْذوفةٌ كأنها رميت باللحم من كل جانب. وسبسب قَذَفٌ وقذوفٌ، وقُذُفٍ. أي: بعيد. والقُذْفةُ: ما أشرف من رءوس الجبال، وثلاث قُذَفٍ والجمع القُذُفاتُ، وبها سميت الشرف، قال امرؤ القيس: منيف نزل الطير عن قُذُفاتِه تظل الضباب فوقه تتقصر
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR763 harf
نِيَّةٌ قَذَفٌ بالتحريك. وفلاةٌ قَذَفٌ وقُذُفٌ أيضاً، بعيدة تَقاذَف بمن يسلكها. والقُذْفَةُ أيضاً: واحدة القُذَفِ والقُذُفاتِ، وهي الشُرَفُ. وكذلك ما أشرف من رءوس الجبال. قال امرؤ القيس: مُنيفاً تَزِلُّ الطيرُ عن قُذَفاتِـهِيَظَلُّ الضبابُ فوقه قد تَعَصَّرا قال أبو عبيد: وبها شبِّهت الشُرَفُ. ورجلٌ مُقَذَّفٌ، أي كثير اللحم، كأنَّه قُذِفَ باللحم قَذْفاً. والقَذْفُ بالحجارة: الرميُ بها. يقال:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.108 harf
ق ذ ف قذف : قال الليث : القَذْف : الرَّمْي بالسهم والحَصَى والكلامِ وكلِّ شيء وسَبْسَبٌ قَذَفٌ وقَذُوف وبلدة قَذوفٌ وقَذَف ، وهو البعيد . وأنشد أبو عبيد : وشَطَّ وَلْيُ النَّوَى إنّ النّوى قَذَفٌ تَيّاحةٌ غَرْبةٌ بالدّار أحيانا قذف : الدار التي تنوى بعيدة كذلك . ويقال : قُذِفت النَّاقةُ باللحْم قذفاً ولُدِسَتْ به لَدْساً ، كأنَّها رُميتْ به رَمْياً فاكتنزَتْ منه . وقال النابغة : مقذوفةٍ بدِخِيس
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.328 harf
(باب القاف والذال وما يثلثهما) (قذع) القاف والذال والعين كلمةٌ تدل على الفُحْش. من ذلك القَذَع: الخَنا والرَّفَث. وقد أقْذَعَ فلانٌ: أتَى بالقَذَع. وفي الحديث: "من قال في الإسلام شعراً مُقْذِعاً فلسانُهُ هَدَرٌ". وقذَعتُ فلاناً وأقذَعتُه: رميتُهُ بالفُحْش. وقد أقذَعْتُ: أتيتُ بفُحْش. (قذف) القاف والذال والفاء أصلٌ يدلُّ على الرَّمي والطَّرح. يقال: قَذَفَ الشَّيءَ يقذِفُه قذْفاً، إذا رمى به.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR342 harf
- القذف: الرمي البعيد، ولاعتبار البعد فيه قيل: منزل قذف وقذيف، وبلدة قذوف: بعيدة، وقوله: ﴿فاقذفيه في اليم﴾ [طه/39]، أي: اطرحيه فيه، وقال: ﴿وقذف في قلوبهم الرعب﴾ [الأحزاب/26]، ﴿بل نقذف بالحق على الباطل﴾ [الأنبياء/18]، ﴿يقذف بالحق علام الغيوب﴾ [سبأ/48]، ﴿ويقذفون من كل جانب * دحورا﴾ [الصافات/8 - 9]، واستعير القذف للشتم والعيب كما استعير الرمي.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.012 harf
ق ذ ف قذف الحجر بالقذّافة وقذف به وتقاذفوا بالحجارة وجعل الله الشهاب قذيفة الشيطان‏.‏ ومن المجاز‏:‏ البحر يقذف الجواهر وهو قذّاف باللؤلؤ‏.‏ وقذف المحصنة‏.‏ وأقيم عليه حدّ القذف وقذف المرّة‏.‏ وقذفت بنا المفازة المقاذف وفلان يقذف بنفسه المقاذف‏.‏ قال الطرماح‏:‏ وإني لمقتاد جوادي فقاذف به وبنفسي العام إحدى المقاذف وتقاذفت بهم الموامي والركاب تتقاذف بهم‏.‏ والبعير يتقاذف في سيره‏:‏ يترامى
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.248 harf
قذَفَ بالشيء يَقْذِف قَذْفاً فانْقَذَف: رمى. والتَّقاذُفُ: الترامي؛ أَنشد اللحياني: فقَذَفْتُها فأَبَتْ لا تَنْقذِفْ وقوله تعالى: قل إن ربي يَقْذِفُ بالحق علاَّمُ الغُيوب؛ قال الزجاج: معناه يأْتي بالحق ويرْمي بالحق كما قال تعالى: بل نَقْذِف بالحق على الباطل فيَدْمَغُه. وقوله تعالى: ويقْذِفون بالغَيْب من مكان بعيد؛ قال الزجاج: كانوا يَرْجُمون الظُّنون أَنهم يُبْعَثون. وقَذَفَه به: أَصابه، وقَذَفَه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR307 harf
* ق ذ ف * * القُذْفَةُ * واحدة * القُذَفِ * و * القُذُفَات * مثل غرفة وغرف وغرفات وهي الشرق وفي ا لحديث ﴿أن بن عمر رضي الله عنهما كان لا يصلي في مسجد فيه * قِذَافٌ *﴾ هكذا يحدثونه قال الأصمعي إنما هو قذَفٌ وهي الشرف و * القَذْفُ * بالحجارة الرمي بها و * قَذَفَ * الرجل قاء وقذف المحصنة رماها وباب الكل ضرب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.346 harf
قذف بالحجارة يقذف بالكسر قذفا: رمى بها يقال: هم بين حاذف وقاذف، فالحاذف بالعصا، والقاذف بالحجارة، نقله الجوهري، ويقال أيضا: بين حاذ وقاذ، على الترخيم. وقال الليث: القذف: الرمي بالسهم والحصى والكلام وكل شيء، وقوله تعالى: إن ربي يقذف بالحق علام الغيوب قال الزجاج: معناه: يأتي بالحق، ويرمي بالحق، كما قال تعالى: بل نقذف بالحق على الباطل فيدمغه وقوله تعالى: ويقذفون بالغيب من مكان بعيد قال الزجاج:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.025 harf
قَذَفَ بِالْحِجارَةِ وَغَيْرِهَا 1 قَذَفَ بِالْحِجارَةِ وَغَيْرِهَا ذ , aor. قَذِفَ , inf. n. قَذْفٌ, He threw stones, &c. (Msb.) ― -b2- قَذَفَ بِهِ He cast it; cast it forth; namely, an arrow, and a pebble, and speech, and anything. (Lth, TA.) It may sometimes be rendered He shed it; as, for instance, light into the heart, said of God. ― -b3- يَقْذِفُ بِالحَقِّ (Kur, xxxiv. 47,) He (God)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.170 harf
قَذَفَ قَذَفَ I ( n. ac. قَذْف 1 ), a. Vomited. b. [ acc. & Bi ], Cast, flung at; accused of, reproached with. c. [ acc. & Fī ], Cast, threw into ( the fire ). d. Rowed. قَذَّفَ قَذَّفَ II , a. Threw stones at, pelted. قَاْذَفَ قَاْذَفَ III , a. see II . تَقَاْذَفَ تَقَاْذَفَ VI a. [ Bi ], Pelted each other with ( stones ). b. Raced along ( horse ). c. [ coll. ], Abused each
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR17.400 harf
قذف قَذَفَ - يَقْذِفُ قَذَفَ - يَقْذِفُ + كائن + شيئاً: يحرك ثم يدفع ثم يطلق شيئاُ بقوة فيطير ثم يسقط نحو هدف أو غاية قَذَفَ - يَقْذِفُ + كائن + شيئاً + في كائن: يوجه الدفع ليجعل المقذوف يستقر في باطن كائن أو شيء قَذَفَ - يَقْذِفُ + كائن + بـِ شيء + على كائن: يجعل دفعه يتم باستخدام واستعمال شيء: يكون الشيء المدفوع والمقذوف هو نفسه وسيلة قذف
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler60 mücavir (82 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رعب

    2 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  2. دمغ

    1 ortak ayet · Damga demektir

  3. سحل

    1 ortak ayet · Sahil ile

  4. صيص

    1 ortak ayet · Kuşların arka pençesi, mahmuz demektir

  5. تابوت

    1 ortak ayet · Sandık

  6. خرب

    1 ortak ayet · Harab (hı) : “Herib” üzerini toprak kaplamamış, parçalanmış…

  7. غيب

    2 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…

  8. زهق

    1 ortak ayet · Zehuk suyu çekilmiş kuyu demektir

  9. سمر

    1 ortak ayet · Samiri

  10. أسر

    1 ortak ayet · İsar kayış, bağdır

  11. عبر

    1 ortak ayet · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar

  12. أهل

    2 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir

Geçtiği ayetler(8)

  1. وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقًا

    Ve koyduEhl-i kitabdan onlara destek olanları, kalelerinden indirdi. Ve kalblerine korku saldı. Onlardan kimini öldürüyor, kimini de esir alıyordunuz.

  2. … مِنَ اللَّهِ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ …

    Ve koyduO’dur Ehl-i Kitab’tan küfretmiş olanları ilk sürgünde yurtlarından çıkarmış olan. Halbuki siz, onların çıkacaklarını sanmıştınız. Onlar da kalelerinin kendilerini Allah’tan koruyacağını sanmışlardı. Fakat Allah’ ın azabı onlara hesablamadıkları yerden geldi. Ve kalblerine korku saldı. Kendi elleriyle ve inananların elleriyle evlerini yıkıyorlardı. Ey basiret sahipleri ibret alın.

Sîga sayfası: فَاقْذِفِيهِ
Sîga sayfası: فَقَذَفْنَاهَا
Sîga sayfası: وَيَقْذِفُونَ
Sîga sayfası: وَيُقْذَفُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقذف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرمي, نبذ, طرح, رجم
Zıt Kökمسك
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi veya unsuru ivmeyle, sertçe ve uzak bir hedefe doğru fırlatıp atmak
Çekirdek Özet 2İlahi hakikatin veya dehşetin bâtılı ve muhalifleri tasfiye edici bir kesinlikle hedefe nüfuz ettirilmesi
Çekirdek Özet 3Merkezin kendi dışına doğru hızla ve dönüştürücü güçle müdahalede bulunması, etki transferi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «koyma» veya fıkıhtaki dar anlamıyla «iftira» sayıp fırlatma, şiddet, mesafe ve çarpma dinamizmini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قذHızlı bir hareketle bir şeyi yerinden sökme, arka veya uç kısımdan ileriye doğru şiddetle sevk etme; قذل (başın arka kökünden darbe vurmak) ve قذم (çokça ve süratle alıp vermek, hızla atılmak) köklerinde görüldüğü gibi arka noktadan öne doğru ivmeli bir yönelişi ifade eder.فDudaksıl ünsüzün sağladığı patlama ve dışa açılma tınısı, içeride veya geride bulunan ivmeli hareketin açık alana, hedefe doğru fırlatılması ve nihai olarak dışa savrulması anlamını özelleştirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırEnerjinin, kütlenin veya niyetin belirli bir merkezde yoğunlaşması, fırlatma öncesi sıkışma.
ذKapı piktogramının ikizi; geçiş, ayrılma, keskin uzanımSıkışan gücün eşikten hızla geçmesi, yöneldiği hatta doğru keskin bir çizgiyle fırlaması.
فAğız; söz, açıklık, kenarİtici gücün son sınırından dış ortama boşalması, hedefe doğru açık alana saçılması.
قذفYoğunlaşmış bir gücün bir eşikten geçerek dışarıya doğru hızla fırlatılmasıMaddenin, niyetin veya sözün belirli bir gerilimden sonra doğrudan hedefe veya mesafeye doğru şiddetle savrulma hareketini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTaş, ok veya ciriti sapan, mancınık ya da el gücüyle uzak bir mesafeye doğru şiddetle fırlatıp atmak; devenin süratle yol alırken ayaklarını ileriye fırlatırcasına koşması; midenin içindekini dışarı kusması.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays, yüksek bir dağın sarp zirvelerini ve uçurum kenarlarını tasvir ederken kuşların dahi tutunamayıp sarp kayalıklarından adeta fırlatılıp indiğini ifade etmek üzere bu kökü kullanır: منيف نزل الطير عن قُذُفاتِه / تظل الضباب فوقه تتقصر
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr, süratli ve sanki ileriye doğru fırlatılan bir binek atını tavsif ederken kökün seyr-i sürat manasını kullanmıştır: مُتَقاذِفٍ تئق كأن عنـانـه / علق بأجرد من جذوع أوال

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn (Halîl b. Ahmed), Maqāyīs al-Lugha (İbn Fâris), Lisān al-ʿArab (İbn Manzûr).

Sami etimolojik katman

Arapça قذف kökü, merkezi ve batı Sami dillerinde fırlatma, itme ve tükürme/kusma ekseninde semantik izler taşır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan aynı üçlü kök dizilimi sınırlı bir leksikal alanda görünse de, kökün fırlatma ve kusarak dışarı atma yönü Süryanicede ve erken Sami lehçelerindeki püskürtme bildiren fonetik varyantlarla örtüşür. Arapçada kök, hem fırlatma aletlerinin (mancınık ve sapan için «el-kazzâfe/el-mıkzaf») adı haline gelmiş hem de fiziksel bir nesnenin mekânsal olarak uzak bir noktaya itilmesini ifade eden anahtar bir fiil hüviyeti kazanmıştır. Diğer Sami dillerindeki köktaş formlar daha çok tükürme, dışa fırlatma veya darbeyle savurma gibi bedensel-somut fonksiyonları muhafaza ederken, Arapçada kavram askeri, belagî ve metafizik bir boyut kazanarak hakikatin bâtıla çarpması gibi ilkesel fırlatılışlara teşmil edilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقذف kökünden türeyen türevlerBir kütleyi uzağa fırlatma, sapan/mancınık taşı atma, kusma ve mecazen namusa söz atma hattında gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami / Aramice varyantlarıDışa püskürtme, hızla ileri doğru atma ve ağızdan fırlatma anlam alanıyla fonetik ve semantik akrabalık gösterir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik genel kök yapısıİtici güçle bir cismi merkezden uzaklaştırma hareketini imleyen ilksel ses yansımalı tabanla ilişkilidir.Muhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قذفAnlamlıFırlatmak, uzağa atmakBir cismi veya sözü şiddetle ileriye doğru fırlatmak, savurmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
قفذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ذقفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ذفقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
فقذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
فذقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قذفMerkezFırlatmak, atmakŞiddet, mesafe, hedef odaklılık ve nüfuz edici ivme barındıran atış.Cisme hız kazandırarak bir hedefe çarptırmak veya uzağa savurmak.
رميKomşuAtmak, isabet ettirmekGenel atma eylemidir; قذف kadar mutlak şiddet ve parçalayıcı ivme vurgusu taşımaz.Ok, taş gibi araçlarla hedefe doğru yapılan genel fırlatma fiili.
نبذKomşuBir kenara fırlatıp atmakDeğersiz bularak veya terk etmek kastıyla arkaya/yana bırakıp fırlatmak.İlgiyi kesip arkaya atma, önemsemeyip savurma vurgusu ön plandadır.
طرحKomşuYere atmak, uzaklaştırmakÖnemsiz bir şeyi yere bırakmak veya bir mesafeye doğru itmek.Düşürme ve uzaklaştırma ağırlıklıdır; قذف eylemindeki hücum ve nüfuz yoktur.
رجمKomşuTaşlamak, itham etmekTaş fırlatarak cezalandırma veya zan ile konuşma.Eylemin vasıtası (taş) ve öldürme/kovma gayesi belirleyicidir.
مسكZıtTutmak, bırakmamakElde tutma, fırlatmama, hareketi durdurup nesneyi muhafaza etme.Fırlatıp savurmanın tam karşıtı olarak kütleyi veya gücü alıkoyma hali.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقذفFırlatmak, savurmak, atmakİvme, şiddet, uzaklık ve çarpma etkisi içeren atış.Kesin
LatinceProicere, iactare, conicereİleri fırlatmak, savurmakProicere ileriye doğru kuvvetle atmayı karşılar ancak ilahi hakikatin bâtılı parçalaması nüansını vermez.Güçlü
İngilizceTo cast, to hurl, to flingŞiddetle fırlatmak, savurmakTo hurl şiddet ve ivmeyi çok iyi karşılar; hafifçe bırakma olan «put/place» fiillerini dışarıda bırakır.Kesin
AlmancaSchleudern, werfenFırlatıp atmak, savurmakSchleudern merkezkaç kuvvetiyle veya sertçe fırlatmayı tam verir, basit koyma anlamını dışlar.Güçlü
FransızcaProjeter, lancer, foudroyerİleri atmak, fırlatmakProjeter ivmeli yöneltmeyi, lancer fırlatmayı karşılar; manevi nüfuz boyutunu kısmen dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فاقذفيه / فأنقذفFiziksel bir nesneyi suya veya akıntıya bırakmak/fırlatmakHz. Mûsâ’nın sandık içinde Nil nehrine bırakılması emri; Tâhâ 20:39.
فَقَذَفْنَاهَاTakıları ateşe veya eriyik çukuruna savurup atmakSâmirî ve kavminin süs eşyalarını ateşe atması; Tâhâ 20:87.
نَقْذِفُ بِالْحَقِّHakikatin bâtılın üzerine fırlatılıp onu imha etmesiTevhidin ve hak nizamın şirki beyninden vurup yok etmesi; Enbiyâ 21:18, Sebe’ 34:48.
وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُKalplere korku ve dehşetin şiddetle nüfuz ettirilmesiDüşman ordularının iç dünyasına ilahi bir darbe gibi korkunun sokulması; Ahzâb 33:26, Haşr 59:2.
وَيَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِUzak bir ihtimale ve zanna dayanarak laf atmak, taş atmakGayb hakkında delilsizce, körü körüne tahmin yürütmek; Sebe’ 34:53.
يُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جَانِبٍŞeytanların alevli taşlarla/ışınlarla kovulup taşlanmasıSemadan haber çalmaya çalışan varlıkların vurulup püskürtülmesi; Sâffât 37:8.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHakkın bâtılı iptali ve gayb bahisleriHakkın bâtıla fırlatılması ayeti üzerinden hakkın ezici ontolojik üstünlüğü ve gayba dair zannî spekülasyonların geçersizliği.Hakikatin pasif bir doğru değil, bâtılı parçalayan faal ve kinetik bir güç olarak kavranması.
FıkıhCeza hukuku (Haddü’l-kazf)Namuslu bir kadına veya erkeğe zina isnadında bulunmak ve bunun cezai müeyyidesi (hadd-i kazf).Kökün «uzaktan taş/söz fırlatma» somut anlamından hareketle, kişinin şerefine darbe vuran isnat anlamında terimleşmesi.
TefsirTâhâ, Enbiyâ ve Sebe’ sureleriHz. Mûsâ’nın nehre bırakılmasında anneye verilen ilahi cesaret ve kalplere korku salınışındaki doğrudan ilahi müdahale.Kelimenin sıradan bir «koyma» değil, arkasında ilahi sevk ve kesin kader bulunan bir «akışa bırakış» olduğu.
HadisŞeytanların taşlanması ve büyük günahlarYedi helak edici günah (mûbikât) sayılırken iffetli kadınlara iftira atmanın kazf olarak zikredilmesi ve semadaki recm hadiseleri.Dil ile yapılan iftiranın tıpkı mancınık taşı gibi hedefi yaralayıcı ve toplumsal dokuyu parçalayıcı bir cürüm sayılması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akideHakkın bâtılı imhasıYanılgıyı bertaraf etmeDini sistemde vahiy, statik bir iddia değil; şirk ve bâtıl nazariyeleri kökünden parçalamak üzere fırlatılmış ilahi bir mermidir.Kesin
İlmiYöntem ve metodolojiZannı kovma ve tahkikAsılsız teorileri tasfiyeDelilsizce ortaya atılan gaybî zanların (قذف بالغيب) elenerek kesin ilmin (yakîn) merkeze yerleştirilmesi işlevi.Güçlü
SiyasiHükümranlık ve güvenlikCaydırıcılık ve korku salmaDüşmanın direncini kırmaİktidar ve güvenlik mimarisinde hasmın psikolojik merkezine dehşet sokarak (قذف الرعب) fiziksel çatışma öncesi çözülmeyi sağlama.Kesin
İktisadiKaynak kullanımıİsrafı ve lüksü tasfiyeSüs eşyalarının eritilmesiTâhâ suresinde ziynetlerin ateşe atılıp dönüştürülmesi gibi, atıl ve taşkınlık unsuru sermayenin üretim çarkına veya imhaya sevk edilmesi.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBalistik fırlatma ve kinetik darbe (momentum transferi)Bir kütleye başlangıç hızı vererek bir yörünge üzerinden hedefe yöneltme ve çarpışma anında karşı tarafın yapısını parçalama (inelastic collision) fiziği.Kesin
Beşeri bilimlerPsikolojik asimetrik şok ve itibar suikastıBir grubun karar alma merkezine aniden dehşet zerk ederek iradesini felç etme (psikolojik harp) veya bireyin toplumsal itibarını hedef alan yıkıcı iftira dinamizmi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü bazı meallerde görüldüğü üzere yalnızca pasif bir «koydu» (vada'a / ce'ale) kelimesine indirgemek veya fıkıhtaki teknik «zina iftirası» anlamına hapsetmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fiziksel suya bırakıştan, cehennemi/ateşi boylamaya, hakikatin bâtılın beynini dağıtmasına, kalbe dehşet sokulmasına ve delilsiz zan fırlatmaya kadar uzanan çok katmanlı bir kinetik müdahale sistemidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Mûsâ’nın nehre bırakılışındaki teslimiyet ve sarsıcı dinamizm kaybolur; kalplere korku salınışındaki ilahi şok etkisi anlaşılmaz; hakkın bâtılı yok edişindeki ezici darbe sıradan bir fikir münazarası derekesine indirgenir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ontolojik çatışma (hak-bâtıl) ve ilahi iradenin tarihe müdahale biçimini «statik temas» olarak değil, son derece yüksek ivmeli ve parçalayıcı bir «balistik darbe» olarak tasvir ettiğini kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Enbiyâ 18 ve Sebe’ 48'deki hak-bâtıl diyalektiğinde; Ahzâb 26 ve Haşr 2'deki psikolojik harp sahnelerinde; Tâhâ 39'daki risalet hazırlığı ve kader akışında; Sebe’ 53 ve Sâffât 8'deki gaybî ve semavî sınırlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin bâtıl karşısında pasifçe beklemediğini, bizzat aktif bir fırlatılışla onu imha ettiğini gösterir; ayrıca meal dilindeki zayıf «bıraktı, koydu» ifadelerinin ayetteki yüksek gerilimli dramatik havayı sildiğini fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismi sapan, mancınık veya kol gücüyle gerilimden kurtarıp uzak bir hedefe doğru parçalayıcı bir ivmeyle fırlatıp atmak.
  • Soyut anlamBir fikrin, ilahi hakikatin veya psikolojik duygunun (korku) hedef mahalle anî, sarsıcı ve dönüştürücü bir kudretle doğrudan nüfuz ettirilmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin merkezinde üretilen yüksek yoğunluklu enerjinin, hedefin mukavemetini kırmak üzere yönlendirilmiş bir darbe vektörüne dönüştürülmesi.
  • LaTeX modeliF⋅Δt=m⋅v⃗f  ⟹  P⃗→r⃗H  ⟹  ΔH<0
  • LaTeX açıklamasıFormülde F⋅Δt merkezde uygulanan itici kuvveti ve gerilim süresini; m⋅v⃗f fırlatılan kütlenin kazandığı kinetik momentumu; P⃗→r⃗H bu momentum vektörünün r⃗ mesafesini aşarak doğrudan H hedefine (bâtıl, kalp, nehir veya sema) yönelmesini; ΔH<0 ise çarpma anında hedefin mevcut yapısının, direncinin veya bâtıl formunun parçalanarak dağılmasını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق