جرم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ر-م16 sîga, 61 mücavir kök, 65 ayet, 36 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كبررددسلكالْمُجْرِمُجرمقومشنأمُجْرِمُونَالْمُجْرِمِينَمُجْرِمِينَصغرقرنأَجْرَمُواهلك

KökSîga 16Ayet 65Sure 36Mücavir 61

▶ Ağı aç (3B)

جرم

ج - ر - م

KÖK
  • 66 geçiş
  • 65 ayet
  • 16 sîga
  • 13 sözlük

Cürame hurma döküntüsü demektir. Hurma toplarken yaramayan hurma döküntüsüdür. Buğdaydan veya hurmadan kopup dökülen döküntü veya ağaç kesildikten ve dalları koparıldıktan sonra kalan kütük veya insanın bedeni demektir. “Darb” insanın bedeninde iz bırakmayan ama eziyet veren etkidir. “Cürüm” ise insanı parçalayan veya öldüren müessir fiildir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cürame hurma döküntüsü demektir. Hurma toplarken yaramayan hurma döküntüsüdür. Buğdaydan veya hurmadan kopup dökülen döküntü veya ağaç kesildikten ve dalları koparıldıktan sonra kalan kütük veya insanın bedeni demektir. “Darb” insanın bedeninde iz bırakmayan ama eziyet veren etkidir. “Cürüm” ise insanı parçalayan veya öldüren müessir fiildir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.137 harf
باب الجيم والراء والميم معهما ج ر م، ج م ر، م ج ر، م ر ج، ر م ج، ر ج م مستعملات جرم: أرض جَرمٌ، وأرضٌ صَردٌ دَخيلانِ مُستعملانِ في الحجرِّ والبردِ. والجِرمُ، ألواح الجَسدِ وجُثمانهُ. ورجل جَريمٌ وامرأةٌ جَريمةٌ أي ذات جِرمٍ أي جِسمٍ. وجِرمُ الصَّوتِ: جهارتهُ، تقول: ما عَرفته إلا بِجِرمِ صوته. وفُلانٌ له جَريمةٌ أي جُرمٌ، وهو مضدر الجارِم الذي يَجرِمُ على نفسه وقومهِ شراً، وهو الجارمُ، قال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.470 harf
الجُرْمُ: الذَنْبُ، والجريمةُ مثله. تقول منه: جَرَمَ وأَجْرَمَ واجْتَرَمَ بمعنىً. والجَرْمُ: الحَرُّ، فارسيٌّ معرّبٌ. والجرومُ من البلادِ: خلاف الصُرود. والجَرْمُ: القطعُ. وقد جَرَمَ النخلَ واجْتَرَمَهُ، أي صَرَمَهُ فهو جارِمٌ. وقومٌ جُرَّمٌ وجُرَّامٌ. وهذا زمن الجِرامِ والجَرامِ. وجَرَمْتُ صوفَ الشاة، أي جَزَزْتُهُ. وقد جَرَمْتُ منه، إذا أخذتَ منه، مثل جَلَمْتُ. والجِرْمُ بالكسر: الجسدُ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR20.398 harf
ج ر م جرم ، جمر ، رمج ، رجم ، مرج ، مجر : مستعملة . جرم : الحرَّاني ، عن ابْنِ السِّكِّيت : الْجَرْمُ : الْقَطْع ، يقال : جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً إذا قَطَعه . والْجِرْمُ : الْجَسَد ، والجِرْمُ : الصَّوت . قال : وحَكَى لنا أَبُو عمرو : جِلَّةٌ جَرِيمٌ ، أي عِظَامُ الأجْرام ، يَعْني الأجْسام . ثعلبُ عن عَمْرو ، عن أَبيه : الْجِرْمُ : البَدَن ، والْجِرْمُ : اللَّون ، والجِرم : الصَّوْت . ويقال :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.456 harf
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.969 harf
- أصل الجرم: قطع الثمرة عن الشجر، ورجل جارم، وقوم جرام، وثمر جريم. والجرامة: رديء التمر المجروم، وجعل بناؤه بناء النفاية، وأجرم: صار ذا جرم، نحو: أثمر وألبن، واستعير ذلك لكل اكتساب مكروه، ولا يكاد يقال في عامة كلامهم للكيس المحمود، ومصدره: جرم، وقول الشاعر في صفة عقاب: *جريمة ناهض في رأس نيق* *** (الشطر لأبي خراش الهذلي، وعجزه: ترى العظام ما جمعت صليبا وهو في ديوان الهذليين 2/133؛ واللسان (جرم) ؛
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR895 harf
ج ر م جرم النخل وجرم صوف الغنم وهو زمن الجرام‏.‏ وهذه نخلة كثيرة الجريم أي التمر‏.‏ وهب لنا جرامة نخلك وهو ما يترك على الكرب‏.‏ قال الأعشى‏:‏ فلـو كنتم تمراً لكنتم جرامة ولو كنتـم نبـلاً لكنتـم معاقصـا وتجرم العام والشتاء والصيف‏:‏ تصرم‏.‏ وجرمناه‏:‏ قطعناه وأتممناه وعام مجرم‏.‏ وأقمت عنـده تـم عـام مجرم‏.‏ ويقول أهل الحجاز‏:‏ أعطيته كذا جريماً من التمر وهو مد النبي صلى الله عليه وسلم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR13.205 harf
الجَرْمُ: القَطْعُ. جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً: قطعه. وشجرة جَرِيمَةٌ: مقطوعة. وجَرَمَ النَّخْلَ والتَّمْرَ يَجْرِمه جَرْماً وجِراماً وجَراماً واجْتَرَمه: صَرَمَه: عن اللحياني، فهو جارمٌ، وقوم جُرَّمٌ وجُرَّام، وتمر جَرِيم: مَجْرُوم. وأَجْرَمَ: حان جِرامُه؛ وقول ساعدة بن جؤية: (* قوله «وقول ساعدة بن جؤية» أي يصف سحاباً كما في ياقوت وقبله: أفعنك لا برق كأنّ وميضه * غاب تشيمه ضرام مثقب قال الأزهري:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR519 harf
* ج ر م * * الجُرْمُ * و * الجَريمةُ * الذنب تقول منه * جَرَمَ * و * أجْرَمَ * و * اجْتَرَم * و * الجِرْمُ * بالكسر الجسد و * جَرَم * أيضا كسب وبابهما ضرب وقوله تعالى ﴿ولا يجرمنكم شنآن قوم﴾ أي لا يحملنكم ويقال لا يكسبنكم و * تَجَرَّم * عليه أي ادعى عليه ذنبا لم يفعله وقولهم * لا جَرَمَ * قال الفرّاء هي كلمة كانت في الأصل بمنزلة لا بد ولا محالة فجرت على ذلك وكثرت حتى تحولت إلى معنى القسم وصارت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.161 harf
| | ( جَرَمَهُ يَجْرِمُهُ ) جَرْماً ( قَطَعَهُ ) . | | ( و ) جَرَمَ ( النَّخْلَ ) يَجْرِمُهُ ( جَرْماً ) | وَكَذلِكَ التَّمْرَ ( وَجَراماً ) ، بالفتح | ( ويُكْسَرُ ) : أي : ( صَرَمَهُ ) ، فهو | جارِمٌ . يُقال : جاء زَمَنُ الجَرامِ | والجِرام ، أي : صِرام النَّخْلَ . | ( و ) جَرَمَ ( النَّخْلَ جَرْماً : خَرَصَهُ ) | وَجَزَّهُ ، ( كاجْتَرَمَهُ ) ، عن اللِّحيانّي . ( و ) جَرَمَ ( فُلانٌ ) جَرْماً :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.327 harf
جَرَمَهُ 1 جَرَمَهُ جرم جرمه جرمة , aor. جَرِمَ , (K,) inf. n. جَرْمٌ, (S,) [like جَزَمَهُ,] He cut it, or cut it off. (S, K.) ― -b2- جَرَمَ الشَّاةَ, (K,) or جَرَمَ صُوفَ الشَّاةِ, (S,) inf. n. as above, (TA,) He shore, or sheared, or cut off the wool of, the sheep. (S, K, * TA.) And جَرَمْتُ مِنْهُ I took [or clipped somewhat] from it; [namely, the wool;] like جَلَمْتُ. (S.) ― -b3- جَرَمَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR936 harf
جَرَمَ جَرَمَ I ( n. ac. جَرْم 1 ), a. Cut, cut off. b. [ La ], Gained, earned for. c. [ 'Ala ], Sinned, offended against. جَرَّمَ جَرَّمَ II , a. Lopped off, cut off, cut out. أَجْرَمَ أَجْرَمَ IV a. [ 'Ala ], see I (c) . تَجَرَّمَ تَجَرَّمَ V , a. Was cut off. b. Was ended; passed; was completed. c. [ 'Ala ], Accused falsely. اِجْتَرَمَ اِجْتَرَمَ VIII a. [ 'Ala ], Offended,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok45.652 harf
جرم جَرَمَ - يَجْرِمُ - جَرَمَ - لا جَرَمَ - أَجْرَمَ - يُجْرِمُ - مُجْرِم - مُجْرِمِيْن جَرَمَ - يَجْرِمُ + كائن أو أمر أو شيء + شيئاً أو كائناً: يؤذيه ويضره بشدة: يجعله جريماً ومجروماً: يؤذيه بشدة فيخرب بنائه ويفكك ويقطع أوصاله جَرَمَ - يَجْرِمُ + كائن أو أمر أو شيء + شيئاً: في الأشياء المادية: يقطع أوصاله وأعضاءه بشدة مخرباً بنيته
Tamamını oku

Sîgalar(16)

Mücavir kökler61 mücavir (245 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قوم

    18 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  2. شنأ

    2 ortak ayet · “Şeneka” koparılmış et parçası, “şenea” yırtılmış elbise…

  3. كبر

    8 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  4. قرن

    4 ortak ayet · “Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir

  5. سلك

    2 ortak ayet · Sülük demektir

  6. كره

    3 ortak ayet · Hoşlanmadı

  7. صغر

    2 ortak ayet · Küçük

  8. جهم

    4 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  9. نقم

    2 ortak ayet · Lokma, ağza alınan bir parça yemektir

  10. مكر

    2 ortak ayet · Sinek kapan bitki demektir

  11. ردد

    3 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  12. هلك

    3 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

Geçtiği ayetler(65)

Sîga sayfası: الْمُجْرِمِينَ
  1. وَكَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerBöylece ayetlerimizi açıklarız ki; suçluların yolu sana besbelli olsun.

  2. فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerSeni yalanlarlarsa; de ki: Rabbımız geniş rahmet sahibidir. O’nun gücü günahkarlar güruhundan döndürülemez.

  3. … حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerMuhakkak ki ayetlerimizi yalan sayıp onlara karşı büyüklük taslayanlara; işte onlara, göğün kapıları açılmaz ve onlar; deve iğne deliğinden geçinceye kadar cennete de giremezler. Biz, suçluları işte böyle cezalandırırız.

  4. وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerOnların üzerine öyle bir yağmur yağdırdık ki; bir bak, işte suçluların sonu nasıl olmuştur.

  5. وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerAndolsun ki; sizden önce nice nesilleri zulmettikleri zaman helak ettik. Peygamberleri onlara apaçık delillerle geldikleri halde, onlar inanmamışlardı. İşte Biz, suçlu kavmi böyle cezalandırırız.

  6. حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerNihayet o Peygamber ümitsizliğe düşüp kesinlikle yalanladıklarını sandıkları sırada, onlara yardımımız gelmiştir. Böylece dilediğimiz kurtarılmıştır. Suçlular güruhundan ise baskınımız asla geri çevrilmeyecektir.

  7. وَتَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفَادِ

    Suç işleyenlerO gün; mücrimleri zincirlere vurulmuş olarak görürsün.

  8. كَذَلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ

    Suç işleyenlerBiz, böylece onu suçluların kalbine sokarız.

  9. وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَاوَيْلَتَنَا مَا لِهَذَا الْكِتَابِ …

    Suç işleyenlerKitab konulduğunda suçluların onda yazılı olandan korktuklarını görürsün Vah bize, eyvah bize, bu kitab nasıl olmuş da küçük büyük bir şey bırakmaksızın hepsini saymış, derler. Çünkü bütün işlediklerini hazır bulurlar. Ve Rabbın, kimseye asla zulmetmez.

  10. وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْدًا

    Suç işleyenlerMücrimleri de suya götürür gibi cehenneme süreriz.

Sîga sayfası: الْمُجْرِمُونَ
Sîga sayfası: مُجْرِمِينَ
Sîga sayfası: يَجْرِمَنَّكُمْ
Sîga sayfası: بِالْمُجْرِمِينَ
Sîga sayfası: لِلْمُجْرِمِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكسب, ذنب, وزر, فسق
Zıt Kökصلح
Çekirdek Özet 1Ağaçtan meyveyi veya koyundan yünü kesip koparmak; hasat artığı ve döküntü
Çekirdek Özet 2Haktan ve fıtrî bağdan koparak kasıtlı şekilde kötülük devşirmek, günahı kazanç edinmek
Çekirdek Özet 3Adalet ve vahiy nizamından bilerek kopan, kötülüğü bilinçli bir tavırla biriktirip kurumsallaştıran suçluluk durumu
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca hukukî/adli bir suç veya anlık bir kusur sanıp, arkasındaki organik bağı koparma ve kötülük üretme iradesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرÇekmek, sürüklemek, bir şeyi yerinden koparıp kendi ardınca çekip götürmek; nitekim جرح (deriyi yarıp çekmek), جرد (kabuğu soyup çekmek), جرز (bitkiyi kökünden biçmek), جرع (yudumu boğazdan çekmek), جرف (suyu veya toprağı silip süpürmek) ve جري (akıp sürüklenmek) köklerinde bu çekme ve sürükleme hareketi esastırمSona gelen م harfi toplanma, tutulma ve somut bir kütleye/kazanca dönüşme boyutu ekleyerek, çekip koparma hareketini somut bir kesip alma, hasat etme veya günahı kendi zimmetine bir kütle gibi devşirme anlamına daraltmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaÇekip sürükleme, bir mesafeyi katetme veya bir nesneyi kaynağından ayırıp götürme yönelimini kurar
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin bir irade, bilinçli bir yöneliş ve tepe noktadan başlatılan bir hamle olduğunu imler
مSu; akış, çokluk, derinlikKoparılan şeyin toplanmasını, bir kütle ve hacim kazanmasını, devşirilen sonucun bütünsellik arz etmesini temsil eder
جرمKaynağından zorla veya keserek çekip alınan parçanın taşınarak bir cürüm/kütle olarak devşirilmesiCanlı bağından, daldan veya haktan koparılıp zimmete geçirilen, sorumluluk yükleyen kesif bir ağırlığın ve hasılatın üretilmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma meyvesini dalından bıçakla veya elle kesip koparmak (el-cerm / el-cirâm); koyunun yününü kırkıp almak; hurma kesiminden geriye kalan değersiz döküntü (el-cürâme) ve kesilip soyulmuş gövde/kütük
Cahiliye şiiri kullanımıEbu Hırâş el-Hüzelî yavrusunu besleyen bir kartalı överken kökü avlanıp besin devşirme, kesip kazanma anlamında kullanmıştır: جَرِيمَةَ نَاهِضٍ فِي رَأْسِ نِيقٍ / تَرَى لِعِظَامِ مَا جَمَعَتْ صَلِيبَا
Erken Arapça kullanımİbn Ahmer veya erken bedevi kullanımında kişinin ailesi için rızık devşirmesi ve geçimini sağlaması anlamında فلان جريمة أهله ifadesi yer alır; ayrıca Sâide b. Cüeyye bulutun günleri tüketip kesmesini tasvir eder: سَادٍ تَجَرَّمَ فِي البَضِيعِ ثَمَانِياً / يَلْوِي بِعَيْقَاتِ البِحَارِ وَيَجْنُبُ

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Dīwānu’l-Huzeliyyīn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde جرم kökü genel olarak «kesmek, budamak, parçalayıp ayırmak, bir gövde veya kütük haline getirmek» çekirdek anlamı etrafında şekillenir. İbranicede gāram (גָּרַם) fiili «kemik sıyırmak, kemiği kırmak, bir şeyden arta kalan parça bırakmak; bir sonuca yol açmak/sebebiyet vermek» anlamlarını taşırken, Aramice ve Süryanicede gəram (ܓܪܡ) «kemik, iskelet, bedenin temel gövdesi, kütük, öz varlık» manasındadır. Akadcada garāmu veya gērû biçimleriyle paralellik gösteren kök yapıları bir şeyi sınırlandırma ve kesme çağrışımları içerir.

Arapçada kök hem somut düzeyde «kesip koparma» (hurma hasadı) ve «beden kütüğü/cisim» (el-cirm) anlamlarını muhafaza etmiş, hem de bu koparma eyleminden «haksız bir kazanç elde etme, hak nizamından koparak günah işleme» (el-curm, el-icrâm) soyutlamasına evrilmiştir. Meyvenin daldan koparılması gibi, fail de ilahî düzenden kopmakta ve kendi sırtına taşınacak ağır bir vebal/kütük yüklemektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMeyveyi ağaçtan kesme, yünü kırkma, hurma döküntüsü ve cisim/gövdeEylemin aslı bir şeyi aslından kesip ayırmaktır; buradan mecazen kişinin kötülük devşirmesi ve günah yüklenmesi türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gāram (kemik sıyırmak, sebebiyet vermek), Süryanice gəram (kemik, kütük, öz gövde)Somut nesnel kalıntı, kemik ve kütük anlamı Sami ortak tabanında korunmuş; sebep olma ve eylem doğurma yönü gelişmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kesme ve ayırma tabanlı ikili kök paralellikleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جرمAnlamlıKesmek, koparmak, suç işlemekMeyveyi ağaçtan kesip almak, günah devşirmek ve beden kütüğüHedef kök; Kur'an'da 66 kez geçer
جمرAnlamlıAteş koru, toplamak, bir araya yığmakKor haline gelmiş köz; insanların bir araya toplanıp yoğunlaşmasıSeslerin yer değiştirmesiyle dağınık parçaların kor gibi bir araya gelmesi; Kur'an'da geçmez
رجمAnlamlıTaşlamak, kovmak, zanla konuşmakTaş atarak öldürmek veya uzaklaştırmak; gaybı taşlar gibi tahminde bulunmakKökün sert bir nesneyle ilişiği kesme veya darbe vurma yönü; Kur'an'da geçer
رمجAnlamlıKuşun pislemesi, lekelemek, karalamakKuşun dışkısını bırakması; yazıyı bozup kirletmekSözlüklerde müsta'meldir; atık ve artık bırakma ilgisi taşır; Kur'an'da geçmez
مجرAnlamlıKarında ağırlık, susuzluk, büyük orduÇokluktan ötürü ağırlaşan ordu; devenin karnındaki yavrunun satımıSözlüklerde müsta'meldir; cisim ve ağırlık boyutuyla ilişkilidir; Kur'an'da geçmez
مرجAnlamlıKarışmak, salıverilmek, çalkalanmakİki denizin veya sürünün birbirine karışıp dalgalanması; düzenin bozulmasıKur'an'da geçer; bağların kopup unsurların başıboş karışması yönüyle anlam bağı taşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جرمMerkezKasıtlı kötülük, haktan kopuş, cürümHaktan ve fıtrattan bilerek koparak, kötülüğü bir tavır ve kazanç olarak ısrarla üretmeİsyanda kurumsallaşma ve hakkı çiğnemeyi bilinçli bir kimlik haline getirme durumu
كسبKomşuKazanç, eylemin sonucunu devşirmeكسب hem iyi hem kötü amelin sonucunu toplamayı ifade ederken, جرم yalnızca gayrimeşru ve yıkıcı kazanca özgüdürİnsanın eylemleriyle elde ettiği fiilî getiri
ذنبKomşuKusur, peşi sıra ceza getiren hataذنب yapılan işin peşi sıra gelen kuyruğu ve sonucunu (vebalini) vurgular; جرم ise fiilin koparıcılığına ve failin kibrine bakarEylemin arkasında bıraktığı leke ve ceza gerektiren artık
وزرKomşuAğır yük, sırtlanan sorumlulukوزر günahın failin omzuna bindirdiği ağır yükü anlatır; جرم ise o yükün nasıl koparılıp devşirildiğine işaret ederTaşınması güç manevi ve uhrevi ağırlık
فسقKomşuSınırı aşmak, kabuktan çıkmakفسق koruyucu kabuğun ve emrin dışına fırlayıp çıkmayı imler; جرم ise kopuş sonrası hasmane tavrı ve kötülük üretimini anlatırMeşru sınırın dışına taşma eylemi
صلحZıtIslah olmak, düzeltmek, barışmakBozulan bağı onarmak, her şeyi fıtrî ve meşru yerine yerleştirmek; fesadı ve kopuşu gidermekجرم bağları koparıp döküntü üretirken, صلح fesadı bertaraf edip nizamı kurar

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجرمKesip koparmak, cürüm işlemek, günah devşirmekMeyveyi ağacından koparma aslından çıkarak haktan kopuşu ve bilinçli kötülük kazancını tam olarak ifade ederKesin
LatinceDelictum, CrimenHukuktan ayrılma, suç, ağır kusurCrimen yargılanabilir ağır suçu, delictum ise yoldan sapıp eksilmeyi karşılar; kökün meyve koparma ve cisimleşme metaforunu taşımazGüçlü
İngilizceCrime, Perpetration, TransgressionAğır suç, bilinçli cürüm işlemeCrime kelimesi adli ve hukuki suça odaklanır; failin fıtrî bağları koparıp günahı kimlik haline getirmesi boyutunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaVerbrechen, MissetatAğır suç, nizamı kırıp geçmeVerbrechen kelimesindeki kırma/koparma (brechen) unsuru kökün somut tabanıyla örtüşür; ancak uhrevi cürüm boyutunu tam vermezGüçlü
FransızcaCrime, ForfaitAğır suç, taammüden kötülükYasa dışı ağır fiili ve kasıtlı hıyaneti anlatır; kökün meyve hasadı ve döküntü çağrışımını kapsamazGüçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُجْرِم / الْمُجْرِمُونَ / الْمُجْرِمِينَTevhidi ve hakkı bile bile reddeden, kötülüğü kurumsallaştıran inkârcı ve zalimlerİnkârcı kavimlerin peygamberlere meydan okuması ve ahiretteki azap sahneleri; örnek ayetler: En'âm 6:55, Enfâl 8:8, Hûd 11:52, Furkān 25:22, Müddessir 74:41
أَجْرَمُوا / أَجْرَمْنَاKasıtlı olarak kötülük ve inkâr yolunu seçmek, haktan kopup suça dalmakMüminlerle alay edenlerin tavrı veya peygamberin tevhid davasında sorumluluk ayrımı; örnek ayetler: Rûm 30:47, Sebe' 34:25, Mutaffifîn 83:29
يَجْرِمَنَّكُمْBir şeyi yapmaya kışkırtmak, sürüklemek, zorlamak, suça sevk etmekBir topluluğa duyulan kinin adaletsizlik yapmaya sevk etmemesi uyarısı; örnek ayetler: Mâide 5:2, Mâide 5:8, Hûd 11:89
لَا جَرَمَŞüphesiz, kaçınılmaz olarak, kesinlikle, hakikatenKökün kesip tamam olma veya kesin kazanç sağlama yönünden doğan tekit ve hakikat kalıbı; örnek ayetler: Hûd 11:22, Nahl 16:23, Nahl 16:109, Mü'min 40:43
إِجْرَامِيSuçun vebali, kişinin kendi işlediği günahın sorumluluğuHz. Nûh'un iftiralara karşı kendi sorumluluğunu ve inkârcıların vebalini beyan etmesi; örnek ayet: Hûd 11:35

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBüyük günah (kebîre), mürtekib-i kebîre ve kâfir-mücrim ayrımıMücrim kavramının Kur'an'da mutlak olarak kâfirler ve müşrikler için mi yoksa günahkâr müminler için de mi kullanıldığı tartışmasıİlahî hakikati kasten inkâr eden, hak nizamından kökten kopan inatçı inkârcılık
FıkıhCeza hukuku (ukûbât), suç ve ceza sorumluluğuSuçun şahsiliği ilkesi; kişinin başkasının cürmüyle sorumlu tutulamayacağı ve haddi gerektiren fiillerHukuken cezayı gerektiren, başkasının can, mal veya ırzına kasteden maddî fiil
Tefsirلا جرم ifadesinin nahiv ve mana tahlili ile mücrimlerin Kur'an'daki profiliلا جرم terkibinin yemin, nefiy veya hakkaniyet bildirmesi; mücrim sıfatının şirk ve nifakla eşanlamlı kılınmasıHakikate karşı organize ve şuurlu direniş; kesinleşmiş ilahî yargı
HadisKul hakları, adaletin tesisi ve suçun şahsiliği bildirimleriİnsanın kendi aleyhine veya ailesi aleyhine cürüm işlemesi, haram kazanç ve fitneye yol açmaKişinin fıtrata ve şeriata aykırı biçimde vebal ve kötülük devşirmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve fıtrat nizamıHaktan kopuş ve küfürHakikat bağını koparıp şirki ve isyanı üretmeMücrim, Allah ile olan fıtrî rabıtasını kopararak kendi başına batıl bir varlık alanı açmaya çalışan kimsedirKesin
İlmiEpistemoloji ve bilgi ahlakıHakikati tahrif ve bile bile inkârDelili görmezden gelerek yanlışı savunmaBilginin gerektirdiği haktan koparak, heva doğrultusunda ideolojik ve yanlı sonuçlar devşirme eylemidirGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve kamusal adaletAnayasal isyan ve tiranlıkAdalet nizamını yıkıp zulmü hâkim kılmaToplumsal sözleşmeyi ve ilahî hukuku kasten ihlal eden, gücü fesat üretmek için organize eden suç odağıGüçlü
İktisadiMülkiyet ve helal kazançGasp, haram kazanç ve sömürüHaksız iktisap ile döküntü biriktirmeMeşru üretim zemininden koparak başkalarının hakkını kesip alma ve gayrimeşru servet devşirme düzeniGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropik kopma ve ayrık kütle (parçalanma)Bütünleşik ve canlı bir sistemden (örneğin ana iletken hattan) bir parçanın dışarıya doğru kesilip koparılması; enerjinin yapıcı bir bağdan koparak dışarıda artık ve sürtünme üreten atıl bir kütleye dönüşmesi dinamizmidirGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsallaşmış suçluluk ve anomi (sapma)Bireyin veya grubun toplumun meşru norm ve ahlak bağlarını bilinçli şekilde reddederek, norm dışılığı kendi varoluş stratejisi ve kazanç aracı haline getirmesi durumudurGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiCürüm ve mücrim kavramını yalnızca yürürlükteki pozitif ceza kanunlarının tanımladığı teknik bir adli suça ve adi suçluya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da cürüm; tevhidi, peygamberliği ve ahireti kasten yalanlayan, hakkı örtbas edip bâtılı örgütleyen ve kötülüğü bir karakter haline getiren küfrî ve ahlakî kopuştur
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki şiddetli uhrevi tehditlerin ve helak anlatılarının yalnızca adli suçlulara yönelik olduğunu sanıp, modern inkâr, kibir ve zulüm sistemlerinin Kur'an nazarındaki asıl mücrim profilini teşkil ettiğini gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tipolojisindeki en karanlık profili olan «mücrim» şahsiyetini kurar; kötülüğün bir hata veya gaflet değil, haktan bilinçli bir kopuş ve fesadı devşirme projesi olduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin peygamberleri yalanlayıp helake uğradığı kıssalarda, kıyamet sahnelerinde mücrimlerin yüzlerindeki dehşetin tasvir edildiği pasajlarda ve adaletin düşmanlık halinde bile çiğnenemeyeceğini bildiren ahkâm ayetlerinde (Mâide 5:2, 5:8) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahı sadece hafif bir sürçme zanneden rehaveti yıkar; cürmün fıtrat ve hakikat gövdesinden kopuş demek olduğunu hatırlatarak, kötülükte ısrar etmenin insanı nasıl kökten çürüttüğünü ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMeyvenin veya yünün canlı gövdesinden kesilip alınması; hasattan geriye kalan artık, döküntü veya kesilmiş gövde/cisim.
  • Soyut anlamİlâhî hakikat, fıtrat ve adalet nizamından bilinçli olarak koparak günahı, kötülüğü ve zulmü bir kazanç ve tavır olarak devşirmek.
  • Sistematik karşılıkAdaleti ve vahiy düzenini reddedip kendi bencil veya zalimane çıkarları uğruna toplumsal ve manevi nizamı tahrip eden kurumsal suçluluk durumu.
  • LaTeX modeliM=ddt(K∖H)⋅IA
  • LaTeX açıklaması

Modelde H hakikat ve fıtrat kümesini, K bu bütünden koparılan eylemleri ve devşirilen kazancı temsil eder. K∖H ifadesi haktan kopuşu simgeler. ddt operatörü bu kopuşun zaman içinde birikerek sürdürülen bir süreç olduğunu gösterir. IA ise eylemin cehaletle değil, kast ve inatla yapıldığını bildiren niyet göstergesidir. Ortaya çıkan M değeri ise Kur'anî anlamda mücrimlik durumunu ve cürmü sembolize eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج