رمم
ر - م - م
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 9 sözlük
Döküntüdür.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(9)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Döküntüdür.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.592 harfباب الرّاء والميم
ر م، م ر مستعملان
رم:
الرَّم: إصلاحُ الشّيء الّذي فسد بَعْضُهُ، من نَحوِ حَبْلٍ بَلِيَ فتَرُمُّه، أودارٍ تَرُمُّ شَأْنَها مَرَمَّةً. ورَمُّ الأمر: إصلاحُه بعد انتشاره، قال:
..... ورمّ بــــــه أُمُورَ أُمَّتِهِ والأَمْرُ مُنْتَشِرُ
ورمَّ العَظْمُ: صار رميماً، أي: مُتَفَتِّتاً.. ورَمَّ الحَبْلُ: انُقَطع.
والرِّمة والرُّمة: القِطْعةُ من الحَبْل، وبها سُمِّي ذو الرّمّة. ودفعت
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.616 harfرَمَمْتُ الشيء أَرُمُّهُ وأَرْمُّهُ رَمَّاً ومَرَمَّةً، إذا أصلحتَه. يقال: قد رَمَّ شأنه. ورَمَّهُ أيضاً بمعنى أكله. وفي الحديث: البقر تَرُمُّ من كل شجر. واسْتَرَمَّ الحائط، أي حان له أن يُرَمَّ، وذلك إذا بَعُدَ عهدُه بالتطيين. والمرمة: بالكسر: شفة البقرة وكل ذات ظلف لأنها بها ترتم أي تأكل والمِرَمَّةُ بالفتح: لغة فيه. وارْتَمَّتِ الشاة من الأرض، أي رَمَّتْ وأكلت. وما لي منه حَمٌّ ولا رَمٌّ، أي
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.055 harfر م م
الله يحي الرميم والرمم والرّم والرمام بوزن الرفات.
قال: ظلت على مويسلٍ حياما ظلت عليه تعلك الرمامـا أي تتملح به.
ونهي عن الاستنجاء بالروث والرمة.
وفي رأس الوتد رمة: قطعة حبيل بال.
ورممت من البنيان ما استرم منه.
ورم قوسه: أصلحها.
ورم العظم والحبـل وحبـل أرمـام.
والشاة ترم الحشيش من وجه الأرض بمرمتها.
وأرم الرجل: سكت وكلمهم فأرموا كأن على رءوسهم الطير وتكلموا
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR13.120 harfالرَّمّ: إصلاح الشيء الذي فسد بعضه من نحو حبل يَبْلى فتَرُمُّهُ أو دار تَرُمُّ شأْنها مَرَمَّةً. ورَمُّ الأَمر: إصلاحه بعد انتشاره. الجوهري: رَمَمْتُ الشيء أَرُمُّهُ وأَرِمُّهُ رَمّاً ومَرَمَّةً إذا أَصلحته. يقال: قد رَمَّ شأْنه ورَمَّهُ أَيضاً بمعنى أَكله. واسْتَرَمَّ الحائطُ أي حان له أن يُرَمَّ إذا بعد عهده بالتطيين. وفي حديث النعمان بن مُقَرِّنٍ: فلينظر إلى شِسْعه ورَمِّ ما دَثَرَ من سلاحه؛
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR795 harf* ر م م * * رَمَّ * الشيء يرمه بضم الراء وكسرها * رَمّاً * و * مَرَمَّةً * أصلحه و * رَمَّهُ * أيضا أكله وفي الحديث ﴿البقر ترم من كل شجر﴾ و * اسْتَرَمَّ * الحائط حان له أن يرم وذلك إذا بعد عهده بالتطيين و * الرُّمَّةُ * بالضم قطعة من الحبل بالية والجمع * رُمَمٌ * و * رِمامٌ * وبها سمي ذو الرمة ومنه قولهم دفع إليه الشيء * برُمَّتِهِ * وأصله أن رجلا دفع إلى رجل بعيرا بحبل في عنقه فقيل ذلك لكل من
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR13.178 harf| | ( *!رَمَّه *!يَرِمُّه *!وَيَرُمُّه ) من حَدّي ضَرَب | ونَصَر ( *!رَمًّا *!وَمَرَمَّة : أَصْلَحَه ) بعد | فَسادِه ، من نحو حَبْل يَبْلَى *!فَتَرُمّه ، | أو دارٍ *!تَرُمُّ شَأْنَها . *!ورَمُّ الأمرِ : | إصلاحُه بعد انْتِشاره . قال شَيْخُنا : | المَعروفُ فيه الضَّمّ على القِياس ، | وَأَمَّا الكَسْر فلا يُعرَف ، وإن صَحّ | عن ثَبَت فيُزادُ على ما استَثْناه الشَّيخ | اْبنُ مَالِك في اللاَّمِية
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR657 harfرَمَّ
رَمَّ I , U ( n. ac. رَمّ 1 , مَرْمَمَة 17t ),
a. Repaired, restored.
b. Ate; gnawed, nibbled, cropped.
c. I ( n. ac. رَمّ 1 , رِمَّة 2t , رَمِيْم 25 ), Was decayed, wormeaten.
رَمَّمَ
رَمَّمَ II ,
a. see I (a) , ( b ).
أَرْمَمَ
أَرْمَمَ IV ,
a. see I (c) .
b. Was marrowy, full of marrow.
c. [ Ila ], Liked.
اِرْتَمَمَ
اِرْتَمَمَ VIII ,
a. see I (b) .
رِمّ
رِمّ 2 ,
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR30.002 harfرمم
رَمَّ - يَرِمُّ - رَمِيْم
رَمَّ - يَرِمُّ + الكائن: يهترئ ويبلى ويفسد ويتفرق ويتحلل: يصيب الهلاكُ الكائنَ الحي، فيتخرب ويتحلل ويرجع في معظمه إلى مكوناته من التراب
رَميْم:على وزن "فـَعيـْـل" اسم فاعل مبالغة من " رَمَّ - يَرِمُّ ": الشيء الذي أصابه الهلاك فتفسخ وتفتت وتخرب وتحلل ورجع في معظمه إلى مكوناته من التراب
واللفظ ينتمي إلى مجموعة
Mücavir kökler11 mücavir (18 toplam)
- نسي
1 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir
- وذر
1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
- ضرب
1 ortak ayet · Örnek verdi
- عظم
1 ortak ayet · Büyük
- مثل
1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
- حيي
1 ortak ayet · Uyanık yılan demektir
- خلق
1 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- جعل
1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- شيأ
1 ortak ayet · Şey
- أتي
1 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
- قول
1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
Geçtiği ayetler(2)
وَضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَنَسِيَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَهِيَ رَمِيمٌ
ÇürümüşKendi yaratılışını unutarak Bize bir misal getirdi de; çürümüşken kemikleri diriltecek kimdir? dedi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رمم |
| Yapı | Üçlü (mükerrer) |
| Özel Durum | Mükerrer kök |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رفت, بلي, دثر |
| Zıt Kök | حيي |
| Çekirdek Özet 1 | Kemik veya ipin çürüyüp unufak olması, döküntü haline gelmesi ve bu kırıntıların toplanıp onarılması |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın ölüm veya helak neticesinde tamamen ufalanmış kemik ve döküntüye dönüşmesi; bu döküntüden yeniden diriliş |
| Çekirdek Özet 3 | Maddenin en yüksek çözülme ve enkaz formuna ulaşması; ardından ilahi kudretle ihyası yahut beşeri çabayla ıslahı (termîm) |
| Kritik Hata Riski | Ufalanıp çürümeyi mutlak yok oluş sayarak dirilişi imkânsız görmek veya kökün onarma ve toparlama boyutunu bütünüyle dışarıda bırakmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رم | Sürtünme, aşınma, yüzeyden koparak ufalanma veya dökülen kırıntıları toplama hareketi; nitekim رمد külleşmeyi, رمض yakıcı sıcaklığın ufalamasını, رمي ise parçayı fırlatıp dağıtmayı ifade eder | م | Kökün sonuna aynı harfin eklenip katmerlenmesiyle ufalanma, çözülme ve ardından dağılmış döküntüleri bir araya toplayıp onarma hareketi süreklilik ve nesnel bir yoğunluk kazanmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Varlığın tepe noktasından, başlangıçtaki sağlam ve diri formundan aşağıya doğru çözülme eşiğini gösterir |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Katı yapının bağlarının çözülmesini, lif lif ayrılarak akışkan ve parçalı tortulara dönüşmesini simgeler |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Çözülmenin nihai sınıra ulaşarak kırıntı yığını haline gelmesini ve bu tortuların toplanma zeminini pekiştirir |
| رمم | Başlangıçtaki diri ve sağlam formun çözülerek unufak parçacıklar ve döküntüler haline gelmesi; ardından bu dağılmış kalıntıların toplanıp onarılması hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kemiklerin çürüyüp ufalanarak tozlaşması, aşınan çadır ipinin lif lif dökülmesi ve koyunun yerdeki kuru ot kırıntılarını dudaklarıyla toplaması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Zü’r-Rumme, çadır kazığında kalan eski ip kalıntısını nitelemek üzere رُمَّةِ التَّقْليدِ ifadesini kullanmıştır; ayrıca Nu'mân b. Mukarrin hadisinde teçhizatın eskiyen ve dökülen kısımlarının tamiri hakkında رَمِّ ما دَثَرَ rivayeti yer alır |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asâsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Arapça رمم kökü, Batı Sami dil ailesinde organik dokunun çürümesi, kemiklerin ufalanması ve döküntüleşmesi anlam ekseniyle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede רִמָּה ve Süryanicede ܪܶܡܬܳܐ biçimleri, özellikle ölü bedenlerin çürümesi, kurtlanması, lif lif ayrılarak toprağa karışması ve organik kalıntılar için kullanılır. Arapçada kök bir yandan çürüyüp ufalanmış kemik ve lif kalıntısını (رَمِيمٌ), diğer yandan bu döküntüleri devşirip ıslah etmeyi (termîm / meremme) karşılayan iki kutuplu bir semantik gelişim göstermiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çürüme, ufalanma ve döküntüyü tamir etme | Organik formun dağılarak kırıntılaşması ve dağılan parçaların toparlanarak onarılması semantiğidir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice רִמָּה, Süryanice ܪܶܡܬܳܐ | Çürüme, çürüyen bedendeki kurtçuklar ve ufalanmış organik kalıntılarla eş kökenlidir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami kolu dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan eşleşen güvenilir veri tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رمم | Anlamlı | Çürüyüp ufalanma ve onarma | Kemiğin tozlaşması, döküntülerin toplanarak tamir edilmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مرم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; Arapçada bağımsız mücerred kök oluşturmaz |
| ممر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; geçit anlamındaki 'memerr' kelimesi مرر kökündendir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رمم | Merkez | Çürüme ve ufalanma | Maddenin en dayanıklı kısmının unufak döküntü haline gelmesi | Hem ufalanmış kalıntıyı hem de döküntüyü onarmayı içerir |
| رفت | Komşu | Ufalanma ve kırılma | Darbe veya baskıyla kırılıp parça parça dökülme | رميم zamana dayalı çürümeyi, رفات ise mekanik ufalanmayı öne çıkarır |
| بلي | Komşu | Eskime ve yıpranma | Varlığın zaman aşımıyla gücünü yitirip yıpranması | بلي formun eskimesini, رمم ise büsbütün toza dönüşmesini anlatır |
| دثر | Komşu | Silinme ve bozulma | Eserin veya aletin silinip bakımsız kalarak dökülmesi | دثر terk edilme neticesinde aşınmayı vurgular |
| حيي | Zıt | Hayat ve canlılık | Varlıkta diriliğin, hareketin ve bütünlüğün bulunması | رمم durumundaki cansız döküntünün zıddı olan diri varoluş halidir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رمم | Çürüyüp ufalanma ve döküntüyü onarma | Organik yapının unufak toza dönüşmesi ve bu kalıntıların toparlanması | Kesin |
| Latince | putresco, reficio | Çürümek; tamir etmek | Putresco organik çürümeyi, reficio ise kökün meremme (onarma) yönünü karşılar | Güçlü |
| İngilizce | decay, crumble, restore | Çürümek, ufalanmak, onarmak | Decay ve crumble kemiklerin unufak döküntüye dönüşmesini, restore ise ıslah boyutunu verir | Güçlü |
| Almanca | zerfallen, verwesen, ausbessern | Parçalanmak, çürümek, onarmak | Zerfallen unufak döküntüye dönüşmeyi, verwesen çürümeyi, ausbessern tamiri karşılar | Güçlü |
| Fransızca | tomber en ruine, pourrir, restaurer | Enkaza dönmek, çürümek, restore etmek | Tomber en ruine ufalanıp dökülmeyi, pourrir çürümeyi, restaurer toparlamayı ifade eder | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَمِيمٌ | Çürüyüp unufak olmuş kemik | İnsanın ölüm sonrası toprağa karışan iskelet kalıntıları ve dirilişin imkânı bağlamı; Yâsîn 36:78 |
| كَالرَّمِيمِ | Rüzgârın unufak ettiği kuru ekin ve enkaz döküntüsü | Âd kavmini helak eden kasırganın üzerinden geçtiği her şeyi ufalanmış toz haline getirmesi bağlamı; Zâriyât 51:42 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ba's ba'de'l-mevt (Öldükten sonra diriliş) | Dağılmış parçaların toplanması (cem'-i eczâ) ve çürümüş kemiklerin yeniden hayata döndürülmesi tartışması | Güçlü |
| Fıkıh | Taharet ve istinca hükümleri | Çürümüş kemik kalıntısıyla (رمة) taharetlenmenin necaset ve hürmet gerekçesiyle yasaklanması | Güçlü |
| Tefsir | Diriliş ve helak sahnelerinin tasviri | İnkârcıların çürümüş kemiği delil göstererek dirilişi reddetmesi ve rüzgârın helak edici tahribatı | Güçlü |
| Hadis | Taharet adabı ve teçhizat bakımı | Tezek ve kemikle taharet yasağı ile yıpranan alet ve silahların onarılması (termîm) tavsiyesi | Güçlü |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Diriliş (Ba's) inancı | Enkazdan ihya | Çözülmüş cevherin yeniden varlık kazanması | Dağılmış ve ufalanmış kalıntıların ilahi kudretle yeniden form bulmasını temellendirir | Kesin |
| İlmi | Fiziksel ve kimyasal çözünme | Entropi ve bozunma | Maddenin en yüksek düzensizlik ve ayrışma hali | Organik yapıların bağlarının koparak temel minerallere ve toz haline dönüşmesini açıklar | Güçlü |
| Siyasi | Kurumsal çöküş ve ıslah | Yozlaşma ve restorasyon | Dağılan toplumsal yapının onarılması | Kurumların yıpranıp işlemez hale gelmesi ve döküntülerin toparlanarak ıslah edilmesi (termîm) sürecidir | Muhtemel |
| İktisadi | Sermaye aşınması ve amortisman | Enkaz ve geri kazanım | Atıl döküntünün yeniden üretime kazandırılması | Değerini yitirmiş ve aşınmış varlıkların tamirle (meremme) yeniden iktisadi döngüye sokulmasıdır | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropik çözünme ve rekonstrüksiyon | Kapalı sistemlerde yapının bağlarının kopup mikro-parçacıklara ayrışması ve uygun enerjiyle yapının yeniden sentezlenmesi dinamiğidir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal anomi ve kurumsal restorasyon | Toplumsal bağların lif lif çözülerek bireysel kırıntılara ayrışması ve ardından bu döküntülerin yeni bir mutabakatla onarılmasıdır | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir biyolojik kokuşma olarak görmek; ufalanma, döküntü haline gelme ve onarma (termîm) boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | رميم, yalnızca yumuşak dokunun yok olması değil, bedenin en mukavim parçası olan kemiklerin dahi ufalanarak toza dönüşmesidir; buna rağmen bu durumun dirilişe engel teşkil etmemesidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çürümüş kemiğin mutlak yokluğa karıştığını varsayarak dirilişi aklen imkânsız görmek ve helak rüzgârının geride bıraktığı unufak enkazın ontolojik mahiyetini kavrayamamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın ölüm ve helak neticesinde ulaştığı en uç fiziksel çözülme sınırını (tozlaşmış kemik ve lif lif ayrılmış enkaz) tanımlayarak ilahi kudretin bu döküntüden hayat çıkarma gücünü gösterir |
| Hangi ayet groupsunda belirleyicidir? | Öldükten sonra dirilişin inkâr edildiği cedel ayetlerinde ve geçmiş kavimlerin kökten helakini tasvir eden ceza sahnelerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Maddi formun dağılmasını mutlak yok oluş zanneden materyalist indirgemeciliği ve çürümenin ilahi yaratma kudretine sınır teşkil ettiği yanılgısını düzeltir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamKemiklerin ve iplerin lif lif aşınıp çürüyerek ufalanması, toz haline gelmesi ve bu kırıntıların toplanıp onarılması.
- Soyut anlamBir yapının en uç parçalanma ve entropi evresine ulaşması; ardından bu döküntü durumunun yeni bir inşa veya diriliş için başlangıç maddesi teşkil etmesi.
- Sistematik karşılıkEnkaz haline gelmiş yapının çözülmesi ile onun toparlanarak yeniden form kazanması diyalektiğidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde başlangıçtaki bütüncül yapıyı, yapıyı ufalanma ve çürümeye götüren bozunma sürecini, ortaya çıkan unufak döküntü ve enkaz halini (رميم), bu döküntüyü toparlayıp yeniden varlık kazandıran ilahi ihya yahut beşeri onarım kuvvetini, ise yeniden inşa edilen canlı formu temsil eder.