رعد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ع-د2 sîga, 22 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أذنوَرَعْدٌبرقموترعدصعقسبحصوبحمدصبعألهجدلشدد

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

رعد

ر - ع - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Gürleyen bulut demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Gürleyen bulut demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.595 harf
باب العين والدّال و الرّاء معهما ع د ر، ع ر د، د ع ر، ر ع د، د ر ع، ر د ع عدر: العَدْرُ: المَطَرُ الكَثيرُ. وأرضٌ معدورةٌ: ممطورة. وعَدِرَ المكان عَدَراً واعتدر: كثر ماؤه. عرد: العَرْد: الشّديد الصّلب من كل شيء، المنتصب. يقال: أنّه لَعَرْدُ العُنُقِ، ويقال: عارِدُ مَغرِزِ العُنُقِ. قال رؤبة يصف حمار وحش: عَرْدَ التّراقي حَشْوَراً مُعَقْرَبا وعَرَدَ النّابُ يَعْرُدُ عُروداً إذا خرج كلّه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR955 harf
الرَعْد: الصوت الذي يُسْمَع من السَحاب يقال: صَلَفٌ تحت الراعِدَةِ، للرجل يُكثِر الكلام، لا خير عنده. ورَعَدَتِ السماء وبَرَقت. ورعدتِ المرأة وبَرَقَتْ: تحسّنت وتزينت. ورَعَدَ الرجلُ وبَرَقَ: تَهَدَّدَ وأوْعد. قال ابن أحمر: يا جَلَّ ما بَعُدَتْ عليك بِـلادُنـا وطِلابُنا فابْرُقْ بأَرْضِكَ وارْعُدِ وأَرْعَدَ القَوْمُ وأَبْرَقوا: أصابهم رَعْدٌ بَرْقٌ. وحكى أبو عبيدة وأبو عمرو: أَرْعَدَتِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.607 harf
باب العين والدال مع الراء عدر ، عرد ، ردع ، رعد ، درع ، دعر : مستعملات . عدر : ثعلب عن ابن الأعرابي : العَدَّار : المَلاَّح . قال : والعَدَر : القِيلَة الكبيرة . قلت : أراد بالقِيلة الأدَر ، وكأنّ الهمزة قُلبت عيناً فقيل : عَدِرَ عَدَراً ، والأصل : أدِرَ أدَراً . وقال ابن دريد : العُدْرَة الجُرْأة والإقدام وقد سَمّت العرب عُدَاراً . وقال الليث : العَدْرُ : المَطَر الكثير . وأرضٌ معدورة ممطورة
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.931 harf
(باب الراء والعين وما يثلثهما) (رعف) الراء والعين والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على سَبْق وتقدُّم. يقال فَرَسٌ راعفٌ: سابقٌ متقدِّم. ورَعَف فلانٌ بفرسِهِ الخيلَ، إِذا تقدَّمها. قال الأعشى: به تَرْعُفُ الألْفَ إِذْ أُرْسِلَتْ *** غَداةَ الصّباح إذا النَّقْعُ ثارا([1]) ومن الباب رَعَفْت ورَعُفت([2]). والرُّعاف فيما يقال: الدّمُ بعينه. والأصل أنّ الرُّعاف ما يُصيب الإنسانَ من ذلك، على فُعال، كما يقال
Maddenin bağlantısı

(باب الراء والعين وما يثلثهما) (رعف) الراء والعين والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على سَبْق وتقدُّم. يقال فَرَسٌ راعفٌ: سابقٌ متقدِّم. ورَعَف فلانٌ بفرسِهِ الخيلَ، إِذا تقدَّمها. قال الأعشى: به تَرْعُفُ الألْفَ إِذْ أُرْسِلَتْ *** غَداةَ الصّباح إذا النَّقْعُ ثارا([1]) ومن الباب رَعَفْت ورَعُفت([2]). والرُّعاف فيما يقال: الدّمُ بعينه. والأصل أنّ الرُّعاف ما يُصيب الإنسانَ من ذلك، على فُعال، كما يقال في الأدواء. ويقولون للرِّماح رواعفُ، قِيل ذلك من أجل أنها تقدَّم للطَّعْنِ. ويقال بل سُمِّيت لِمَا يقطُر منها الدّمُ. والأصل فيه كلِّه واحدٌ([3]). وراعُوفَةُ البِئر: حجرٌ يتقدم من طَيِّها([4]) نادراً، يقوم عليه السَّاقي. وأَرْعَفَ فلانٌ فلاناً، إذا أعجَلَه. وجاء في الرَّاعوفة "أنّه سُحِرَ وجُعِل سِحرُه في جُفِّ طَلْعةٍ ودُفِنَ تحت راعُوفة البِئر([5])". والرَّاعف: أَنْف الجبَل، ويجمع رواعِفَ. وطرَفُ الأرنبة راعفٌ. ويقال أرعَفَ فلانٌ قرْبتَه إرعافاً، إذا ملأَها حتى تَرْعُف. قال: * يَرْعُفُ أعلاها مِنِ امتلائها([6]) * (رعق) الراء والعين والقاف ليس أصلاً، بل هو صوتٌ من الأصوات. فالرُّعَاق: صوتٌ يخرج من قُنْب الدّابّة الذكرِ، كما يُسمَع الرَّعيق من ثفْر الأُنثى. تقول: رَعَق رَعْقاً ورُعاقا. (رعك([7])) الراء والعين والكاف كلمةٌ واحدة. يقولون: الرّاعك من الرجال: الأحمَق. (رعل) الراء والعين واللام معظمُ بابِه أصلان: أحدهما جماعةٌ، والآخَر شيءٌ يَنُوس ويضطرب. فالأول الرَّعْلَة: القِطعة من الخيل. والرَّعِيل مثل الرَّعلة. وقال طرَفةُ في الرِّعال وجعَلَها للطّير: ذُلُقٌ في غارةٍ مسفوحةٍ *** كرِعال الطَّيرِ أسراباً تمُرّْ([8]) وأراعيل الرِّياح: أوائلها. وحكى ابنُ الأعرابيّ: تركت عيالاً رَعْلَةً، أي كثيرة. فأما قولُه: أبَأْنا بِقَتْلانا وسُقْنا بسَبْيِنا *** نساءً وجِئْنا بالهِجان المرعَّلِ([9]) فالمعنى المجمَّع، من القياس الذي ذكرناه. ويقال المرعَّل: السمين المختار([10])؛ وليس ببعيدٍ، إلاّ أنَّ القولَ الأولَ أقْيَس. والأصل الثاني الرَّعْلة: ما يُقطَع من أذُن الشاة ويُترك معلَّقا ينوسُ، كأنه زَنَمة. وناقةٌ رَعلاءُ، إذا فُعِل بها ذلك. قال الفِنْد الزِّمَّانيّ: رأيت الفِتْيَةَ الأعْزا *** لَ مِثْلَ الأينُق الرُّعْلِ([11]) قال ابن الأعرابي: مَرّ فلان يَجُرّ رَعْلَه، وأراعيلَه، أي ثيابه([12]). وشاةٌ رَعْلاءُ: طويلة الأذُن. ويقال للذي تَهَدَّلَ أطرافُه من الثِّياب: أرْعَلُ. وممّا شذ عن البابين- وقد يمكن من أحدهما- الرَّعْلَةُ، وهي النَّعامة([13]). ويقال إنّ الرّاعل فُحَّالٌ بالمدينة. (رعم) الراء والعين والميم كلمتان متباينتانِ، بعيدٌ ما بينهما. فالأولى الرُّعام: شيءٌ يَسيل من أنْفِ الشاةِ لداءٍ يصيبها؛ يقال منه: شاةٌ رَعُومٌ. والكلمة الثانية شيءٌ ذكره الخليل. قال: رَعَمَ الشمسَ يَرْعَمُها، إذا رَقَب غيبوبَتَها. وذكر أنه في شعر الطرِمّاح([14]). (رعن) الراء والعين والنون أصلان: أحدهما يدلُّ على تقدُّم في شيءٍ، والآخر يدلُّ على هَوَج واضطراب. فالأول الرَّعْن: الأنْف النادر من الجبَل. قال ابنُ دُريد: وسمِّيت البَصرة رعناءَ لأنَّها تشبّه برَعْن الجبل. وهو قولُ الفرزدق: لولا ابنُ عُتبةَ عمروٌ والرّجاءُ لـه *** ما كانت البَصرة الرَّعناءُ لي وطَنا([15]) ويقال جَيْشٌ أرْعَنُ، إذا كانت له فُضولٌ كرُعُون الجِبال. والأصل الآخَر قولهم أرعَنُ: مستَرْخٍ. قالوا: هو من رَعَنَتْه الشمسُ، إذا آلَمتْ دِماغه. يقال مِن ذلك: رجلٌ مَرعُون. ويقال: رَعُنَ الرَّجُل يَرْعُن رعَناً، فهو أرْعَن، أي أهْوَج، والمرأة الرّعناءُ. فأمّا قولُه جل ثناؤه ﴿لاَ تَقُولُوا رَاعِنَا﴾ [البقرة 104]، فهي كلمةٌ كانت اليهود تَتَسابُّ بها، وهو من الأَرْعَن. ومن قرأها ﴿رَاعِناً﴾، منونة فتأويلُها لا تقولوا حُمْقاً من القَول. وهو من الأوَّل؛ لأنّه يكونُ كلاماً أرْعَنَ، أي مضطرباً أهوج. ويقال: رحَلُوا رِحْلَةً رَعنْاءَ، أي مضطرِبة. قال: * ورحلوها رِحْلَةً فيها رَعَنْ([16]) * وذلك إذا لم تكن على الاستقامة. (رعي) الراء والعين والحرف المعتل أصلان: أحدهما المراقَبة والحِفظ، والآخَر الرجوع. فالأوَّل رعَيْتُ الشَّيءَ، رقَبتُه؛ ورَعَيْته، إذا لاحَظْتَه. والراعِي: الوالي. قال أبو قيس: ليس قطاً مِثْلَ قُطّيٍّ ولا الـْ *** مَرْعِيُّ في الأقوام كالرّاعِي([17]) والجميع الرِّعاء، وهو جمعٌ على فِعالٍ نادرٌ، ورُعاةٌ أيضاً. وراعيت [الأمر([18])]: نظرت إلامَ يصيرُ. ورعَيْتُ النُّجُومَ: رقَبْتُها. قالت الخنساء: أرعَى النُّجومَ وما كُلِّفْتُ رِعْيَتَها *** وتارةَ أتغَشَّى فَضْلَ أَطْمَارِي([19]) والإِرعاء: الإبقاء، وهو من ذاك الأصلِ؛ لأنّه يحَافِظُ على ما يحافَظُ عليه. قال ذو الإصبع: عَذِيرَ الحَيِّ مِنْ عَدْوَا *** نَ كانوا حَيَّةَ الأرض([20])بغَى بعضٌ على بعضٍ *** فلَمْ يُرْعُوا على بَعْضِ ورجلِ تَُِرْعِية([21])* وتِرْعايةٌ: حسن الرِّعيْة بالإبل. ومن الباب أرعَيْتُه سَمْعي: أصغَيْتُ إليه. وأَرْعِنِي سَمْعَك، بكسر العين، أي ليرقُبْ سمعُك ما أقولُه. والأصل الآخَر: ارْعَوى عن القبيح، إذا رجَع. وحكى بعضهم: فلانٌ حسنُ الرَّعْو والرِّعو([22]) والرَُّعْوَى. ومن الشَّاذّ عن الأصلين: الرَّعاوَى والرُّعَاوَى، وهي الإِبل التي يُعتمَل عليها. قالت امرأةٌ تخاطِب بَعلَها: تَمَشَّشْتَنِي حتَّى إذا ما تركْتَنِي *** كنِضْوِ الرُّعاوَى قلتَ إِنيَ ذَاهبُ([23]) وممكنٌ أن يكون هذا من الأصل، لأنّها تَهْرَم فتُرَدُّ إلى حالٍ سيِّئة، كما قال جلَّ ثناؤه: ﴿وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ﴾ [النحل 70، الحج 5]. (رعب) الراء والعين والباء أصولٌ ثلاثة: أحدها الخوف، والثاني المَلْء، والآخر القَطْع. فالأول الرَّعْب وهو الخَوف، رَعَبْتُه رَعْباً، والاسم الرُّعْب. ويقال إنّ الرَّعْبَ رُقْيةٌ، يزعمون أنهم يرْعَبون ذا السِّحْر بكلامٍ([24])، أي يُفْزِعونه. وفاعله راعبٌ ورَعَّاب. والأصل الآخر قولهم: سيلٌ راعبٌ، إذا مَلأَ الواديَ. ورعَبْتُ الحوضَ إذا ملأتَه. والثالث قولهم للشَّيء المقَطَّع: مُرَعَّب. ويقال للقِطعة من السَّنام رُعْبوبة. وتسمَّى الشَّطْبَة من النِّساء رُعبوبةً؛ تشبيهاً لها بقِطعة السنام. ويقال سَنامٌ مرعوبٌ إذا كان يقطُر دسَما. (رعث) الراء والعَين والثاء أصلٌ واحد، وهو تزيُّنُ شيءٍ بشيء. فالرَّعَث: العِهْن من الصُّوف، وهو يزيَّن به([25]). والرِّعاث: القِرَطة، واحدتها رعثة([26]). وفي كتاب الخليل: الرِّعاث: ضَرْبٌ من الخرَز والحَلْي. قال: * وما حُلِّيَتْ إلاَّ الرِّعاثَ المُعَقَّدا * ومما شُبِّه بهذا وحُمل عليه: رَعْثة الدِّيك، وهي عُثْنُونُه، كأنّها شُبِّهت برَعَث العهن. قال: * مِنْ صَوتِ ذِي رَُعَُثَاثٍ ساكنِ الدَّارِ([27]) * (رعج) الراء والعين والجيم أَصلٌ يدلُّ على نَضارة وحُسْن وخِصْب وامتلاء. ويقال أرضٌ مِرْعاجٌ ورَعِجَة([28])؛ إذا كانت خِصْبةً. ومن النَّضارة والحُسن: إرعاج البَرْق([29])، وهو تلألؤُه. (رعد) الراء والعين والدال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على حركةٍ واضطرابٍ. وكلُّ شيءٍ اضطربَ فقد ارتعدَ. ومنه الرِّعديدَة([30]) والرِّعْديد: الجبان. وأرْعِدَتْ فرائصُ الرَّجُل عند الفَزَع. والرِّعديدة: المرأة الرَّخْصَة، والجمع رَعاديد. ومن الباب الرَّعْد، وهو مَصْع مَلَكٍ يسوقُ السَّحَاب. والمَصْع: الحركة والذَّهاب والمَجِيء. ويقال مَصَعَت [الدَّابَّة] بذنَبها، إذا حرّكَتْه. ثم يُتصرَّف في الرَّعْد، فيقال رَعَدَت السماء وبَرَقَتْ. ورَعَدَ الرَّجُل وبَرَق، إذا أَوْعَدَ وتَهَدَّد. وأجازُوا: أرعَدَ وأَبرَقَ. وأنشد: أرعِدْ وأبْرِقْ يا يزيـ *** ـدُ فما وَعيدُك لي بضائرْ([31]) وفي أمثالهم: "صَلَفٌ تَحْتَ الرَّاعِدة([32])"، للذي يُكْثِرُ الكلام ولا خيرَ عنده. والصَّلَف: قِلَّةُ النَّزَل. ويقال أرْعَدْنا وأبرقْنا، إذا سمِعْنا الرَّعدَ ورأينا البرق. ومن أمثالهم: "جاءَ بِذاتِ الرَّعْد والصَّليل" إذا جاءَ بشَرٍّ وغَزْو([33]). ويقال إنّ ذاتَ الرَّعدِ والصّليلِ الحربُ. وذاتُ الرَّواعِد: الدّاهية. (رعز) الراء والعين والزاء ليس بشيء. على أنّهم يقولون: المُرَاعِزُ: المُعاتِبُ([34]). (رعس) الراء والعين والسين أُصَيْلٌ يدلُّ على ضَعف. قال الفرّاء: رَعَسْتُ في المشْي، إذا مشَيْتَ مشياً ضعيفاً، من إِعياءٍ أو غيرِه. وقال بعضُهم: الارتعاس كالارتعاش والانتفاض. قال: يَبْرِي بإِرْعاسٍ يَمِينِ المُؤْتَلِي *** خُضُمَّةَ الذِّرَاعِ هَذَّ المُخْتَلِي([35]) (رعش) الراء والعين والشين في معنى الباب قبله من الاضطراب والارتعاد. ورجلٌ جبانٌ رَعِشٌ. وجَملٌ رَعْشَنٌ، وذلك اهتزازُه في سَيره والنون زائدة. والرَّعْشاءُ من النَّعام: السريعة. (رعص) الراء والعين والصاد* في معنى البابِ الذي قبلَه. فالرَّعْص الاضطراب. ويقال ارتعصت الحيّةُ: تلوَّت. قال: أَنّيَ لا أسعَى إلى داعِيَّهْ *** إلاّ ارتعاصاً كارتعاصِ الحيَّهْ([36]) ويقال ارتعص الجَدْيُ، إذا ظَفَرَ من النَّشاط. (رعظ) الراء والعين والظاء كلمةٌ واحدة لا يُقاس ولا يَتفرَّع. فالرُّعْظُ: مَدْخَل النَّصْل في السَّهم. وحكى الخليل: "إنّ فلاناً لَيَكسِر عليك أرعاظَ النَّبْل"، إذا كان يتغضّب. ويقال سهمٌ رَعِظٌ، إذا غاب في رُعْظِه. ---------------------------------------------------------------ـ ([1]) ديوان الأعشى 40 واللسان (رعف). ويروى: "ترعف" بالبناء للمفعول أيضاً. ([2]) كذا ضبطا في الأصل. ولغاته في القاموس: كنصر ومنع وكرم وعنى وسمع. ([3]) في الأصل: "كلمة واحدة". ([4]) في الأصل: "طينها"، صوابه في المجمل واللسان. ([5]) ويروى: "راعوثة" بالثاء. وهو من حديث عائشة. اللسان (رعث، رعف). ([6]) لعمر بن لجأ، في اللسان (رعف). وأنشده في المجمل. ([7]) لم أجد لهذه المادة ذكراً في المعاجم المتداولة. وانظر ما سبق في مادة (دعك). ([8]) ديوان طرفة 70 واللسان (ذلق). ([9]) البيت في المجمل واللسان (رعل). ([10]) في المجمل: "المختار". ([11]) في المجمل واللسان (رعل). ويروى: "الأغرال". وانظر المخصص (7: 156). ([12]) في الأصل: "شابه"، صوابه في المجمل واللسان. ([13]) في اللسان: "سميت بذلك لأنها تقدم فلا تكاد ترى إلا سابقة للظليم". ([14]) هو قوله، في الديوان 108 واللسان (رعم): ومشيح متأق عدوه *** يرعم الإيجاب قبل الظلام ([15])رواية ياقوت (البصرة) واللسان (رعن): * لولا أبو مالك المرجو نائله * والبيت لم يرو في ديوان الفرزدق. ([16]) البيت من رجز يروى لخطام المجاشعي، وللأغلب العجلي. اللسان (رعن). ([17]) البيت في اللسان (رعي، قطا). وقصيدته في المفضليات (2: 84-86). ([18]) التكملة من المجمل. ([19]) ديوان الخنساء 55 واللسان (رعي). ([20]) البيتان من أبيات في الأصمعيات 37. وانظر اللسان (رعي). ([21]) ترعية، بتثليث التاء وتشديد الياء، وقد تخفف. ([22]) والرعو أيضاً بالضم. ويقال "الرعوة" كذلك بالتثليث. ([23]) البيت في اللسان (رعي). ([24]) في الأصل: "أنه يرعبون السحر بكلام". ([25]) يزين به الهودج ونحوه. ([26]) رعثة بالضم، ورعثة بالتحريك. ([27]) للأخطل في اللسان (رعث، حمض) والحيوان (2: 346). وصدره: * ماذا يؤرقني والنوم يعجبني * ([28]) هاتان الصفتان لم تردا في المعاجم المتداولة. ([29]) ويقال رعج ورعج، بالفتح والتحريك، ويقال ارتعج ارتعاجاً أيضاً. ([30]) في الأصل: "الرعددة" تحريف. وأنشد في اللسان لأبي العيال: ولا زميلة رعديـ *** ـدة رعشٍ إذا ركبوا([31]) البيت للكميت كما سبق في حواشي (برق 222). ([32]) كذا ورد نصه مضبوطاً في الأصل والمجمل. والمعروف: "رب صلف"، كما في اللسان. ([33]) في الأصل: "وعز". ([34]) زاد في القاموس: "وراعز: القبض". والكلمتان لم تردا في اللسان. ([35]) الرجز للعجاج في ديوانه 52-53 واللسان (رعس). وفي اللسان: "الدارع"، أي لابس الدرع. ([36]) للعجاج في ديوانه 72 واللسان (رعص، دعو) والمخصص (8: 112). ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR678 harf
- الرعد صوت السحاب، وروي (أنه ملك يسوق السحاب) (أخرجه أحمد، والترمذي وصححه، والنسائي وغيرهم عن ابن عباس قال: أقبلت يهود إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالوا: يا أبا القاسم، إنا نسألك عن خمسة أشياء... ثم قالوا: أخبرنا ما هذا الرعد؟ قال: ملك من ملائكة الله موكل بالسحاب، بيده مخراق من نار، يزجر به السحاب، يسوقه حيث أمره الله... إلخ. انظر: الدر المنثور 4/621؛ وعارضة الأحوذي 11/284 وقال الترمذي حسن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR955 harf
ر ع د أصابته رعدة من البرد والخوف‏.‏ وارتعد وأرعد وأرعده الخوف‏.‏ ورجل رعديد ورعديدة‏:‏ جبان تصيبه رعدة من خوفه‏.‏ ورعدت السماء وبرقت‏.‏ وسحابة راعدة وسحاب رواعد‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رعد لي فلان وبرق‏:‏ أوعد‏.‏ قال‏:‏ فإذا جعلت بلاد فارس دونكم فارعد هنالك ما بدا لك وابرق وفـي كتابـه رعـود وبـروق‏:‏ كلمـات وعيـد‏.‏ ورعدت لي فلانة وبرقت‏:‏ تحسنت وتعرّضت‏.‏ ويقال للفـزع‏:‏ أرعـدت فرائصـه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.591 harf
الرِّعْدَة: النافض يكون من الفزع وغيره، وقد أُرْعِدَ فارتَعَدَ. وتَرَعْدَد: أَخَذته الرعدة. والارتعاد: الاضطراب، تقول: أَرعده فارتعد. وأُرْعِدَت فرائصه عند الفزع. وفي حديث زيد بن الأَسود: فجيء بهما تُرْعَد فرائصهما أَي ترجف وتضطرب من الخوف. ورجل تِرْعِيد ورِعْديد ورِعْديدَة: جبان يُرْعَدُ عند القتال جبناً؛ قال أَبو العيال: ولا زُمَّيْلَةٌ رِعْديـ دَةٌ رَعِشٌ، إِذا ركبوا ورجل رِعْشيش: مثل رَعْديد،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR511 harf
* ر ع د * * الرَّعْدُ * الصوت الذي يسمع من السحاب و * رَعَدَتِ * السماء وبرقت وبابه نصر و * أَرْعَدَتِ * السماء وأبرقت أيضا وأنكر الأصمعي الرباعي فيهما و * الارْتِعَادُ * الاضطراب تقول * أرْعَدَهُ فارْتَعَدَ * والاسم * الرِّعْدَةُ * بالكسر و * أُرْعِدَ * الرجل على ما لم يسم فاعله أخذته الرعدة وأرعدت أيضا فرائصه عند الفزع و * الرَّعَّادُ * بالفتح والتشديد ضرب من سمك البحر إذا مسه الإنسان خدرت يده
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.459 harf
الرعد: صوت يسمع من السحاب، كما زعمه أهل البادية، هكذا قاله الأخفش. قلت: وهو يميل إلى قول الحكماء. أو الرعد: اسم ملك يسوقه كما يسوق الحادي الإبل بحدائه، قاله ابن عباس. ومثله قال الزجاج، قال: وجائز أن يكون صوت الرعد تسبيحه، لأن صوت الرعد من عظيم الأشياء. وسئل وهب بن منبه عن الرعد فقال: الله أعلم. قالوا: وذكر الملائكة بعد الرعد في قوله عز وجل. ويسبح الرعد بحمده والملائكة يدل على أن الرعد ليس بملك
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.028 harf
رَعَدَتِ السَّمَآءُ 1 رَعَدَتِ السَّمَآءُ ذ , (As, Fr, S, L, Msb,) aor. رَعُدَ (L, Msb) and رَعَدَ , (L,) inf. n. رَعْدٌ and رُعُودٌ; (Fr, L, Msb;) and ↓ أَرْعَدَت, (AO, AA, S, L,) but the latter is disallowed by As; (S, TA;) The shy thundered: (S, Msb:) or made a sound [to be heard from the clouds] previously to rain: (L:) and [in like manner] رَعَدَ, aor. رَعَدَ and رَعُدَ , is said of the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR864 harf
رَعَدَ رَعَدَ A , U ( n. ac. رَعْد 1 ), a. Thundered. b. [ Ala ], Thundered against; frightened, terrified; menaced, threatened. أَرْعَدَ أَرْعَدَ IV , a. see I (b) . b. Was struck by a thunder-bolt. c. [ pass. ], Was thunderstruck; was frightened, terrified. اِرْتَعَدَ اِرْتَعَدَ VIII , a. Trembled, shook; was frightened, agitated. رَعْد رَعْد 1 , ( pl. رُعُوْد 27 ), a. Thunder;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.580 harf
رعد رَعَدَ - يَرْعُدُ (رَعَدَ - يَرْعَدُ) - رَعْد رَعَدَ - يَرْعُدُ (رَعَدَ - يَرْعَدُ) + الكائن: ينتفض ويرتجف ويتردد ويضطرب، وخاصة من شدة الخوف والرعب رَعْد: اسم فعل " رَعَدَ - يَرْعُدُ ": الانتفاض والرجفة والتردد خوفاً: وهو كذلك اسم آلة: الشيء أو الظاهرة التي تسبب الانتفاض والرجفة والاضطراب: وهو اصطلاحاً: اسم الظاهرة المعروفة والتي يخرج بها
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler22 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صعق

    2 ortak ayet · Yıldırım demektir

  2. صوب

    2 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  3. محل

    1 ortak ayet · Komplo

  4. صبع

    1 ortak ayet · Onların parmakları

  5. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  6. حذر

    1 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  7. جدل

    1 ortak ayet · Cedle havan tokmağı demektir

  8. حوط

    1 ortak ayet · Çeper, çit demektir

  9. حمد

    1 ortak ayet · Hamd: Cümle kapısı demektir

  10. سبح

    1 ortak ayet · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…

  11. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

  12. شدد

    1 ortak ayet · Sicim bağıdır

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ

    Gök gürültüsüGökgürültüsü; hamd ile, melekler de korku ile O’nu tesbih eder. O, yıldırımları gönderir de onlarla dilediğini çarpar. Halbuki onlar; Allah hakkında tartışıyorlardı. O, kudretinde pek çetin olandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرعد
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبرق, صعق, رجف
Zıt Kökسكن
Çekirdek Özet 1Sarsılma, titreme, sarsıntılı hareket ve bu sarsıntının çıkardığı gürültülü ses
Çekirdek Özet 2İlahi azamet, korku ve umut yüklü kozmik sarsıntı ve gök gürültüsüyle gerçekleşen tesbih
Çekirdek Özet 3Varlığın ontolojik titreyişi; iradeyi sarsarak itaate veya uyanışa sevk eden uyarıcı dinamizm
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca mekanik bir atmosfer gürültüsüne indirgenip barındırdığı ontolojik sarsıntı, haşyet ve tesbih boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رعŞiddet, sarsıntı, ansızın gelen tedirginlik ve hareketlilik hali. Nitekim رعب kökünde içsel korku sarsıntısı, رعي kökünde ise otlakta sürekli hareket ve gözetim hali görülür.دKapı, itme, çarpma ve sınırda vuruş etkisi eklenerek sarsıntının işitilebilir bir kütlesel gürültüye, fiziki titremeye ve çarpıcı bir yankıya dönüşmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstGöğün yukarısından, kütlelerin zirvesinden başlayan dikey etki ve yöneliş
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgıyı açan, uyanıklık ve farkındalık doğuran açık tezahür ve kaynak
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir eşikten çarparak geçme, kütleyi sarsıcı biçimde itme ve vuruş
رعدYüksekten gelen kaynağın kütleyi sarsarak eşikleri titretmesiSemavi zirveden kopup duyuları sarsan, varlığı titreterek sınırları ve algıyı zorlayan güçlü patlama ve ses

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kütlenin sarsılması, pelte veya kum tepesi gibi gevşek nesnelerin titreyip dalgalanması, soğuk veya şiddetli korku sebebiyle bedenin titremesi (r‘ide) ve buluttan çıkan sarsıcı kütlesel ses
Cahiliye şiiri kullanımıHüzeylî şiirinde savaş ortamındaki sarsıcı korku ve titreme hali şu beyitle aktarılır: ثأرت بأبناء الكرام ولم أكن / لدى الروع رعديداً جباناً ولا غمرا
Erken Arapça kullanımRu‘be veya Accâc tarafından kum tepesinin titreyip akışını tasvirde kullanılan beyit: فهي كرعديد الكثيب الأهْيَمِ

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde رعد kökü, temel olarak titreme, sarsılma, gürültülü çarpma ve gök gürültüsü alanında ortak bir fonetik ve semantik matris sunar. İbranicede r-ʿ-d (רָעַד) kökü şiddetle titremek, sarsılmak, dehşetle ürpermek anlamına gelirken; r-ʿ-m (רָעַם) kökü ise gök gürlemesi ve kükreme fiilini karşılar. Süryanicede r-ʿ-d (ܪܥܕ) yine titreme ve sarsılma fiilini sürdürür; Ge'ez (Etiyopya) dilinde ise r-ʿ-d doğrudan gök gürültüsü ve sarsıntı anlamıyla yer alır. Arapçada kök, hem bedensel ve nesnel düzeydeki sarsıntı ve titremeyi (r‘ide, irtiad) hem de atmosferik sarsıntının doğurduğu güçlü kütlesel sesi (ra‘d) tam bir semantik bütünlük içinde muhafaza etmiştir. Gelişim çizgisi, fiziksel kütle sarsıntısının göksel kütle hareketine ve oradan çıkan işitsel şiddete aktarılması biçimindedir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرعدSarsıntı ve dalgalanma (irtiad) kök anlamından gök gürültüsüne ve ardından tehditkâr hitaba (vaîd) semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice r-ʿ-d, Süryanice r-ʿ-d, Ge'ez r-ʿ-dSarsılma, ürperme ve gök gürültüsü anlamlarında fonetik ve semantik ortak mirasKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı (onomatopoetik) yapılarKütlesel çarpışma ve gürleme sesini taklit eden kök çekirdeğiMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رعدAnlamlıSarsılmak, gök gürlemekŞiddetli ses ve kütlesel titremeHedef kök; Kur'an'da geçer
ردعAnlamlıGeri çevirmek, engellemekBir şeyi vurarak veya sarsarak durdurup geri püskürtmekKur'an'da geçmez; sarsıcı direnç ortaklığı
عردAnlamlıSertleşmek, dikelmekBir nesnenin kaskatı kesilip sabit kalmasıKur'an'da geçmez; sarsılmanın zıddı katılık
عدرAnlamlıŞiddet, sertlik ve cüretZorlu ve sert davranış biçimiKur'an'da geçmez
درعAnlamlıZırh giymek, örtünmekBedeni darbe ve sarsıntılardan koruyan koruyucu katmanKur'an'da geçmez
دعرAnlamlıBozulmak, duman tütmekİçi çürümek, ahlaken sapmak veya yanarken çok duman çıkarmakKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رعدMerkezGök gürültüsü ve sarsıntıİşitsel şiddet ve kütlesel titremeyi birlikte barındırırBulutların çarpışmasıyla doğan sarsıcı ses
برقKomşuIşık çakmasıİşitsel değil görsel şimşek parlamasıdırAniden parlayıp sönen göz alıcı ışık
صعقKomşuYıldırım çarpması, bayılmaSarsıntının veya sesin yıkıcı, öldürücü fiziksel darbesidirŞiddetli sesin öldürücü veya bayıltıcı şoku
رجفKomşuYer sarsıntısı, çalkantıYere veya iç organlara ait mekanik ve sürekli sarsıntıdırKütlenin düzenli biçimde alttan sarsılması
سكنZıtHareketsizlik ve sükûnetHer türlü titreşim, ses ve sarsıntının durulması haliSarsıntının ve sesin tamamen kesilmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرعدGök gürültüsü, sarsıntıHem kütlesel sarsıntıyı hem çıkan sesi ifade ederKesin
LatinceTonitrus, TremorGök gürültüsü, titremeTonitrus sesi, tremor ise kökteki irtiad (titreme) yönünü verirGüçlü
İngilizceThunder, QuiverGök gürültüsü, sarsılmaThunder atmosferik sesi, quiver ise içsel/fiziksel titremeyi karşılarKesin
AlmancaDonner, BebenGök gürültüsü, titremeDonner akustik patlamayı, beben ise yapısal sarsıntıyı vurgularGüçlü
FransızcaTonnerre, FrémissementGök gürültüsü, ürpertiTonnerre gök gürültüsünü, frémissement dalgalı sarsıntıyı belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رعد (el-Münker / nekire)Tehdit, korku ve dehşet unsuruMünafıkların karanlıklar, tehlikeler ve sarsıntılar içindeki psikolojik savruluş bağlamı (Bakara 2:19)
الرعد (el-Marife / marife)Kozmik tesbih ve ilahi kudret tezahürüVarlığın azamet karşısında boyun eğişi, meleklerin korkuyla tesbihi ve rahmet müjdesi bağlamı (Ra‘d 13:13)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÂyetullah ve kozmolojik delillerRa‘dın tesbih etmesinin mecaz (hâl diliyle delalet) mi yoksa hakiki bir şuur ve tesbih mi olduğuKozmik varlıkların ontolojik itaati ve faal kudretin tecellisi
FıkıhSecde ve dua hükümleriGök gürültüsü işitildiğinde yapılacak zikir, dua ve korku anındaki namaz hükümleriDoğal afet ve korku anında Allah’a sığınma ritüeli
TefsirTemsil ve kozmik tasvirBakara suresindeki rüzgâr/yağmur meselinde ra‘dın vahyin sarsıcı ve tehdit edici uyarılarına tekabül etmesiVahyin uyarıcı ve sarsıcı boyutu
HadisMelekler ve tabiat idaresiGök gürültüsünün bulutları sevk eden meleğin sesi veya kamçısının hareketi olduğuna dair rivayetlerTabiattaki kuvvetlerin melekûtî boyutla irtibatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik tesbih ve haşyetOntolojik boyun eğişGaflet perdesini yırtmaİnsana ilahi kudret karşısındaki acziyetini hissettirerek tevhide yöneltirKesin
İlmiMeteorolojik ve akustik dinamikElektrik deşarjının ses dalgasıEnerji dengelenmesiIsınan havanın aniden genleşip titreşmesiyle tabiat dengesini açığa vururGüçlü
SiyasiOtorite ve caydırıcılıkSarsıcı ikaz ve uyarı mekanizmasıHukuki sınırları korumaYaptırım gücünün toplumu sarsarak anarşiyi önleyici caydırıcı sesiMuhtemel
İktisadiBeklenti ve kriz döngüsüRisk ve piyasa çalkantısıSpekülasyonu arındırmaSarsıntı ile gelen belirsizlik ortamında sağlam olanla çürük olanı ayrıştırmaMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerŞok dalgası ve akustik genleşme (akustik empedans)Yüksek enerjili elektriksel boşalmanın ortamdaki gaz kütlesini aniden genleştirip şiddetli basınç dalgası üretmesiKesin
Beşeri bilimlerKolektif kriz şoku ve uyanış (travmatik eşik)Toplumsal yapıyı aniden sarsan krizlerin rehaveti dağıtıp kitleleri temel değerlere ve hukuka yöneltmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir hava olayına indirgeyerek onun sarsıcı uyanış, tesbih ve tehdit boyutunu tamamen hissizleştirmek
Kur'an içi daha geniş anlamGök gürültüsünün hamd ile tesbih eden, korku ve ümit dinamiklerini aynı anda harekete geçiren şuurlu kozmik nizamın bir parçası olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTabiat hadiselerini ilahi hitap ve ahlaki sorumluluktan kopuk, kör tesadüflerin mekanik gürültüsü olarak algılama yanılgısı

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiatın dilsiz bir makine değil, Allah’ı hamd ile tesbih eden canlı bir âyetler bütünü olduğunu gösterdiği için esastır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojik çelişkilerini anlatan mesellerde ve kâinatın ilahi azamete boyun eğişini bildiren tevhid ayetlerinde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiat olaylarının anlamsız bir korku kaynağından ibaret olduğu veya insanın uyarılardan bağımsız güvende yaşadığı zannını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBulut kütlelerinin çarpışması ve havanın aniden genleşmesiyle meydana gelen sarsıcı titreşim ve gök gürültüsü sesi.
  • Soyut anlamVarlığı rehavetten uyandıran, içsel bir ürperti ve korkuyla birlikte rahmet umudunu doğuran ilahi sarsıntı ve tesbih.
  • Sistematik karşılıkDengeyi bozulmaktan koruyan sarsıcı ikaz, caydırıcı kudret eşiği ve ontolojik teslimiyet bildirimi.
  • LaTeX modeliS=∇⋅(E×ΔP)  ⟹  Ψ→τH
  • LaTeX açıklaması

Burada E atmosferik potansiyel enerjiyi, ΔP ani basınç dalgası ve kütlesel sarsıntıyı, S açığa çıkan ses ve titreşim şokunu (ra‘d) simgeler. Ψ bu sarsıntı karşısında insanın hissettiği korku ve haşyet durumunu, τ eşik zamanındaki uyanışı, H ise varlığın ulaştığı hamd ve ontolojik tesbih halini temsil eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر