حشر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ش-ر26 sîga, 47 mücavir kök, 43 ayet, 28 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جهمسيرطيرنَحْشُرُحُشِرَتْبررحشريومحَشْرٌوزعحُشِرَاحْشُرُواعدوذرأجمعتُحْشَرُونَحَاشِرِينَرجو

KökSîga 26Ayet 43Sure 28Mücavir 47

▶ Ağı aç (3B)

حشر

ح - ش - ر

KÖK
  • 43 geçiş
  • 43 ayet
  • 26 sîga
  • 13 sözlük

Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük böceklerdir. Sonra toplanma ve dirilme anlamları kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük böceklerdir. Sonra toplanma ve dirilme anlamları kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.317 harf
باب الحاء والشين الراء معهما ح ش ر، ش ح ر، ش ر ح، ر ش ح، ح ر ش مستعملات حشر: الحَشْر: حَشْرُ يَومِ القِيامة وقوله تعالى: "ثم إلى ربِّهم يُحشَرون"، قيل: هو الموتُ. والمَحْشَرُ: المجمعُ الذي يُحشَرُ إليه القوم. ويقال: حَشَرتْهُم السَّنةُ: وذلك أنَّها تضُمُّهم من النَّواحي إلى الأمصار، قال: وما نَجا من حَشْرها المَحْشُوش وَحْشٌ ولا طمْشٌ من الطُمُوش قال غير الخليل: الحَشُّ والمَحشُوش واح.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR680 harf
ابن السكِّيت: أنٌ حَشْرٌ، أي لطيفةٌ كأنَّه حُشِرَتْ حَشْراً، أي بُريت وحُدِّدت. وكذلك غيرها. وآذانٌ حَشْرٌ، لا يثنَّى ولا يجمع. وقد قيل: أذنٌ حَشْرَةٌ. والحَشْرُ من القُذّذِ: ما لَطُف. وسِنانٌ حَشْرٌ: دقيق. وقد حَشَرْتُهُ حَشْراً. وحكى الأخفش: سهم حَشْرٌ وسهام حُشْرٌ، كما قالوا: جَوْنٌ وجونٌ، ووَرْدٌ ووُرْدٌ. وحَشَرْتُ الناس أَحْشِرُهُمْ وأَحْشُرُهُمْ حَشْراً: جمعتهم؛ ومنه يوم الحِشْر. وروى سعيد
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.663 harf
ح ش ر حشر ، حرش ، شرح ، شحر ، رشح : ( مستعملات ) . حشر : قال الليث : الْحَشر : حَشْرُ يوم القيامة ، والمَحْشَر : المجمَع الذي يُحْشر إليه القوم وكذلك إذا حُشِروا إلى بلد أو معسكر ونحوه . وقال الله جلّ وعزّ : ( دِيَارِهِمْ لاَِوَّلِ الْحَشْرِ مَا ظَنَنتُمْ أَن ) ( الحَشر : 2 ) نزلت في بني النَّضِير ، وكانوا قوماً من اليهود عاقدوا النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لما نزل المدينة ألا يكونوا عليه ولا له
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.897 harf
(باب الحاء والشين وما يثلثهما) (حشف) الحاء والشين والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على رَخَاوة وضعف وخلوقة. فأوّل ذلك الحَشَف، وهو أردأ التَّمر. ويقولون في أمثالهم: "أَحَشَفاً وسُوءَ كِيلَة"، للرَّجُل يجمع أمرين ردِيَّين. قال امرؤ القيس: كأنَّ قلوبَ الطيرِ رَطباً ويابساً *** لدى وَكرها العُنَّابُ والحَشَفُ البالي([1]) وإنما ذكر قلوبَها لأنها أطيبُ ما في الطير، وهي تأتي فراخها بها. ويقال حَشِفَ([2])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR868 harf
- الحشر: إخراج الجماعة عن مقرهم وإزعاجهم عنه إلى الحرب ونحوها، وروي: (النساء لا يحشرن) (في النهاية: وحديث النساء (لا يعشرن ولا يحشرن) يعني للغزاة، فإن الغزو لا يجب عليهن. انظر: مادة (حشر)، وأخرج نحوه ابن الجارود في المنتقى ص 101 بسند حسن) أي: لا يخرجن إلى الغزو، ويقال ذلك في الإنسان وفي غيره، ويقال: حشرت السنة مال بني فلان، أي: أزالته عنهم، ولا يقال الحشر إلا في الجماعة، قال الله تعالى: {وابعث في
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR601 harf
ح ش ر يسـاق النـاس إلى المحشر‏.‏ ورأيت منهم حشراً‏.‏ والناس منشورون محشورون‏.‏ وأنبئت الحشرات‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ حشـرت السنـة النـاس‏:‏ أهبطتهـم إلـى الأمصـار‏.‏ وحشـر فلـان في رأسه إذا كان عظيم الـرأس وكذلـك حشـر فـي بطنـه وفـي كل شيء من جسده‏.‏ وأذن حشر وحشرة‏:‏ لطيفة مجتمعة‏.‏ وقدة حشر وسنان حشر إذا لطف وحشرت السنان فهو محشور‏:‏ لطفته ودققته‏.‏ وشرب من الحشرج وهو كوز لطيف يبرد فيه
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.448 harf
حَشَرَهُم يَحْشُرُهم ويَحْشِرُهم حَشْراً: جمعهم؛ ومنه يوم المَحْشَرِ. والحَشْرُ: جمع الناس يوم القيامة. والحَشْرُ: حَشْرُ يوم القيامة. والمَحْشَرُ: المجمع الذي يحشر إِليه القوم، وكذلك إِذا حشروا إِلى بلد أَو مُعَسْكَر أَو نحوه؛ قال الله عز وجل: لأَوَّلِ الحَشْرِ ما ظننتم أَن يخرجوا؛ نزلت في بني النَّضِير، وكانوا قوماً من اليهود عاقدوا النبي، صلى الله عليه وسلم، لما نزل المدينة أَن لا يكونوا عليه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR407 harf
* ح ش ر * * الحَشَرةُ * بفتحتين واحدة * الحَشَراتِ * وهي صغار دوّاب الأرض و * حَشَر * الناس جمعهم وبابه ضرب ونصر ومنه * يومُ الحَشْر * وقال عكرمة في قوله تعالى ﴿وإذا الوحوش حُشرت﴾ وحشرها موتها و * المَحْشِرُ * بكسر الشين موضع الحشر و * الحاشِرُ * اسم من أسماء النبي عليه الصلاة والسلام قال عليه الصلاة والسلام { لي خمسة أسماء أنا محمد وأحمد والماحي يمحو الله بي الكفر والحاشر أحشر الناس على قدمي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.306 harf
الحشر: ما لطف من الآذان، وهو مجاز. يقال: للواحد والإثنين والجمع. وأحصر منه عبارة الجوهري:لا يثنى ولا يجمع، قال: لأنه مصدر في الأصل مثل قولهم: ماء غور وماء سكب. وقد قيل أذن حشرة، قال النمر بن تولب: لها أذن حشـرة مـشـرة كإعليط مرخ إذا ما صفر هكذا أنشده الجوهري له، قال الصغاني: وإنما هو لربيعة بن جشم النمري، ولعله نقله من كتاب قال فيه: قال النمري، فظنه النمر بن تولب
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.103 harf
حَشَرَ 1 حَشَرَ ذ , aor. حَشُرَ and حَشِرَ , (S, Msb, K,) the former of which aors. is found in the seven readings of the Kur, (Msb,) inf. n. حَشْرٌ, (S, Msb, K,) He congregated, or collected together, (S, Msb, K,) men: (S, Msb:) or he congregated them, or collected them together, and drove them: (Msb, TA:) he made them to go forth, collected together, from one place to another: (Bd in lix. 2:)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR776 harf
حَشَرَ حَشَرَ I , U ( n. ac. حَشْر 1 ), a. Gathered together, congregated. b. Expelled, exiled. c. Pressed, squeezed together; heaped up. d. Pointed, made slender, sharp. تَحَشَّرَ تَحَشَّرَ V a. [ Fī ], Meddled with, interfered in. حَشْر حَشْر 1 , a. Gathering, congregation. b. ( pl. حُشْر 3 ), Slender, slim, taper, sharp. c. [ art ]., The Last Judgment. حُشْرِيّ حُشْرِيّ 3yi
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.429 harf
حشر حَشَرَ - يَحْشُرُ ، حُشِرَ- يُحْشَرُ - حَشْر - حَاشِر - حَاشِرِيْن - مَحْشُوْر - مَحْشُوْرَة حَشَرَ - يَحْشُرُ + كائن + كائنات أو أشياء: يحضرهم من أماكنهم الأصلية فيجمعهم تحت نظره وأمره: يجمع عدداً كبيراً من الأشياء أو الكائنات في مكان ضيق نسبياً بحيث يتسع لهم بالكفاف ويكونون في وضع يمكن مراقبتهم والتحكم بهم {وحشرناهم فلم نغادر منهم
Tamamını oku

Sîgalar(26)

Mücavir kökler47 mücavir (194 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يوم

    16 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  2. وزع

    3 ortak ayet · Vedia heybe demektir

  3. جهم

    5 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  4. ذرأ

    2 ortak ayet · Zere’ (zal, hemze) : “Zerre”(zal) toz demektir

  5. طير

    3 ortak ayet · “Tayr” kuş demektir

  6. عمي

    3 ortak ayet · Kör demektir

  7. جمع

    5 ortak ayet · Yumruk demektir

  8. وقي

    6 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  9. عبد

    6 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  10. حول

    2 ortak ayet · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  11. سير

    2 ortak ayet · Gezerler

  12. رجو

    2 ortak ayet · Recv kuyunun çevresi demektir

Geçtiği ayetler(43)

  1. … عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizSayılı günlerde Allah’ı zikredin. Kim iki günde acele ederse, ona günah yoktur. Kim de geri kalırsa, ona günah yoktur. Bu; takva sahibi olanlar içindir. Allah’tan korkun ve bilin ki, şüphesiz siz, O’nun huzurunda toplanacaksınız.

  2. وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizAndolsun ki, ölseniz de, öldürülseniz de; Allah katında toplanacaksınız.

  3. أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizDeniz avı ve onu yemek; size de, yolculara da geçimlik olmak üzere helal kılınmıştır. İhramlı bulunduğunuz sürece, kara avı haram kılınmıştır. Hem, huzuruna varıp toplanacağınız Allah’tan korkun.

  4. وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizVe bir de namaz kılın ve O’ndan korkun diye. O’dur kendisine varıp toplanacağınız.

  5. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizEy iman edenler; sizi hayat verecek şeylere çağırdığı zaman; Allah’a ve Rasulüne icabet edin. Hem bilin ki; Allah şüphesiz kişi ile kalbi arasına girer. Ve muhakkak O’na dönüp toplanacaksınız.

  6. وَهُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizSizi yeryüzünde yaratıp türeten O’dur. Ve O’nun huzurunda toplanacaksınız

  7. … الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizEy iman edenler; aranızda gizli konuşacağınız zaman; günahı, düşmanlığı ve Peygambere isyanı fısıldaşmayın. Birr’i, takvayı konuşun ve huzurunda toplanacağınız Allah’tan korkun.

  8. قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsinizDe ki: Sizi yeryüzünde yaratıp yayan O’dur. Ve O’na toplanıp götürüleceksiniz.

Sîga sayfası: يَحْشُرُهُمْ
Sîga sayfası: نَحْشُرُهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحشر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجمع, سوق, نشر
Zıt Kökفرق
Çekirdek Özet 1Bir topluluğu veya varlık grubunu bulundukları yerden söküp zorla ve sevk ederek tek bir yöne veya merkeze sürmek, toplamak
Çekirdek Özet 2İnsanların, cinlerin, hayvanların ve orduların iradeleri dışında hesap veya seferberlik amacıyla ilahi kudretle mahşere sürülüp cem edilmesi
Çekirdek Özet 3Dağınık unsurların merkezi bir otorite veya kanun tarafından kaçınılmaz biçimde tek bir odak noktasında toplanması ve hesaba arzı
Kritik Hata RiskiKökün sadece durağan bir «bir araya gelme» veya «toplanma» (جمع) sanılması; sevk, cebir, yerinden koparma ve güdülme boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حشSıkışma, kuru ve yoğun kütle oluşturma, topluca hareketlenme ve kuruyup büzülme (حشش, حشو, حشد)رÇekirdekteki sıkışma ve yoğunlaşma anlamına insan başı veya akışkan sevk dinamizmi eklenerek, kütlenin zorla tek bir istikamete sürülmesi ve toplanması manası özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaNesneleri veya varlıkları dış çevrelerinden tecrit edip belirli bir sınır içine alma hareketi
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikVarlıkların yerleşik düzenlerini sarsarak onları yerlerinden koparan keskin ve baskılı müdahale
رİnsan başı; baş, ilk, üstToplanan kütlenin önüne düşen bir yönlendirici, öncü veya nihai hedef istikametine akış
حشرKuşatıcı bir sınır içine alarak yerinden koparma ve bir öncünün ardından tek yöne sevk etmeÇevrilen ve yerinden oynatılan fertlerin dağılmasına izin verilmeden, baş veya merkez noktaya doğru zorunlu olarak sürülmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl hayvanlarının ve küçük haşeratın kuraklık veya kıtlık sebebiyle bulundukları deliklerden çıkıp su ve otlak merkezlerine doğru topluca sürüklenmesi; kıtlık yılının mal ve davarı silip süpürerek tek merkezde toplaması
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Ru’be b. el-Accâc kıtlık yılının her şeyi silip süpürmesini ve canlıları yerinden ederek toplamasını şu beyitle tasvir eder: وما نجا من حَشْرِها المحشوشِ / وحْشٌ ولا طمشٌ من الطُّموشِ
Erken Arapça kullanımOk temreninin veya kulağın ince, sivri ve derli toplu yapılması için «أذن حشرة» denmesi; Firavun’un sihirbazları ve halkı toplamak üzere şehirlere «حاشرين» adı verilen sevk memurlarını göndermesi

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça حشر kökü, merkezi Sami dil katmanında köken olarak dağılmış veya gizlenmiş unsurların tek bir merkeze sürülmesi, küçük ve kaynaşan varlıkların yer değiştirmesi semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarındaki karşılıkları doğrudan aynı fonetik dizilimle büyük bir toplanmayı ifade etmekten ziyade, küçük canlıların kaynaşması, böceklerin kımıldaması veya sıkışma biçimleriyle fonetik temas gösterir (Aramice ve Süryanicede haşerat ve kaynaşan canlılar için kullanılan kök formları gibi). Arapçada kök, göçebe yaşamın zorunlulukları, kıtlık yıllarının insan ve hayvan kitlelerini su kaynaklarına sürmesi tecrübesiyle genişleyerek «sevk ile birlikte toplama» (الجمع مع سوق) kavramsal çatısına ulaşmıştır. Dolayısıyla kök, durağan bir birleşme değil, dış bir baskı gücünün etkisiyle yerinden edilip bir araya getirilme eylemini taşır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحش kök ailesi ile حشر ilişkisiOt ve ekinlerin biçilip toplanması (حش), bir şeyin içine kütle doldurulması (حشو) ve kalabalığın yığılması (حشد) süreçlerinin zorunlu sevk unsuruyla birleşmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Kuzeybatı Sami dillerindeki sürüleşme ve böcek kaynaşması kökleriToprakta kaynaşan küçük canlıların kütlesel devinimi ve baskı altında kütleleşme anlam alanıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dışı güvenilir bir kök akrabalığı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حشرAnlamlıSevk ederek toplamakİnsan veya hayvan topluluklarını zorla yerinden çıkarıp bir merkezde toplamakHedef kök; Kur'an'da geçer
حرشAnlamlıAvı kışkırtmak, tahrik etmekKertenkeleyi deliğinden çıkarmak için vurmak; iki tarafın arasını açmakKur'an'da geçmez; yerinden çıkarma bağı vardır
شحرAnlamlıAçmak, kıyı veya dağ eteğiDenizin sahil şeridi, yerin kenarı veya dar dağ eteğiKur'an'da geçmez
شرحAnlamlıAçmak, yarmak, genişletmekEti dilimlemek, kapalı bir manayı veya göğsü ferahlatıp açmakKur'an'da geçer; hedef kökün kavramsal tersi (toplama yerine açma)
رحشAnlamlıKımıldamak, kaynaşmakSuyun çalkalanması, kalabalığın kaynaşıp dalgalanmasıKur'an'da geçmez; haşr anındaki kitle hareketini andırır
رشحAnlamlıSızmak, terlemekSuyun kabın dışına azar azar çıkması, yavrunun büyümesiKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حشرMerkezSevk ederek toplamaYerinden söküp zorla bir alana sürme ve yığma nüansı içerirPasif ve iradesiz sürülüş
جمعKomşuBir araya getirmeSevk şartı olmaksızın parçaları birleştirmeyi anlatırGenel ve nötr toplama
سوقKomşuSürme, sevk etmeToplanma hedefinden ziyade arkadan itme hareketine odaklanırİtici güç ve hareket
نشرKomşuDağıtma ve diriltmeToplanmanın öncesindeki yayılma ve saçılma evresini ifade ederDağıtıcı ve yayıcı hareket
فرقZıtAyırma, dağıtmaBir arada bulunan kütleyi parçalayıp uzaklaştırma eylemidirBütünlüğün parçalanması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحشرSevk ile toplamaBir topluluğu cebren yerinden çıkarıp tek bir merkeze sürmekKesin
LatinceCongregare, compellereBir araya toplamak, zorla sürmekCompellere kelimesi zorla ve sürerek getirmeyi tam karşılarken congregare genel toplamayı verirGüçlü
İngilizceMuster, round up, herd togetherSeferber etmek, sürü halinde toplamakRound up ve herd eylemleri irade dışı sevk unsurunu karşılar; muster askeri celbi içerirGüçlü
AlmancaZusammentreiben, versammelnBir araya sürmek, toplamakZusammentreiben kelimesi arkadan sürerek bir araya yığma nüansını eksiksiz taşırGüçlü
FransızcaRassembler de force, rabattreZorla toplamak, sürmekAv veya insan kütlesini belirli bir merkeze cebren yönlendirme durumunu ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُحْشَرُونَ / نَحْشُرُهُمْAhirette ilahi hesaba zorunlu sevk ve toplanmaKıyamet günü bütün insanların, inkârcıların ve cinlerin mahşer alanına hesap için getirilmesi (En'âm 6:22, Yûnus 10:28, İsrâ 17:97)
الْحَشْرِDünyevi sürgün, yerinden edilip çıkarılmaBenî Nadîr Yahudilerinin Medine'den çıkarılıp Şam bölgesine zorunlu sürgünü (Haşr 59:2)
حَاشِرِينَAskeri celp, kamu gücüyle insan toplamaFiravun'un sihirbazları ve halkı bir araya getirmek için şehirlere gönderdiği görevliler (A'râf 7:111, Şuarâ 26:36)
حُشِرَ لِسُلَيْمَانَEmre amade kılınarak ordu nizamında toplanmaSüleyman peygamberin cin, insan ve kuşlardan oluşan ordusunun sevk edilerek teftişe dizilmesi (Neml 27:17)
حُشِرَتْVahşi hayvanların dehşetle bir araya toplanmasıKıyamet kozmolojisinde yabani hayvanların korkuyla sığınaklarından çıkıp birbirine karışması (Tekvîr 81:5)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSem'iyyât ve AhiretCismani haşr meselesi; cesetlerin mi yoksa sadece ruhların mı haşredileceği, hayvanların haşrinin adalet ilkesiyle ilişkisiİlahi kudretle yeniden diriltilen varlıkların hesap meydanına kaçınılmaz toplanışı
FıkıhCihad ve Vergi HukukuKadınların ve çocukların savaşa cebren sevk edilip edilemeyeceği; «لا يُحْشَرُونَ» hadisi bağlamında askeri mükellefiyet sınırlarıBireyin iradesi dışında savaşa veya kamu hizmetine zorla sürülmesi
TefsirKıyamet ve Kıssa AnlatımıHaşr suresindeki ilk sürgünün dünyevi boyutları ile büyük kıyamet haşri arasındaki bağYeryüzündeki yerinden edilmeler ile ahiretteki mutlak mahşer arasındaki benzerlik
HadisPeygamber Sıfatları ve Eşrât-ı SâatHz. Peygamber'in «el-Hâşir» (الحاشر) ismi ve kıyametten önce insanları toplayacak olan Aden ateşi rivayetleriTarihin ve insanlığın nihai bir merkezde son peygamber ardında toplanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi HesapMahşerAdaletin tecellisi için mutlak celpVarlıkların iradeleri askıya alınarak ilahi huzura hesap vermek üzere sevk edilmesiKesin
İlmiEntropi ve TermodinamikTersine Entropi / OdaklanmaDağınık parçacıkların merkezi çekimle toplanmasıDağılmış ve saçılmış durumdaki unsurların dış bir kuvvetle tek alana sıkıştırılmasıMuhtemel
SiyasiKamu Gücü ve SeferberlikZorunlu Celp ve İcraDağınık tebaayı veya orduyu kriz anında birleştirmekDevletin merkezkaç unsurları tek bir kanun ve hedef doğrultusunda nizama sokmasıGüçlü
İktisadiKaynak KonsolidasyonuKamusal ToplamaDağınık sermaye veya kıt kaynakların krizde toplanmasıKıtlık ve kriz anlarında piyasaya dağılmış kaynakların tek elde toplanıp paylaştırılmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektör Alanında Yakınsama (Convergence)Dağınık koordinatlardaki tüm elemanların dış bir çekim potansiyeli altında tek bir tekil noktaya (singularity) doğru zorunlu akışıGüçlü
Beşeri bilimlerZorunlu Göç ve MobilizasyonBireylerin veya sınıfların kendi iradeleri dışındaki politik, askeri veya coğrafi baskılarla tek bir merkeze sürülmesi ve teftişiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca ahiretteki «kıyamet günü toplanması» ritüeline indirgenmesi; dünyevi, siyasi ve askeri boyutlarının unutulması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'da hem askeri disiplin (Neml 27:17), hem kamu propagandası ve sihirbaz celbi (A'râf 7:111), hem siyasi sürgün (Haşr 59:2) hem de vahşi tabiatın altüst oluşu (Tekvîr 81:5) için kullanılması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHaşr kavramının pasif bir birikme sanılması sonucunda, Kur'an'ın merkezi sevk, cebir, kaçınılmazlık ve otorite vurgusunun zayıflaması; ayetlerdeki baskı ve sevk dinamizminin gözden kaçması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık tasavvurunda hiçbir unsurun ilahi otoritenin denetiminden kaçamayacağını, dağınıklığın ve başıboşluğun nihai olarak mutlak bir toplanma ve hesap nizamıyla sonuçlanacağını bildiren ana omurgadır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların dirilişi inkâr ettiği meydan okuma ayetlerinde (En'âm, Kehf), Firavun kıssasındaki toplumsal mühendislik sahnelerinde ve Haşr suresindeki siyasi-askeri tasfiyede belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlıkların ölümden sonra kaybolup gideceği veya kendi haline bırakılacağı zannını ortadan kaldırır; toplanmanın gönüllü bir buluşma değil, ontolojik bir zorunluluk olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlıların kuraklık, dış tehdit veya bir güdücü sebebiyle yuvalarından sökülüp tek bir hatta sürülmesi, kütlesel olarak bir merkeze yığılmasıdır.
  • Soyut anlamDağınık, bağımsız ve merkezkaç unsurların mutlak bir güç veya kanun karşısında direnç gösteremeyerek tek bir odak noktasına sevk edilmesi ve hesaba çekilmesidir.
  • Sistematik karşılıkOtoritenin, dağınık fertler üzerindeki mutlak hâkimiyetini ve kaçınılmaz hesap/seferberlik anında uyguladığı merkezi zorlayıcı gücü temsil eder.
  • LaTeX modelilim⁡t→tf∑i=1nxi(t)→Fextx0
  • LaTeX açıklamasıModelde dağınık konumdaki n adet bağımsız varlığın xi(t) konum vektörleri, sisteme etki eden karşı konulamaz bir dış sevk kuvveti Fext etkisi altında, belirlenmiş nihai anda tf, tek bir toplanma merkezine x0 doğru zorunlu olarak yakınsamaktadır. Bu formülasyon, haşr eylemindeki çokluktan tekliğe, dağınıklıktan sevk ile toplanmaya giden dinamik süreci simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح