جلب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ل-ب2 sîga, 25 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.مولوَأَجْلِبْأذيدنوجلبشطنفززصوتزوججَلَابِيبِهِنَّغرروعدعرفولد

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 25

▶ Ağı aç (3B)

جلب

ج - ل - ب

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Cilbab, cübbe benzeri kıyafete denir. Celbetmek toplamak, birleştirmek anlamına kullanılmaktadır. Satılmak üzere pazara getirilen maldır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cilbab, cübbe benzeri kıyafete denir. Celbetmek toplamak, birleştirmek anlamına kullanılmaktadır. Satılmak üzere pazara getirilen maldır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.755 harf
باب الجيم واللام والباء معهما ج ل ب، ب ج ل، ج ب ل، ب ل ج، ل ب ج، ل ج ب مستعملات جلب: الجِلَبُ: ما يُجلبُ من السَّبي أو الغنم، والجَمعُ وأجلابٌ، والفِعلُ يّجلبون. وعبدٌ جَليبُ، وعبيدُ جُلَباءُ، إذا جِلِبوا من أيامهم وسنِتهم. والجَلَبُ والجَلَبَةُ في جماعات النّاس، والفعلُ: أجلبوا من الصِّياحِ ونحوه. والجَلوبةُ: ما يُجلبُ للبيع نحو النّابِ والفَحلِ والقلُوصِ، وأما كِرامُ الإناثِ والفُحُولةُ التي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.409 harf
جلَبَ الشيءَ يَجْلِبُهُ ويَجْلُبُهُ جَلْباً وجَلَباً. وجلبت الشيءَ إلى نفسي واجتلبته بمعنىً. والجَلوبَةُ: ما يُجْلَبُ للبيع. والجَليبُ: الذي يُجْلَبُ من بلد إلى غيره. والجُلْبَةُ: جُلَيْدَةٌ تعلو الجُرْحَ عند البُرْءِ، تقول منه: جلب الجرحُ يَجْلِبُ ويَجْلُبُ. وأَجْلَبَ الجرح مثله. والجُلْبَةُ أيضاً مثل الكُلْبَةِ، وهي شِدّةُ الزمان. يقال: أصابتنا جُلْبَةُ الزمان، وكُلْبَةُ الزمان. قال أَوْسُ بن
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok14.532 harf
ج ل ب جلب ، جبل ، لجب ، لبج ، بلج ، بجل : مستعملات . جلب : قال اللَّيث : الْجَلَبُ ما جَلَبَ القومُ من غَنَمٍ أو سَبْي ، والجمع أَجْلاب ، والفِعْل يَجْلِبُون ، وعَبْدٌ جَلِيبٌ ، وعَبيدٌ جُلَبَاء ، قال : والْجَلَبُ : الْجَلَبَةُ في جَماعةِ النّاس ، والفعل أَجْلَبُوا وجَلَّبوا من الصّياح ، والْجَلُوبَةُ : ما جُلِبَ للبيع ، نحوِ النّاب والفَحْل والقَلُوص ، فأَمَّا كِرامُ الإبل والفُحولة التي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.716 harf
(باب الجيم واللام وما يثلثهما) (جلم) الجيم واللام والميم أصلان: أحدهما القَطْع، والآخر جمْع الشيء. فالأوّل جلَمْتُ السَّنَام قطعتُه. والجَلَم معروفٌ، وبه يُقطَع أو يجَزُّ. والآخر قولهم: أخذت الشيء بجَلَمَتِه أي كلّه. وجَلمةُ الشاة([1]) مسلوخَتُها إذا ذهبَتْ منها أكارِعُها وفُصُولها. ويقال إنّ الجِلام الجِدَاءُ في قول الأعشى: سَوَاهِمُ جُِذْعانُها كالجِلاَ *** مِ قَدْ أقْرَحَ القَوْدُ منها
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR926 harf
- أصل الجلب: سوق الشيء. يقال: جلبت جلبا، قال الشاعر: *وقد يجلب الشيء البعيد الجوالب* (هذا عجز بيت، وصدره: *أتيح لها من أرضه وسمائه* [استدراك] وهو في معجم مقاييس اللغة (جلب) ؛ والمجمل 1/194؛ والبصائر بلا نسبة فيهما من المحققين. وهو للبحتري في دوانه 1/155) وأجلبت عليه: صحت عليه بقهر. قال الله عزوجل: ﴿وأجلب عليهم بخيلك ورجلك﴾ [الإسراء/64]، والجلب المنهي عنه في قوله عليه السلام: (لا جلب) (الحديث عن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR312 harf
ج ل ب جلب الشيء واجتلبه والجالب مـرزوق‏.‏ واشتـر مـن الجلـب وعبـد جليـب‏.‏ وطـارت جلبـة الجرح وجلب الجراح أي قشورها‏.‏ وأجلب عليهم وما هذه الجلبة وما هذا الجلب واللجب وأدنت عليها من جلبابها وتجلببت وجلببتها‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ جلبتـه جوالـب الدهـر وهـذا ممـا يجلـب الأحـزان ولكـل قضـاء جالـب ولكـل در حالب‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR16.477 harf
الجَلْبُ: سَوْقُ الشيء من موضع إِلى آخَر. جَلَبَه يَجْلِبُه ويَجْلُبه جَلْباً وجَلَباً واجْتَلَبَه وجَلَبْتُ الشيءَ إِلى نفْسِي واجْتَلَبْتُه، بمعنى. وقولُه، أَنشده ابن الأعرابي: يا أَيها الزاعِمُ أَنِّي أَجْتَلِبْ فسره فقال: معناه أَجْتَلِبُ شِعْري من غيري أَي أَسُوقه وأَسْتَمِدُّه. ويُقَوِّي ذلك قول جرير: أَلَمْ تَعْلَمْ مُسَرَّحِيَ القَوافِي، * فَلا عِيّاً بِهِنَّ، ولا اجْتِلابا أَي لا أَعْيا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR360 harf
* ج ل ب * * جَلَبَ * المتاع وغيره من باب ضرب ويَجْلِب * جَلْبَاً * بوزن يطلب طلبا مثله و * جَلَبَ * الشيء إلى نفسه و * اجْتَلَبَهُ * و * جَلَبَ * على فرسه يجلب * جَلَباً * بوزن يطلب طلبا صاح به من خلفه واستحثه للسبق وكذا * أجْلَبَ * عليه وأجلبوا اجتمعوا و * الجِلْبَابُ * الملحفة والجمع * الجَلاَبِيبُ * و * الجَلَبُ * و * الجَلَبَةُ * بفتح اللام فيهما الأصوات
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.280 harf
جلبه يجلبه، بالكسر، ويجلبه بالضم، جلبا وجلبا محركة واجتلبه: ساقه من موضع إلى آخر وجلبت الشيء إلى نفسي واجتلبته بمعنى، واجتلب الشاعر، إذا استوق الشعر من غيره واستمده قال جرير: ألم تعلم مسرحي القوافي فلا عيا بهن ولا اجتلابا أي لا أعيا بالقوافي ولا أجتلبهن ممن سواي، بل لي غنى بما لدي منها فجلب هو أي الشيء وانجلب واستجلبه أي الشيء: طلب أن يجلب له أو يجلبه إليه.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok21.711 harf
جَلَبَ 1 جَلَبَ جلب , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. جَلِبَ and جَلُبَ , (S, Msb, K,) inf. n. جَلْبٌ (S, Mgh, Msb, K) and جَلَبٌ, (S, K,) He drove, (A, K,) or brought, conveyed, or transported, (Mgh,) a thing, (S, A, * Mgh, Msb, K, *) or things, such as camels, sheep, goats, horses, captives, or slaves, or any merchandise, (TA,) from one place to another, (A, K,) or from one country or town to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.079 harf
جَلَبَ جَلَبَ I , U ( n. ac. جَلْب 1 , جَلَب 4 ) a. Imported; transported, conveyed; brought. b. [ acc & La ], Procured, got for. c. [ 'Ala ], Shouted at, called out after. d. Brought together, assembled. جَلِبَ جَلِبَ A ( n. ac. جَلَب 4 ), a. Assembled, collected. جَلَّبَ جَلَّبَ II a. [ 'Ala ], see I (c) . b. Assembled together. أَجْلَبَ أَجْلَبَ IV , a. see I (c) & II ( b ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok104.827 harf
جلب 1.BAB جَلَبَ - يَجْلُبُ - جِلْبَاب - جَلابِيْب جَلَبَ - يَجْلُبُ + كائن أو شيء + كائناً: يقترب منه فيلتصق به ويغطيه كأنه قشرة جِلْبَاب: على وزن " فـِعلال" اسم فعل مبالغة من " جَلَبَ - يَجْلُبُ ": الاقتراب واللصوق كأنه قشرة: وهو أيضاً اسم آلة منه: الثوب أو القميص الساتر واللصيق بالجسم كأنه قشرة: اسم لنوع من الثياب وظيفته الستر
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler25 mücavir (33 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فزز

    1 ortak ayet · فَزٌّ İneğin doğan yavrusuna denir

  2. صوت

    1 ortak ayet · Çomaktır

  3. خيل

    1 ortak ayet · Heyl (hı) : At demektir

  4. غرر

    1 ortak ayet · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir

  5. أذي

    1 ortak ayet · Başta saçlar arasında kepeklenmeyi yapan hastalığın adıdır

  6. نسو

    1 ortak ayet · Kadınlar

  7. عرف

    1 ortak ayet · Tanınan ile

  8. رجل

    1 ortak ayet · Rical ayak demektir

  9. زوج

    1 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  10. شطن

    1 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  11. مول

    1 ortak ayet · Onların malları

  12. ولد

    1 ortak ayet · “Yavru” demektir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: جَلَابِيبِهِنَّ
  1. … قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ …

    Onların dış elbiseleriEy peygamber; eşlerine, kızlarına ve mü’minlerin kadınlarına söyle: Üstlerine örtü alsınlar. Bu, onların tanınıp da incitilmemeleri için daha elverişlidir. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجلب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسوق, حشر, ستر
Zıt Kökطرد
Çekirdek Özet 1Bir şeyi yerinden kaldırıp başka bir yere doğru topluca sevk etmek, getirmek veya bir şeyin üzerini dıştan kabuk/örtü gibi kaplamak
Çekirdek Özet 2İblis’in ayartıcı güçlerini gürültü ve baskıyla hedefe yöneltmesi ile mümin kadınların dış tesettürle kendilerini bütünüyle muhafazaya alması
Çekirdek Özet 3Dıştan yönlendirici ve kuşatıcı bir müdahale ile nesnenin veya öznenin hareket alanını ya da görünürlüğünü sınırlandırma sistemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ticari mal getirmeye veya cilbabı dar biçimli modern bir elbiseye indirgeyerek sevk, tazyik ve bütüncül örtme dinamiklerini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جلAçığa çıkma, sertleşme, belirgin olma, yerinden kalkma veya kabuk tutma anlamını taşır; nitekim جلد deriyi ve sertleşmeyi, جلس yatıklıktan kalkıp doğrulmayı, جلل bütünüyle kuşatan büyüklüğü ve örtüyü, جلو ise ortaya çıkmayı ve açığa çıkarılmayı ifade eder.بİçe alma, barındırma ve sınırlama niteliği taşıyan ses, çekirdeğin hareketini bir şeyi dışarıdan kavrayıp kendine veya bir hedefe doğru çekmeye, sürmeye ya da bir yüzeyi dıştan sararak muhafaza altına almaya dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir varlığı yerinden oynatıp belirli bir istikamete doğru yönlendirme ve devindirme gücü
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi denetim altında tutma, sevk etme ve hedefe doğru zorlayarak yönlendirme
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir sınırı belirleme, kuşatma, içine alma veya dış yüzeyi bir kılıf gibi kapatma
جلبSevk edici ve yönlendirici bir araçla bir gücü ya da varlığı toplayarak belirli bir sınıra/alana doğru harekete geçirmek veya bir nesneyi dıştan bütünüyle örterek sınırlandırmakKökün iki ana hattı olan «bağırarak, sürerek getirme» ile «vücudu veya yarayı kabuk/örtü gibi sarıp kaplama» anlamlarının piktografik birleşimi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMalı, hayvan sürüsünü ya da esirleri satmak veya tasarruf etmek üzere uzaktan pazara sürüp getirmek; ayrıca yaranın iyileşirken bağladığı kabuk (cülbe) ve biniti korumak için semere gerilen deri parçasını ifade eder.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında ve kadim şiirde kök, yağmursuz fakat ufku kaplayan ince bulut tabakası (cülb) ile çöl yolculuklarında uzak diyarlardan mal ve rızık sevk etme anlamında şahitlendirilmiştir: ولستُ بجِلْب جِلْبِ ريحٍ وقِرَّةٍ / ولا بصَفاً صَلْدٍ عن الخيرِ مَعْزِلِ
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi ve erken İslâmî dönemde kelime; savaşta düşmanın üzerine çığlıklar atarak at sürmek (iclâb), gürültü patırtı koparmak (celebe) ve zekât memurunun mükellefleri uzak bir noktaya çağırtması ya da at yarışında arkadan bağırarak atı hızlandırma gayreti anlamlarında kullanılmıştır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça جلب kökü, Sami dil ailesinde iki temel semantik damarın kesişiminde yer alır. Birinci damar, bir nesneyi çekmek, taşımak, sevk etmek ve dıştan kazıyıp getirmektir. Bu doğrultuda Kuzeybatı Sami dillerinde, bilhassa İbranicede (Aramice üzerinden geçişle) gallāb (berber, traş eden/kazıyan kimse - bkz. Hezekiel 5:1) ve Süryanicede glābā (ustura, kazıyıcı alet) biçimleri aynı kökten türeyerek bir şeyin dış yüzeyini soyma, çekip alma manasını korur. İkinci damar ise Arapçada çok daha özgün biçimde billurlaşan «kabuklaşma, örtme, sarma» hareketidir; yaranın dışını kaplayan kabuk (cülbe) ile bedeni dıştan saran giysi (cilbab) bu kökten gelişmiştir. Erken Sami katmanındaki «dış yüzeyden çekme/kazıma» veya «dış katman oluşturma» fikri, klasik Arapçada hem dışarıdan bir şeyi zorla veya gürültüyle getirme (celb/iclâb) hem de vücudu dıştan örten koruyucu tabaka (cilbab) biçiminde iki ana kolda yetkinleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİki asli merkez: sevk/getirme ve örtüleme/kabukİbn Fâris’in tespit ettiği iki asıl; dışarıdan bir şeyi sürüp getirmek ile bir şeyin üzerini kılıf veya kabuk gibi bütünüyle bürümekKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice glb (kazımak, dış kabuğu sıyırmak, ustura)Dış tabakayla fiziksel temas, dışarıdan çekip alma ve kılıf/yüzey ilişkisi fonetik ve anlamsal açıdan süreklidirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dış kabuk/örtü kökleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جلبAnlamlıSevk etmek, getirmek, örtmekBir nesneyi bir yerden başka yere çekmek veya üzerini kabuk gibi sarmakHedef kök; Kur'an'da geçer
جبلAnlamlıYoğurmak, yaratmak, dağKatılaşmak, büyük ve sabit kütle oluşturmak, fıtrat ve yaratılışOrtak جل çekirdeği üzerinden sertlik ve kütle ilişkisi; Kur'an'da geçer
لجبAnlamlıDalgalanmak, gürültü çıkarmakOrdunun, denizin veya kalabalığın çıkardığı yüksek ses ve karmaşaجلب kökündeki bağırma ve sevk gürültüsüyle doğrudan anlamsal örtüşme taşır; Kur'an'da geçmez
لبجAnlamlıYere vurmak, çarpmakBirini yere sermek, şiddetle yere fırlatmak veya vurmakSert fiziksel temas ve düşürme hareketi; Kur'an'da geçmez
بجلAnlamlıYüceltmek, kâfi gelmekBirini ağırlamak, ona saygı göstermek veya bir şeyin tam ve yeterli olmasıSınır koyma ve büyüklük atfetme; Kur'an'da geçmez
بلجAnlamlıParlamak, aydınlanmakŞafağın sökmesi, yüzün parıldaması, açıklık ve ferahlıkAçığa çıkma ve örtünün kalkması zıtlığı; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جلبMerkezSevk ve örtmeBir şeyi dışarıdan zorla, gürültüyle hedefe yöneltmek veya dıştan bütünüyle örtüye bürümekÇift kutuplu hareket: kuşatıcı örtü veya dıştan tazyik eden sevk
سوقKomşuSürmekArkadan iterek veya sürerek yürütmekسوق daha çok binek ve sürünün arkadan yürütülmesidir; جلب ise uzaktan alıp getirme ve sesle tazyik boyutunu içerir
حشرKomşuToplamakDağınık unsurları tek bir merkeze zorla toplamakحشر kalabalığı bir araya getirmeye odaklanır; جلب bir yerden başka bir yere nakletmeyi ve celbi vurgular
سترKomşuÖrtmekBir engelle nesneyi görünmez kılmakستر genel gizleme ve perdelemedir; جلب kökünden gelen cilbab ise dış hatları bütünüyle kaplayan müstakil üst örtüdür
طردZıtUzaklaştırmakBulunulan yerden kovmak, uzaklaştırmak ve defetmekجلب kendine veya hedefe doğru çekip getirmeyi, طرد ise bulunduğu yerden itip uzaklaştırmayı ifade eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجلبÇekip getirmek, sürmek, dıştan örtmekHem sevk ve gürültüyle yönlendirmeyi hem de koruyucu dış örtüyü karşılarKesin
LatinceConvehere, provocare, velareTaşımak/bir araya getirmek, kışkırtmak, örtmekConvehere mal ve unsurları bir yere taşımayı, velare ise dış örtüyle bürümeyi açıklarGüçlü
İngilizceMuster, impel, outer mantle/cloakHarekete geçirmek/toplamak, sevk etmek, dış örtüMuster güçleri toplamayı, cloak ise cilbabın harici ve bürüyücü giysi boyutunu verirGüçlü
AlmancaHerbeiholen, antreiben, ÜberwurfAlıp getirmek, tazyik etmek, üstlük/dış giysiAntreiben at sürmeyi ve kışkırtmayı, Überwurf vücudu bütünüyle saran dış örtüyü tam karşılarGüçlü
FransızcaConvoquer, inciter, manteauToplamak/çağırmak, kışkırtmak, üst giysi/mantoİki kutuplu anlamı tam olarak tek bir sözcükle veremez, ayrı kavramlar gerekirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْGürültü, naralar ve bütün güçlerle üzerine yürümek, tazyik ederek saldırtmakİblis'e mühlet verilişi ve onun insan fıtratına karşı süvarileri ve yayalarıyla topyekün taarruza geçirilmesi bağlamı (İsrâ 17:64)
جَلَابِيبِهِنَّBaştan aşağı bedeni ve iç giysiyi örten geniş dış kıyafet, üstlükMümin kadınların tanınıp eziyete uğramamaları için kamusal alanda üzerlerine almaları emredilen koruyucu dış örtü bağlamı (Ahzâb 33:59)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞeytanın insan iradesi üzerindeki etkisiİblis’in celb (bağırıp çağırarak sürme) yetkisinin icbar mı yoksa vesvese ve iğva mı olduğu meselesiİnsanın iradesini cebren elinden alma değil, dıştan şiddetli tazyik ve tahrik oluşturma
FıkıhZekât hukuku, ticaret ve örtünme ahkâmı"İslam'da celeb yoktur" hadisi gereği zekât memurunun malları ayağına getirtme yasağı; ticaret kervanını yolda karşılama yasağı (celb); kadının yabancılara karşı giyim standardı (cilbab)Haksız sevk ve tazyikin yasaklanması; kadının kamusal alanda kimliğini koruyan harici örtü zorunluluğu
TefsirAhzâb 59 ve İsrâ 64 ayetlerinin teviliCilbabın mahiyeti (çarşaf, milhafe, rida) ile şeytanın süvari ve piyadelerini sevk etmesinin mecazi veya hakiki boyutlarıBütünü bürüyen dış koruma katmanı ile şeytani ayartının kolektif baskı aygıtları
HadisYarışlar ve iktisadi muamelelerAt yarışında arkadan bağıran kimsenin (mücellib) haksız avantaj sağlaması ve uzak pazardan mal celbeden tüccarın (câlib) rızıklandırılmasıTazyik edici hileden sakındırma; meşru iktisadi tedarik dolaşımını teşvik etme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBireysel mahremiyet ve ontolojik korunmaDışsal kalkan ve kılıfFitne ve tacize karşı koruyucu sınır çekmeجلب kökünden gelen cilbab, dini sistemde müminin harici dünyayla sınırını belirleyen bir zırh işlevi görürKesin
İlmiPsikolojik manipülasyon ve dürtü yönetimiDışsal uyarıcı tazyikiZihni kuşatarak karar mekanizmasını baskılamaİblis’in «iclâb»ı, bireyin duyusal ve zihni alanına dışarıdan yoğun ve gürültülü veri boca ederek iradeyi sarsma sürecidirGüçlü
SiyasiToplumsal mobilizasyon ve askeri sevkTopyekün seferberlik ve hücumGüçleri tek bir hedefe sevk ederek baskı kurmaOtoritenin veya karşıt gücün kuvvetlerini nida ve gürültüyle hedefe yönlendirip psikolojik ve fiili üstünlük kurmasıGüçlü
İktisadiPazar mekanizması ve mal arzıDış tedarik ve pazar celbiÜretim havzasından tüketim merkezine mal akışıMalın pazara dışarıdan getirilmesi (celb), tekelciliğin kırılması ve piyasa dengesinin kurulmasında temel akış dinamiğidirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDış kuvvet alanı veya yüzey gerilim zarıBir parçacık kümesini dışarıdan uygulanan şiddetli bir vektörel alanla belirli bir yöne sürükleme ya da bir kütleyi çevreleyen sınır zarı/kabuğu dinamik olarak kökün iki veçhesine tam karşılık gelirGüçlü
Beşeri bilimlerKitle yönlendirme ve kamusal sınırlandırmaSosyolojide kitlelerin dışsal ajitasyon ve gürültüyle manipüle edilip eyleme sevk edilmesi; sosyo-hukukta ise bireyin bedenini kamusal alanda harici bir sembolik örtüyle korumaya almasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiCilbab kelimesini sadece belirli bir tarihsel veya yerel kadın elbisesi modeline hapsederek, kelimenin taşıdığı «iç giysiyi ve bedeni bütünüyle bürüyen dış örtü/kabuk» mahiyetini göz ardı etmek; ayrıca kökü yalnızca soyut bir getirme işlemine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem görünürlüğü dıştan örtüp muhafaza altına alan koruyucu bir tabakayı (Ahzâb 33:59) hem de hasmı çökertmek üzere tüm güçleri yaygara ve tazyikle yönlendiren yıkıcı bir hücumu (İsrâ 17:64) kapsayan kuşatıcı bir dış müdahaledir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞeytanın insan üzerindeki operasyonunun sadece sessiz vesveseden ibaret sanılması ve toplumsal/gürültülü baskı boyutunun ihmal edilmesi; tesettür ayetinde ise bedenin dış sınırlarını koruyan bütüncül örtü ilkesinin daraltılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın dış yüzeyiyle kurulan iki hayati ilişkiyi açıklar: Kötülüğün dışarıdan organize güçlerle baskı kurarak insanı kuşatması ve buna mukabil müminin kendi varoluşsal sınırlarını dışarıdan bir örtüyle muhafaza altına alması arasındaki dinamik dengeyi gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şeytan ile insan arasındaki ontolojik çatışmayı anlatan ayetlerde (İsrâ 17:64) ve toplumsal düzen, iffet ve kamusal tanınma ile ilgili hukuki-ahlaki düzenlemelerde (Ahzâb 33:59) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Şeytani saptırmanın yalnızca bireysel bir iç ses olduğu vehmini yıkarak onun kolektif, gürültülü ve tazyikli seferberlik boyutunu ortaya koyar; ayrıca cilbabın rastgele bir süs veya iç kıyafet değil, harici bir kimlik ve muhafaza kalkanı olduğunu netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir malı, sürüyü veya esiri dışarıdan gürültü ve baskıyla bir yere sevk etmek; yaranın ya da nesnenin üzerini bütünüyle saran kabuk veya koruyucu dış kılıf.
  • Soyut anlamBir nesneye veya özneye yönelik olarak dış merkezden uygulanan bürüyücü kapatma veya tazyik edici yönlendirme hareketi.
  • Sistematik karşılıkSistemin dış çevresinden sisteme doğru uygulanan tazyik alanı ile sistemin sınırlarını dış tehditlere karşı kapatan yalıtkan koruma katmanının eşzamanlı işleyişi.
  • LaTeX modeliM=σ(Fext⋅v⃗)+(1−σ)(∂Ω←C)
  • LaTeX açıklaması

Model kökün iki asli veçhesini tek bir dinamik yapı altında birleştirir: M toplam celb etkisini; σ sistemin yönelimine bağlı ikili durumu; Fext dışarıdan uygulanan tazyik ve sevk kuvvetini; v⃗ bu kuvvetin yöneldiği hedef doğrultusunu; ∂Ω korunan varlık alanının sınır yüzeyini; C ise bu sınırı bütünüyle örterek dış etkilere karşı yalıtan kabuk/cilbab örtüsünü simgeler. Formüldeki birinci terim İsrâ 64'teki dış sevk ve tazyiki, ikinci terim ise Ahzâb 59'daki harici koruma ve bürünmeyi ifade eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج