رعد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ع-د2 sîga, 22 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أذنوَرَعْدٌبرقموترعدصعقسبحصوبحمدصبعألهجدلشدد

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

رعد

ر - ع - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Gürleyen bulut demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Gürleyen bulut demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.595 harf
باب العين والدّال و الرّاء معهما ع د ر، ع ر د، د ع ر، ر ع د، د ر ع، ر د ع عدر: العَدْرُ: المَطَرُ الكَثيرُ. وأرضٌ معدورةٌ: ممطورة. وعَدِرَ المكان عَدَراً واعتدر: كثر ماؤه. عرد: العَرْد: الشّديد الصّلب من كل شيء، المنتصب. يقال: أنّه لَعَرْدُ العُنُقِ، ويقال: عارِدُ مَغرِزِ العُنُقِ. قال رؤبة يصف حمار وحش: عَرْدَ التّراقي حَشْوَراً مُعَقْرَبا وعَرَدَ النّابُ يَعْرُدُ عُروداً إذا خرج كلّه
Maddenin bağlantısı

باب العين والدّال و الرّاء معهما ع د ر، ع ر د، د ع ر، ر ع د، د ر ع، ر د ع عدر: العَدْرُ: المَطَرُ الكَثيرُ. وأرضٌ معدورةٌ: ممطورة. وعَدِرَ المكان عَدَراً واعتدر: كثر ماؤه. عرد: العَرْد: الشّديد الصّلب من كل شيء، المنتصب. يقال: أنّه لَعَرْدُ العُنُقِ، ويقال: عارِدُ مَغرِزِ العُنُقِ. قال رؤبة يصف حمار وحش: عَرْدَ التّراقي حَشْوَراً مُعَقْرَبا

وعَرَدَ النّابُ يَعْرُدُ عُروداً إذا خرج كلّه واشتدّ وانتصب، وكذلك نحوه. قال ذو الرّمة: يُصَعِّدْنَ رُقْشاً بين عُوج كأنّها زِجاجُ القنا منها نَجِيمٌ وعارِدُ والتَّعْريد: تَرْكُ القصدِ، وسرعة الذّهابِ، والإنهزام. قال الراجز: وهمّت الجوزاء بالتّعريد وقال لبيد: فمضى وقَدَّمَهَا وكانت عادة منه إذا هي عرّدتْ إقدامُها والعَرْدُ الذَّكر، والعَرَادَةُ الجرادةُ الأنثى. والعَرَادَةُ: ضربٌ من نبات الربيع حشيشُهُ طيّبةُ الرّيح. ويقال: العَرَادَةُ: الحَمْضُ تأكله الإبل. والعَرَّادَةُ: شِبْهُ منجنيقٍ صغيرةٌ، ويجمع على عرّاداتٍ. دعر: الدُّعَرُ: ما احترق من حطب، أو غيره فطُفِىءَ من غير أن يشتدّ احتراقه. الواحدة دُعَرَةٌ. هو أيضاً من الزّناد ما قدح به مراراً حتّى احترق فصار دُعَراً لا يُورِي. ويقال: هو الذي يُدَخِّنُ ولا يَتَّقِدُ. قال: أقبَلْنَ من بطْنِ فلاةٍ بسَحَرْ يَحْمِلْنَ فَحْماً جيّداً غيرَ دُعَرْ والدّاعِرُ: الخبيث الفاجر، ومصدرُه الدَّعَارَةُ. ورجل دَعَّارٌ، وقوم داعرون. رعد: الرَّعْدُ: اسم مَلَكٍ يسوق السَّحابَ، وتسبيحُه صوته الذي يسمع ومن صوته اشتُقَّ رَعَدَ يرعُدُ، ومنه الرِّعدة والإرتعاد. ارتعد رِعْدَةً وارتعاداً. والرِّعْدَةُ: رَجْرَجَةٌ تأخذ الإنسانَ من فَزَعٍ أو داءٍ. تقول: يُرْعَدُ الإنسانُ، فإذا جعلت الفعل منه قلت: يرتعد. وأرعده الدّاء. والرِّعْديدُ والرِّعْدِيدَةُ: الرّجلُ الفروقة. وسمعت من يقول: ترْعيدٌ، كما يقولون: تعْبِيد. وأرعده الخوف. ورجلٌ رِعْديد: جبانٌ يدع القتال من رعدةٍ تأخذه. قال الهُذَليّ: ثأرت بأبناء الـكـرام ولـم أكـن لدى الرّوع رعديداً جباناً ولا غمرا وكلُّ شيءٍ يَتَرَجْرَجُ من نحو القريس فهو يَتَرَعْدَدُ، كما تترعْدَدُ الألية والفالوذج ونحوهما. قال العجّاج: فهي كرعديد الكثيب الأهْيَمِ وتقول: رَعَدَتِ السّماء وبَرَقَتْ، ويقال: أرْعَدَتْ وأبْرَقَتْ، وسحابٌ رواعدُ وبوارِقُ، أي ذاتُ رَعْدٍ وبَرْقٍ. و الرّواعِدُ: سحاباتٌ فيها ارتجاسُ رَعْدٍ. ويقال: أَرْعَدَ لي فلانٌ وأبرق إذا هدّد وأوعد - من بعيد يُريني علامات بأنّه يأتي إلي شرّاً - قال: أَبْـرِقْ وأرعِـدْ يا يزي دُ فما وعيدُكَ لي بضائِرْ وقال: وهبته بأطيب الهـبـات من بَعْدِ ما قد كثُرَتْ بَناتي فأَرعدوا وأَبرقوا عُداتـي هذا في بُنَيٍّ له. ويقال: يَرْعُدُ ويَبرُقُ لغتان. رَعَدَ يرعُدُ فهو راعد. قال: فابْرُقْ هنالك ما بدا لك وارْعُدِ ويقال: الرِّعديد: الفالوذجُ، فما أدري مولّدٌ أم تليد. درع: دِرْعُ المرأةِ يُذكّر، ودِرْعُ الحديدِ تُؤَنَّثُ، وقال بعضهم: يذكر أيضاً، والجميع: الدروع. وتصغيره: دُرَيْع بلا هاء، رواية عن العرب. والدّرعُ اللَّبوسُ، وهو حَلَقُ الحديد. وادّرع الرّجلُ، لبس الدِّرْعَ. وادّرع القوم سرابيلَ الدّم، أي: تسربلوا فجرحوا وجُرِحوا. قال العجاج: وادّرع القوم سرابيلَ الدّم والدّراعُ الرّجل ذو الدّرع إذا كانت عليه. والدُّرّاعَةُ ضربٌ من الثّياب، وهو جُبَّةٌ مشقوقة المقدّم. والمِدْرَعَةُ ضربٌ آخرُ، لا يكون إلا من الصوف. قال الراجز: يومٌ لخُلاّني ويومٌ للمـالْ مشمّرٌ يوماً ويومـاً ذيّالْ مِدْرَعَةٌ يوماً ويوماً سِرْبالْ يقول: أتنعَّمُ مع إخواني يوماً، ويوماً أصْلِحُ مالي، فأتشمّرُ وألْبَسُ المِدْرَعَةَ. قال الخليل: فرّقوا بينهما لاختلافهما في الصّنعة إرادة الإيجاز في المنطق، وكذلك يفعلون بنحو ذلك. وصُفَّةُ الرَّحْلَ إذا بدا منها رؤوسُ الواسطةِ والآخرة تُسمَّى مِدْرَعة. ادّرع الرّجُلُ، أي: لبس هذه الغواشي. والدَّرَعُ مصدر الأدْرَع والدّرعاء وهو في ألوان الشاء: بياضٌ في الصدر والنحر، وسوادٌ في الفخذ، شاة درعاء. وإذا كانت سوداء الجسد، بيضاء الرأسِ فهي أيضاً درعاء. والليالي الدُّرَع هي التي يطلُع فيها القمرُ عند وجهِ الصُّبْحِ، وسائرها أسود مظلم، شُبِّهَ بالشاة التي وُصِفَتْ. ويقال: الدُّرَعُ: ثلاث ليال. ردع: الرَّدْعُ: مقاديم الإنسان إذا كانت فيه منيّتُهُ. يقال: طَعَنْتُهُ فركِبَ رَدْعَهُ، أي: خرَّ صريعاً لوجهه. ويقال: خرّ في بئرٍ فركب رَدْعَهُ، وهَوَى فيها، فلذلك يقال: رَكِبَ رَدْعَ المنيّة. ويقال للفرس إذا وقع على وجهه فَعَطِبَ: رَكِبَ رَدْعَهُ فمات. قال: أقول له و المرءُ يركَبُ رَدْعَهُ وقد شكّه لدن المهزّة ناجـم وردعته ردعاً فارتدع، أي: كففتُه فكَفَّ. وارتدع الرّجلُ إذا رآك وأراد أن يعمل عَمَلاً فكفّ، أو سمع كلامَكَ. وأنا ردعته عن ذلك، كأنّه شبه الدفع وهو مستقبلك فَرَدَعْتُه رَدْعاً لا باليد بل بنظرة. قال: أهلُ الأمانة إن مالوا ومَـسَّـهُـمُ طيفُ العدوِّ إذا ما ذُكِروا ارتَدَعُوا والرّادعةُ والمُرَدَّعةُ: قميصٌ قد لُمِّعَ بالزّعفران أو بالطّيب في مواضع، وليس مصبوغاً كله، إنما هو مُبَلَّق كما تردع الجارية صدْرَ جَيْبها بالزّعفران بملء كفّها، والفعل: الرَّدْع. قال: رادعة بالمِسْكِ أَرْدانَها وقال: ورادعةٍ بالطّيب صفراءَ عندهـا لِجَسِّ النَّدامَى في يدِ الدِّرْعِ مَفْتَقُ يعني جارية قد جعلت رَدْعاً على ثيابها في مواضع. وقال رؤبة: وقد فشا فيهنّ صِبْغا مُرْدَعا

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR955 harf
الرَعْد: الصوت الذي يُسْمَع من السَحاب يقال: صَلَفٌ تحت الراعِدَةِ، للرجل يُكثِر الكلام، لا خير عنده. ورَعَدَتِ السماء وبَرَقت. ورعدتِ المرأة وبَرَقَتْ: تحسّنت وتزينت. ورَعَدَ الرجلُ وبَرَقَ: تَهَدَّدَ وأوْعد. قال ابن أحمر: يا جَلَّ ما بَعُدَتْ عليك بِـلادُنـا وطِلابُنا فابْرُقْ بأَرْضِكَ وارْعُدِ وأَرْعَدَ القَوْمُ وأَبْرَقوا: أصابهم رَعْدٌ بَرْقٌ. وحكى أبو عبيدة وأبو عمرو: أَرْعَدَتِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.607 harf
باب العين والدال مع الراء عدر ، عرد ، ردع ، رعد ، درع ، دعر : مستعملات . عدر : ثعلب عن ابن الأعرابي : العَدَّار : المَلاَّح . قال : والعَدَر : القِيلَة الكبيرة . قلت : أراد بالقِيلة الأدَر ، وكأنّ الهمزة قُلبت عيناً فقيل : عَدِرَ عَدَراً ، والأصل : أدِرَ أدَراً . وقال ابن دريد : العُدْرَة الجُرْأة والإقدام وقد سَمّت العرب عُدَاراً . وقال الليث : العَدْرُ : المَطَر الكثير . وأرضٌ معدورة ممطورة
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.931 harf
(باب الراء والعين وما يثلثهما) (رعف) الراء والعين والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على سَبْق وتقدُّم. يقال فَرَسٌ راعفٌ: سابقٌ متقدِّم. ورَعَف فلانٌ بفرسِهِ الخيلَ، إِذا تقدَّمها. قال الأعشى: به تَرْعُفُ الألْفَ إِذْ أُرْسِلَتْ *** غَداةَ الصّباح إذا النَّقْعُ ثارا([1]) ومن الباب رَعَفْت ورَعُفت([2]). والرُّعاف فيما يقال: الدّمُ بعينه. والأصل أنّ الرُّعاف ما يُصيب الإنسانَ من ذلك، على فُعال، كما يقال
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR678 harf
- الرعد صوت السحاب، وروي (أنه ملك يسوق السحاب) (أخرجه أحمد، والترمذي وصححه، والنسائي وغيرهم عن ابن عباس قال: أقبلت يهود إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالوا: يا أبا القاسم، إنا نسألك عن خمسة أشياء... ثم قالوا: أخبرنا ما هذا الرعد؟ قال: ملك من ملائكة الله موكل بالسحاب، بيده مخراق من نار، يزجر به السحاب، يسوقه حيث أمره الله... إلخ. انظر: الدر المنثور 4/621؛ وعارضة الأحوذي 11/284 وقال الترمذي حسن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR955 harf
ر ع د أصابته رعدة من البرد والخوف‏.‏ وارتعد وأرعد وأرعده الخوف‏.‏ ورجل رعديد ورعديدة‏:‏ جبان تصيبه رعدة من خوفه‏.‏ ورعدت السماء وبرقت‏.‏ وسحابة راعدة وسحاب رواعد‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رعد لي فلان وبرق‏:‏ أوعد‏.‏ قال‏:‏ فإذا جعلت بلاد فارس دونكم فارعد هنالك ما بدا لك وابرق وفـي كتابـه رعـود وبـروق‏:‏ كلمـات وعيـد‏.‏ ورعدت لي فلانة وبرقت‏:‏ تحسنت وتعرّضت‏.‏ ويقال للفـزع‏:‏ أرعـدت فرائصـه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.591 harf
الرِّعْدَة: النافض يكون من الفزع وغيره، وقد أُرْعِدَ فارتَعَدَ. وتَرَعْدَد: أَخَذته الرعدة. والارتعاد: الاضطراب، تقول: أَرعده فارتعد. وأُرْعِدَت فرائصه عند الفزع. وفي حديث زيد بن الأَسود: فجيء بهما تُرْعَد فرائصهما أَي ترجف وتضطرب من الخوف. ورجل تِرْعِيد ورِعْديد ورِعْديدَة: جبان يُرْعَدُ عند القتال جبناً؛ قال أَبو العيال: ولا زُمَّيْلَةٌ رِعْديـ دَةٌ رَعِشٌ، إِذا ركبوا ورجل رِعْشيش: مثل رَعْديد،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR511 harf
* ر ع د * * الرَّعْدُ * الصوت الذي يسمع من السحاب و * رَعَدَتِ * السماء وبرقت وبابه نصر و * أَرْعَدَتِ * السماء وأبرقت أيضا وأنكر الأصمعي الرباعي فيهما و * الارْتِعَادُ * الاضطراب تقول * أرْعَدَهُ فارْتَعَدَ * والاسم * الرِّعْدَةُ * بالكسر و * أُرْعِدَ * الرجل على ما لم يسم فاعله أخذته الرعدة وأرعدت أيضا فرائصه عند الفزع و * الرَّعَّادُ * بالفتح والتشديد ضرب من سمك البحر إذا مسه الإنسان خدرت يده
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.459 harf
الرعد: صوت يسمع من السحاب، كما زعمه أهل البادية، هكذا قاله الأخفش. قلت: وهو يميل إلى قول الحكماء. أو الرعد: اسم ملك يسوقه كما يسوق الحادي الإبل بحدائه، قاله ابن عباس. ومثله قال الزجاج، قال: وجائز أن يكون صوت الرعد تسبيحه، لأن صوت الرعد من عظيم الأشياء. وسئل وهب بن منبه عن الرعد فقال: الله أعلم. قالوا: وذكر الملائكة بعد الرعد في قوله عز وجل. ويسبح الرعد بحمده والملائكة يدل على أن الرعد ليس بملك
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.028 harf
رَعَدَتِ السَّمَآءُ 1 رَعَدَتِ السَّمَآءُ ذ , (As, Fr, S, L, Msb,) aor. رَعُدَ (L, Msb) and رَعَدَ , (L,) inf. n. رَعْدٌ and رُعُودٌ; (Fr, L, Msb;) and ↓ أَرْعَدَت, (AO, AA, S, L,) but the latter is disallowed by As; (S, TA;) The shy thundered: (S, Msb:) or made a sound [to be heard from the clouds] previously to rain: (L:) and [in like manner] رَعَدَ, aor. رَعَدَ and رَعُدَ , is said of the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR864 harf
رَعَدَ رَعَدَ A , U ( n. ac. رَعْد 1 ), a. Thundered. b. [ Ala ], Thundered against; frightened, terrified; menaced, threatened. أَرْعَدَ أَرْعَدَ IV , a. see I (b) . b. Was struck by a thunder-bolt. c. [ pass. ], Was thunderstruck; was frightened, terrified. اِرْتَعَدَ اِرْتَعَدَ VIII , a. Trembled, shook; was frightened, agitated. رَعْد رَعْد 1 , ( pl. رُعُوْد 27 ), a. Thunder;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.580 harf
رعد رَعَدَ - يَرْعُدُ (رَعَدَ - يَرْعَدُ) - رَعْد رَعَدَ - يَرْعُدُ (رَعَدَ - يَرْعَدُ) + الكائن: ينتفض ويرتجف ويتردد ويضطرب، وخاصة من شدة الخوف والرعب رَعْد: اسم فعل " رَعَدَ - يَرْعُدُ ": الانتفاض والرجفة والتردد خوفاً: وهو كذلك اسم آلة: الشيء أو الظاهرة التي تسبب الانتفاض والرجفة والاضطراب: وهو اصطلاحاً: اسم الظاهرة المعروفة والتي يخرج بها
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler22 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صعق

    2 ortak ayet · Yıldırım demektir

  2. صوب

    2 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  3. محل

    1 ortak ayet · Komplo

  4. صبع

    1 ortak ayet · Onların parmakları

  5. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  6. حذر

    1 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  7. جدل

    1 ortak ayet · Cedle havan tokmağı demektir

  8. حوط

    1 ortak ayet · Çeper, çit demektir

  9. حمد

    1 ortak ayet · Hamd: Cümle kapısı demektir

  10. سبح

    1 ortak ayet · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…

  11. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

  12. شدد

    1 ortak ayet · Sicim bağıdır

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ

    Gök gürültüsüGökgürültüsü; hamd ile, melekler de korku ile O’nu tesbih eder. O, yıldırımları gönderir de onlarla dilediğini çarpar. Halbuki onlar; Allah hakkında tartışıyorlardı. O, kudretinde pek çetin olandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرعد
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبرق, صعق, رجف
Zıt Kökسكن
Çekirdek Özet 1Sarsılma, titreme, sarsıntılı hareket ve bu sarsıntının çıkardığı gürültülü ses
Çekirdek Özet 2İlahi azamet, korku ve umut yüklü kozmik sarsıntı ve gök gürültüsüyle gerçekleşen tesbih
Çekirdek Özet 3Varlığın ontolojik titreyişi; iradeyi sarsarak itaate veya uyanışa sevk eden uyarıcı dinamizm
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca mekanik bir atmosfer gürültüsüne indirgenip barındırdığı ontolojik sarsıntı, haşyet ve tesbih boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رعŞiddet, sarsıntı, ansızın gelen tedirginlik ve hareketlilik hali. Nitekim رعب kökünde içsel korku sarsıntısı, رعي kökünde ise otlakta sürekli hareket ve gözetim hali görülür.دKapı, itme, çarpma ve sınırda vuruş etkisi eklenerek sarsıntının işitilebilir bir kütlesel gürültüye, fiziki titremeye ve çarpıcı bir yankıya dönüşmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstGöğün yukarısından, kütlelerin zirvesinden başlayan dikey etki ve yöneliş
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgıyı açan, uyanıklık ve farkındalık doğuran açık tezahür ve kaynak
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir eşikten çarparak geçme, kütleyi sarsıcı biçimde itme ve vuruş
رعدYüksekten gelen kaynağın kütleyi sarsarak eşikleri titretmesiSemavi zirveden kopup duyuları sarsan, varlığı titreterek sınırları ve algıyı zorlayan güçlü patlama ve ses

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kütlenin sarsılması, pelte veya kum tepesi gibi gevşek nesnelerin titreyip dalgalanması, soğuk veya şiddetli korku sebebiyle bedenin titremesi (r‘ide) ve buluttan çıkan sarsıcı kütlesel ses
Cahiliye şiiri kullanımıHüzeylî şiirinde savaş ortamındaki sarsıcı korku ve titreme hali şu beyitle aktarılır: ثأرت بأبناء الكرام ولم أكن / لدى الروع رعديداً جباناً ولا غمرا
Erken Arapça kullanımRu‘be veya Accâc tarafından kum tepesinin titreyip akışını tasvirde kullanılan beyit: فهي كرعديد الكثيب الأهْيَمِ

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde رعد kökü, temel olarak titreme, sarsılma, gürültülü çarpma ve gök gürültüsü alanında ortak bir fonetik ve semantik matris sunar. İbranicede r-ʿ-d (רָעַד) kökü şiddetle titremek, sarsılmak, dehşetle ürpermek anlamına gelirken; r-ʿ-m (רָעַם) kökü ise gök gürlemesi ve kükreme fiilini karşılar. Süryanicede r-ʿ-d (ܪܥܕ) yine titreme ve sarsılma fiilini sürdürür; Ge'ez (Etiyopya) dilinde ise r-ʿ-d doğrudan gök gürültüsü ve sarsıntı anlamıyla yer alır. Arapçada kök, hem bedensel ve nesnel düzeydeki sarsıntı ve titremeyi (r‘ide, irtiad) hem de atmosferik sarsıntının doğurduğu güçlü kütlesel sesi (ra‘d) tam bir semantik bütünlük içinde muhafaza etmiştir. Gelişim çizgisi, fiziksel kütle sarsıntısının göksel kütle hareketine ve oradan çıkan işitsel şiddete aktarılması biçimindedir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرعدSarsıntı ve dalgalanma (irtiad) kök anlamından gök gürültüsüne ve ardından tehditkâr hitaba (vaîd) semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice r-ʿ-d, Süryanice r-ʿ-d, Ge'ez r-ʿ-dSarsılma, ürperme ve gök gürültüsü anlamlarında fonetik ve semantik ortak mirasKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı (onomatopoetik) yapılarKütlesel çarpışma ve gürleme sesini taklit eden kök çekirdeğiMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رعدAnlamlıSarsılmak, gök gürlemekŞiddetli ses ve kütlesel titremeHedef kök; Kur'an'da geçer
ردعAnlamlıGeri çevirmek, engellemekBir şeyi vurarak veya sarsarak durdurup geri püskürtmekKur'an'da geçmez; sarsıcı direnç ortaklığı
عردAnlamlıSertleşmek, dikelmekBir nesnenin kaskatı kesilip sabit kalmasıKur'an'da geçmez; sarsılmanın zıddı katılık
عدرAnlamlıŞiddet, sertlik ve cüretZorlu ve sert davranış biçimiKur'an'da geçmez
درعAnlamlıZırh giymek, örtünmekBedeni darbe ve sarsıntılardan koruyan koruyucu katmanKur'an'da geçmez
دعرAnlamlıBozulmak, duman tütmekİçi çürümek, ahlaken sapmak veya yanarken çok duman çıkarmakKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رعدMerkezGök gürültüsü ve sarsıntıİşitsel şiddet ve kütlesel titremeyi birlikte barındırırBulutların çarpışmasıyla doğan sarsıcı ses
برقKomşuIşık çakmasıİşitsel değil görsel şimşek parlamasıdırAniden parlayıp sönen göz alıcı ışık
صعقKomşuYıldırım çarpması, bayılmaSarsıntının veya sesin yıkıcı, öldürücü fiziksel darbesidirŞiddetli sesin öldürücü veya bayıltıcı şoku
رجفKomşuYer sarsıntısı, çalkantıYere veya iç organlara ait mekanik ve sürekli sarsıntıdırKütlenin düzenli biçimde alttan sarsılması
سكنZıtHareketsizlik ve sükûnetHer türlü titreşim, ses ve sarsıntının durulması haliSarsıntının ve sesin tamamen kesilmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرعدGök gürültüsü, sarsıntıHem kütlesel sarsıntıyı hem çıkan sesi ifade ederKesin
LatinceTonitrus, TremorGök gürültüsü, titremeTonitrus sesi, tremor ise kökteki irtiad (titreme) yönünü verirGüçlü
İngilizceThunder, QuiverGök gürültüsü, sarsılmaThunder atmosferik sesi, quiver ise içsel/fiziksel titremeyi karşılarKesin
AlmancaDonner, BebenGök gürültüsü, titremeDonner akustik patlamayı, beben ise yapısal sarsıntıyı vurgularGüçlü
FransızcaTonnerre, FrémissementGök gürültüsü, ürpertiTonnerre gök gürültüsünü, frémissement dalgalı sarsıntıyı belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رعد (el-Münker / nekire)Tehdit, korku ve dehşet unsuruMünafıkların karanlıklar, tehlikeler ve sarsıntılar içindeki psikolojik savruluş bağlamı (Bakara 2:19)
الرعد (el-Marife / marife)Kozmik tesbih ve ilahi kudret tezahürüVarlığın azamet karşısında boyun eğişi, meleklerin korkuyla tesbihi ve rahmet müjdesi bağlamı (Ra‘d 13:13)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÂyetullah ve kozmolojik delillerRa‘dın tesbih etmesinin mecaz (hâl diliyle delalet) mi yoksa hakiki bir şuur ve tesbih mi olduğuKozmik varlıkların ontolojik itaati ve faal kudretin tecellisi
FıkıhSecde ve dua hükümleriGök gürültüsü işitildiğinde yapılacak zikir, dua ve korku anındaki namaz hükümleriDoğal afet ve korku anında Allah’a sığınma ritüeli
TefsirTemsil ve kozmik tasvirBakara suresindeki rüzgâr/yağmur meselinde ra‘dın vahyin sarsıcı ve tehdit edici uyarılarına tekabül etmesiVahyin uyarıcı ve sarsıcı boyutu
HadisMelekler ve tabiat idaresiGök gürültüsünün bulutları sevk eden meleğin sesi veya kamçısının hareketi olduğuna dair rivayetlerTabiattaki kuvvetlerin melekûtî boyutla irtibatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik tesbih ve haşyetOntolojik boyun eğişGaflet perdesini yırtmaİnsana ilahi kudret karşısındaki acziyetini hissettirerek tevhide yöneltirKesin
İlmiMeteorolojik ve akustik dinamikElektrik deşarjının ses dalgasıEnerji dengelenmesiIsınan havanın aniden genleşip titreşmesiyle tabiat dengesini açığa vururGüçlü
SiyasiOtorite ve caydırıcılıkSarsıcı ikaz ve uyarı mekanizmasıHukuki sınırları korumaYaptırım gücünün toplumu sarsarak anarşiyi önleyici caydırıcı sesiMuhtemel
İktisadiBeklenti ve kriz döngüsüRisk ve piyasa çalkantısıSpekülasyonu arındırmaSarsıntı ile gelen belirsizlik ortamında sağlam olanla çürük olanı ayrıştırmaMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerŞok dalgası ve akustik genleşme (akustik empedans)Yüksek enerjili elektriksel boşalmanın ortamdaki gaz kütlesini aniden genleştirip şiddetli basınç dalgası üretmesiKesin
Beşeri bilimlerKolektif kriz şoku ve uyanış (travmatik eşik)Toplumsal yapıyı aniden sarsan krizlerin rehaveti dağıtıp kitleleri temel değerlere ve hukuka yöneltmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir hava olayına indirgeyerek onun sarsıcı uyanış, tesbih ve tehdit boyutunu tamamen hissizleştirmek
Kur'an içi daha geniş anlamGök gürültüsünün hamd ile tesbih eden, korku ve ümit dinamiklerini aynı anda harekete geçiren şuurlu kozmik nizamın bir parçası olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTabiat hadiselerini ilahi hitap ve ahlaki sorumluluktan kopuk, kör tesadüflerin mekanik gürültüsü olarak algılama yanılgısı

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiatın dilsiz bir makine değil, Allah’ı hamd ile tesbih eden canlı bir âyetler bütünü olduğunu gösterdiği için esastır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojik çelişkilerini anlatan mesellerde ve kâinatın ilahi azamete boyun eğişini bildiren tevhid ayetlerinde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiat olaylarının anlamsız bir korku kaynağından ibaret olduğu veya insanın uyarılardan bağımsız güvende yaşadığı zannını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBulut kütlelerinin çarpışması ve havanın aniden genleşmesiyle meydana gelen sarsıcı titreşim ve gök gürültüsü sesi.
  • Soyut anlamVarlığı rehavetten uyandıran, içsel bir ürperti ve korkuyla birlikte rahmet umudunu doğuran ilahi sarsıntı ve tesbih.
  • Sistematik karşılıkDengeyi bozulmaktan koruyan sarsıcı ikaz, caydırıcı kudret eşiği ve ontolojik teslimiyet bildirimi.
  • LaTeX modeliS=∇⋅(E×ΔP)  ⟹  Ψ→τH
  • LaTeX açıklaması

Burada E atmosferik potansiyel enerjiyi, ΔP ani basınç dalgası ve kütlesel sarsıntıyı, S açığa çıkan ses ve titreşim şokunu (ra‘d) simgeler. Ψ bu sarsıntı karşısında insanın hissettiği korku ve haşyet durumunu, τ eşik zamanındaki uyanışı, H ise varlığın ulaştığı hamd ve ontolojik tesbih halini temsil eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر