شخص

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-خ-ص2 sîga, 14 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يومكونقربحسبألهشخصغفلعملبصرتَشْخَصُحققويلوعدكفر

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 14

▶ Ağı aç (3B)

شخص

ش - خ - ص

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Donakalan

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR424 harf
باب الخاء والشين والصاد معهما ش خ ص مستعمل فقط شخص: الشَّخْسُ: سواد الإنسان إذا رأيته من بعيد، وكل شيء رأيت جسمانه فقد رأيت شخصه، وجمعه: الشُّخوص والأشخاص. والشُّخوص: السير من بلد، إلى بلد وقد شَخَصَ يَشْخَصُ شُخُوصَاً، وأَشْخَصْتُه أنا. وشَخَص الجرح: ورم. وشَخَص ببصره إلى السماء: ارتفع. وشَخَصَتِ الكلمة في الفم. إذا لم يقدر على خفض صوته بها. والشَّخيصُ: العظيم الشَّخْصِ، بين الشَّخاصة. وأشخصتُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR546 harf
الشَخْصُ: سواد الإنسان وغيره تراه من بعيد. يقال: ثلاثة أَشْخُصٍ، والكثير شُخوصٌ وأَشْخاصٌ. وشَخُصَ الرجلِ بالضم، فهو شخيصٌ، أي جِسيمٌ والمرأةُ شَخيصَةٌ. وشَخَصَ بالفتح شُخوصاً، أي ارتفع. يقال: شَخَصَ بصرهُ، فهو شاخِصٌ، إذا فتح عينيه وجَعلا لا يَطرِف. ويقال للرجل إذا وَرَد َ عليه أمرٌ أقلقه: شُخِصَ به. وشَخَصَ من بلدٍ إلى بلدٍ شُخوصاً، أي ذهب. وأَشْخَصَهُ غيره. وقولهم: نحن على سفر قد أَشْخَصْنا،
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.937 harf
ح ش ص شخص استعمل من وجوهه : ( شخص ) . شحص : قال الليث : الشّحْصاءُ : الشاة التي لا لبن لها . أبو عُبيد عن الأصمعي : الشَّحاصَة والشَّحَص جميعاً : التي لا لبن لها ، والواحدة والجميع في ذلك سواء . شَمِر : جمع شَحَص أشْحُص ، وأنشد : بأَشْحُص مُسْتَأْخِر مَسافدُه العَدَبَّس الكِنانِّي : الشحَصُ : التي لم يَنْزُ عليها الفحل قط . وقال الكسائي : إذا ذهب لبن الشاةِ كلُّه فهو شَحْص . وفي ( النوادر ) يقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.170 harf
(باب الشين والخاء وما يثلثهما) (شخر) الشين والخاء والراء. الأصل الصحيح يدلُّ على صوت. وقد حُكِيت فيه كلمةٌ أخرى إِنْ صحَّتْ. فالأصل الشَّخير: تردُّدُ الصَّوت في الحَلْق. ويقال الشَّخير: رفْع الصوت بالنّخْر. وهذا مشهورٌ. والكلمة الأخرى قولهم إنَّ الشَّخير ما تحاتَّ من الجَبَل، إِذا وَطِئَتْه الأقدام. قال الشاعر: بنُطفةِ بارقٍ في رأسِ نِيقٍ *** مُنيفٍ دونَها منه شَخير([1])(شخز) الشين والخاء
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR209 harf
- الشخص: سواد الإنسان القائم المرئي من بعيد، وقد شخص من بلده: نفذ، وشخص سهمه، وبصره، وأشخصه صاحبه، قال تعالى: ﴿ليوم تسخص فيه الأبصار﴾ [إبراهيم/42]، ﴿شاخصة أبصار الذين كفروا﴾ [الأنبياء/97]، أي: أجفانهم لا تطرف.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR656 harf
ش خ ص رأيت أشخاصاً وشخوصاً وامرأة شخيصة كقولك‏:‏ جسيمـة‏.‏ وشخـص مـن مكانـه وأشخصته‏.‏ ومن المجاز‏:‏ شخّص الشيء إذا عينه وشيء مشخص وشخص بصر الميت وشخص إليـك بصـري والأبصار نحوك شاخصة وشواخص وتقول‏:‏ سمعت بقدومك فقلبي بين جناحيّ راقص وبصري تحت حجاجيّ شاخص‏.‏ وشخص بفلان إذا ورد عليه أمـر أقلقـه‏.‏ وأشخـص فلـان بفلـان إذا اغتابه‏.‏ وأشخصت له في المنطق إذا تجهمته ومنطق شخيص‏:‏ فيه تجهم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.182 harf
الشَّخْصُ: جماعةُ شَخْصِ الإِنسان وغيره، مذكر، والجمع أَشْخاصٌ وشُخُوصٌ وشِخاص؛ وقول عمر بن أَبي ربيعة: فكانَ مِجَنِّي، دُونَ مَنْ كنتُ أَتّقي، ثَلاثَ شُخُوصٍ: كاعِبانِ ومُعْصِرُ فإِنه أَثبت الشَّخْصَ أَراد به المرأَة. والشَّخْصُ: سوادُ الإِنسان وغيره تراه من بعيد، تقول ثلاثة أَشْخُصٍ. وكلّ شيء رأَيت جُسْمانَه، فقد رأَيتَ شَخْصَه. وفي الحديث: لا شَخْصَ أَغْيَرُ من اللّه؛ الشَّخْص: كلُّ جسم له
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR263 harf
* ش خ ص * * الشَّخْصُ * سواد الإنسان وغيره تراه من بعيد وجمعه في القلة * أشْخُصٌ * وفي الكثرة * شُخُوصٌ * و * أَشْخَاصٌ * و * شَخَصَ * بصره من باب خضع فهو * شَاخِصٌ * إذا فتح عينيه وجعل لا يطرف و * شَخَصَ * من بلد إلى بلد أي ذهب وبابه خضع أيضا و * أَشْخَصه * غيره
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.587 harf
الشخص : سواد الإنسان وغيره تراه من بعد، وفي الصحاح: من بعيد. ج في القليل أشخص، و في الكثير شخوص، وأشخاص ، وفاته: شخاص. وذكر الخطابي وغيره أنه لا يسمى شخصا إلا جسم مؤلف له شخوص وارتفاع. وأما ما أنشده سيبويه لعمر بن أبي ربيعة: فكان نصيري دون من كنت أتقي ثلاث شخوص كاعبان ومعصر فإنه أراد ثلاثة أنفس. وفي الحديث لا شخص أغير من الله . قال ابن الأثير: الشخص: كل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.906 harf
شَخَصَ 1 شَخَصَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. شَخَصَ , (A, Msb, K,) inf. n. شُخُوصٌ, (S, Msb, K,) He, or it, rose; or became raised, or elevated. (S, A, Msb, K.) ― -b2- [Hence,] It (a star) rose. (K.) And شَخَصَ لَهُ شَخْصٌ [A figure seen from a distance rose to his view]. (TA in art. زول.) ― -b3- شَخَصَ بَصَرُهُ (S, Mgh, Msb, K, [in some copies of the K, بَصَرَهُ, but this occurs afterwards in that
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.091 harf
شَخَصَ شَخَصَ A ( n. ac. شُخُوْص 27 ), a. Rose; came into view, appeared. b. Swelled. c. Stared at. d. [ Min & Ila ], Went from....to. شَخُصَ شَخُصَ U ( n. ac. شَخَاْصَة 22t ), a. Was big, corpulent. شَخَّصَ شَخَّصَ II , a. Made clear, distinct; determined, defined. b. Individuated. c. [ coll. ], Gave a representation of a drama, performed a play. أَشْخَصَ أَشْخَصَ IV , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.993 harf
شخص شَخَصَ - يَشْخَصُ - شَاخِص - شَاخِصَة شَخَصَ - يَشْخَصُ + الكائن أو الشيء: يرتفع ويصعد نحو الأعلى شَخَصَ - يَشْخَصُ + البصر: تتحرك كرة العين نحو الأعلى، ثم تبقى على وضعها ثابتة وهي تنظر إلى أعلى، وخاصة في حال الرعب والترقب شَاخِص: اسم فاعل صفة مشبهة من " شَخَصَ - يَشْخَصُ " شَاخِصة: مؤنث " شَاخِص" {واقترب الوعد الحق فإذا هي شاخصة أبصار
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler14 mücavir (25 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غفل

    2 ortak ayet · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir

  2. بصر

    2 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  3. ظلم

    2 ortak ayet · Zalimler

  4. ويل

    1 ortak ayet · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

  5. قرب

    1 ortak ayet · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  6. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  7. وعد

    1 ortak ayet · “Va’id” yağmur bulutu demektir

  8. أخر

    1 ortak ayet · Uhur ense demektir

  9. حقق

    1 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  10. عمل

    1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  11. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  12. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ

    DonakalırZalimlerin yaptıklarından Allah’ı gafil sanma. Onları sadece gözlerin dehşetle belireceği bir güne kadar tehir etmektedir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشخص
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنظر, بصر, طرف, لمح
Zıt Kökطرف
Çekirdek Özet 1Uzaktan karaltı halinde belirmek, yükselmek, dikilip hareket edemeyecek şekilde donakalmak
Çekirdek Özet 2Büyük dehşet ve azap anında göz kapaklarının kapanamayarak yukarı dikilmesi ve bakışın donması
Çekirdek Özet 3Algı aygıtının şok karşısında işlevsel esnekliğini yitirip tek bir noktaya sabitlenerek kilitlenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca modern dildeki «şahıs/kişi/birey» anlamıyla sınırlayıp Kur'an'daki bakışın donakalması ve dehşetle kilitlenmesi boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شخAkma, sızma, belirme veya fışkırma gibi bir çıkış hareketi; nitekim شخب süt veya kanın fışkırarak uzaması, شخم kokunun açığa çıkıp değişmesi köklerinde görülürصÇıkış ve belirme hareketine katılık, sabitlik ve somut bir cisim olarak dikilip yükselme boyutu katarak gözün veya cüssenin bir noktada donup kalmasını sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; keskinlik, yararak çıkma, ayrışmaÇevreden ayırt edilerek belirginleşen bir silüetin veya hareketin başlangıcı
خÇit veya duvar (türetme imge); korunak, sınır, yoğunlaşmaBeliren formun sınırlarının toparlanıp yoğun bir hacim kazanması
صOlta veya bitki; yakalama, düğümlenme, dikilmeHareketin yukarıya doğru dikilerek sabitlenmesi, kilitlenip tutulması
شخصSilüetin sınırlanıp tek bir noktada dikilerek kilitlenmesiUfukta beliren karaltının veya şok anında yukarı dikilen bakışın bir noktaya çakılıp donakalması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇölde veya açık arazide uzaktan beliren yüksek insan karaltısı, cisim ve gövdenin yükselerek görünür hale gelmesi; ayrıca atılan okun hedefi aşarak yukarıdan geçmesi ve gözün kırpılamayacak şekilde yukarı dikilip kalması
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi İmrüülkays'a nispet edilen kullanımlarda ve erken dönem bedevi tasvirlerinde uzaktan seçilen kabile karaltıları ve silüetleri için شَخْص veya cüsseli kimseler için شَخِيص nitelemesi aktarılmaktadır
Erken Arapça kullanımÖmer b. Ebî Rebîa şiirinde korunma vesilesi olan karaltıları tasvir ederken فكانَ مِجَنِّي دُونَ مَنْ كنتُ أَتّقي / ثَلاثَ شُخُوصٍ كاعِبانِ ومُعْصِرُ mısralarıyla kökü insan gövdesi ve silüeti anlamında kullanmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça شخص kökü, klasik sözlük geleneğinde temel olarak bir şeyin yükselmesi, uzaktan bir gövde veya karaltı olarak seçilmesi ve gözün kırpılmaksızın dikilip kalması anlam dairesinde kurulmuştur. Diğer Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kök dizilimiyle birebir morfolojik soydaşlıklar son derece sınırlıdır; kökün asıl belirginleştiği alan, Kuzeybatı Sami dillerindeki beliriş, yükseliş ve cismaniyet ifade eden kök kümeleriyle kavramsal örtüşmeleridir. Arapça içi gelişimde somut cisim ve gövde anlamındaki شَخْص kelimesi, nesnenin ufukta yükselip belirmesi (شُخُوص) ve bakışın korkudan faltaşı gibi açılarak donması eylemini (شَخَصَ البَصَرُ) aynı fiziksel dikilme ve kabarma matrisinde birleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشخص kökünün yükselme, kabarma ve sabit dikilme anlamıBir cismin uzaktan karaltı halinde yükselmesi ile gözün dehşet anında yukarı dikilip kırpılmaksızın donakalması arasındaki somut hareket ortaklığıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBelirme, yükselme ve gövdeleşme semantiğiKlasik İbranice ve Süryanicede birebir fonetik eşdeğeri sınırlı olup, Arapçada cisim ve donakalan bakış üzerine özelleşmiştirMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda güvenilir ve doğrulanabilir doğrudan kökdeş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شخصAnlamlıYükselmek, uzaktan belirmek, donakalmakCismin silüet olarak yükselmesi veya gözün dehşetle yukarı dikilip kilitlenmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
شصخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
خشصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
خصشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
صشخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
صخشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شخصMerkezBakışın dikilip kilitlenmesiKorku veya dehşet sebebiyle göz kapaklarının kapanamayarak bakışın yukarı donakalmasıYükselme, beliriş ve donma eksenli dikilme
نظرKomşuİnceleme ve bekleme amaçlı bakışBir şeyi anlamak, kavramak veya sonucunu beklemek üzere bilinçli yönelmeZihinsel yöneliş içeren dinamik bakış
بصرKomşuİdrak ve görme yetisiGözün nesneyi açıkça seçmesi ve algılamasıGörme duyusunun işlevsel faaliyeti
لمحKomşuAnlık ve hızlı bakışGözün bir şeye hızla çarpıp geri çekilmesiŞimşek hızıyla kısa süreli bakış
طرفZıtGöz kapağını kırpma ve bakışı çevirmeGöz kapağının olağan hareketiyle açılıp kapanması veya bakışın serbestçe yön değiştirebilmesiشُخُوص halindeki gözün kırpılamamasına karşın gözü kırpabilme esnekliği

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشخصYükselmek, belirmek, dikilip donakalmakCismin uzaktan yükselip görünmesi ve göz kapağının dehşetten kapanamayarak yukarı dikilmesiKesin
LatinceRigere, stupeo, spectrumSertleşip donakalmak, taş kesilmek, silüetBakışın dehşetle tek bir noktaya kilitlenip donmasını ve beliren karaltıyı karşılarGüçlü
İngilizceStare fixedly, gaze in horror, person / figureDehşetle dikilip kalmak, donakalmak, silüetGözün kırpılmaksızın korkuyla kilitlenmesini ve görünür formu ifade ederKesin
AlmancaStarr blicken, erstarren, GestaltGözünü dikip donakalmak, taşlaşmak, karaltıŞok anında göz hareketinin durmasını ve somut cüsseli yapıyı karşılarGüçlü
FransızcaÊtre médusé, regard fixe, silhouetteTaş kesilmek, dik dik bakakalmak, silüetAşırı dehşetle göz kapağını oynatamama durumunu ve silüeti açıklarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُKıyamet günü zalimlerin ve inkârcıların dehşetten gözlerinin donakalması, kapanamamasıZalimlerin ertelendiği büyük hesap gününün korkunç tablosu bağlamı; İbrâhîm 14:42
فَإِذَا هِيَ شَاخِصَةٌ أَبْصَارُ الَّذِينَ كَفَرُواYe'cûc ve Me'cûc seddinin açılması ve vaadin yaklaşmasıyla kâfirlerin gözlerinin dehşetle dikilip açık kalmasıKıyamet saatinin ve nihai tehdidin tahakkuk ettiği kriz ânı bağlamı; Enbiyâ 21:97

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAllah'a «şahıs» lafzının ıtlak edilip edilemeyeceğiHadiste geçen لا شخص أغير من الله ifadesi üzerinden zât-ı ilâhiyyeye cismaniyet isnat edilmeksizin ذات anlamında tevili tartışılmıştırCismaniyet ve hacim anlamından tenzih edilerek zât ve varlık manasına çekilmesi
FıkıhHukuki kişilik, muhataplık ve sehivModern fıkıh dilinde tüzel kişilik (şahsiyyet-i i'tibâriyye) için temel teşkil etmiş; klasik fıkıhta ise namazda gözün semaya dikilmesinin mekruhluğu bağlamında ele alınmıştırSomut ehliyet sahibi birey veya namazda bakışın kontrolü
TefsirKıyamet ahvalinin ve eskatolojik dehşetin tasviriİbrâhîm 14:42 ve Enbiyâ 21:97 ayetlerinde gözün korkudan kapanamaması, kapağının felç olmuşçasına yukarı dikilmesi olarak şerh edilmiştirBakışın hareket kabiliyetini yitirerek faltaşı gibi donması
HadisÖlüm anında can çıkarken veya dehşet anında gözün durumuÖlünün ardından gözün dikilip kalması (شخص البصر) ve gayretullah hadislerindeki lafızlarRuhun bedeni terk edişini izleyen donuk bakış veya eşsiz zât

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniEskatolojik hesaplaşma ve ilahi adaletDonakalış haliGerçeğin inkâr edilemez biçimde açığa çıktığı anda aldanışın iflasını tescil etmeBütün sahte iddiaların, azabın çıplak gerçekliği karşısında gözlerin donup kalmasıyla son bulmasıKesin
İlmiİdrak ve duyusal kilitlenme mekanizmasıBilişsel şokAlgı sisteminin aşırı uyaran karşısında hareket kabiliyetini yitirip donmasıBeynin dehşet karşısında savunma reflekslerinin kilitlenerek göz bebeğini ve kapaklarını sabitlemesiGüçlü
SiyasiOtorite karşısında zalimlerin akıbetiGüçsüzlüğün ifşasıDünyevi iktidar sahiplerinin mutlak hakikat karşısında donup çaresiz kalmasıDünyada hesap sorulamaz sanılan odakların ilahi mahkemede tek bir adım dahi atamayacak şekilde felç olmasıGüçlü
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün klasik ve Kur'ani kullanımında doğrudan iktisadi bir sistem karşılığı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDurum sabitlemesi (state freeze / phase lock)Dinamik bir sistemin aşırı bir dış kuvvet veya şok dalgası sebebiyle değişkenlik parametrelerini sıfırlayarak tek bir duruma çakılı kalmasıGüçlü
Beşeri bilimlerTravmatik donakalış (tonic immobility / stupor)Bireyin aşırı korku ve kaçınılmaz tehlike karşısında motor ve görsel fonksiyonlarının kilitlenerek tepkisiz kalmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca günlük Türkçedeki veya modern Arapçadaki «kişi, birey, şahıs» manasına indirgeyip, kelimenin asıl fiziksel çekirdeği olan «uzaktan dikilip yükselme» ve «dehşetle bakakalma» anlamlarını bütünüyle dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kökün geçtiği iki yerde de failin gözler (el-ebsâr) olması; gözün kırpılamaz bir kilitlenmeyle, kapanma ve kaçınma refleksi elinden alınmış olarak nihai azaba ve gerçeğe dikilip kalması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki şuhûs halini sıradan bir görme veya dikkatli bakma zannederek, suçluların yaşadığı ontolojik şokun ve ruhsal felcin şiddetini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hesap günündeki psikolojik çöküşü ve azabın inkar edilemez ağırlığını görsel ve fiziksel bir kilitlenme metaforuyla nasıl zirveye taşıdığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Zalimlere mühlet verilmesinin gerekçesini açıklayan eskatolojik tehdit ayetlerinde ve kıyamet saatinin aniden bastırdığı dehşet tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zalimlerin dünyadaki cezasızlığının ilahi bir ihmal olduğu zannını çürütür; ertelemenin sadece bakışların donakalacağı o korkunç güne kadar olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAçık arazide bir karaltının uzaktan dikilip görünür olması; okun hedefi aşarak yükselmesi; göz kapaklarının kapanamayarak bakışın yukarı dikilip donakalması.
  • Soyut anlamZihnin veya bedenin aşırı dehşet, şok ve kaçınılmaz hakikat karşısında esneklik ve yöneliş serbestisini yitirerek tek bir noktaya kilitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkİlahi yargı ve nihai kriz anında, bireyin inkâr ve kaçış yollarının bütünüyle tıkanması ve algı mekanizmasının felç olmuş bir donakalışla teslim alınması.
  • LaTeX modeliS(t)→ΔH≫0S∞iledθdt=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zaman içinde serbestçe yön değiştirebilen dinamik algı ve bakış durumunu temsil eder. ΔH≫0 parametresi sisteme aniden binen aşırı dehşet veya kaçınılmaz şok enerjisini gösterir. Bu kriz anında sistem tekil bir nihai duruma (S∞) evrilir; bakış açısının değişim oranı (dθdt) sıfıra eşitlenerek bakış tek bir odağa kilitlenir ve donakalış (şuhûs) gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش