مسك

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-س-ك22 sîga, 55 mücavir kök, 24 ayet, 17 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جنحأَمْسِكْتُمْسِكُوهُنَّمسكأَيُمْسِكُهُعروأَمْسَكْنَتُمْسِكُواسرحاسْتَمْسَكَأَمْسَكَأجلطلقحكم

KökSîga 22Ayet 24Sure 17Mücavir 55

▶ Ağı aç (3B)

مسك

م - س - ك

KÖK
  • 27 geçiş
  • 24 ayet
  • 22 sîga
  • 13 sözlük

Koku veren yağdır. İmsak etmek, emip tutmak demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Koku veren yağdır. İmsak etmek, emip tutmak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.034 harf
الكاف والسين والميم معهما م ك س، س م ك، م س ك مستعملات مكس: المَكْسُ: انتقاص الثمن في البياعة، ومنه اشتقاق المكّاس، لأنه يستنقصه. قال: وفي كل أسواق الـعـراق إتـاوة وفي كل ما باع امرؤ مَكْسُ درهم أي: نقصان درهم بعد وجوب الثمن. ورجل مكّاسٌ يَمْكِسُ الناس. سمك: السَّمَكُ في الماء، الواحدة، سمكة. والسَّمكَةُ: برج في السماء يقال له: الحوت. والسِّماكان: كوكبان ينزل بأحدهما القمر من برج السنبلة.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR956 harf
أمْسَكْتُ الشيء، وتَمَسَّكْتُ به، واسْتَمْسَكْتُ به، وامْتَسَكْتُ به، كلُّه بمعنى اعتصمت به. وكذلك مَسَّكْتُ به تَمْسيكاً. وقرئ: "ولا تُمسكوا بعِصَمِ الكوافِرِ". وأمْسَكْتُ عن الكلام، أي سكتُّ. وما تَماسَكَ أن قال ذلك، أي ما تمالك. والمَسيكُ: البخيل. وكذلك المُسُكُ. يقال: فيه إمْساكٌ ومَساك ومَساكَةٌ، أي بخلٌ. والمَساكُ أيضاً: المكان الذي يُمْسِكُ الماء. ويقال: فيه مُسْكَةٌ من خير، أي بقيَّة.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.394 harf
ك س م كسم ، كمس ، سمك ، سكم ، مسك ، مكس : ( مستعملة ) . سمك : قال الليث : السّمَكُ الواحدةُ : سمكةٌ . قال : والسَّمَكةُ : بُرْجٌ في السماء يقال له : الحوت . قال . والسِّمَاكُ : ما سمكْتَ به حائطاً أو سقفاً ، والسقْف يسمى سَمْكاً ، والسماء مَسموكةٌ ، أي مرفوعة كالسَّمْكِ . وجاء في حديث عليَ : ( اللهمَّ بارِىءَ المَسْمُوكاتِ السَّبْعِ ورَبَّ المَدْحُوَّاتِ ) ، والمَسْمُوكاتُ : السمواتُ السبعُ ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.742 harf
(باب الميم والسين وما يثلثهما) (مسط) الميم والسين والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خَرْط شيءٍ رطْبٍ([1])، وعلى امتدادِه من تِلقاءِ نَفْسه. يقال إنَّ المَسيطَةَ([2]): ما يبقى في الحوض من الماء بكُدورةٍ قليلة. قال الأصمعيّ بئر ضَغِيط، وهو الرَّكِيُّ إلى جَنْبِهِ ركيٌّ آخر فيحمأُ فَيُنْتِن فيسيلُ في الماء العذب فلا يُشرب، فالبئر ضَغيط، وذلك الماء مَسِيط. قال: يَشْرَبْنَ ماءَ الآجِنِ الضَّغيطِ *** ولا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR571 harf
- إمساك الشيء: التعلق به وحفظه. قال تعالى: ﴿فإمساك بمعروف أو تسريح بإحسان﴾ [البقرة/229]، وقال: ﴿ويمسك السماء أن تقع على الأرض﴾ [الحج/65]، أي: يحفظها، واستمسكت بالشيء: إذا تحريت الإمساك. قال تعالى: ﴿فاستمسك بالذي أوحي إليك﴾ [الزخرف/43]، وقال: ﴿أم آتيناهم كتابا من قبله فهم به مستمسكون﴾ [الزخرف/21]، ويقال: تمسكت به ومسكت به، قال تعالى: ﴿ولا تمسكوا بعصم الكوافر﴾ [الممتحنة/10]. يقال: أمسكت عنه كذا،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.050 harf
م س ك أمسك الحبل وغيره وأمسك بالشيء ومسك وتمسك واستمسك وامتسك‏.‏ و ‏"‏ أمسك عليك زوجك ‏"‏ وأمسكت عليه ماله‏:‏ حبسته وأمسك عن الأمر‏:‏ كفّ عنه‏.‏ وأمسكت واستمسكت وتماسكت أن أقع عن الدابة وغيرها‏.‏ وغشيني أمرٌ مقلق فتماسكت‏.‏ وفلان يتفكّك ولا يتماسك وما تماسك أن قال ذلك‏:‏ وما تمالك وهذا حائط لا يتماسك ولا يتمالك‏.‏ وحفر في مسكة من الأرض‏:‏ في صلابة‏.‏ ومسّكه‏:‏ أعطاه المسكان وهو العربان‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.952 harf
المَسْكُ، بالفتح وسكون السين: الجلد، وخَصَّ بعضهم به جلد السَّخْلة، قال: ثم كثر حتى صار كل جلد مَسْكاً، والجمع مُسُكٌ ومُسُوك؛ قال سلامة بن جَنْدل: فاقْنَيْ لعلَّكِ أن تَحْظَيْ وتَحْتَبِلي في سَحْبَلٍ، من مُسُوك الضأْن، مَنْجُوب ومنه قولهم: أنا في مَسْكِك إن لم أفعل كذا وكذا. وفي حديث خيبر: أَين مَسْكُ حُيَيِّ بن أَخْطَب كان فيه ذخيرة من صامِتٍ وحُليّ قُوِّمت بعشرة آلاف دينار، كانت أَوَّلاً في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR383 harf
* م س ك * * أَمْسَكَ * بالشيء و * تَمَسَّكَ * به و * اسْتَمْسَكَ * به و * امْتَسَكَ * به كله بمعنى اعتصم به وكذا * مَسَّكَ * به * تَمْسِيكاً * وقُرئ ﴿ولا تُمسكوا بعِصَم الكوافر﴾ و * أَمْسَكَ * عن الكلام سكت وما * تَمَاسَكَ * أن قال ذلك أي ما تمالك و * الإمْسَاكُ * البُخْلُ ويقال فيه * مُسْكَةً * من خير بالضم أي بقية و * المِسْكُ * من الطيب فارسي معرب وكانت العرب تُسميه المَشْموم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.304 harf
المسك بالفتح: الجلد عامة، زاد الراغب الممسك للبدن. أو خاص بالسخلة أي بجلدها، ثم كثر حتى صار كل جلد مسكا، كذا في المحكم، فلا يلتفت إلى دعوى شيخنا في مرجوحيته. مسوك ومسك، قال سلامة بن جندل: فاقنى لعلك أن تحظى وتحتبليفي سحبل من مسوك الضأن منجوب ومنه قولهم: أنا في مسكك إن لم أفعل كذا وكذا، وفي حديث خيبر: فغيبوا مسكا لحيي بن أخطب، فوجدوه، فقتل ابن أبي الحقيق وسبى ذراريهم قيل: كان فيه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.408 harf
يُمْسِكُ الرَّمَقَ 1 يُمْسِكُ الرَّمَقَ ذ : see art. رمق. مَسَّكَ بِالنَّارِ 2 مَسَّكَ بِالنَّارِ ذ : see ثقّب. أَمْسَكَ 4 أَمْسَكَ ذ He retained; he withheld. (Msb.) ― -b2- He maintained: he was tenacious, or niggardly. ― -b3- He, or it, held fast a thing: and arrested it. ― -b4- أَمْسَكَهُ He held, retained, detained, restrained, stayed, confined, imprisoned, or withheld, him. (K.) ― -b5-
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.609 harf
مَسَكَ مَسَكَ I , U ( n. ac. مَسْك 1 ), a. [ Bi ], Held, seized, grasped, gripped, clutched. b. [ acc. & Bi ], Put, laid upon ( hand ). c. ( n. ac. مَسَاْكَة 22t ), Held much water ( skin ). مَسِكَ مَسِكَ A ( n. ac. مَسَك 4 ), a. Refrained, contained himself. مَسُكَ مَسُكَ U ( n. ac. مَسَاْكَة 22t ), a. Was grasping. مَسَّكَ مَسَّكَ II , a. see I (a) . b. Gave a pledge, guarantee
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR35.618 harf
مسك مَسَكَ - يَمْسُكُ - مِسْك - أَمْسَكَ - يُمْسِكُ - مُمْسِك - تَمَسَّكَ - يَتَمَسَّكُ، يَمَسَّكُ - اسْتَمْسَكَ - يَسْتَمْسِكُ مَسَكَ - يَمْسُك + كائن + في مكان: يثبت ويبقى على حاله ومكانه وموقفه نسبة لكائن آخر: يحافظ ويبقى أثناء تحركه أو ثباته، على موقع وبعد ثابت من جسم آخر متحرك أو ثابت: يحفظ المسافة بين متحرك وبين مرجع للمقارنة بمقدار
Tamamını oku

Sîgalar(22)

Mücavir kökler55 mücavir (181 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرو

    2 ortak ayet · Kulpu

  2. سرح

    2 ortak ayet · Eğersiz attır

  3. حلل

    3 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  4. أجل

    3 ortak ayet · İcl havuz demektir

  5. أله

    15 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  6. عرف

    3 ortak ayet · Tanınan ile

  7. طلق

    2 ortak ayet · “Dalk” sansar demektir

  8. طير

    2 ortak ayet · “Tayr” kuş demektir

  9. وعظ

    2 ortak ayet · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir

  10. وثق

    2 ortak ayet · Anlaşma

  11. جنح

    2 ortak ayet · Kanat demektir

  12. حكم

    4 ortak ayet · Gem demektir

Geçtiği ayetler(24)

Sîga sayfası: فَأَمْسِكُوهُنَّ
  1. وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا …

    Öyleyse onları tutunVe kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

  2. … مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ …

    Öyleyse onları tutunKadınlarınızdan fuhuş yapanlara karşı, içinizden dört şahid getirin. Onlar şehadet ederlerse; ölünceye veya Allah onlara bir yol gösterinceye kadar evlerde tutun.

  3. فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ …

    Öyleyse onları tutunSürelerini doldurdukları vakit; onları; ya ma’ruf ile tutun veya onlardan ma’ruf ile ayrılın. İçinizden adalet sahibi iki kişiyi de şahid tutun. Şahidliği, Allah için yapın. İşte bu, Allah’a ve ahiret gününe iman etmekte olanlara verilen öğüttür. Kim, Allah’tan korkarsa; ona bir çıkış yolu ihsan eder.

Sîga sayfası: يُمْسِكُهُنَّ
Sîga sayfası: أَمْسَكَهُمَا
Sîga sayfası: أَيُمْسِكُهُ
Sîga sayfası: تُمْسِكُوهُنَّ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمسك
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقبض, عصم, حفظ, كفف
Zıt Kökرسل
Çekirdek Özet 1Bir şeyi salıvermeyip tutmak, kavramak, bünyesinde hapsetmek ve derinin bedeni ya da sıvıyı tutması gibi dağılmayı önleyici bir bağ ile muhafaza etmek
Çekirdek Özet 2İlahi kudretin varlığı yokluğa veya düşüşe bırakmaması, insanın hakikate ve ilahi ahde sımsıkı tutunması, boşama veya infak bağlamında serbest bırakmanın karşıtı olarak elde tutma
Çekirdek Özet 3Varlık, hukuk ve ahlak düzeninde dağılmayı ve çözülmeyi engelleyen denetimli bağ, varoluşsal istikrar ve emaneti taşıma iradesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca cimrilik veya nikah bağıyla sınırlı dar bir fıkhi işlem sayıp kozmolojik tutma, akidevi bağlanma ve varoluşsal denge boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مسİki cismin birbirine temas etmesi, yapışması, yüzeylerin sürtünmesi ve hafifçe dokunması (مسح, مسخ, مسد, مسس)كTemas ve dokunma hareketini, avuç içi veya kavrayıcı bir sınırla bir şeyi bırakmamacasına tutma, sabitleme ve salınmasını engelleme yönünde kesin bir bağlama ve hapsetme anlamına dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuAkışkanlık, yayılma, süreklilik ve potansiyel dağılma eğilimi
سDiken, destekTutunma, direnç gösterme, bir yere kenetlenerek kaymayı durdurma
كAvuç içiKavrama, içine alma, sarıp sararak sıkıştırma ve bırakmama
مسكAkışkan ve dağılmaya meyyal olan bir unsuru kavrayıcı bir el veya örtü ile destekleyip sabitleme, dağılmasını önleyerek bünyede tutmaDağılmaya açık bir varlığın el ayası gibi kuşatıcı bir sınırla kavranması, sıkı bir destekle düşmekten veya dağılmaktan alıkonulması hareketini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir sıvıyı veya nesneyi sızdırmadan içinde tutan tabaklanmış deri, post (el-mesk) ve bir nesneyi el ile sıkıca kavrayıp salıvermemek, kuyunun yıkılmayan sert ve tutucu tabakası.
Cahiliye şiiri kullanımıSelâme b. Cendel şiirinde koyun postundan yapılmış tulumu ve deriyi ifade etmek üzere kökü şu lafızla şahitlendirir: فاقني لعلك أن تحظي وتحتبلي / في سحبل من مسوك الضأن منجوب
Erken Arapça kullanımHz. Ali'nin yatağının yalnızca bir koç postundan ibaret olduğunu anlatırken zikredilen "mā kāne ʿalā firāşî illā mesku kebşin" hadisi ile Hayber ganimetlerinde malların deri torbalarda saklandığını bildiren rivayetler.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde مسك kökü, fiziksel olarak çekip tutma, gererek uzatma, taşıma ve bir örtüyle muhafaza etme anlam alanına dayanır. İbranicede yer alan mâşak (מָשַׁךְ) kökü çekmek, uzatmak, peşinden sürüklemek ve elde tutmak anlamlarını taşırken, Süryanice ve Ârâmîcedeki meşak (ܡܫܟ) biçimi hem uzatıp çekmeyi hem de deri tulum ve zar gibi muhafaza edici katmanları adlandırır. Arapçada kök, çekme hareketinden ziyade tutma, bırakmama, hapsetme ve derinin bedeni sarmalayıp koruması (mesk) manasında özelleşmiştir. Güzel koku anlamına gelen misk kelimesi ise klasik filologlarca da belirtildiği üzere köken bakımından Farsça (muşk) üzerinden Sami havzasına geçmiş bir alıntıdır ve tutma kökünden türetilmemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمس temas kökünden türeyen ve kavrayıp alıkoymayı gösteren yönDeri anlamına gelen mesk ve su tutan sert zemin manasındaki mesâk, kökün dağılmayı önleyici somut çekirdeğini doğrudan korur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mâşak, Süryanice meşakKuzeybatı Sami dillerinde çekme ve uzatma ön plandayken Arapçada kavrama ve salıvermeme yönü baskınlaşmıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiFarsça muşk kelimesi ile misk kokusu ilişkisiGüzel koku anlamındaki misk Arapça asıllı bir kök türevi olmayıp Orta Farsça üzerinden dile girmiş bir kültür ödünçlemesidir.Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مسكAnlamlıTutmak, alıkoymakBir şeyi salıvermeyip elinde tutmak, hapsetmek, deriHedef köktür, Kur'an'da geçer
مكسAnlamlıEksiltmek, vergi kesmekFiyatta eksiltme yapmak, haksız vergi veya haraç almakKur'an'da geçmez; hakkı tutma ve eksiltme ile uzaktan ilgilidir
سمكAnlamlıYükseltmek, tavanBir şeyin boyunu ve kalınlığını artırmak, göğün tavanı, balıkKur'an'da geçer (Nâziât 79:28); dikey tutunma ve yapısal sağlamlık
سكمAnlamlıSabit olmak, hastalıkSürekli hastalık hali, bir yerde çakılıp kalmakKur'an'da geçmez; Tehzîbü'l-Luğa'da sabitlik ve düşkünlük manasındadır
كمسAnlamlıToplamak, gizlemekBir şeyi toplayıp gizlemek veya içine çekilmekKur'an'da geçmez; büzülüp tutulma ile anlamsal akrabalık taşır
كسمAnlamlıPaylaştırmak, yürümekParça parça etmek veya hızlı ve adımları kısarak yürümekKur'an'da geçmez; Tehzîbü'l-Luğa'da müsta'mel kaydedilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مسكMerkezTutmak, alıkoymakBir nesneyi veya bağı salıvermeden, düşmesini ya da yok olmasını engelleyecek şekilde elde bulundurmakHem fiziksel tutmayı hem de ahlaki ve ontolojik muhafazayı kapsar
قبضKomşuAvuçlamak, büzmekBir şeyi parmakları büzerek avuç içine almak ve üzerinde doğrudan fiili tasarruf kurmakمسك salıvermeme durumuna odaklanırken, قبض alma ve sıkıştırma hareketine odaklanır
عصمKomşuKorumak, engellemekBir tehlike, günah veya felakete karşı engel koyarak güvenceye almakمسك bizzat kavrayıp tutmayı, عصم ise zarardan koruyan bir kalkan olmayı belirtir
حفظKomşuKorumak, zayi etmemekBir şeyin telef olmasını, bozulmasını veya unutulmasını önlemekحفظ dikkat ve ihtimamla korumayı, مسك ise dağılıp gitmesine engel olan bağı ifade eder
كففKomşuEl çekmek, alıkoymakBir eylemi yapmaktan vazgeçmek veya birine mani olmakكفف yönelimi durdurmayı, مسك ise mevcut bağı bırakmamayı hedefler
رسلZıtSalıvermek, göndermekTutulan, hapsedilen veya bağlı olan bir şeyi serbest bırakıp gitmesine izin vermekKur'an'da ilahi rahmetin tutulması ve salınması bağlamında doğrudan karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمسكTutmak, alıkoymakBir şeyi salıvermeyip bünyede veya denetimde muhafaza etmekKesin
Latinceretinere, tenereTutmak, alıkoymak, muhafaza etmekretinere bir şeyin akıp gitmesini veya ayrılmasını durdurarak elde tutmayı eksiksiz karşılar; manevi bağlanmayı da kapsarGüçlü
İngilizceto hold, to retain, to withholdTutmak, muhafaza etmek, esirgemekto hold fiziksel ve zihni tutuşu, to retain bünyede saklamayı, to withhold ise salıvermeyip esirgemeyi karşılarKesin
Almancafesthalten, zurückhaltenSıkı tutmak, alıkoymakfesthalten sımsıkı bağlanmayı ve sarılmayı, zurückhalten ise dışarı salmayıp geride tutmayı ifade ederGüçlü
Fransızcaretenir, maintenirTutmak, alıkoymak, sürdürmekretenir bırakmamayı ve alıkoymayı, maintenir ise bir durumu düşürmeden tutmayı aktarırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
إِمْسَاكٌ / فَأَمْسِكُوهُنَّNikah bağını sürdürmek, eşi nikah altında tutmakAile hukuku ve talak bağlamında eşi güzellikle evlilikte tutma (Bakara 2:229, Bakara 2:231, Talâk 65:2)
اسْتَمْسَكَ / فَاسْتَمْسِكْİlahi vahye, dine ve kopmaz kulpa sımsıkı bağlanmakİman ve hidayet bağlamında hakikati terk etmeyip ona sarılma (Bakara 2:256, Lokmân 31:22, Zuhruf 43:43)
يُمْسِكُ / أَمْسَكَهُمَاKozmik düzeni ayakta tutmak, göğü ve yeri düşmekten alıkoymakKevni ayetler ve kudret bağlamında göklerin ve kuşların ilahi yasa ile tutulması (Hac 22:65, Fâtır 35:41, Mülk 67:19)
مُمْسِكَاتٌ / فَلَا مُمْسِكَ لَهَاİhsanı ve rahmeti esirgemek, engellemekİlahi lütuf, rızık ve nimetin kesilmesi ya da tutulması (Fâtır 35:2, Zümer 39:38, Mülk 67:21)
أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْAv hayvanının yakaladığı avı yemeden sahibi için tutmasıHelal gıda ve avlanma fıkhı bağlamında eğitilmiş av hayvanının avı zaptetmesi (Mâide 5:4)
كَانَ بَخِيلًا / إِمْسَاكًاİnfaktan kaçınmak, cimrilik etmekİnsanın rızkı harcamayıp elde tutma zaafı ve cimriliği (İsrâ 17:100)
مِسْكCennet içeceğinin sonundaki misk kokusuUhrevi mükafat ve arınmışlık bağlamında koku niteliği (Mutaffifîn 83:26)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHıfz, inayet ve âlemin bekası meselesiAllah'ın âlemi her an kudretiyle tutup tutmadığı, cevher ve arazların kendi kendine kaim olamayacağı ve ilahi tutuşun zorunluluğuSürekli yaratma ve ademden (yokluktan) alıkoyma fiili
FıkıhNikah, talak, oruç (imsak) ve avlanma hükümleriEvliliğin sürdürülmesi ("imsākün bi-maʿrūf"), orucun başlangıcında yeme içmeden el çekme ve avın zaptedilmiş sayılma sınırlarıHukuki bağı devam ettirme veya eylemi durdurup kendini tutma
Tefsir"Urvetü'l-vüskâ" ve semavatın tutulmasıMüminin vahye sarılmasındaki iradi ceht ile tabiatın ilahi yasa karşısındaki cebrî tutuluşunun karşılaştırılmasıİradeyle bağa yapışma veya kozmik dengenin korunması
HadisOruç disiplini, infak ahlakı ve fitne anında dili tutma"Men samete necâ" ve "emsik aleyke lisâneke" rivayetlerinde nefsi ve dili zararlı olandan alıkoyma prensibiİç denetim, nefis tezkiyesi ve zararı önleme refleksi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akide bağıİktisam ve istimsâkHakikate tutunmaİnsanın ilahi ahdi ve kitabı bırakmayıp ona sımsıkı bağlanarak sapmayı önlemesiKesin
İlmiDoğa felsefesi ve fizikÇekim ve kohezyonDengeyi muhafazaMaddenin dağılmasını ve gök cisimlerinin yörüngeden çıkmasını engelleyen tutucu kuvvetlerGüçlü
SiyasiToplumsal sözleşme ve anayasaAhde vefa ve otorite bağıDağılmayı engellemeToplumu oluşturan hukuki ve ahlaki bağların çözülmesini önleyen meşru denetimGüçlü
İktisadiServet dolaşımı ve mülkiyetKenz, tekel veya tedbirAkışı durdurmaServetin piyasaya akmayıp elde tutulması cimrilik sayılırken, meşru tasarruf tedbirdirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKütleçekim kuvveti, atom altı güçlü nükleer kuvvet ve dinamik sistemlerde kararlılık (retention/binding energy)Çekirdeği bir arada tutan nükleer kuvvet ya da gök cisimlerini uzay boşluğuna dağılmaktan alıkoyan çekim alanı, kökün dağılmayı önleyici tutma fonksiyonuyla tam bir yapısal eşbiçimlilik gösterir.Güçlü
Beşeri bilimlerHukuki taahhüt, sadakat, sosyal kontrol ve kurumsal bağlılık (institutional retention)Bir kurumun ya da toplumun üyelerini ortak bir ilke etrafında bir arada tutması ve anomik dağılmayı engellemesi, kökün soyut düzlemdeki birleştirici bağı ile özdeştir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca oruç takvimindeki imsak vaktine ya da aile hukukundaki şekilsel bir evlilik prosedürüne indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da kozmik sistemin yerli yerinde durmasını sağlayan ilahi kudretten, insanın hakikatle kurduğu kopmaz varoluşsal irtibata ve ahlaki infak dengesine kadar uzanan evrensel bir muhafaza ilkesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİmsak kavramını sadece pasif bir kendini tutma veya oruç başlangıcı saymak, kökün aktif bir şekilde hakikate tutunma (istimsâk) ve kozmik düzenin sürekliliğini temin etme dinamizmini gözden kaçırır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık ve insan tasavvurunda "tutma" ve "salıverme" temel bir varoluş eksenidir. Âlemin yokluğa kaymaması ilahi tutuşla, insanın dünyada savrulmaması ise vahye tutunuşla açıklanır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Göklerin ve kuşların düşmeksizin havada durmasını bildiren kevni ayetlerde (Hac 65, Fâtır 41, Mülk 19), ilahi kitaba sarılmayı emreden ayetlerde (A'râf 170, Zuhruf 43) ve aile hukuku ahkamında (Bakara 229, 231).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiatın kendi kendine işleyen mekanik bir rastlantı olduğu zannını çürütür; nizamın her an ilahi bir yasa ve tutuşla ("yümsikü") ayakta durduğunu, insanın da ancak sağlam bir kulp ile ayakta kalabileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDağılmaya elverişli bir unsuru saran deri, post ve bir şeyi avuçlayarak düşmesini veya akıp gitmesini engelleyecek biçimde sıkıca tutmak.
  • Soyut anlamVarlık, ahlak ve inanç planında çözülmeyi, sapmayı ve yok olmayı durduran bilinçli, kudretli ve süreklilik arz eden bağ.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kararlılık durumunu koruyan, entropik dağılmayı engelleyen ve bileşenleri ortak bir merkezde sabit tutan tutucu kuvvet.
  • LaTeX modeliS(t)=S0⋅e−λt+∫0tFh(τ) dτburadalim⁡Fh→0S(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) sistemin ya da insanın mevcudiyet ve istikrar durumunu temsil eder. Doğal süreçte varlık veya akide, λ bozunma/dağılma katsayısıyla sıfıra yönelir (S0⋅e−λt). Ancak sisteme etki eden tutucu kuvvet Fh (ilahi imsak veya kulun istimsâk cehdi) devreye girdiğinde dağılma durdurulur ve sistem dengede kalır; bu tutucu bağ kalktığında sistem kaçınılmaz olarak çözülmeye uğrar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م