رجم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ج-م11 sîga, 57 mücavir kök, 14 ayet, 12 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خمسسدسعتدرَجْمًارهطالْمَرْجُومِينَرجمشطنتَرْجُمُونِعوذرُجُومًاثمنالرَّجِيمِقولظهرشعب

KökSîga 11Ayet 14Sure 12Mücavir 57

▶ Ağı aç (3B)

رجم

ر - ج - م

KÖK
  • 14 geçiş
  • 14 ayet
  • 11 sîga
  • 13 sözlük

Alet olarak kullanılan taştır. Recm etmek taşlamak, recim ise taşlanmış demektir. Kovulmuş anlamında da kullanılır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Alet olarak kullanılan taştır. Recm etmek taşlamak, recim ise taşlanmış demektir. Kovulmuş anlamında da kullanılır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.137 harf
باب الجيم والراء والميم معهما ج ر م، ج م ر، م ج ر، م ر ج، ر م ج، ر ج م مستعملات جرم: أرض جَرمٌ، وأرضٌ صَردٌ دَخيلانِ مُستعملانِ في الحجرِّ والبردِ. والجِرمُ، ألواح الجَسدِ وجُثمانهُ. ورجل جَريمٌ وامرأةٌ جَريمةٌ أي ذات جِرمٍ أي جِسمٍ. وجِرمُ الصَّوتِ: جهارتهُ، تقول: ما عَرفته إلا بِجِرمِ صوته. وفُلانٌ له جَريمةٌ أي جُرمٌ، وهو مضدر الجارِم الذي يَجرِمُ على نفسه وقومهِ شراً، وهو الجارمُ، قال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR986 harf
الرَجْمُ: القتل، وأصله الرمي بالحجارة. وقد رَجَمْتُهُ أَرْجُمُهُ رَجْماً، فهو رَجيمٌ ومَرْجومٌ. والرُجْمَةُ، بالضم: واحدة الرُجَمِ والرِجامِ، وهي حجارةٌ ضِخام دون الرِضامِ، وربَّما جُمِعَتْ على القبر ليُسَنَّمَ. وقال عبد الله بن مغفَّلٍ في وصيّته: لا تُرَجَّموا قبري أي لا تجعلوا عليه الرَجَمَ. أراد بذلك تسوية قبرِه بالأرض وأن لا يكون مسنَّماً مرتفعاً. والرَجَمُ بالتحريك: القبرُ. قال كعب ابن زهير:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok20.398 harf
ج ر م جرم ، جمر ، رمج ، رجم ، مرج ، مجر : مستعملة . جرم : الحرَّاني ، عن ابْنِ السِّكِّيت : الْجَرْمُ : الْقَطْع ، يقال : جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً إذا قَطَعه . والْجِرْمُ : الْجَسَد ، والجِرْمُ : الصَّوت . قال : وحَكَى لنا أَبُو عمرو : جِلَّةٌ جَرِيمٌ ، أي عِظَامُ الأجْرام ، يَعْني الأجْسام . ثعلبُ عن عَمْرو ، عن أَبيه : الْجِرْمُ : البَدَن ، والْجِرْمُ : اللَّون ، والجِرم : الصَّوْت . ويقال :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.064 harf
(باب الراء والجيم وما يثلثهما) (رجح) الراء والجيم والحاء أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على رَزَانةٍ وزِيادة. يقال: رَجحَ الشيء، وهو راجِح، إذا رَزَن، وهو من الرُّجْحان، فأمّا الأُرْجُوحة فقد ذُكِرَتْ في مكانها([1]). ويقال أرجَحْتُ، إذا أَعْطَيتَ راجحاً. وفي الحديث: "زنْ وَأرجح". وتقول: ناوَأْنَا قَوْماً فرجَحْناهم، أي كُنَّا أرزَنَ منهم. وقومٌ مَراجيحُ في الحِلْم؛ الواحد مِرجاحٌ. ويقال: إنّ الأراجِيح
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.324 harf
- الرجام: الحجارة، والرجم: الرمي بالرجام. يقال: رجم فهو مرجوم، قال تعالى: ﴿لئن لم تنته يا نوح لتكونن من المرجومين﴾ [الشعراء/116]، أي: المقتولين أقبح قتلة، وقال: ﴿ولولا رهطك لرجمناك﴾ [هود/91]، ﴿إنهم إن يظهروا عليكم يرجموكم﴾ [الكهف/20]، ويستعار الرجم للرمي بالظن، والتوهم، وللشتم والطرد، نحو قوله تعالى: ﴿رجما بالغيب﴾ (سورة الكهف: آية 22، قال قتادة: قذفا بالظن)، قال الشاعر: *وما هو عنها بالحديث
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR770 harf
ر ج م رَجَمَـه‏:‏ رمـاه بالرِّجـام وهـي الحجـارة‏.‏ وسمع أرعابي يقول‏:‏ جاءت امرأة تسترجم النبي صلى الله عليه وسلم‏:‏ تسأل الرجم‏.‏ وتراموا بالمراجم وهي القذافات الواحدة مرجمة‏.‏ وغيّب الميت في الرجم وهو القبر‏.‏ قال كعب بن زهير‏:‏ أنا ابن الذي لم يخزني في حياته ولم أخزه حتى تغيب في الرجم وهذه أرجام عاد‏.‏ ورجموا القبر رجماً‏.‏ ورجموه ترجيماً‏:‏ جمعوا عليه الرجام‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ رجمـه
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.696 harf
الرَّجْمُ: القتل، وقد ورد في القرآن الرَّجْمُ القتل في غير موضع من كتاب الله عز وجل، وإِنما قيل للقتل رَجْمٌ لأَنهم كانوا إِذا قتلوا رجلاً رَمَوْهُ بالحجارة حتى يقتلوه، ثم قيل لكل قتل رَجْمٌ، ومنه رجم الثيِّبَيْنِ إِذا زَنَيا، وأَصله الرمي بالحجارة. ابن سيده: الرَّجْمُ الرمي بالحجارة. رَجَمَهُ يَرْجُمُهُ رَجْماً، فهو مَرْجُوم ورَجِيمٌ. والرَّجْمُ: اللعن، ومنه الشيطان الرَّجِيمُ أَي المَرْجُومُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR714 harf
* ر ج م * * الرَّجْمُ * القتل وأصله الرمي بالحجارة وبابه نصر فهو * رَجيمٌ * و * مَرْجُومٌ * و * الرُّجْمَةُ * كالعجمة واحدة * الرُّجَم * و * الرِّجَامِ * وهي حجارة ضخام دون الرضام وربما جمعت على القبر ليسنم وقال عبد الله بن مغفل في وصيته لا * تُرَجِّمُوا * قبري أي لا تجعلوا عليه الرجم أراد بذلك تسوية قبره بالأرض وألا يكون مسنما مرتفعا كما قال الضحاك في وصيته ارسموا قبري رسما والمحدثون يقولون لا *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.053 harf
| | ( الرَّجْم : القَتْل ) . ومنه : رَجْمُ | الثَّيِّبَيْن إذا زَنَيا ، وبه فُسِّر قَولُه | تَعالى : ! 2 < لتكونن من المرجومين > 2 ! | أي من المَقْتُولِين أقْبَح قِتْلة . | | ( و ) الرَّجْمُ : ( القَذْف ) بالعَيْب | والظَّن ، ( و ) قِيل : هو ( الغَيْبُ | والظّنُّ ) ، قال الزَمَحشَرِيّ : رَجَم | بالظَّن : رَمَى به ، ثم كَثُر حتى وُضِع | مَوْضِع الظَّن فقِيل : قاله رَجْمًا أي : | ظَنًّا ، وفي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.266 harf
رَجْمٌ 1 رَجْمٌ ذ signifies The throwing, or casting, of stones: (S, K:) this is its primary meaning: (S, TA:) you say, رَجَمَهُ, aor. رَجُمَ , inf. n. رَجْمٌ, (S, Msb, TA,) He threw, or cast, stones at him; or pelted him with stones: (S, TA:) or he struck him, or smote him, with رَجَم, meaning stones: (Msb:) and رُجُومٌ is syn. with رَجْمٌ, as an inf. n.: thus some explain the saying, in the Kur
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.186 harf
رَجَمَ رَجَمَ U ( n. ac. رَجْم 1 ), a. Threw stones at, pelted; stoned; slew. b. Cursed, reviled. c. Conjectured, surmised. d. Put a tombstone over ( a grave ). رَجَّمَ رَجَّمَ II , a. Placed stones on ( agrave ). رَاْجَمَ رَاْجَمَ III , a. Threw stones at. b. [ acc. & Fī ], Contended, competed with .... in. c. [ 'An ], Defended. تَرَاْجَمَ تَرَاْجَمَ VI , a. Threw stones at one
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR25.248 harf
رجم رَجَمَ - يَرْجُمُ - رَجْم - رَجْمَاً - رَجِيْم - مَرْجُوْم - مَرْجُوْمين - رُجْم - رُجُوْم رَجَمَ - يَرْجُمُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يطرده ويرميه ويقذف به بعيداً على غير هدى: يخرجه ويطرده و يقذف به خارج داره أو بلدته أو مكان إقامته وقراره، من غير أن يكون للقذف والطرد والإخراج وجهة أو مكان محدد يوجه نحوه، مما يجعل المرجوم يتيه ويضيع
Tamamını oku

Sîgalar(11)

Mücavir kökler57 mücavir (77 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شطن

    5 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  2. عوذ

    3 ortak ayet · Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve…

  3. نهي

    3 ortak ayet · Nihayet, son demektir

  4. قول

    9 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  5. رهط

    1 ortak ayet · Köstebeğin kazdığı toprağı biriktirdiği yuvasıdır

  6. كلب

    1 ortak ayet · Onların köpeği

  7. ظهر

    2 ortak ayet · Arka demektir

  8. خمس

    1 ortak ayet · Hams : Beş kişilik topluluktur

  9. رغب

    1 ortak ayet · Sel yığıntısı alüvyonlu topraktır

  10. ملي

    1 ortak ayet · Süreyi uzattım

  11. سدس

    1 ortak ayet · سندس Hint kumaşıdır

  12. شعب

    1 ortak ayet · Ağacın dalı demektir

Geçtiği ayetler(14)

  1. … سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

    KovulmuşFakat onu doğurunca-Allah onu ve doğurduğunu daha iyi bilici iken-Rabbım ben onu kız olarak doğurdum. Erkek, kız gibi değildir. Gerçekten ben adını Meryem koydum. Ben onu da soyunu da kovulmuş şeytandan sana sığındırırım, demişti.

  2. فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

    KovulmuşKur’an okuyacağın zaman; kovulmuş şeytandan Allah’a sığın.

Sîga sayfası: الْمَرْجُومِينَ
Sîga sayfası: لَأَرْجُمَنَّكَ
Sîga sayfası: لَرَجَمْنَاكَ
Sîga sayfası: لَنَرْجُمَنَّكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرجم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرمي, قذف, طرد
Zıt Kökقرب
Çekirdek Özet 1Bir hedefe sert kütle veya taş fırlatarak vurma, yaralama, öldürme ya da mezar üzerine taş yığma
Çekirdek Özet 2İlahi huzurdan ve rahmetten kovulma, zanna dayalı asılsız iddialarda bulunma ve zorbaların elçileri linçle tehdit etmesi
Çekirdek Özet 3Meşruiyet alanından tamamen dışlama, kolektif şiddetle sindirme ve delilsiz yargılarla hakikati perdeleme mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fıkıhtaki zina cezasına indirgenmesi ve Kur’an’daki müstekbirlerin peygamberlere yönelik linç/tard tehdidi ile epistemik zann boyutunun ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رجSarsılma, şiddetli hareket, çalkalanma ve kararsızlık; nitekim رجج şiddetle sarsılmayı, رجف korku ve zelzeleyle titremeyi, رجس zihni ve ameli çalkantıyı/murdarlığı, رجع hareketin kaynağına geri dönüşünü gösterirمÇekirdeğin içerdiği sarsıntı ve devinim hareketine kütle, sonlanma ve temas boyutu katarak, bir nesneyi kütlevi bir ağırlıkla hedef alıp darbe vurmaya ve dışarı atmaya dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رinsan başı; baş, ilk, üstEylemin bilinçli bir iradeyle bir hedefe, öne veya belirli bir odağa yönelmesini temsil eder
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaMaddenin veya kuvvetin bir mesafeyi katederek hedefe doğru fırlatılıp taşınmasını simgeler
مsu; akış, çokluk, derinlikKütlevi bir maddenin toplanıp son noktada hedefe çarpmasını, kuşatmasını veya örtmesini ifade eder
رجمBir iradenin kütlevi bir nesneyi hareket ettirip hedefe yönelterek çarptırması, ezmesi ve hedefi bulunduğu konumdan söküp uzaklaştırması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimseye veya hedefe taş fırlatmak, taşla ezerek öldürmek; kuyunun dibini bulandırmak veya temizlemek için ipin ucuna taş bağlayıp sarkıtmak; mezarın üzerine belirlensin veya örtülsün diye taş yığmak
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ Muallaka’sında kökü zanna dayalı tahmin anlamında şöyle kullanır: وَمَا هُوَ عَنْهَا بِالْحَدِيثِ الْمُرَجَّمِ (O savaş hakkında söylediklerim asla zanna dayalı, asılsız ve taş atar gibi tahmin edilen bir söz değildir)
Erken Arapça kullanımKa‘b b. Züheyr babasını anarken mezarı ifade etmek üzere kökü şöyle kullanır: أَنَا ابْنُ الَّذِي لَمْ يُخْزِنِي فِي حَيَاتِهِ / وَلَمْ أُخْزِهِ حَتَّى تَغَيَّبَ فِي الرَّجْمِ (Ben, hayatında beni utandırmayan, mezar taşları altına gizlenene dek kendisini utandırmadığım kişinin oğluyum)

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Züheyr Dîvânı.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin batı ve kuzeybatı kollarında ortak bir kök olarak belgelenen bu yapı, kök düzeyinde doğrudan taş atma, taşlayarak öldürme ve mezar üzerine taş yığma anlamlarını taşır. İbranicede rāgam (רָגַם) fiili doğrudan taş fırlatmak ve taşlayarak cezalandırmak/öldürmek manasındadır. Aramice ve Süryanicede rgam kökü aynı şekilde taşlamak ve recmetmek karşılığını korur. Ugarit dilinde r-g-m kökünün konuşmak, ses çıkarmak ve söz söylemek anlamlarına kaymış olması, Arapçadaki «sözle taşlamak» (hakaret etmek veya gayba taş atmak gibi zanda bulunmak) mecazıyla doğrudan semantik paralellik arz eder. Arapçada kök, hem taşla linç ve fiziki tard eylemini hem de sözel itham, lanetleme ve tahminle konuşma biçimlerini tek bir semantik matriste toplamıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Koehler-Baumgartner.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرجمTaş atmak, mezar üzerine taş yığmak, sövmek, lanetlemek ve zanna dayanarak hüküm vermek anlamlarında zenginleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice rāgam, Süryanice rgam, Ugaritçe rgmBatı Sami dillerinde taşla öldürme ve taş yığma temel anlamdır; Ugaritçede söz fırlatma anlamına genişlemiştirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak kütle fırlatma kökleriDoğu Sami ve çevre Afro-Asyatik dillerde kütle ile darbe vurma ekseninde izler bulunurMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رجمAnlamlıTaşlamak, kovmak, zanla konuşmakKütle fırlatarak darbe vurma, tard etme ve tahmin yürütmeHedef kök; Kur'an'da geçer
رمجAnlamlıKirletmek, iz bırakmak, lekelemekKuşun pislemesi veya yazının karalanıp silikleşmesiHedef kökle ortak fiziksel iz ve temas bağı; Kur'an'da geçmez
جرمAnlamlıKesmek, koparmak, suç işlemekHurmayı dalından kesmek kökünden cürüm ve günah üretilmiştirKütlevi koparma ve haddi aşma ilişkisi; Kur'an'da geçer
جمرAnlamlıKor ateş, toplanmak, taş öbeğiAteş parçası, hacda cemrelere atılan küçük çakıl taşlarıTaş ve kütle fikriyle doğrudan anlamsal örtüşme; Kur'an'da geçmez
مرجAnlamlıKarışmak, salıverilmek, çalkalanmakİki denizin birbirine salınması, nizamsızlık, fitneKontrolsüz salma ve kütlelerin çarpışması; Kur'an'da geçer
مجرAnlamlıÇokluk, yoğunluk, ordu kalabalığıAskerin veya koyun sürüsünün aşırı yoğunlaşıp yayılmasıAğır ve kalabalık kütlenin hareketi; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رجمMerkezTaşlamak, tard etmek, zannetmekKütlevi bir nesneyle darbe vurup tamamen sistem dışına itmek ve delilsiz hüküm vermekHedef köktür; fiziki linçten ontolojik kovulmaya kadar uzanır
رميKomşuFırlatmak, atmakرمي hafif veya genel nesneleri menzile atmaktır; رجم ise taş gibi sert bir kütleyle yok edici darbe vurmayı gerektirirTaşlama şartı olmaksızın her türlü atışı kapsar
قذفKomşuŞiddetle fırlatmak, itham etmekقذف kütlenin fırlatılışındaki ani hıza ve sertliğe odaklanır; رجم ise sonucun eziciliğine ve dışlayıcılığına bakarAğır hakaret ve zinayla itham anlamında yoğunlaşır
طردKomşuUzaklaştırmak, kovmakطرد fiziksel bir nesne atmadan da sadece kovup uzaklaştırmayı anlatır; رجم ise fırlatılan kütle veya lanet vasıtasıyla kovarEylemin maddesiz uzaklaştırma yönünü ifade eder
قربZıtYaklaşmak, yakınlaştırmakقرب varlığı güvenli alana, rahmete ve merkeze çekmeyi ifade ederken; رجم taşlayarak kovmayı ve uzağa sürmeyi bildirirMekansal ve manevi yakınlığın karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرجمTaşlama, kovma, zannetmeTaş atma, linç etme, ilahi rahmetten tard ve gayba taş atar gibi tahmin etme anlamlarını birleştirirKesin
Latincelapidare, expellere, conicereTaşlamak, kovmak, tahmin yürütmekLapidare fiziki taşlamayı, expellere tardı, conicere ise karanlığa tahmin fırlatmayı verir; tek sözcük tüm katmanları karşılamazGüçlü
İngilizceto stone, to banish, to surmiseTaşlamak, sürgün etmek, tahmin etmekTo stone fiziki eylemi, to banish ontolojik ve sosyal tardı, to surmise ise gayba taş atmayı karşılarGüçlü
Almancasteinigen, verstoßen, mutmaßenTaşlamak, dışlamak/kovmak, zannetmekSteinigen bedensel linçi, verstoßen sistemden tard edilmeyi, mutmaßen ise temelsiz tahmini verirGüçlü
Fransızcalapider, bannir, conjecturerTaşlamak, kovmak, varsaymakLapider kütleyle vurmayı, bannir ilahi lanetle dışlamayı, conjecturer dayanaksız zihni kurguyu ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَأَرْجُمَنَّكَ / يَرْجُمُوكُمْ / لَنَرْجُمَنَّكُمْTaşlayarak linç etme, öldürme veya fiziksel eziyet tehdidiStatükocu müşrik toplumların ve zorba liderlerin tevhidi tebliğ eden elçilere ve inananlara yönelttiği yok etme tehdidi; Hûd 11:91, Meryem 19:46, Kehf 18:20, Şuarâ 26:116, Yâsîn 36:18, Duhân 44:20
رَجِيمٌ / الرَّجِيمِİlahi huzurdan kovulmuş, lanetlenmiş, tard edilmişİblis'in kibri sebebiyle melekût aleminden ve ilahi rahmetten ebediyen dışlanması, kovulması; Âl-i İmrân 3:36, Hicr 15:17, Hicr 15:34, Nahl 16:98, Sâd 38:77, Tekvîr 81:25
رَجْمًا بِالْغَيْبِZanna ve delilsiz tahmine dayanarak hüküm verme, karanlığa taş atmaBilgi sahibi olunmayan metafizik veya gaybi konularda tahmine dayalı iddialar üretilmesi; Kehf 18:22
رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِSemadan kovan yakıcı ateş parçaları, göktaşları, şihablarGöğe yükselip kulak hırsızlığı yapmak isteyen şeytani güçleri engelleyen ve kovan yakıcı kozmik unsurlar; Mülk 67:5

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞeytanın ontolojik konumu ve gayb epistemolojisiİblis'in melekût makamından tard edilmesi (recim) ve gayb alanında delilsiz zan üretenlerin (racmen bi'l-gayb) epistemik sapmasıRahmetten ebedi tard ve sağlam bilgiye dayanmayan tahayyüllerin mahkumiyeti
FıkıhHad cezaları ve cinayet hukukuKur’an metninde zina cezası olarak recm lafzının bulunmaması, buna karşın sünnet ve fıkıh doktrininde muhsan zânî için recm cezasının meşruiyeti ve nesh tartışmalarıEvli kimsenin zina suçuna uygulanan ölüm cezası ıstılahı
TefsirKıssalardaki zorba kavimlerin dili ve istiâzePeygamberlerin karşılaştığı kaba linç tehdidi ile istiâzede yer alan «eş-Şeytânu'r-Racîm» terkibinin anlam katmanlarıToplumsal zorbalığın şiddet dili ve şeytanın ilahi alandan dışlanmışlığı
HadisKabir adabı ve ceza uygulamalarıKabirlere taş yığılıp tümsek yapılmaması yasağı ("لا تُرَجِّمُوا قَبْري") ve Hz. Peygamber dönemindeki recm tatbikatına dair rivayetlerKabir mimarisi yasağı ile meşru had infazı uygulamaları

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniOntolojik aidiyet ve rahmet alanıTard ve telinKutsal ve arınmış olan alandan kirliliği ve kibri şiddetle uzaklaştırmakŞeytanın ilahi meclisten sürülmesi, manevi ve ahlaki saflığın korunmasını sağlarKesin
İlmiEpistemoloji ve delil teorisiRacmen bi'l-gayb (Zanna taş atma)Kesin bilgiye dayanmayan boş iddiaları ve dayanaksız varsayımları reddetmekBilgi hiyerarşisinde zannın ve delilsiz spekülasyonun ilmi değerini sıfırlarKesin
SiyasiOtorite ve muhalefet ilişkisiKolektif linç ve ostrasizmEgemen zorba gücün, hakikati haykıran muhalifleri kaba şiddetle ezmesiStatükonun kendi düzenini korumak için elçileri taşlayarak tasfiye etme tehdididirGüçlü
İktisadiPiyasa ahlakı ve spekülasyonDelilsiz manipülasyon ve dışlamaPiyasadaki somut verilere dayanmayan asılsız söylentilerle haksız kazanç sağlamaİktisadi verileri zanna kurban eden manipülatif bilgi kirliliğini engellerMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBalistik itme ve yerçekimsel çarpma dinamiğiBelirli bir kütlenin bir ivme ile başka bir kütleye çarptırılarak onun dengesinin bozulması veya göktaşlarının atmosferik sürtünmeyle tard edilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif linç psikolojisi ve ostrasizm (toplumsal dışlama)Çoğunluğun yerleşik normları tehdit eden bireyi fiziksel ya da sembolik taşlama yoluyla toplumun dışına sürmesi ve yok etmesi süreciKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlam alanının yalnızca İslam ceza hukukundaki evlilerin zina cezası olan «recm» infazına indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an’da recm; zorba kavimlerin hakikat elçilerini susturmak için başvurdukları ilkel kabile lincini, şeytanın melekût aleminden tardını ve zihnin delilsizce gayba taş atmasını kapsayan çok boyutlu bir tecrit ve darbe kavramıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur’an kıssalarında peygamberlerin maruz kaldığı sosyolojik baskı ve linç tehditleri gözden kaçırılır; kök sadece cezai bir kavrama indirgenerek Kur’an’ın epistemik zan eleştirisi ıskalanır

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın hakikat-bâtıl mücadelesindeki iki temel olguyu açıklığa kavuşturur: Bâtılın hakikate karşı kaba güç ve linçle (recm tehdidi) cevap vermesi, zihnin ise bilgi yerine temelsiz tahminlere (racmen bi'l-gayb) sığınmasıdır. Ayrıca her kıraatin başında sığınılan Şeytan'ın «racîm» niteliğini ontolojik temele oturtur.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. İbrahim, Hz. Nuh, Hz. Şuayb ve Ashab-ı Kehf kıssalarındaki tehdit sahnelerinde; istiâze ve şeytandan korunma bildiren ayetlerde (Hicr, Nahl, Sâd); gaybın sınırlarını çizen epistemolojik uyarılarda (Kehf).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Recm kavramının Kur’an’da müminlerin bir eylemi olarak değil, aksine daima inkârcı zorbaların müminlere karşı uyguladığı bir terör ve linç aracı olarak yer aldığını göstererek kavramın Kur’an içi kullanım bağlamını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kimseye veya nesneye taş ya da sert bir kütle fırlatarak darbe vurmak, ezmek, öldürmek veya mezar üstüne taş yığmak.
  • Soyut anlamBir varlığı bulunduğu meşruiyet dairesinden, rahmetten ve toplumsal alandan şiddetle dışlamak; zihinsel düzlemde ise delilsizce karanlığa taş atar gibi tahmin yürütmek.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin kendi bütünlüğünü bozan yabancı ya da düşman unsuru sınırların dışına fırlatıp atması (tard) ve bilgi sisteminin dayanaksız varsayımları mahkum etmesi.
  • LaTeX modeliR:(M×F)→(T∖S)∪{P∣ΔP=∅}
  • LaTeX açıklamasıModelde M kütlevi varlığı (taş, şihab, söz), F uygulanan fırlatma ve darbe kuvvetini, R recm operatörünü temsil eder. Bu operatörün çıktısı iki alanı üretir: İlki (T∖S) ifadesiyle temsil edilen, hedefin (T) meşru ve güvenli sistemden (S) sökülüp dışarı atılması (ontolojik ve sosyal tard/linçtir). İkincisi ise {P∣ΔP=∅} kümesiyle modellenen, hiçbir ontolojik veya epistemik delile (ΔP=∅) dayanmayan tahmin ve iddiaların (gayba taş atmanın) oluşturduğu boş hüküm sahasıdır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر