جلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ل-ل1 sîga, 7 mücavir kök, 2 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بركسميجللكرمالْجَلَالِذورببوجه

KökSîga 1Ayet 2Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

جلل

ج - ل - ل

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Celle çul, yelken demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جَلّ

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Celle çul, yelken demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.940 harf
باب الجيم مع اللام ج ل، ل ج يستعملان فقط جل: جَلَّ في عَيني أي عَظُمَ، وأجلَلتُه أي أعظمتُه. وكلُّ شيءِ يَدِقُّ فجُلاله خِلافُ دُقاقِه. وجُلُّ كلِّ شيءٍ عُظمُه. وتقول: ماله دقٌّ ولا جِلٌّ. والجِلُّ: سوق الزَّرعِ إذا حُصدَ عنه السّنبُل. والجُلَّةُ: وِعاءُ التَّمرِ، من خُوصِ. وجُلَّ الدّابَّةِ معروفٌ. وجِلالُ كلِّ شيءٍ: غِطاؤه. كالحَجَلةِ وشِبهها، وهو واحدٌ والجَمعُ أجِلَّة والتَّجلجُلُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.737 harf
الجَلُّ، بالفتح: الشِراعُ؛ والجمع جُلولٌ. قال القطاميّ: في ذي جُلولٍ يُقَضِّي الموتَ صاحِبُهُ إذا الصَرارِيُّ من أَهْوالِهِ ارْتَسَمـا والجِلَّةُ: البَعَرُ. يقال: إنّ بني فلان وقودهم الجِلَّةُ، ووقودهم الوَألَةُ. وهم يَجْتَلُّونَ الجِلَّةَ، أي يلقطون البعر. والجُلُّ بالضم: واحد جِلالِ الدوابّ. وجمع الجِلالِ أَجِلَّةٌ. وجُلَّ الشيء: معظمه. والجُلَّى: الأمر العظيم؛ وجمعها جُلَلٌ، مثل كُبْرى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.544 harf
Madde başı: جَلّ(باب الميم والجيم وما يثلثهما) (مجد) الميم والجيم والدال أصلٌ صحيح، يدلُّ على بلوغ النِّهاية، ولا يكون إلاّ في محمود. منه المَجْد: بلوغ النِّهاية في الكَرَم. والله الماجد والمجيد، لا كَرَمَ فوق كرَمه. وتقول العرب: ماجَدَ فلانٌ فلاناً: فاخَرَه. ويقولون مثلاً: "في كلِّ شَجرٍ نارٌ، واستَمْجَدَ المَرْخُ والعَفَار"، أي استكثَرَا من النار وأخذا منها ما هو حَسبُهما، فهما قد تناهَيَا في ذلك، حتَّى إنَّه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.440 harf
ج ل ل جل في عيني وجلّ عن كذا‏.‏ وهذه ناقة تجل عن الإعياء‏.‏ قال‏:‏ وأجللت فلاناً‏:‏ وجدته جليلاً‏.‏ وأنا أجلك عن هذا‏.‏ وماله دق ولا جل ولا دقيقة ولا جليلة‏.‏ وأتيته فما أدقني ولا أجلني‏.‏ وما أجلني ولا أحشاني أي ما أعطاني من الجلة ولا الحاشية‏.‏ وأخذ جله وكبره وعظمه بمعنى‏.‏ وهذا شيء جلل أي هين‏.‏ قال‏:‏ ألا كل شيء سـواه جلـل وقوم أجلة‏.‏ وإبل جلة‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ ألا إن لم تكن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok16.702 harf
اللهُ الجَليلُ سبحانه ذو الجَلال والإِكرام، جَلَّ جَلال الله، وجَلالُ الله: عظمتُه، ولا يقال الجَلال إِلا لله. والجَلِيل: من صفات الله تقدس وتعالى، وقد يوصف به الأَمر العظيم، والرجل ذو القدر الخَطِير. وفي الحديث: أَلِظُّوا بيا ذا الجَلال والإِكرام؛ قيل: أَراد عَظِّمُوه، وجاء تفسيره في بعض اللغات: أَسْلِمُو؛ قال ابن الأَثير: ويروى بالحاء المهملة وهو من كلام أَبي الدرداء في الأَكثر؛ وهو سبحانه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR725 harf
* ج ل ل * * الجُلُّ * واحد * ِجَلاَلِ * الدواب وجمع الجلال * أَجِلَّةٌ * و * جُلُّ * الشيء معظمه ويقال ماله دق ولا جل أي ماله دقيق ولا جليل و * جَلاَلُ * الله عظمته وقولهم فعلته من * جَلاَلِكَ * أي من أجلك و * الجَلاَّلَةُ * البقرة التي تتبع النجاسات وفي الحديث ﴿نهى عن لحم الجلالة﴾ و * الجَلِيلُ * العظيم و * الجُلجُلُ * واحد * الجَلاجِلِ * وصوته * الجَلْجَلَةُ * و * تجَلْجَلَ * في الأرض ساخ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.704 harf
جل الرجل يجل جلالة وجلالا: أسن واحتنك، فهو جليل ومنه الحديث: فاعترض لهم إبليس في صورة شيخ جليل من قوم جلة بالكسر. جل جلالا وجلالة: عظم قدره فهو جليل قال الراغب: الجلالة: عظم القدر، والجلال: التناهي في ذلك، وخص بوصف الله تعالى، فقيل: ذو الجلال والإكرام، ولم يستعمل في غيره، والجليل: العظيم القدر، وليس خاصا به، ووصفه تعالى بذلك إما لخلقه الأشياء العظيمة المستدل بها عليه، أو لأنه يجل عن الإحاطة به،
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.911 harf
جَلَّ جَلَّ I ( n. ac. جَلَاْل 22 , جَلَاْلَة 22t ), a. Was great, exalted, illustrious. b. Was mature, of a ripe age; was aged, old. c. U ( n. ac. جَلّ 1 ), Took the main part of. d. Picked up dung. f. [ 'Ala ], Brought upon. g. I , U ( n. ac. جَلّ 1 ), Covered over ( horse ). h. ( n. ac. جُلُوْل 27 ) [ 'An ], Moved, emigrated from. جَلَّلَ جَلَّلَ II , a. Honoured, respected.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR51.379 harf
جلل جَلَّ - يَجِلُّ - جَلال - ذُوْ الجَلال جَلَّ - يَجِلُّ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يعظم ويضخم ويكبر في القدر والمنزلة والشأن فيستحق الحمد (المدح) والثناء والتعظيم: يكون عظيماً كبيراً ضحماً في حجمه أو وزنه أو قدرته أو جبروته أو شأنه ومنزلته وما شابه فيستحق المدح والإكبار على ذلك جَلال: على وزن " فـَعال":اسم فعل مبالغة من " جَلَّ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كرم

    2 ortak ayet · Üzüm salkımıdır

  2. ذو

    2 ortak ayet · Sahip

  3. بقي

    1 ortak ayet · Bakiyye bir kaptan bir şey boşaltıldıktan sonra dökülmeden…

  4. ربب

    2 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  5. برك

    1 ortak ayet · Birkan yanardağ demektir

  6. سمي

    1 ortak ayet · Ad verilen

  7. وجه

    1 ortak ayet · Yüz demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ

    SaygınlıkAncak celal ve ikram sahibi Rabbının zatı baki kalacaktır.

  2. تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ

    SaygınlıkCelal ve ikram sahibi Rabbının adı ne yücedir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجلل
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf kök)
Bağlamsal Yakın Köklerعظم, كبر, مجد
Zıt Kökدقق
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin bütünü kaplayan örtüsü, gövdesi, hacimce ve cüssece iri, baskın ve kalın olan ana kısmı
Çekirdek Özet 2Kur'an'da yalnızca zât-ı ilâhîye izafe edilen; her şeyi kuşatan mutlak aşkınlık, azamet ve dokunulmaz yücelik
Çekirdek Özet 3İlâhî otoritenin varlığı bütünüyle ihata eden heybeti ve zâtî büyüklüğün ikram ile dengelenen tecelli nizamı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca soyut bir saygı ifadesine indirgeyip, varlığı kuşatan somut heybet ve ontolojik büyüklük boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جلKaplama, açığa çıkma, kalınlaşma ve hacimce öne çıkma; جلب kökünde bir şeyi örtüp çekerek getirme, جلد kökünde bedeni bütünüyle saran sert dış örtü, جلس kökünde yatar durumdan doğrularak belirginleşme, جلو kökünde ise üzerindeki perdeyi kaldırıp bütünüyle açığa çıkarma hareketlerinde görülür.لİkinci lâm harfinin katlanmasıyla çekirdekteki örtme ve belirginleşme hareketi süreklilik, pekişme ve mutlak bir cüsse/hacim azametine dönüşmüş; kök, bütünü saran ve ayrıntıları hükümsüz kılan baskın bir büyüklüğü ifade eder hale gelmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaVarlığı bir arada tutan, yüklenen, cüssece toparlayan ve ağırlığı taşıyan ana gövde hareketi
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaToplanan varlığı sevk ve idare eden, bağlayan, otorite ve sınır tayin eden yöneliş
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaOtorite ve kuşatmanın pekişmesi, idare ve hâkimiyetin kesintisiz biçimde sürdürülmesi
جللDevenin cüssesi ve çoban değneğinin mutlak sevk gücüVarlığı bütünüyle taşıyıp toparlayan, üzerini tam bir hâkimiyetle örten ve her türlü küçüklüğü silen kuşatıcı, heybetli büyüklük

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBinek hayvanının sırtını baştan başa örten çul ve örtü (جُلّ); harman sonrası tarlada kalan kalın ekin sapları (جِلّ); hurmayı koruyan kalın hurma sepeti (جُلّة); bir şeyin ince ve ayrıntı kısımlarına (دِقّ) karşıt olarak gövdesi, ana kütlesi ve büyük kısmı (جُلّ).
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays bir beytinde iri ve yaşlı develeri/keçileri nitelemek üzere bu kökü kullanır: ألا إن لم تكن إبل فمعزى / كأن قرون جلتها العصـيّ (Eğer deve yoksa keçi olsun; sanki o yaşlı ve iri olanlarının boynuzları birer değnektir).
Erken Arapça kullanımBir şeyin bütünü veya en mühim kısmı için «ahaze cullehu» (onun büyüğünü, ana gövdesini aldı); önemsiz ve küçük şeyler ile büyük meseleleri ayırt etmek için «mâ lehu dekkun ve lâ cellun» (onun ne ince bir şeyi vardır ne de iri/büyük bir şeyi) darb-ı meseli kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Arapça جلل kökü, Kuzeybatı Sami ve genel Semitik dillerdeki yuvarlama, sarma, örtme, dalgalanma ve kütle oluşturma semantik kökeniyle doğrudan irtibatlıdır. İbranicede g-l-l (גלל) kökü taş yuvarlamak, bütünü katlamak ve bir kütleyi sarıp devirmek anlamlarını taşırken, Aramice ve Süryanicede g-l-l kökü dalga, taş yığını ve örtü manalarına uzanır. Arapçada kök bir yandan binek hayvanını örten çul (el-cül) ve ekin sapı gibi somut örtü ve kütle manasını korumuş, diğer yandan soyutlaşarak insanın gözünü ve idrakini bütünüyle dolduran, başka hiçbir ayrıntıya yer bırakmayan ontolojik heybet, ululuk ve mutlak büyüklük (el-celâl) anlam matrisine evrilmiştir. Bu semantik sıçrama, fiziksel hacim ve örtüden metafizik kuşatıcılık ve azamete geçişin tipik bir örneğidir.

Güven Güçlü

Kaynak Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSomut kütle ve örtüden soyut azamete geçişHayvanı örten çuldan ve bir şeyin ana kütlesinden, zihni ve gözü bütünüyle kaplayan ululuk ve büyüklük kavramına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice g-l-l köküYuvarlama, sarma, kütle yığma ve kaplama anlam çekirdeği Sami dilleri genelinde ortaktır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik g-l çekirdeğiYuvarlak kütle, bütünü ihata etme ve şişkinlik bildiren ilksel morfemlerle bağdaşmaktadır.Muhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جللAnlamlıBüyüklük, örtü, azametVarlığı kuşatan heybet, kalınlık ve ana gövdeHedef kök; Kur'an'da geçer
لجلAnlamlıÇalkalanma, tereddüt, dolanmaDilin dönmemesi, sözün ağızda dolanması ve suyun dar yerde çalkalanması (لجلج kökü)Ortak biliteral taban; Kur'an'da geçmez
للجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb kaydı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جللMerkezKuşatıcı büyüklük ve heybetVarlığı örtüp bütünüyle dolduran, gözü ve aklı tek başına kaplayan aşkın azametİkram ile birlikte ilâhî sıfat olarak zâtî yüceliği ifade eder
عظمKomşuKemikleşmiş, yoğun kütle ve kudretKendi zâtında sağlam, kırılmaz, yoğun ve aşılmaz bir ağırlığa sahip olmaجلل kökünün ihata ve heybetine karşılık, عظم daha çok zâtî kudret ve ağırlığı vurgular
كبرKomşuZaman, derece ve hacimce büyüklükBaşkalarıyla kıyaslandığında yaşça, mertebece veya hacimce daha ileride olmaجلل mutlak aşkınlığı, كبر ise her türlü büyüklük tasavvurunun fevkinde olmayı bildirir
مجدKomşuGenişlik, kerem ve şeref bolluğuVasıfların genişliği, tükenmez ikram ve şerefli konumun yaygınlığıجلل heybet ve dokunulmazlık tarafıyken, مجد cömertlik ve yayılma yönüdür
دققZıtİncelik, küçüklük, ufalanmışlıkKütlesi ve ağırlığı kalmayacak derecede ufalanmış, ayrıntıya dönüşmüş olmaKlasik metinlerdeki «dekkuha ve celilluha» karşıtlığıyla kökün doğrudan somut zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجللHeybet, azamet, örtüBütünü kaplayan büyüklük, dokunulmazlık ve zâtî aşkınlıkKesin
LatinceMaiestas, sublimitasGörkem, yücelik, egemen azametDevlet veya tanrısallık katındaki ihlâl edilemez büyüklüğü karşılar; somut çul/örtü boyutunu taşımazGüçlü
İngilizceMajesty, grandeur, sublimityHaşmet, yücelik, azametKarşısındakinde hayranlık ve ürperti uyandıran aşkın büyüklüğü verir; etimolojik kök bağımsızdırGüçlü
AlmancaErhabenheit, MajestätAşkın yücelik, haşmetİdrak sınırlarını aşan ve saygı uyandıran büyüklüğü ifade ederGüçlü
FransızcaMajesté, grandeurYücelik, haşmetHükümranlık ve saygınlık bildiren azamet anlamını karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِZâtî azamet, dokunulmazlık ve mutlak aşkınlıkEvrendeki her şeyin fani oluşunun ardından baki kalacak olan zât-ı ilâhînin büyüklüğü bağlamında (Rahmân 55:27).
تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِKutsiyet, bereket ve şanı yüce ilâhî rablikBütün nimetlerin, cennet tasvirlerinin ve mizan nizamının nihayetinde Rabb'in isminin yüceltilmesi bağlamında (Rahmân 55:78).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamZâtî sıfatlar ve esmâ-i hüsnâCelâl sıfatlarının kahr, azamet ve tenzih bildirip bildirmediği; ikram sıfatlarıyla olan zıtlık ve tecelli dengesiYarattıklarına benzemekten münezzeh, idrakleri aşan ve hiçbir varlığın ortak olamayacağı mutlak aşkınlık
FıkıhTâzim ve ibadet edebiyatıHayvanın sırtına örtülen çul (cilâl) ve kurbanlıklara hürmet nişanesi olarak örtü giydirilmesi; necaset yiyen hayvan (cellâle) hükümleriSomut nesne örtüsü veya necasetle kirlenerek tabiatı bozulan hayvanın hükmü
TefsirRahmân suresinin mihveri«Zü'l-Celâli ve'l-İkrâm» terkibinde celâl ile ikramın birbirini tamamlayan ilâhî rubûbiyet dengesi oluşturmasıKorku ve ümit, tenzih ve teşbih dengesini kuran, azametiyle boyun eğdiren, ikramıyla hayat bahşeden zât
HadisDuada ism-i a'zam arayışıPeygamber'in «Yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm demeye sımsıkı sarılınız» tavsiyesiDuada kabulü celbeden en kuşatıcı ilâhî tazim ve sığınma kapısı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet ve ubudiyet dengesiTenzih ve aşkınlıkKulluk bilincinde tazim ve haşyet üretmeCelâl sıfatı, kulun haddini bilmesini ve ilâhî zât karşısında mutlak teslimiyet duymasını temin eder.Kesin
İlmiBilgi hiyerarşisi ve epistemolojiTemel kanun / Üst ilkeTikel bilgileri ihata eden ana paradigmaAyrıntıların (dekāik) ancak ana gövde (celil) kavrandığında anlam kazanması gibi, tümel yasalar tikel verileri kuşatır.Güçlü
SiyasiEgemenlik ve meşruiyet nizamıDokunulmaz otorite ve heybetToplumsal düzeni koruyan caydırıcı güçHukukun ve devletin ihlâl edilemez ağırlığı, ikram (adalet ve refah) ile dengelenmediğinde zafiyete veya zulme uğrar.Güçlü
İktisadiKaynak yönetimi ve ana sermayeAsli sermaye / Temel altyapıTali tüketimlerin dayandığı ana kütleyi korumaİktisadi yapıda tali harcamalar (dıkk) ana gövdeyi (cüll) tüketmemeli; ana sermaye dokunulmaz kılınmalıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMakro kütleçekim ve asimptotik sınırBütün alt parçacık hareketlerini ve yerel çekimleri kendi içinde eriten, sistemi bütünüyle kuşatan baskın kütleçekim alanı veya bir fonksiyonun ıraksamayan nihai üst sınırı.Güçlü
Beşeri bilimlerKarizmatik otorite ve yüce normBireysel iradelerin ve yerel sözleşmelerin üzerinde yer alan, sorgulanmaksızın kabul gören, toplumun birlik örtüsünü oluşturan kurucu meşruiyet zemini.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiجلل kökünden türeyen «celâl» kavramını yalnızca öfke, şiddet, kızgınlık veya cezalandırma gibi dar bir duygusal boyuta indirgemek; modern dildeki «celallenmek» kullanımını ilâhî sıfata yansıtmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da «el-Celâl», her şeyin helak olduğu nihai eşikte dahi baki kalan, varlığı bütünüyle ihata eden, karşısında hiçbir şeyin varlık iddiasında bulunamayacağı ontolojik zât azametidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCelâl'i gazap ile özdeşleştirmek, onu ikramın karşıtı gibi konumlandırır; oysa Kur'an'da celâl ve ikram birbirini dışlayan zıtlıklar değil, ilâhî kemâlin iki ayrılmaz yüzüdür. Celâl olmadan ikram zafiyet, ikram olmadan celâl ise zulüm telakki edilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın nihai akıbetini (fenâ) ve Allah'ın ebedî bekasını bildiren Rahmân suresinin omurgasını oluşturur; insanın varlık tasavvurunu geçici nimetlerden mutlak Yaratıcı'nın zâtına yönlendirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâinattaki nizamın, mizan ve nimetlerin sayıldığı, ardından tüm bunların faniliğinin vurgulandığı eskatolojik ve tevhidi ayet öbeklerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratıcının büyüklüğünü mahlûkatın fiziksel ölçüleriyle kıyaslama hatasını ortadan kaldırır; tenzihi zedeleyen antropomorfik yaklaşımları engeller ve ikram ile birleşerek merhamet-adalet bütünlüğünü kurar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBütün gövdeyi saran kalın örtü, binek hayvanının çulu, varlığın ana kütlesi ve baskın hacmi.
  • Soyut anlamZihni ve varlığı bütünüyle dolduran, tüm alt unsurları hükümsüz kılan mutlak aşkınlık, azamet ve tenzih.
  • Sistematik karşılıkAlt sistemleri kuşatan ve onları dağılmaktan koruyan üst otorite, ana gövde ve dokunulmaz ilâhî zât tecellisi.
  • LaTeX modelilim⁡t→∞∑ixi(t)=0  ⟹  Z=Ω(J⊗K)
  • LaTeX açıklamasıFormülde zamana bağlı olarak her bir varlığın xi tükenişi ve sıfıra yaklaşması (fenâ hâli), sistemin nihai sınırında sadece mutlak zâtın Z baki kalışını modeller. Bu nihai varlık düzlemi, her şeyi kuşatan mutlak celâl J ile cömertçe yayılan ikramın K tensör çarpımı halindeki kuşatıcı alanıdır Ω. Ayrıntılar yok olurken ana gövde ve mutlak aşkınlık baki kalır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج