رصص

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ص-ص1 sîga, 6 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سبلألهرصصصففمَرْصُوصٌبنيقتل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 6

▶ Ağı aç (3B)

رصص

ر - ص - ص

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Yapıştırıcı şey zamk demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yapıştırıcı şey zamk demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.707 harf
باب الصاد والراء ص ر، ر ص يستعملان صر: صَرَّ الجُنْدُبُ صَريراً، وصَرْصَرَ الأَخْطَبُ صَرْصَرةً. وصَرَّ البابُ يَصِرُّ، وكلُّ صَوْتٍ شِبْهُ ذلك فهو صَرير اذا امتدَّ، فاذا كانَ فيه تخفيف وتَرجيع في إِعادةٍ ضُوعِفَ كقولك: صَرْصَرَ الأخطَبُ صَرْصَرَةً. ورِيحٌ صَرْصَرٌ: ذات صِرٍّ، ويقال: ذاتُ صَوْتٍ، والصَّرْصَرُ نَعْتٌ لها من البَرْدِ. والصِّرُّ: البَرْد الذي يضربُ كلَّ شيءٍ ويَحُسُّه، ومنه قوله
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR248 harf
رَصَصْت الشيءَ أَرُصُّهُ رَصَّاً، أي ألصقت بعضَه ببعض ومنه بنيانٌ مَرْصوصٌ. وكذلك التَرْصيصُ. والتَرْصيصُ: أيضاً أن تَنْتَقِبَ المرأةُ فلا يُرَى إلاّ عيناها. وتَراصَّ القومُ في الصفِّ أي تلاصَقوا. والرَصاصُ بالفتح معروف. وشيءٌ مُرَصَّصٌ: مطليٌّ به.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR477 harf
ر ص ص بنيان مرصوص ومرصّص‏.‏ وقد ارتصّت الجنادل وترصصت‏.‏ وفي أسنانه رصص‏.‏ ورجل أرص وامرأة رصاء‏.‏ وتراصوا في الصلاة وارتصّوا‏.‏ ورصت الدجاجة والنعامة بيضها‏:‏ سوّته بمنقارها ورجليها لتقعد عليه‏.‏ وبيض رصيص‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ علـى نقنـق هيق له ولعرسه بمنعرج الوعساء بيض رصيص وامرأة رصاء الفخذين‏:‏ خلاف بدّاء‏.‏ ورصت على القبر الرصائص‏:‏ ركمت عليـه الحجـارة جمع رصاصة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ إن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.173 harf
رَصَّ البُنْيانَ يَرُصّه رَصّاً، فهو مَرْصُوصٌ ورَصِيصٌ، ورَصّصَه ورَصْرَصَه: أَحْكَمَه وجَمَعه وضمّ بعضَه إِلى بعض. وكلُّ ما أُحْكِمَ وضُمَّ، فقد رُصَّ. ورَصَصْتُ الشيء أَرُصّهُ رَصّاً أَي أَلْصَقْتُ بعضَه ببعض، ومنه: بُنْيان مَرْصوصٌ، وكذلك التَّرْصِيصُ، وفي التنزيل: كأَنهم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ. وتَراصَّ القومُ: تضامُّوا وتلاصَقُوا، وتَراصُّوا: تصافُّوا في القتال والصلاة. وفي الحديث: تَراصُّوا في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR224 harf
* ر ص ص * * رَصَّ * الشيء ألصق بعضه على بعض وبابه رد ومنه بنيان * مَرْصُوصٌ * و * رصَّصَهُ ترْصِيصاً * مثله و * تَرَاصَّ * القوم في الصف أي تلاصقوا و * الرَّصَاصُ * بالفتح معدن والعامة تقوله بالكسر وشيء * مُرَصَّصٌ * مطلي به
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.673 harf
رصه يرصه رصا: ألزق بعضه ببعض وضم، فهو مرصوص، ورصيص، ومنه قوله تعالى كأنهم بنيان مرصوص كرصصه ترصيصا، وكذلك رصرصه، وكل ما أحكم وجمع وضم بعضه إلى بعض، فقد رص، وبنيان مرصوص، ومرصص كمرصوص، وقال أبو عبيدة: مرصوص لا يغادر منه شيء شيئا، وقال الفراء: مرصوص: يريد بالرصاص. ورصت الدجاجة بيضتها، وكذا النعامة: سوتها بمنقارها ورجليها؛ لتقعد عليها. والرصاص، كسحاب: م، ولا يكسر، ونسبه الجوهري للعامة، والرصص مقصور
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR382 harf
رَصَّ رَصَّ U ( n. ac. رَصّ 1 ), a. Put, joined together; fitted; adjusted, arranged. b. Pressed together; welded. رَصَّصَ رَصَّصَ II , a. Glazed, varnished with plumbago. رَصَّة رَصَّة 1t , a. Callosity. رَصَاْص رَصَاْص 22 , a. Lead. رَصَاْصَة رَصَاْصَة 22t , a. Bullet, ball. رُصَاْصَة رُصَاْصَة 24t , a. A stone. رَصڤصَ N. P. رَصڤصَ I , a. Well-set, firm, compact.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.801 harf
رصص رَصَّ - يَرُصُّ - مَرْصُوْص رَصَّ - يَرُصُّ + كائن + شيئاً أو أشياء: يضمها ويعصرها ويلصقها إلى بعضها فيزيل كل الفراغات والخلال بينها فتقترب من بعضها بشدة وتتماسك وتشتد مَرْصُوص: اسم مفعول صفة مشبهة من " رَصَّ - يَرُصُّ ": الذي ضُمَّ وعُصِرَ وضُغِطَ على بعضه حتى تماسك واشتد واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "ضم وشد كائن إلى كائن على شكل طبقات
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler6 mücavir (9 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صفف

    1 ortak ayet · “Soffa”, odalar arası oturma yeridir

  2. بني

    1 ortak ayet · Yapı demektir

  3. حبب

    1 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  4. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  5. سبل

    1 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  6. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ

    BitişikMuhakkak ki Allah; kendi uğrunda kenetlenmiş bir duvar gibi saf halinde savaşanları sever.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرصص
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerرصف, لصق, وثق
Zıt Kökصدع
Çekirdek Özet 1Parçaları aralarında hiçbir gedik ve boşluk bırakmaksızın birbirine yapıştırmak, sıkıştırmak ve kenetlemek
Çekirdek Özet 2Müminlerin hak davada aralarında zaaf, ayrılık ve nifak sızıntısı bırakmayan yekpare bir saf teşkil etmesi
Çekirdek Özet 3Mikro unsurların ortak gaye doğrultusunda sarsılmaz bir makro gövdeye ve kolektif mukavemete dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca mekanik bir taş veya kurşun duvarına indirgeyip niyet, irade ve teşkilattaki iç kenetlenmeyi dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رصParçaları sıkıştırmak, birbirine bastırarak yaklaştırmak ve aralıksız dizmek. Nitekim aynı ikili çekirdeği paylaşan رصد kökünde de gözetleme amacıyla belirli bir mevziye sımsıkı yerleşip ayrılmama manası vardır.صAynı harfin katlanmasıyla sıkıştırma ve kenetlenme fiilinin şiddeti, sürekliliği ve parçalar arasında sıfır açıklık bırakacak seviyede pekişmesi sağlanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstYapının sevk ve idaresindeki öncelikli iradeyi ve nizam veren tepe noktayı temsil eder.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaParçaların birbirine kenetlenerek aradaki açıklıkları kapatacak biçimde baskı kurmasını anlatır.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaİlk sıkıştırmanın yinelenerek geçişsiz, geçirimsiz ve mutlak bir bütünlüğe ulaşmasını pekiştirir.
رصصİrade ve hedef birliği doğrultusunda unsurların çifte kenetlenmeyle birbirini tutarak gediksiz bir kütle oluşturmasıdır.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTaşların aralarında boşluk kalmayacak şekilde kurşun veya harçla birbirine yapıştırılması; dişi devekuşunun yumurtalarını dağılmasın diye ayakları ve gagasıyla bir araya toplayıp sıkıştırması.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays bir beytinde devekuşu yumurtalarının aralıksız dizilişini bu kökle tasvir eder: علـى نقنـق هيق له ولعرسه / بمنعرج الوعساء بيض رصيص
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber cemaatle namazda safların aralıksız tanzim edilmesini emrederken bu kökü kullanmıştır: تَراصُّوا في الصُّفوف لا تَتَخَلّلُكم الشياطِينُ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Dīwān Imri’ al-Qays.

Sami etimolojik katman

Arapça رصص kökü, fiziksel unsurların baskı altında tutularak aralıksız birleştirilmesi ve kaynaştırılması semantik matrisine dayanır. Sami dil ailesinin genelinde bu çekirdek, mekanik baskı, ezme ve birbirine geçirme eylemleriyle irtibatlıdır. İbranicede rāṣaṣ (רָצַץ) "ezmek, sıkıştırmak, baskıyla kırmak", Süryanicede reṣṣ (ܪܨ) "sıkıştırmak, bastırmak, ezmek" biçiminde izlenir. Doğu ve Batı Sami kollarında kök daha çok ezici ve parçalayıcı bir tazyik anlamı kazanmışken, Arapçada bu baskı kuvveti yapıcı bir yöne evrilmiş; parçaların birbirine yapışması, gediklerin kurşun dökülerek kapatılması ve sarsılmaz bir blok inşa edilmesi yönünde özelleşmiştir. Ayrıca kurşun madenine raṣāṣ denmesi, metaller arasında eritilip taş aralarını doldurarak bağlayıcı harç vazifesi görmesinden kaynaklanır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTaşların harç veya kurşunla aralıksız kenetlenmesi, safların sıklaştırılmasıMekanik yapıştırma ve sıkıştırma işleminden kolektif ahlaki ve askeri intizama geçiş gerçekleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice rāṣaṣ (ezmek, sıkıştırmak), Süryanice reṣṣ (bastırmak, tazyik etmek)Ortak kökteki baskı ve temas fikri Arapçada parçaları yekpare kılma ve gediksiz kenetleme yönünde özelleşmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رصصAnlamlıBirbirine kenetlemek, yapıştırmakParçalar arasında boşluk kalmayacak şekilde sıkıştırmak ve tahkim etmekHedef köktür; Kur’an’da geçer.
صرصAnlamlıŞiddetli ses çıkarmak, soğuk esmekKatlamalı formu صرصر olup şiddetli rüzgar ve tiz ses için kullanılırKalb ve ses yansımalı anlam bağı vardır; Kur'an'da katlamalı biçimi geçer.
صصرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رصصMerkezParçaları gediksiz kenetlemeSıfır boşlukla yapışıp tek gövde haline gelmeNesnelerin veya insanların aralarında ayrılık bırakmaksızın birleşmesi
رصفKomşuTaşları yan yana dizmeرصص aralık bırakmaksızın kenetlenmeyi, رصف ise zemin düzlemek üzere sıraya koymayı anlatırرصف kökünde nizami sıralama esasken رصص kökünde kaynaşma ve monolitik sağlamlık esastır
لصقKomşuBirbirine yapışmaلصق iki yüzeyin birbirine tutunmasını, رصص çoklu yapının kütlesel sıkışmasını ifade ederلصق basit temas ve yapışmayı, رصص ise yapısal tahkimi bildirir
وثقKomşuBağlama ve sağlamlaştırmaوثق bağ ve ahit yoluyla emniyete almayı, رصص ise fiziki ve kurumsal dokunun sıkılığını belirtirوثق hukuki ve ahlaki bağı, رصص operasyonel yekpareliği gösterir
صدعZıtYarılma ve ayrışmaصدع bütünün çatlayıp aralanmasını, رصص gediklerin bütünüyle kapatılmasını ifade ederصدع yapıyı zaafa uğratan ayrışmayı, رصص sarsılmaz tahkimi temsil eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرصصBirbirine kenetlenmek, gediksiz yapışmakUnsurların aralıksız biçimde sıkışıp tek bir blok oluşturması halidir.Kesin
Latinceconsolidare, compaginareSağlamlaştırmak, parçaları kenetlemekcompaginare eklemlerin birbirine oturmasını, consolidare ise yekpareleşmeyi vurgular.Güçlü
İngilizceto consolidate, to interlock, compactKenetlemek, sıkıştırmak, yekpare kılmakinterlock geçmeli kenetlenmeyi, compact ise boşluksuz doku yoğunluğunu tam olarak karşılar.Kesin
Almancaverzahnen, zusammenschweißen, festfügenKenetlenmek, kaynaşmak, sımsıkı birleşmekfestfügen sağlam birleştirmeyi, zusammenschweißen gediksiz birleşme derecesini ifade eder.Güçlü
Fransızcacompacter, cimenter, scellerSıkıştırmak, çimentolamak, kenetlemekcimenter aradaki bağlayıcı unsur vasıtasıyla unsurların tek vücut haline gelmesini karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَرْصُوصٌYekpare, gediksiz ve sarsılmaz biçimde kenetlenmiş nizamAllah yolunda saf tutarak mücadele eden müminlerin dağılmaz ve sarsılmaz kolektif duruşu (Saff 61:4).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÜmmetin icmaı ve vahdetiİtikadi fırkalaşma ve tefrikaya karşı hak ehlinin bölünmez bir bütün teşkil etmesi zorunluluğuİtikadi ihtilaflara karşı kolektif sebat ve cemaat ruhunun bölünmezliği.
FıkıhNamaz saflarının intizamıCemaatle namazda omuz ve ayakların hizalanarak şeytanın sızacağı gedik bırakılmamasının hükmüZahiri bedensel intizamın ve boşluksuz dizilişin ibadetin sıhhatine etkisi.
TefsirSaff suresi 4. ayetin izahıAyetteki benzetmenin müminlerin cihad meydanındaki sabır, sebat ve ittifakını simgelemesiDağılmazlık, metanet, harici baskılara direnç ve nifak sızıntısına kapalı olma.
HadisSafların tanzim ve teşvikiSafların sıklaştırılmasının kalplerin kaynaşmasına doğrudan tesir ettiği ilkesiZahiri intizamın batıni ve ahlaki bir kenetlenmeye zemin hazırlaması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve teşkilatCemaat vahdetiBoşluksuz saflaşmaMüminlerin ortak gaye etrafında benliklerini aşarak yekpare bir cemaat bilinci kurmasıdır.Kesin
İlmiMetodoloji ve mantıkBurhani tutarlılıkGediksiz tenasüpBilgi dizgesindeki önermelerin tenakuza ve boşluğa izin vermeyecek biçimde birbirini tahkim etmesidir.Güçlü
SiyasiDevlet ve savunmaMilli mukavemetİç cephe birliğiToplumun harici tehditler karşısında iç ayrışmaları sıfırlayarak tek bir blok halinde direnmesidir.Kesin
İktisadiÜretim ve dayanışmaEntegre kaynak yönetimiKayıp ve israfı önlemeEmek ve sermayenin açık ve verimsiz alan bırakmaksızın birbirini tamamlayan bir sanayi ve ticaret bloğu oluşturmasıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKristal kafes dokusunda sıkı paketlenme (close-packing)Katı hal fiziğinde atom veya moleküllerin aralarında serbest hacim bırakmayacak şekilde geometrik kenetlenmesi ve maksimum yapısal mukavemete ulaşması halidir.Kesin
Beşeri bilimlerYapısal sosyal kohezyon (social cohesion)Sosyolojide bireyler arasındaki bağların, anomi ve toplumsal çözülme gediklerini bütünüyle kapatacak ölçüde güçlenerek yekpare bir toplumsal doku üretmesidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca mekanik bir taş duvar örgüsüne veya körü körüne bir araya getirilmiş askeri yığılmaya indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamFertlerin iradi, ahlaki ve kalbi düzeyde ortak bir hedefe kilitlenerek aralarında hiçbir fitne ve tefrika boşluğu bırakmadıkları dinamik toplumsal nizam.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBirlik ve dayanışmayı sadece şekli bir kalabalık sanmak, içten kenetlenme ve nitelikli bağlar kurulmadığı için en küçük krizde dağılan kırılgan yapılar üretmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın öngördüğü ümmet ve mücadele modelinin rastgele bir topluluk değil, her bir ferdin diğeriyle sımsıkı kenetlendiği gediksiz ve sarsılmaz bir mimari yapı olduğunu tek bir lafızla ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Allah yolunda saf bağlama, toplumsal dayanışma, fırkalaşmayı yerme, sebat ve kolektif mukavemeti emreden ayet gruplarında anahtar rol oynar.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanların dağınık, koordinasyonsuz ve iç zaaflarla malul oldukları halde yalnızca niyet ve temenni ile ilahi yardıma ve zafere ulaşabilecekleri yanılgısını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamParçaların aralarında en ufak boşluk, açıklık veya gedik bırakılmaksızın birbirine yapıştırılması, kurşunla kaynatılması ve sımsıkı kenetlenmesi.
  • Soyut anlamUnsurların ortak bir değer, inanç ve hedef doğrultusunda birleşerek iç sızıntılara ve dış baskılara karşı mutlak bir mukavemet kazanması.
  • Sistematik karşılıkDağılma entropisinin sıfırlandığı, mikro iradelerin tek bir makro gövde halinde işlediği gediksiz organizasyon düzeni.
  • LaTeX modeliS={xi∣d(xi,xi+1)→0}  ⟹  R(S)→∞
  • LaTeX açıklamasıModelde xi sisteme dahil olan münferit unsurları, d(xi,xi+1) bu unsurlar arasındaki mesafe, gedik veya uyumsuzluk payını, S unsurların bir araya gelmesiyle oluşan nizamı, R(S) ise bu nizamın dış tazyiklere ve iç çözülmelere karşı gösterdiği mukavemet ve dayanıklılığı temsil eder. Unsurlar arasındaki açıklık sıfıra yaklaştıkça yapının mukavemeti sonsuza yönelir ve sistem sarsılmaz bir blok haline gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر