جسم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-س-م2 sîga, 27 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زيدصفووَالْجِسْمِمولجسمخشبوسعسندأَجْسَامُهُمْأفكعدوصيحبسطبعث

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 27

▶ Ağı aç (3B)

جسم

ج - س - م

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Cesese yere uzanmş ağaç kütüğü demektir. Ceseme insan gövdesi demektir. Sonra bütün şekli olan varlıkların görüntüsü anlamındadır (cisim). “Beden” kısa zırh veya gömlek demektir. “Cisim” ise vücudun kol ve bacak dışında zırhın veya gömleğin kapladığı kısımdır. “Beden” ölüler için de kullanılır, “cisim” ise daha çok diriler için kullanılır. Beden kol ve bacaklardan ziyade etli kısımların adıdır. Cisim ise insanın bütününü kapsar.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cesese yere uzanmş ağaç kütüğü demektir. Ceseme insan gövdesi demektir. Sonra bütün şekli olan varlıkların görüntüsü anlamındadır (cisim). “Beden” kısa zırh veya gömlek demektir. “Cisim” ise vücudun kol ve bacak dışında zırhın veya gömleğin kapladığı kısımdır. “Beden” ölüler için de kullanılır, “cisim” ise daha çok diriler için kullanılır. Beden kol ve bacaklardan ziyade etli kısımların adıdır. Cisim ise insanın bütününü kapsar.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR844 harf
باب الجيم والسين والميم معهما س ج م، ج م س، ج س م، م ج س، س م ج مستعملات سجم: سَجَمَتِ العينُ تَسجُم سُجُوماً وهو قطران الدَّمع قلَّ أو كثُرَ، وكذلك المطرُ. ودمع ساجِمٌ ومسجُومٌ، وسَجَمته العين سَجماً، ولا يقال: أسجَمته العينُ. والسَّجمُ: الدَّمعُ. جسم: الجِسمُ يجمع البدن وأعضاءه من الناس والإبل والدَّوابِّ ونحوه ممّا عظم من الخلق الجسيم، والفعل: جَسُمَ جَسامةً. والجُسامُ يجري مَجرَى الجَسيمِ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR641 harf
قال أبو زيد: الجِسْمُ والجُسْمانُ: الجَسَدُ، والجُثْمانُ: الشخصُ. قال: وجماعة جُِسمِ الإنسان أيضاً يقال له الجُسْمانُ. وقد جَسُمَ الشيءُ، أي عَظُمَ، فهو جَسيمٌ وجُسامٌ بالضم. والجِسام بالكسر: جمع جَسيم. أبو عبيدة: تَجَسَّمْتُ فلاناً من بين القوم، أي اخترته، كأنَّك قصدتَ جسمَهُ، كما تقول: تَأَيَّيْتُهُ، أي قصدت آيَتَهُ وشخصَه. وأنشد: تَجَسَّمَتْهُ من بينهنّ بمُرْهَفٍ وتَجَسَّمْتُ الأرضَ، إذا
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.729 harf
ج س م جسم ، جمس ، سجم ، سمج ، مجس : مستعملة . جسم : قال الليث : الجِسمُ يَجْمَعُ البَدَنَ وأعضاءَهُ من الناس والإبلِ والدَّوابِّ ونحو ذلك مما عَظُمَ من الخَلق الجسيم . والفِعلُ : جَسُمَ يَجْسُمُ جَسَامَةً . ويقال : جُسَامٌ وجَسِيمٌ بمعنى واحد . وأنشد : أنعتُ عَيْراً سَهْوَقاً جُسَاما قال : والجُسْمَانُ : جسِمُ الرجُل ، يقال : إنه لَنَحيفُ الجُسمَانِ . وقال غيره : جُسْمَانُ الرَّجُلِ ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.555 harf
(باب الجيم والسين وما يثلثهما) (جسم) الجيم والسين والميم يدلُّ على تجمُّع الشيء. فالجسم كلُّ شخصٍ مُدْرَكٍ. كذا قال ابن دريد(1). والجَسيم: العظيم الجِسم، وكذلك الجُسام. والجُسْمان: الشخص.‏ (جسأ) الجيم والسين والهمزة يدلُّ على صلابةٍ وشدّة. يقال جَسَا الشيءُ، إذا اشتدَّ، وجَسَأ أيضاً بالهمزة. وجَسَأَتْ يدُه إذا صَلُبت.‏ (جسد) الجيم والسين والدال يدلُّ على تجمُّع الشيء أيضاً واشتدادِه. من ذلك
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR320 harf
- الجسم: ما له طول وعرض وعمق، ولا تخرج أجزاء الجسم عن كونها أجساما وإن قطع ما قطع، وجزئ ما قد جزئ. قال الله تعالى: ﴿وزاده بسطة في العلم والجسم﴾ [البقرة/247]، ﴿وإذا رأيتهم تعجبك أجسامهم﴾ [المنافقون/4] تنبيها أن لا وراء الأشباح معنى معتد به، والجسمان قيل: هو الشخص، والشخص قد يخرج من كونه شخصا بتقطيعه وتجزئته بخلاف الجسم.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR438 harf
ج س م رجل جسيم وفيه جسامة‏.‏ وتقول‏:‏ رجال جسام ووجوه وسام وما فيهم حسام‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أمر جسيم وهو من جسام الأمور وجسيمات الخطوب‏.‏ وتجسمت الأمر‏:‏ ركبت جسيمه ومعظمه‏.‏ وفلان يتجشم المجاشم ويتجسم المعاظم‏.‏ قال الراعي‏:‏ رأيت الكلب كلب بني كليـب تجسم حول دجلة ثم هابا وتجسموا من العشيرة رجلاً فأرسلوه أي اختاروا أكبرهم‏.‏ وتجسموا من الإبل ناقة فانحروها‏.‏ وتجسم في عيني كذا‏:‏ تصور‏.‏
Maddenin bağlantısı

ج س م رجل جسيم وفيه جسامة‏.‏ وتقول‏:‏ رجال جسام ووجوه وسام وما فيهم حسام‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أمر جسيم وهو من جسام الأمور وجسيمات الخطوب‏.‏ وتجسمت الأمر‏:‏ ركبت جسيمه ومعظمه‏.‏ وفلان يتجشم المجاشم ويتجسم المعاظم‏.‏ قال الراعي‏:‏ رأيت الكلب كلب بني كليـب تجسم حول دجلة ثم هابا وتجسموا من العشيرة رجلاً فأرسلوه أي اختاروا أكبرهم‏.‏ وتجسموا من الإبل ناقة فانحروها‏.‏ وتجسم في عيني كذا‏:‏ تصور‏.‏ وتجسم فلان من الكرم وكأنه كرم قد تجسم‏.‏

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.464 harf
الجِسْمُ: جماعة البَدَنِ أو الأعضاء من الناس والإبل والدواب وغيرهم من الأنواع العظيمة الخَلْق، واستعاره بعض الخطباء للأعراض فقال يذكر عِلْم القَوافي: لا ما يتعاطاه الآن أَكثر الناس من التَّحَلي باسمه، دون مباشرة جَوْهَره وجِسْمه، وكأَنه إنما كَنى بذلك عن الحقيقة لأن جِسْم الشيء حقيقةٌ واسْمه ليس بحقيقة، ألا ترى أن العَرَض ليس بذي جِسْمٍ ولا جَوْهَرٍ إنما ذلك كله استعارة ومَثَلٌ؟ والجمع أَجْسامٌ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR333 harf
* ج س م * أبو زيد * الجِسْمُ * الجسد وكذا * الجُسْمانُ * و * الجُثْمانُ * وقال الأصمعي الجسم والجسمان الجسد والجثمان الشخص وقال جماعة جسم الإنسان أيضا يقال له الجسمان مثل ذئب وذؤبان وقد * جَسُمَ * الشيء أي عظم فهو * جَسِيمٌ * و * جُسَامٌ * بالضم وبابه ظرف و * الجِسَامُ * بالكسر جمع * جَسيمٍ * وتجسم من الجسم و * جاسِمٌ * قرية بالشام
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.674 harf
| | ( الجِسْمُ ، بالكَسْرِ : جَماعَةُ البَدَنِ | أو الأَعْضَاءِ . ومن النّاسِ ) والإِبلِ | والدَّوابِّ ( وسائِرِ الأَنْواع : العَظِيمَةُ | الخَلْقِ ، كالجُسْمان بالضَّمّ ) . قال أبو | زَيْدٍ : الجِسْمُ : الجَسَدُ ، وَكَذلِكَ | الجُسْمان . والجُثْمانُ : الشخص ، | ويُقال : إِنَّه لَنَحِيفُ الجُسْمانِ . وقال | بعضُهم : إِنَّ الجُثْمانَ والجُسْمانَ | واحدٌ . وقال الراغِبُ : الجِسْمُ : ما له | طُولٌ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.591 harf
جَسُمَ 1 جَسُمَ جسم , (S, Msb, K, &c.,) aor. جَسُمَ , (K,) inf. n. جَسَامَةٌ, (Msb, TA,) He, or it, (a thing, S,) was, or became, great, or large: (S, K:) or so جَسِمَ, aor. جَسَمَ , inf. n. جَسَمٌ: and the former, it (a thing) was, or it, was, or became, great, big, or bulky: (Msb:) or he, or it, was, or became, great, or large, in body: (KL:) or he, or it, was, or became, corpulent; or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR725 harf
جَسِمَ جَسِمَ A ( n. ac. جَسَم 4 ) جَسُمَ U ( n. ac. جَسَاْمَة 22t ) a. Was, became big, large, bulky, corpulent. جَسَّمَ جَسَّمَ II , a. Made big, large &c. b. Rendered corporeal; embodied, incorporated. c. Enlarged; exaggerated. تَجَسَّمَ تَجَسَّمَ V , a. see I . b. Was, became incarnate, corporeal; was embodied, incorporated. جِسْم جِسْم 2 , ( pl. جُسُوْم 27 , أَجْسَاْم 38 ), a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.928 harf
جسم جَسُمَ - يَجْسُمُ - جِسْم - أَجْسَام جَسُمَ - يَجْسُمُ + الشيء أو الكائن: صار له "جسم": صار له بناء مادي محسوس يمكن رؤيته والتفاعل معه جِسْم: اسم فعل " جَسُمَ - يَجْسُمُ ":وهو أيضاً ما يكون بفعل " جَسُمَ - يَجْسُمُ ": البناء المادي المحسوس لكائن أو شيء: وهو اصطلاحاً: الجسد الحي الذي يكون فيه استجابة ومظاهر الحياة والإرادة وآثار الروح
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler27 mücavir (41 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خشب

    1 ortak ayet · Haşeb (hı) : “Hatab” odun demektir

  2. سند

    1 ortak ayet · “Sindiyan” palamut, pelit, meşe ağacı demektir

  3. طالوت

    1 ortak ayet · Talut

  4. صيح

    1 ortak ayet · Sayha(sin) düzlüğe akıp yayılan sudur, bağırdığı zaman…

  5. صفو

    1 ortak ayet · Seçip ayırdı

  6. حذر

    1 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  7. بسط

    1 ortak ayet · Bisat kilim demektir

  8. عجب

    1 ortak ayet · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir

  9. أفك

    1 ortak ayet · Fek alt veya üst çene demektir

  10. وسع

    1 ortak ayet · “Sunv’a” tas demektir

  11. زيد

    1 ortak ayet · Zade : Azık demektir

  12. بعث

    1 ortak ayet · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: أَجْسَامُهُمْ
  1. وَإِذَا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ وَإِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ …

    Onların gövdeleriOnlara baktığında; gövdeleri hoşuna gider, konuşurlarsa; sözlerini dinlersin. Onlar giydirilmiş odunlar gibidir. Her gürültüyü kendi aleyhlerinde sanırlar. Düşman onlardır, sakın onlardan. Allah, canlarını alsın. Nasıl olup da döndürülüyorlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجسم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجسد, بدن, شخص
Zıt Kökروح
Çekirdek Özet 1Maddi parçaların bir araya gelerek üç boyutlu, hacimli, heybetli ve yoğun bir kütle oluşturması
Çekirdek Özet 2İnsanın dışarıdan algılanan, heybet, güç veya salt görsel kütle oluşturan fiziki varlığı ve beden kütlesi
Çekirdek Özet 3İçerikten (ruh, ilim, ahlak) bağımsız olarak hacim ve görünürlük kazanan maddi taşıyıcı yapı
Kritik Hata RiskiKökün salt modern fizik terimi olan soyut cisim anlamıyla sınırlandırılıp canlılık, hacim ve heybet taşıyan organik beden bağlamının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جسElle dokunarak yoklama, bir varlığın sertliğini, yoğunluğunu ve dış sınırlarını hissetme; bu çekirdek جسس kökünde gizlice araştırma ve yoklama, جسد kökünde somut dokunulabilir katı ceset anlamında belirirمSona gelen mim harfinin kattığı toplanma, tamamlanma ve kuşatıcılık niteliğiyle, dokunulan maddenin üç boyutlu bir hacim, bütüncül bir kütle ve heybetli bir gövde haline gelmesini sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplanıp yükselmeMaddenin bir araya gelerek taşınabilir bir yük ve kütle oluşturması, ağırlık kazanması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, dikey yapıParçaların birbirine tutunarak iskelet ve çatı oluşturması, formun dağılmadan ayakta durması
مSu; akış, toplanma, derinlik, kütlesel hacimMaddi bileşenlerin birleşip dolgunluk, hacim ve sınırları belirgin bir yoğunluk kazanması
جسمTaşınan yükün sağlam bir iskelet etrafında toplanıp hacimli bir kütle oluşturmasıParçaların birleşerek uzayda yer kaplayan, dışarıdan algılanabilen ve heybet hissi veren üç boyutlu somut bir varlık biçimine dönüşmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCanlının kollar, bacaklar ve tüm organlarıyla birlikte etli, kemikli ve hacimli beden kütlesinin tamamı; bir nesnenin iriliği ve göze çarpan dolgun hacmi
Cahiliye şiiri kullanımıRâî en-Nümeyrî şiirinde kökü bir şeyi büyüklüğüyle bütünüyle kuşatıp kavramak anlamında kullanır: رأيت الكلب كلب بني كليب / تجسم حول دجلة ثم هابا
Erken Arapça kullanımKlasik hitabet ve erken dönem nesrinde bir meselenin en ağırlıklı, en büyük ve en cüsseli kısmını yüklenmek anlamında تجسم الأمر deyimi ve iri yapılı hecin devesi için جسيمة nitelemesi yaygın olarak kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça جسم kökü, merkezi Sami dillerinde somut beden kütlesi, irilik ve hacim anlam alanıyla karakterizedir. Kökün ilk iki konsonantı olan جس çekirdeği, Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) dokunma, temas etme, katı nesneleri elle hissetme kökleriyle semantik akrabalık taşır. İbranicede gešem (גֶּשֶׁם) kelimesi somutlaşma, kütlesel yağmur ve maddi varlık kazanma yönünde bir semantik gelişim gösterirken, geç dönem İbranicesinde ve Orta Çağ felsefi İbranicesinde Arapça felsefe çevirilerinin etkisiyle doğrudan cisim ve madde karşılığında kullanılmıştır. Süryanicede gšam (ܓܫܡ) kökü dokunulabilir ve cismani olma durumunu ifade eder. Arapçada bu kök, salt bir dokunma duyusundan öteye geçerek uzayda yer kaplayan, et ve kemikten oluşan canlı gövdesini ve özellikle büyüklük, irilik ve heybet (cesamet) vasfını merkeze alacak şekilde zenginleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجسم kökünden türeyen kelimelerMaddenin toplanması, irileşmesi ve uzayda belirgin bir hacim kazanması; cüsseli insan ve deve için kullanılırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gešem, Süryanice gšamKatılaşma, yağmurun yoğun kütle halinde inmesi, dokunulabilir fiziki varlık ve gövdeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanBelirgin bir dış dil ailesi ilişkisi belgelenmemiştir; Sami içi morfo-semantik gelişimdirMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جسمAnlamlıToplanmak, kütle ve hacim kazanmakÜç boyutlu gövde, iri cüsse ve heybetli bedensel yapıHedef kök; Kur'an'da geçer
جمسAnlamlıKatılaşmak, donmak, pıhtılaşmakSıvı veya yağın soğuyup koyulaşarak kütle haline gelmesiHedef kökle katılaşma ve kütleleşme ortak çekirdeğini paylaşır
سجمAnlamlıAkmak, dökülmekSuyun veya gözyaşının kesintisiz ve bolca akmasıKütlenin dağılması ve akışkanlık yönünde zıtlaşan dinamik
سمجAnlamlıÇirkin ve kaba olmakGöze veya zihne nahoş gelen, uyumsuz ve zarafetten yoksun yapıBiçimsiz ve estetikten yoksun cüssesel kabalık ilişkisi
مجسAnlamlıAteşe tapmak, Mecusi olmakAteşperestlik kültüne ve Mecusi fırkasına intisap etmekKur'an'da isim formuyla yer alır; yabancı kökenli isimleşme
مسجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde kullanımına dair güvenilir müstakil kök verisi yokturKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel veya terk edilmiş kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جسمMerkezMaddi gövde ve hacimCanlı, hareketli, hacimli ve dışarıdan heybeti algılanan bütüncül bedenOrganların bir araya gelmesiyle oluşan üç boyutlu kütle
جسدKomşuCansız veya hareketsiz bedenRuhsuz gövde, heykel, donuk suret veya kanı çekilmiş figürCanlılık ve ruh taşımayan maddi kalıp için kullanılır
بدنKomşuBedenin etli ve zırh örten kısmıKol ve bacaklar haricinde gövdenin etli kısmı veya yaşlılıkla irileşen yapıHayati organları barındıran zırh altı gövde kütlesi
شخصKomşuGörünür silüet ve bireyUzaktan seçilen, dikey duran ve gözle ayırt edilen fert görüntüsüCüsseden ziyade uzaktan dikkati çeken ferdi silüet
روحZıtCanlılık ilkesi ve gayrimaddi özMaddi olmayan, hacim ve kütle taşımayan ilahi hayat ve şuur nefhasıCismin tersine uzayda yer kaplamayan manevi cevher

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجسمCisim, gövde, hacimli kütleOrganik canlı bedeni ve uzayda boyutları olan her türlü somut kütleKesin
LatincecorpusBeden, gövde, somut kütleHem canlı organizmayı hem de bir araya gelmiş maddesel veya kurumsal bütünlüğü karşılarKesin
İngilizcebody, physical frameBeden, gövde, fiziki yapıCanlı bedenini ve fiziksel kütleyi karşılar; ancak Arapçadaki heybet ve cesamet vurgusu ek sıfat gerektirirGüçlü
AlmancaKörper, LeibCisim, beden, canlı vücutCanlı ve organik yönü Leib, fiziki ve uzamsal yönü Körper kelimesiyle karşılanırGüçlü
FransızcacorpsBeden, cisim, kütleLatince kökenli olup canlı bedenini ve maddesel nesneleri bütün yönleriyle ifade ederKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَالْجِسْمِHükümdarlık ve liderlik için liyakat sağlayan bedensel güç, heybet ve dayanıklılıkTâlût'un hükümdarlığa seçilmesinde ilimle birlikte fiziki yeterliliğin ve cüsseli dayanıklılığın zikredildiği bağlam (Bakara 2:247)
أَجْسَامُهُمْDış görünüşüyle göz alıcı, cüsseli ve heybetli fakat içi kof, ahlaki ve ruhi derinlikten yoksun bedenMünafıkların dış heybetlerinin ve gösterişli cüsselerinin aldatıcılığını tasvir eden bağlam (Münâfikûn 63:4)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMadde, cevher ve âlemin yaratılmışlığı teorisiAllah'ın cisim olmaktan (tecsîm) tenzih edilmesi; cismin cevherlerin birleşmesinden oluşan en, boy ve derinlik sahibi sonlu varlık olarak tanımlanmasıSoyut uzamsal hacim ve bileşik madde
FıkıhHükümdarlık, imamet ve ibadet ehliyetiLiderlikte fiziki kusursuzluk, düşmana karşı caydırıcılık ve beden bütünlüğünün ceza hukukundaki karşılığıFonksiyonel fiziki sağlamlık ve beden bütünlüğü
TefsirTâlût kıssası ve münafıkların nitelikleriCismin tek başına bir değer taşımadığı, ilim ve imanla desteklenmediğinde kof bir kütleden ibaret kaldığı vurgusuDış görünüş ile iç liyakat arasındaki zıtlık
Hadisİnsan tabiatı, ahlak ve yaratılış tasvirleriAllah'ın suretlere ve cisimlere değil kalplere ve amellere baktığı ilkesi üzerinden cismani heybetin ikincilliğiŞekilsel ve fiziki varlığın amele nispetle konumu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve varlık hiyerarşisiMaddi taşıyıcı kapRuhun ve emanetin yeryüzündeki fiziki taşıyıcısıDin sisteminde cisim kendi başına amaç değil, ilahi teklifin icra edildiği geçici maddi kalıptırKesin
İlmiFiziksel varlık ve tabiat felsefesiÜç boyutlu kütleÖlçülebilir, tartılabilir ve incelenebilir nesne alanıİlmi araştırmanın doğrudan temas ettiği, boyut ve kütleye sahip somut fenomenler dünyasıKesin
SiyasiLiderlik, ordu ve caydırıcılıkFiziki heybet ve kudretOtoritenin görsel ve pratik güç göstergesiSiyasette liderin ve ordunun cüssesi, düşmana karşı psikolojik üstünlük ve caydırıcılık vasıtasıdırGüçlü
İktisadiEmek gücü ve somut sermayeFiziki iş gücü ve maddi emtiaÜretim sürecine fiilen katılan bedensel kapasite ve hacimli malİktisadi değer üretiminde insanın fiziki gücü ve hacim kaplayan somut malların varlığıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeometrik katı ve kütleÖklid uzayında üç boyuta (uzunluk, genişlik, derinlik) sahip olan ve eylemsizlik kütlesi bulunan kapalı hacimlerKesin
Beşeri bilimlerKurumsal yapı ve teşkilat gövdesiBir fikrin veya ideolojinin soyutluktan çıkıp kadrolar, binalar ve kurallar bütünüyle somut bir tüzel kişilik kazanmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fizik bilimindeki cansız, soyut ve mekanik cisim kavramına indirgeyerek kelimenin Kur'an'daki canlı, heybetli insan bedeni anlamını ıskalamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem liderlikte gereken bedensel caydırıcılık ve gücü hem de ruhsuz münafıkların dışarıdan göz kamaştıran aldatıcı gösterişini ifade eden canlı beden yapısıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen cisim ifadelerini soyut bir nesne gibi algılamak, Tâlût'a verilen fiziki kabiliyetin ve münafıkların dış cüsselerinin psikolojik ve siyasi etkisini anlamayı engeller

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insanı değerlendirirken dış görünüş, hacim ve fiziki kuvvet ile içsel liyakat, ilim ve iman arasındaki hassas dengeyi nasıl kurduğunu gösterdiği için temel bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İktidar ve liderlik şartlarının anlatıldığı siyaset ayetlerinde (Bakara 2:247) ve içi boş gösteriş sergileyen nifak psikolojisinin tasvir edildiği ayetlerde (Münâfikûn 63:4) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yalnızca bedensel iriliğin ve dış heybetin bir üstünlük vesilesi sayıldığı kabileci veya materyalist yanılgıyı düzeltir; cismin ancak ilim ve ahlak ile birleştiğinde gerçek bir değer taşıdığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMaddi parçaların birleşmesiyle oluşan üç boyutlu, hacimli, ağırlıklı ve gözle görülür canlı veya cansız kütle.
  • Soyut anlamBir ilkenin, potansiyelin veya niteliğin dış dünyada somutlaşarak algılanabilir bir güç ve görünürlük kazanması.
  • Sistematik karşılıkİnsanın dış dünyaya temas eden, eylemlerini gerçekleştiren ve görsel etki üreten maddi taşıyıcı donanımı.
  • LaTeX modeliV=∭Ωdxdydz  ⟹  Φ(V,K)=V⋅K
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki V sembolü, uzaydaki üç boyutlu diferansiyel elemanların hacim integraliyle birleşmesinden doğan somut cisim kütlesini temsil eder. Ω sınırlandırılmış maddi alanı simgeler. Φ fonksiyonu cismin nihai değer ve etki düzeyini gösterir. K ise cisme eşlik eden içsel niteliği (ilim, ruh veya ahlak) sembolize eder. Eğer K sıfır olursa, kütle ne kadar büyük olursa olsun (V→∞) nihai değer anlamsızlaşır; bu da münafıkların kof heybetini matematiksel olarak ifade eder. K pozitif ve yüksek olduğunda ise Tâlût örneğindeki meşru güç ve liyakat hasıl olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج