دخر
د - خ - ر
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 2 sîga
- 12 sözlük
“Zahire” ambara doldurulmuş tahıl, “zal” “dal”a dönüşerek yükü ambara boşaltmak anlamında mastar olmuştur.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Zahire” ambara doldurulmuş tahıl, “zal” “dal”a dönüşerek yükü ambara boşaltmak anlamında mastar olmuştur.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.294 harfباب الخاء والدال والراء معهما
خ د ر، د خ ر، خ ر د، ر د خ مستعملات خدر: الخِدرُ: ستر يمد للجارية في ناحية البيت، وكذلك ينصب لها خشبات فوق قتب البعير، مستور بثوب، وهو الهودج المخدُور، والجميع: أخدار وأخادير، قال:
حتى تغامز ربات الأخادير
وخَدَّرْتُ الجارية فَتَخَدَّرَتْ، وأَخْدَرْتُ لها كأخدار الظَّبية خِشْفَها في هَبطةٍ من الأرض.
وأسَدٌ خادر مُخْدِر كثير الخُدور، خَدِرٌ في عرينه، وأخْدَرَه عرينه.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR85 harfالدُخور: الصَغارُ والذَلُّ. يقال: دَخَرَ الرجلُ بالفتح فهو داخِرٌ. وأَدْخَرَهُ غيرُه.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.835 harfخ د ر
خدر ، خرد ، دخر ، رخد ، ردخ : مستعملة .
خدر : قال الليث : الخِدْرُ : سِتْرٌ للجارية _ في
ناحية البيت ، وكذلك يُنْصَبُ لها خَشَبَاتٌ
_ فوق قَتَبِ البعير _ مَسْتُورةٌ بثوب ، فهو
الْهَوْدجُ الْمُخَدَّرُ .
ويُجْمَعُ عَلَى الأخْدَار والأخادير والْخُدُورِ .
وأنشد :
حَتّى تَغامزَ رَبَّاتُ الأخادِيرِ
والجاريةُ مَخْدُورةٌ . . وقد خُدِرَتْ في
خِدْرَهَا ، وتَخَدَّرَتْ كذلك .
وأَخْدَرَتِ الجارية
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.667 harf(باب الدال والخاء وما يثلثهما)
(دخر) الدال والخاء والراء أصلٌ يدلُّ على الذُّل. يقال دَخَرَ الرّجُلُ، وهو داخِر، إذا ذَلَّ. وأَدْخَرَه غيرُه: أَذَلَّه. فأما الدَّخْدَار فالثَّوب الكريمُ يُصانُ. قال:
* ويَجْلُو صَفْحَ دَخْدارٍ قَشِيبِ(1) *
وليس هذا من الكلمة الأولى في شيءٍ؛ لأنَّ هذه مُعرّبة، قالوا: أصلها تَخْت دار، أي مَصُونٌ في تَخْت(2).
(دخس) الدال والخاء والسين أصلٌ واحد، يدلُّ على
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR203 harf- قال تعالى: ﴿وهم داخرون﴾ [النحل/48]، أي: أذلاء، يقال: أدخرته فدخر، أي: أذللته فذل، وعلى ذلك قوله: ﴿إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين﴾ [غافر/60]، وقوله: يدخر أصله: يذتخر، وليس من هذا الباب.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR116 harfد خ ر
دخر فلان دخوراً ودخر دخراً: ذل.
ومر صاغراً داخراً.
وأدخره الله.
وتقول: الأول فاخر والآخر داخر.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR745 harfدَخَرَ الرجلُ، بالفتح، يَدْخَرُ دُخُوراً، فهو دَاخِرٌ، ودَخِرَ دَخَراً: ذَلَّ وصَغُرَ يَصْغُرُ صَغَاراً، وهو الذي يفعل ما يؤمر به، شاء أَو أَبى صاغِراً قَمِيئاً. والدَّخَرُ: التحير. والدُّخُورُ: الصَّغَارُ والذل، وأَدْخَرَهُ غيره. قال الله تعالى: وهم داخرون؛ قال الزجاج: أَي صاغرون، قال: ومعنى الآية: أَو لم يروا إِلى ما خلق الله من شيء يَتَفيَّأُ ظلاله عن اليمين والشمائل سُجَّداً لله وهم داخرون؛
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR296 harfدخر الرجل كمنع وفرح دخورا، بالضم، مصدر الأول على غير قياس، ودخرا، محركة مصدر الثاني على القياس: صغر وذل. والداخر: الذليل المهان، كما جاء في الحديث. والدخر: التحير. والدخور: الصغار والذل. وأدخره غيره. وفي الكتاب العزيز وهم داخرون قال الزجاج: أي صاغرون. ومن سجعات الأساس: الأول فاخر، والآخر داخر.
دخر الرجل كمنع وفرح دخورا، بالضم، مصدر الأول على غير قياس، ودخرا، محركة مصدر الثاني على القياس: صغر وذل. والداخر: الذليل المهان، كما جاء في الحديث. والدخر: التحير. والدخور: الصغار والذل. وأدخره غيره. وفي الكتاب العزيز وهم داخرون قال الزجاج: أي صاغرون. ومن سجعات الأساس: الأول فاخر، والآخر داخر.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR608 harfدَخَرَ
1 دَخَرَ دخر , (S, A, Msb, K,) aor. دَخَرَ ; (Msb, K;) and دَخِرَ, aor. دَخَرَ ; (K;) inf. n. of the former, دُخُورٌ, (S, A, Msb, K,) and (of the latter, TA) دَخَرٌ; (K, TA; in the CK دُخْرٌ;) He was, or became, object, mean, contemptible, or despicable. (S, A, Msb, K.)
ادخرهُ
4 ادخرهُ أدخره ادخره ادخرة ٱدخر ٱدخره He (God, A, or a man, Msb) rendered him abject, mean, contemptible, or
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR148 harfدَخَِرَ
دَخَِرَ A ( n. ac. دَخَر 4 , دُخُوْر 27 ),
a. Was or became abject, mean, contemptible.
أَدْخَرَ
أَدْخَرَ IV ,
a. Rendered abject, mean.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR3.800 harfدخر
دَخَرَ - يَدْخَرُ (دَخِرَ - يَدْخَرُ) - دَاخِر - داخِرُوْن
دَخَرَ - يَدْخَرُ (دَخِرَ - يَدْخَرُ) + كائن + لـِ كائن: ينفذ ويفعل ما يؤمر بأقصى درجات الخضوع والاستسلام والانقياد والذل والصغار
دَاخِر: اسم فاعل صفة مشبهة من " د َخَرَ - يَدْخَرُ "
دَاخِرُوْن: جمع " دَاخِر"
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخضوع والإذعان والطاعة مرغماَ، قهراً
Mücavir kökler25 mücavir (38 toplam)
- فزع
1 ortak ayet · Hemen ürktü
- شمل
1 ortak ayet · Sol
- فيأ
1 ortak ayet · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
- صور
1 ortak ayet · Sûr
- نفخ
1 ortak ayet · Körük demektir
- ظلل
1 ortak ayet · Gölge demektir
- جوب
1 ortak ayet · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir
- شيأ
2 ortak ayet · Şey
- يمن
1 ortak ayet · Sağ yandır
- جهم
1 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- سجد
1 ortak ayet · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
- دخل
1 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir
Geçtiği ayetler(4)
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ
Teslim olanlarAllah’ın yarattığı şeylerin gölgelerinin sağa sola vurarak boyun eğip Allah’a secde ettiklerini görmüyorlar mı?
قُلْ نَعَمْ وَأَنْتُمْ دَاخِرُونَ
Teslim olanlarDe ki: Evet, hem de hor ve hakir olarak.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | دخر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صغر, ذلل, خضع, قمأ |
| Zıt Kök | فخر |
| Çekirdek Özet 1 | Boyun eğmek, küçülmek, istenen buyruğu istemese de çaresizce ve hakir olarak yerine getirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Varlıkların ontolojik zorunlulukla ve kibirlenenlerin ceza olarak mutlak ilahi iradeye boyun eğmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Sahte büyüklük iddialarının ilahi egemenlik karşısında kaçınılmaz bir küçülme ve teslimiyete mahkûm olması |
| Kritik Hata Riski | Kökün gönüllü teslimiyet sanılması veya ذخر köküyle karıştırılarak depolama ve biriktirme anlamıyla açıklanması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| دخ | Bir şeyin içine nüfuz etme, örtme, sinme ve duman veya karanlık gibi bir nesnenin diğerinin içine süzülerek girmesi (örnek: دخل, دخن) | ر | Çekirdekteki içeriye doğru sinme ve nüfuz etme hareketine baş eğme, küçülerek geri çekilme ve mutlak itaat altına girerek boyun bükme anlamı eklenmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Eşiğin altına eğilme, boyun bükerek içeri girme ve sınırın altına çekilme hareketini temsil eder. |
| خ | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma (türetme imge) | ح imgesinin hırıltılı sesle yoğunlaşmış biçimidir; kuşatılmayı, sınırlanmayı ve hareket alanının daralmasını anlatır. |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Başın öne eğilmesini, yüksekte olan organın alçalmasını ve otorite karşısında dikliğini yitirmesini gösterir. |
| دخر | Kapıdan baş eğerek sınır içine daralma | Kuşatıcı bir irade veya otorite karşısında başın öne düşmesi, benliğin küçülmesi ve buyruğa çaresizce boyun eğilmesidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimsenin kendi iradesini tamamen kaybedip başkasının emrine hakir, küçülmüş ve çaresiz olarak boyun eğmesi; istemese de emredileni zorla yapması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde kök belirgin bir biçimde alçalma, boyun eğdirilme ve kibir iddiasının kırılması anlamında kullanılmıştır. Asmaî ve İbn Düreyd rivayetlerinde düşmanın zelil ve hakir düşürülmesi bu kökle tasvir edilir; ancak müstakil bir Cahiliye beytinin lafzı doğrudan nakledilmemiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem lügatlerinde ve atasözlerinde büyüklük taslayanın sonunun zelil olması bağlamında الأول فاخر والآخر داخر sözüyle darbımesel olarak kaydedilmiştir. |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça دخر kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle baş eğme, alçalma, küçülme ve zelil olma semantik çekirdeğini temsil eder. Batı ve Doğu Sami dillerinde kökün fonetik varyantları genellikle içeriye girme, boyun bükme ve sinme eylemleriyle örtüşür. İbranice ve Aramice gibi dillerde bu kökün doğrudan aynı konsonant dizilişiyle yaygın bir soydaşı bulunmamakla birlikte, kökün içerdiği zillet ve alçalma nüansı, د ve خ seslerinin oluşturduğu içe sinme ve altta kalma matrisiyle bağlantılıdır. Kökün Kur'an'daki zahire veya saklama anlamındaki ذخر ile birleştiği yönündeki iddialar fonetik ve semantik olarak doğrulanmamış olup, klasik Arapçada dâhir ile zâhir sesleri ve kökleri tamamen ayrı bağımsız yapılardır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Jeffery.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | د-خ-ر | Kişinin küçülerek boyun eğmesi, صاغر ve ذليل olması, istemese de emre icabet etmesi durumudur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İçe büzülme, sinme kökleri | Güney ve Batı Sami dillerinde doğrudan üç harfli soydaşı sınırlı olup içe kapanma ve alçalma eylemleriyle semantik paralellik gösterir. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik düzlemde güvenilir ve doğrudan tespit edilmiş bir dış paralellik bulunmamaktadır. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| دخر | Anlamlı | Küçülmek, zelil olmak | İstemediği halde başkasının buyruğuna boyun eğmek, hakir düşmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| درخ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş, bağımsız anlam taşımayan diziliştir. | Kur'an'da geçmez. |
| خدر | Anlamlı | Perdelenmek, uyuşmak | Çadırda örtünmek, gizlenmek; bedenin hissizleşerek hareket kabiliyetini yitirmesi. | Hedef kökle içe çekilme bağlamında ortak çekirdeği paylaşır; Kur'an'da geçmez. |
| خرد | Anlamlı | Sessizlik, utangaçlık | İffetli ve hayalı olmak, bakire kadının sükûnet ve ağırbaşlılığı. | İçe kapanma ve küçülme yönüyle anlam bağı taşır; Kur'an'da geçmez. |
| ردخ | Anlamlı | Ezmek, kırmak | Yumuşak veya sert bir şeyi vurarak ezmek, çamurlu ve bataklık yer. | Ezilme ve altta kalma yönüyle yakınlık gösterir; Kur'an'da geçmez. |
| رخد | Anlamlı | Yumuşak olmak | Bedenin gevşek, yumuşak ve esnek olması durumu. | Dirençsizlik ve boyun eğiş haliyle ilişkilidir; Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| دخر | Merkez | Küçülerek boyun eğme | İradesi tamamen kırılarak, istese de istemese de çaresizce ve hakir olarak emre uymaktır. | Kibir iddialarını tamamen yok eden aşağılayıcı itaat durumudur. |
| صغر | Komşu | Küçüklük | Fiziksel veya itibari olarak küçülmeyi ifade eder; doğrudan emre boyun eğme fiilini gerektirmez. | Değerce ve mertebece aşağıda olmayı anlatır. |
| ذلل | Komşu | Boyun eğme ve yumuşama | Direncin kırılması ve kolay yönetilebilir hale gelinmesidir; her zaman aşağılanma içermeyebilir. | İtaate hazır, munis ve uysal olma halini de kapsar. |
| خضع | Komşu | Bedensel eğilme | Baş ve boyun bükerek dışarıdan görünen bir teslimiyet sergilemektir. | Dış organların alçalması ve tevazu göstermesi durumudur. |
| فخر | Zıt | Büyüklük taslama | Kendini başkalarından üstün görüp övünmek, kibirlenmek ve üstünlük iddiasında bulunmaktır. | Kendini yüce görüp başkalarını aşağı sayma tutumudur. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | دخر | Çaresizce boyun eğme | Kibrin kırılarak zelil ve hakir bir şekilde emre boyun bükülmesi. | Kesin |
| Latince | Humiliari, subici | Alçalmak, boyun eğdirilmek | Dış bir baskı altında küçülmeyi karşılar; zorunlu zillet halini içerir. | Güçlü |
| İngilizce | To be abased, to be humbled reluctantly | Zelil kılınmak, mecburen boyun eğmek | Gönüllü itaati değil, mecburi ve küçültücü teslimiyeti ifade eder. | Güçlü |
| Almanca | Gedemütigt werden, sich beugen müssen | Alçaltılmak, zorla boyun bükmek | İrade dışı bir boyun eğişi ve aşağılanmayı verir. | Güçlü |
| Fransızca | Être humilié, se soumettre malgré soi | Aşağılanmak, istemeden boyun eğmek | Büyüklük iddiasının çöküşü sonrası kaçınılmaz teslimiyeti anlatır. | Güçlü |
Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| دَاخِرُونَ | Kozmik ve ontolojik zorunlu teslimiyet | Evrendeki tüm varlıkların ve gölgelerinin ilahi yasalara ve iradeye karşı koymaksızın, tamamen boyun eğmiş olarak hareket etmesi bağlamında kullanılır (Nahl 16:48). |
| دَاخِرُونَ | Kıyamet günü çaresizce boyun eğme | Dirilişi inkâr edenlerin ve ilahi azaptan kaçamayacaklarını anlayan suçluların mahşer günü zelil ve çaresiz olarak toplanması bağlamında kullanılır (Sâffât 37:18). |
| دَاخِرِينَ | Haşr dehşetiyle başı eğik gelme | Sûr üflendiğinde göklerde ve yerde bulunan herkesin Allah'ın huzuruna büyüklük taslayamadan, tam bir alçalış ve zillet içinde gelmesi bağlamında kullanılır (Neml 27:87). |
| دَاخِرِينَ | Kibrin cezası olarak cehenneme aşağılanarak giriş | Dünyada Allah'a ibadet ve dua etmekten kibre kapılarak kaçınanların cehenneme en aşağılık ve zelil bir durumda gireceklerini bildiren ceza bağlamında kullanılır (Mü'min 40:60). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Cebir, tekvin ve ceza doktrini | Varlıkların iradî olmayan ontolojik secde ve teslimiyetleri ile cehennemliklerin cezaen boyun eğmeleri arasındaki fark; kibrin zıddı olarak mutlak acziyetin tespiti. | İlahi kudret karşısında hiçbir varlığın bağımsız bir direnç gösterememesi. |
| Fıkıh | Hüküm ve emir karşısında mükellefiyet | Fıkıhta kök doğrudan teknik terim değildir; ancak şeriatın bağlayıcılığı ve tekvinî boyun eğiş ile teklifî itaat arasındaki mahiyet farkı bağlamında değerlendirilir. | İlahi emrin cebren infaz edilmesi durumu. |
| Tefsir | داخر lafzının semantik tahlili | Müfessirler kelimeyi صاغرون ve أذلاء olarak tefsir etmiş; gölgelerin secdesini cisimlerin ilahi kanunlara zorunlu boyun eğişi şeklinde yorumlamışlardır. | Kibrin zıddı olan zoraki ve küçültücü itaat. |
| Hadis | Ahiret ahvali ve mütekebbirlerin akıbeti | Hadislerde dünyada büyüklük taslayanların kıyamet gününde karınca misali küçük ve zelil (dahir) olarak haşredileceği beyanlarında yer alır. | Kibrin karşılığı olan ontolojik ve ahlaki aşağılanma. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uluhiyet karşısında kulluk | İradesiz veya cebri teslimiyet | Sahte tanrıların ve kibirlenenlerin ilahi kudret karşısındaki nihai tükenişini gösterir | Kulun kibrini kırıp mutlak sınırını bilmesini sağlar. | Kesin |
| İlmi | Doğa yasaları ve determinizm | Fiziksel zorunluluk | Maddenin doğa kanunlarına direnemeksizin uymasını ifade eder | Varlıkların fiziksel yasalara ontolojik boyun eğişidir. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve egemenlik | Mutlak mağlubiyet | İsyancı gücün siyasi egemenlik karşısında tamamen ezilerek teslim alınması | Direncin kırılarak gayriiradî boyun eğişin tescil edilmesidir. | Muhtemel |
| İktisadi | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlük verisinde bu kök için iktisadi bir işlev tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Asimptotik sıfırlanma veya zorlayıcı sınır şartı | Bir sistemdeki serbest parametrelerin dış bir alan veya sınır kuvveti etkisiyle tamamen sıfıra yaklaşması ve hareket serbestisini yitirmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tam pasivasyon ve mecburi itaat | Bireyin veya grubun direnç gücünün dış bir otorite tarafından tamamen kırılarak aşağılanmış ve eylemsiz bir konuma itilmesi. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca sıradan bir boyun eğme, rıza göstererek teslim olma veya Türkçe ses benzeşimi sebebiyle zahire (depolama/stoklama) kavramıyla karıştırılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | دخر kavramı gönüllü ibadeti değil; ontolojik olarak kaçınılmaz kanunlara baş eğmeyi ve kibre kapılanların azap karşısında küçülerek, zelil düşerek teslim olmak zorunda kalışını ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki داخرون ifadesini müminlerin samimi teslimiyeti gibi anlamak, tekvinî zorunluluk ile teklifî itaati birbirine karıştırmak ve kibrin cezasının aşağılanma olduğu gerçeğini gözden kaçırmak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlık düzeninin Allah karşısındaki ontolojik acziyetini ve kibre kapılan insanın ahirette uğrayacağı mutlak aşağılanmayı açık ve somut bir kavramla kavratması bakımından hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kâinattaki varlıkların ve gölgelerin Allah'a secdesini anlatan kozmolojik ayetlerde (Nahl 16:48), kıyamet sahnesinde ve cehenneme giriş tasvirlerinde (Mü'min 40:60). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılmışların Allah'a karşı bağımsız bir güç sergileyebileceği vehmini ve insanın kibrinin ebediyen sürdürülebileceği yanılgısını kökten yıkar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir canlının veya kişinin direnme iradesinin kırılarak başını öne eğmesi, zelil ve çaresiz bir vaziyette emredileni istemese de yapmasıdır.
- Soyut anlamSahte büyüklük iddialarının ve otonom güç vehimlerinin, mutlak aşkın otorite karşısında kaçınılmaz bir biçimde küçülerek sıfırlanması ve zilletle teslim olmasıdır.
- Sistematik karşılıkOntolojik veya cezai planda kibrin antitezi olup, tüm serbestiyetin ilahi irade tarafından iptal edildiği zorunlu boyun eğiş durumudur.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde bireysel kibri ve büyüklük iddiasını temsil eder. mutlak ve aşkın ilahi iradeyi veya kaçınılmaz tekvinî düzeni gösterir. ise boyun bükme, küçülme ve zillet halidir (دخر). Model, ilahi iradenin mutlaklığı karşısında kibrin sınır değerde sıfıra mahkûm olduğunu sembolize eder.