خسأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-س-أ3 sîga, 14 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بصرحسرنهيعلمخسأقردرجعكررخَاسِئِينَخَاسِئًاعدوعتوقولقلب

KökSîga 3Ayet 4Sure 4Mücavir 14

▶ Ağı aç (3B)

خسأ

خ - س - أ

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Hasi : Buruşmuş, kırışmış elbise demektir. Yorgun anlamına da gelir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: خسء

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hasi : Buruşmuş, kırışmış elbise demektir. Yorgun anlamına da gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.582 harf
باب الخاء والسين وو ا ي ء معهما خ ي س، خ س أ، س خ و، و س خ، س و خ، س خ ي مستعملات خيس: الخِيْسُ: منبت الطرفاء وأنواع الشجر، قال: تعدد المنايا على أسامة في الخيِ? سِ عليه الطرفاءُ والأسلُ وخاسَ يَخيسُ خَيْساً: وهو أن يبقى الشيء في موضعٍ فيفسد ويتغير كالجوز والتمر الخائسِ واللَّحْمِِ ونحوه، فإذا أنتن قيل: أَصَلَّ فهو مُصِلٌّ. ويقرأ: "أإذا أَصْلَلْنا في الأرض" أي: أَنْتَنّا. والزَّايُ في الجَوْز
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR276 harf
خسأت الكلب خَسْأً: طردته، وخسأ الكلب بنفسه يتعدى ولا يتعدى. وانخسأ أيضاً. وقال: كالكلب إن قلت له اخْسَأْ فانخسأ أبو زيد: خسأ بصرُهُ خَسْأً وخُسوءاً، أي سَدِرَ، ومنه قوله تعالى: "ينقلبْ إليك البصَرُ خاسئاً وهو حسيرُ". وتخاسأ القوم بالحجارة: تراموا بها، وكانت بينهم مخاسَأَة.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.667 harf
باب الخَاء والسين خاس ، خسأ ، خسى ، سخا ، ساخ ، وسخ : مستعملة . خوس _ خيس : أبو العباس _ عن ابن الأعرابيِّ _ الخَوْسُ : الطِّعانُ بالرِّمَاحِ وِلاَءً وِلاَءً . وقد خَاسَهُ يَخُوسُه خَوْساً _ إذا طعَنَهُ . وقال الليْثُ : يقال للشَّيْء _ يَبْقَى في مَوْضِعٍ فيَفْسُد ويتغيَّر كالْجَوْزِ والتَّمْرِ _ : خَائِسٌ . وقد خَاسَ يَخِيسُ . فإذا أَنْتَنَ فهو مُصِلٌّ . قال : والزَّايُ _ في اللَّحْم والْجَوْزِ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.468 harf
(باب الخاء والسين وما يثلثهما) (خسف) الخاء والسين والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على غموض وغُؤور، وإليه يرجعُ فُروع الباب. فالخَسْف والخَسَف([1]). غموضُ ظاهرِ الأرض. قال الله تعالى: ﴿فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ﴾ [القصص 81]. ومن الباب خُسوفُ القَمَر. وكان بعضُ أهل اللُّغة يقول: الخُسوف للقمر، والكُسوف للشمس. ويقال بئرٌ خَسِيفٌ([2])، إذا كُسِرَ جِيلُها([3]) فانهارَ ولم يُنتَزَحْ ماؤُها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR258 harf
- خسأت الكلب فخسأ، أي: زجرته مستهينا به فانزجر، وذلك إذا قلت له: اخسأ، قال تعالى في صفة الكفار: ﴿اخسؤا فيها ولا تكلمون﴾ [المؤمنون/108]، وقال تعالى: ﴿قلنا لهم كونوا قردة خاسئين﴾ [البقرة/65]، ومنه: خسأ البصر، أي انقبض عن مهانة، قال: ﴿خاسئا وهو حسير﴾ [الملك/4].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR193 harf
خ س أ خسأ الكلب‏:‏ طرده فخسأ خسوءاً وكلب خاسيء‏.‏ ومن المجاز‏:‏ اخسأ إليك واخسأ عني ‏"‏ اخسؤا فيها ‏"‏ وخسأ البصر‏:‏ كل وأعيا ‏"‏ ينقلب إليك البصر خاسئاً ‏"‏ وتخاسؤا بالحجارة‏:‏ تراموا بها‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.299 harf
الخاسِئُ من الكِلاب والخَنازِير والشياطين: البعِيدُ الذي لا يُتْرَكُ أَن يَدْنُوَ من الإِنسانِ. والخاسِئُ: الـمَطْرُود. وخَسَأَ الكلبَ يَخْسَؤُه خَسْأً وخُسُوءاً، فَخَسَأَ وانْخَسَأَ: طَرَدَه. قال: كالكَلْبِ إِنْ قِيلَ له اخْسَإِ انْخَسَأْ أَي إِنْ طَرَدْتَه انْطَرَدَ. الليث: خَسَأْتُ الكلبَ أَي زَجَرْتَه فقلتَ له اخْسَأْ، ويقال: خَسَأْتُه فَخَسَأَ أَي أَبْعَدْتُه فَبَعُد. وفي الحديث: فَخَسَأْتُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR126 harf
* خ س أ * * خَسَأَ * الكلب طرده من باب قطع وخسأ هو بنفسه من باب خضع و * انْخَسَأَ * أيضا و * خَسَأ * البصر سدر من باب قطع وخضع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR953 harf
خسأ الكلب، كمنع إذا طرده وأبعده، وقال الليث: زجره خسأ بفتح فسكون وخسوءا كقعود وخسأ الكلب نفسه: بعد، يتعدى ولا يتعدى كانخسأ وخسئ مثل جبرته فجبر، ورجعته فرجع، وقال: كالكلب إن قيل له اخسإ انخسأ وأما قولهم: اخسأ إليك، أي اخسأ عني، فهو من المجاز، وقال الزجاج في قوله تعالى: قال اخسئوا فيها ولا تكلمون معناه تباعد سخط، وقال ابن إسحاق لبكر بن حبيب: ما ألحن في شيء، فقال: لا تفعل، فقال: فخذ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.359 harf
خَسَأَ 1 خَسَأَ ذ , (S, K,) aor. خَسَاَ , (K,) inf. n. خَسْءٌ (S, K) and خُسُوْءٌ, (K,) He drove away a dog: (S, K:) he chid him. (Lth.) -A2- It is also intrans., (S,) and signifies He (a dog) went away, to a distance; (S, * K;) [being driven away, or chidden;] as also خَسِئَ, (K,) and ↓ انخسأ. (S, K.) ― -b2- [Hence,] tropically, said to a man, اِخْسَأْ اـِلَيْكَ, meaning اِخْسَأْ عَنِّى
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR251 harf
Madde başı: خسءخَسَأَ خَسَأَ A ( n. ac. خُسْء [ 1 ] , خُسُوْء [ 27 ] ), a. Drove away ( a dog ). b. Was, became dim, weak ( sight ). خَسِىَ xasiY^a A ( n. ac. خَسْء 1 ), a. Fled away ( a dog ). b. Was disappointed. اِنْخَسَأَ اِنْخَسَأَ VII , a. see supra.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.968 harf
Madde başı: خسءخسء خَسَأَ - يَخْسَأُ- خاسِىء - خَاسِئيْن خَسَأَ - يَخْسَأُ + الكائن + في مكان: يهدأ ويسكن في مكانه بصغار: يتوقف عن الكلام والحركة والفعل وينكمش في مكانه بصغار وحسرة خَاسِىء اسم فاعل صفة مشبهة من " خَسَأَ - يَخْسَأُ " : الساكن والهادىء في مكانه بصغار وحسرة خَاسِئِيْن: جمع " خَاسِىء " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالانكسار والذل
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler14 mücavir (26 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قرد

    2 ortak ayet · Maymunlar

  2. كرر

    1 ortak ayet · Kalın katmerli örülmüş urgan demektir

  3. سبت

    1 ortak ayet · Post demektir

  4. عتو

    1 ortak ayet · Karşı gelmek

  5. حسر

    1 ortak ayet · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir

  6. نهي

    1 ortak ayet · Nihayet, son demektir

  7. قول

    3 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  8. كلم

    1 ortak ayet · Kelime

  9. عدو

    1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  10. رجع

    1 ortak ayet · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  11. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  12. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ

    BezginlerAndolsun ki, içinizden cumartesi günü haddi aşanları elbette bilirsiniz. İşte biz onlara: Aşağılık maymunlar olun, dedik.

  2. فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَا نُهُوا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ

    BezginlerBöylece onlar, serkeşlik ederek yasak edileni yapmakta ısrar edince; aşağılık maymunlar olun, dedik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخسأ
YapıÜçlü kök
Özel DurumHemzeli (lâmü'l-fiil hemze)
Bağlamsal Yakın Köklerطرد, دحر, خزي, حسر
Zıt Kökقرب
Çekirdek Özet 1Bir canlıyı hor ve hakir görerek kovmak, uzaklaştırmak ve gözün aradığını bulamayarak yorgun ve ümitsiz geri dönmesi
Çekirdek Özet 2İlahi huzurdan, rahmetten ve haysiyetli varlık alanından alçaltılarak ve aşağılanarak geri çevrilme hali
Çekirdek Özet 3Haddini aşan varlığın ontolojik veya ahlaki olarak aşağı bir konuma itilerek temas imkanının tamamen kesilmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «uzaklaşma» veya fiziki bir yorgunluk sayarak içerdiği zillet, kovulma ve tahkir boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خسDüşüklük, eksilme, zayıflık ve haysiyet veya değer kaybına uğrama; bu çekirdek eksilme ve ziyan anlamı veren خسر ile batma, yere geçme ve gözden düşme bildiren خسف köklerinde de ortaktırأHemze unsuru ani durdurma, keskin bir yönelişle yüz geri etme ve zecr (azarlayarak savma) eylemini katarak çekirdeğin taşıdığı düşüklüğü hakir görülerek kovulma ve gözün boşa çıkarılması şeklinde somutlaştırır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar imgesinin ses farkıyla yoğunlaşmış türevi; sınır, ayırma ve set çekmeVarlığın önüne aşılamaz bir engel koyarak onu beride tutma ve tecrit etme hareketini başlatır
سDiken veya destek; tutunma, batma, sert temas ve dirençKarşı tarafı incitici, rahatsız edici bir zecr ve durdurma eylemini temsil eder
أÖküz başı; ani güç, öncülük, çarpma ve durdurmaKovma veya püskürtme hareketinin ani, kesin ve iradi bir darbeyle gerçekleştiğini gösterir
خسأBir engelle sınır çekip sert bir dirençle aniden yüz geri etme hareketiHedefin aşağılanarak, azarlanarak ve yaklaşması kesin olarak engellenerek gerisin geriye defedilmesi tablosunu oluşturur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKöpeğin hakir görülüp azarlanarak kovulması (خَسَأْتُ الكَلْبَ) ve insanın yanına yanaşmasına izin verilmemesi; ayrıca bakılan nesnede aranan kusurun bulunamaması sebebiyle gözün yorulup kamaşarak ve ümitsizce geri dönmesi
Cahiliye şiiri kullanımıKöpeğin «defol» denilerek kovulmasını ve bu zecr karşısında boyun eğip uzaklaşmasını anlatan anonim darb-ı mesel niteliğindeki erken kullanım: كالكَلْبِ إِنْ قِيلَ له اخْسَإِ انْخَسَأْ
Erken Arapça kullanımRu'be b. el-Accâc'ın ceviz oyunundaki tek ve çift saymayı tasvir ederken kullandığı ve tek kalıp dışlanmayı veya denk gelmemeyi bildiren dizesi: لم يدر ما الزّاكي من المُخاسِي / يَمشي على قوائمٍ خَسَازّكَا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde خسأ kökü, özellikle güneybatı Sami grubunda zecr, tecrit ve kovma fonksiyonuyla tebarüz etmiş fonetik ve anlamsal bir yapı sergiler. Kökün biliteral çekirdeği olan خس, Sami köklerinde değer kaybı, basbayağı olma, eksilme ve alçalma anlamlarını taşıyan köklerle (Aramice ve Süryanicede eksilme ve alçalma bildiren biçimlerle) örtüşür. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde aynı üçlü dizilişin doğrudan karşılığı yaygın olmayıp, kök Arapçada köpek ve domuz gibi hayvanları aşağılayarak defetme ünlemine dönüşmüş ve oradan da gözün yorgun düşüp perişan halde dönmesini ifade eden bir semantik kayma yaşamıştır. Arapçadaki kullanım, hakir görme ile fiziksel uzaklaştırmayı tek bir fonetik darbede birleştirerek zecr fiili hüviyeti kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKöpeği zecr ile kovma fiili ve gözün kamaşıp yorulması«Defol» anlamına gelen zecr nidasından türeyerek hem geçişli kovma hem de alçalarak uzaklaşma anlamında geçişsiz kullanımı yerleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiEksilme, değer kaybetme ve alçalma bildiren Sami çekirdekleriKuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan karşılıklar sınırlı olup, Arapçada aşağılayıcı kovma ve zillet anlamında özelleşmiştirMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan bir soydaş biçim tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خسأAnlamlıAşağılayarak kovmak ve gözün yorulup geri dönmesiHedef köktür; bir canlıyı hor görerek yanından defetmek veya gözün boşa çıkıp kamaşmasıKur'an'da geçer
خأسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
سخأAnlamlıAteşi karıştırmak veya külü temizlemekOcağın külünü ve közünü eşelemek, yolu açmakKur'an'da geçmez
سأخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
أخسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
أسخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خسأMerkezAlçaltarak kovma ve geri püskürtmeMuhatabı köpek gibi hakir görerek zecr ile kovmak ve yüz geri etmektirZillet, hakaret ve aşılamaz bir mesafe koyma öğesi içerir
طردKomşuKovmak ve uzaklaştırmakطرد salt uzaklaştırma ve peşinden sürüp çıkarma hareketidir; her zaman tahkir ve zecr içermeyebilirخسأ kökünde ise muhatabın şerefini sıfırlayan doğrudan bir zecr ve aşağılama vardır
دحرKomşuDefetmek ve püskürtmekدحر zorla, iterek ve yere çalarak defetmeyi anlatırخسأ kökünde sesli bir zecr ve muhatabı aşağılık bir duruma sokarak uzaklaştırma esastır
خزيKomşuRezil ve rüsvay olmakخزي içsel ve toplumsal bir utanma ve rüsvaylık halini bildirirخسأ bu rüsvaylığın fiili bir kovulma ve temas kesilmesiyle görünür kılınmış halidir
حسرKomşuYorgunluk ve dermansızlıkحسر gücün tükenmesi ve yorgunluktan açıkta kalmayı ifade ederخسأ gözün aradığını bulamayarak acziyet içinde geri dönmesidir
قربZıtYaklaşmak ve yakınlaşmakMesafeyi ortadan kaldırıp temas ve yakınlık kurmayı bildirirخسأ ile konulan aşılamaz tecrit ve uzaklaştırmanın tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخسأHor görerek kovmak ve gerisin geri dönmekBir canlıyı zecr ile kovma veya bakışın eli boş, yıpranmış olarak geri dönmesi anlamını tam taşırKesin
LatinceAbigo, ReicioKovmak, geri püskürtmek, reddetmekReddetme ve kovma hareketini karşılar ancak köpeğe yapılan zecrdeki tahkir nüansını eksik bırakırGüçlü
İngilizceSpurn, Drive away with ignominy, RepelHor görerek kovmak, terslemek, püskürtmek«Spurn» kelimesi aşağılayarak geri çevirmeyi kısmen karşılar; fiziki zecr boyutunu tam kapsamazGüçlü
AlmancaVerjagen, Verstößen, AbweisenKovmak, itelemek, hor görüp savmakUzaklaştırma eylemini verir fakat Arapçadaki sesli azarlama ve zillet vurgusunu tam vermezGüçlü
FransızcaRejeter avec mépris, Chasser ignominieusementHakaretle kovmak, yüz geri etmekTahkirle uzaklaştırmayı ifade eder; Kur'an'daki bakışın geri dönmesi mecazını tam yansıtmazGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon ve Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَاسِئِينَZecr ile kovulmuş, aşağılık kılınmış ve toplumdan tecrit edilmiş kimselerCumartesi yasağını çiğneyenlerin maymunlara dönüştürülmesi ve haysiyetten düşürülmesi bağlamında; Bakara 2:65 ve A'râf 7:166
اخْسَئُواAlçalarak susun, defolun ve uzak durunCehennem ehlinin azabın hafifletilmesi talebine karşı ilahi hitabın onları bir köpek gibi zecr ile susturması bağlamında; Mü'minûn 23:108
خَاسِئًاAradığını bulamamış, kamaşmış, yorgun ve hüsrana uğramış olarak geri dönen bakışGökyüzünün ve yaratılışın kusursuzluğunu denetlemek isteyen insanın gözünün acz içinde geri dönüşü bağlamında; Mülk 67:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cehennem ehlinin kelamdan menedilmesiKafirlerin ilahi muhataplıktan ebediyen çıkarılması ve Allah ile mükaleme kapısının yüzlerine kapanmasıİlahi gazabın sonucu olarak varlıksal tecrit ve mutlak iletişimsizlik
FıkıhHaddi aşanların ve fasıkların tecridiToplum düzenini ifsat edenlerin sürgün, tecrit veya zelil kılınma cezalarıyla karşı karşıya kalmasıHukuki ve sosyal haysiyetin askıya alınması ve aşağılanarak uzaklaştırılma
TefsirMesh ve yaratılışın nizamıCumartesi ashabının fiziken mi yoksa ahlaken mi maymunlaştırıldığı ve Mülk suresinde gözün acziyetiAşağılayıcı dönüşüm ve kozmik nizam karşısında insan idrakinin haddini bilmesi
HadisŞeytanın ve edepsizliğin defedilmesiŞeytanın kovulması veya uygunsuz durumların zecr lafızlarıyla püskürtülmesiŞer odaklarının haysiyetsizce alıkonulması ve bertaraf edilmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi dergah ve ahiretMutlak tecrit ve kovulmaRahmetten ebediyen menedilmeHaddini aşan nefsin ilahi hitaba muhatap olma hakkını bütünüyle yitirmesiKesin
İlmiEpistemoloji ve kozmolojik gözlemİdrakin acziyeti ve sınırına çarpmasıSahte iddiaların boşa çıkarılmasıİnsanın kozmosta kusur bulma arayışının tükenmişlik ve yenilgiyle sonuçlanmasıGüçlü
SiyasiHukuki nizam ve otoriteSürgün, aforoz ve kamu vicdanından ihraçİfsat edici unsurların tecrit edilmesiToplumsal sözleşmeyi bilerek çiğneyenlerin aşağı bir statüye mahkum edilmesiGüçlü
İktisadiPiyasa ahlakı ve meşruiyetGayrimeşru kazancın ve hırsın değersizleşmesiBereketten ve sistem güveninden mahrumiyetHilekarlıkla elde edilen kazanımların zillet ve itibarsızlığa yol açmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTam yansıma veya geri püskürtülme (Absorbe edilememe / Geri tepme)Bir yüzeye çarpan dalganın veya parçacığın hiçbir nüfuz sağlayamadan, enerjisini tüketerek ve sıfır kazanımla gerisin geri fırlatılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerDamgalama (Stigmatizasyon) ve sosyal dışlanmaToplumun ahlaki ve hukuki sınırlarını ihlal eden bireyin prestijini bütünüyle yitirerek tecrit edilmesi ve aşağı bir konuma itilmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir «uzak durmak» veya gözün «fiziksel yorgunluğu» olarak anlamak ve arkasındaki aşağılanma, zecr ve zillet katmanını göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece mekansal bir uzaklaşma değil; ontolojik bir düşüşü, haysiyetin ilahi iradeyle soyulup alınmasını ve yaratılış nizamına meydan okuyan aklın kesin hezimetini ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCehennemdeki hitabın veya maymunlaşma tehdidinin sıradan bir ceza gibi algılanması; ilahi gazabın iletişimi kesen ve varlığı zelil kılan nihai yargı boyutunun anlaşılamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın haddini aştığında nasıl bir zillet ve tecritle karşılaştığını gösterir; rahmetin karşı kutbunda yer alan aşağılayıcı tard (kovma) mantığını en sert biçimde billurlaştırır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahi sınırları kasten çiğneyen kavimlerin akıbetini anlatan ayetlerde (Bakara 2:65, A'râf 7:166), cehennemdeki nihai kopuş sahnelerinde (Mü'minûn 23:108) ve kozmik kusursuzluğun ispatında (Mülk 67:4)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahkarın ilahi huzurda her zaman pazarlık yapabileceği zannını yıkar; azaba uğrayanların sadece acı çekmediğini, aynı zamanda haysiyetlerini bütünüyle kaybederek bir muhatap olmaktan çıkarıldıklarını gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKöpeğin azarlanarak ve taşlanarak yanından kovulması; bakılan yerde kusur arayan gözün hiçbir şey bulamayarak kamaşmış, bitkin ve yenilmiş halde dönmesi.
  • Soyut anlamHaddini aşan varlığın haysiyetten düşürülmesi, ilahi rahmet ve hitap alanından azarlanarak tecrit edilmesi ve haddini bilmeyen aklın kozmik nizam karşısında hezimete uğraması.
  • Sistematik karşılıkİletişim ve yakınlaşma talebine karşı uygulanan mutlak direnç, zillet damgası ve tersine çevrilen nüfuz çabası.
  • LaTeX modeliR(x)=−k⋅∇Φ(x)o¨yle kilim⁡x→S∥v(x)∥=0  ⟹  x↦xzelil
  • LaTeX açıklamasıFormülde Φ korunan kutsal/ilahi nizam alanını, S aşılamaz ontolojik sınırı temsil eder. Sınıra yönelen küstahça ve meşruiyetsiz yaklaşım vektörü ∇Φ(x), zecr ve kovma katsayısı olan −k ile ters yöne çevrilir; sonuçta varlığın etki gücü sıfırlanarak gerisin geriye zelil ve tecrit edilmiş bir duruma (xzelil) fırlatılır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ