رقق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ق-ق1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رققنشررَقٍّ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

رقق

ر - ق - ق

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Rukak yufka ekmek demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rukak yufka ekmek demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.065 harf
القاف مع الراء ق ر، ر ق مستعملان قر: القُرُّ: البرد، وليلة قَرَّةٌ ويومٌ قَرٌّ وطعام قارٌّ. وفي الحديث: "ول حارها من تولي قارَّها". والقِرَّةُ: ماتصيبه من القُّر. ورجل مَقْرورٌ. وهو أقر من القُرِّ أي أبرد من الكافور ويكون بارداً، قال امرؤ القيس: على حرج كالقُرِّ تخفق أكفاني والقُرَّةُ كل شيء قَرَّتْ به عينك، وَقَرَّتِ العَيْن تَقَرُّ قَرَّةً نقيض سخنت. والقَرارُ: المستقر من الأرض. وأقرَرتُه في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR878 harf
الرِقُّ من المِلْكِ، وهو العبوديَّة. والرِقُّ أيضاً: الشيء الرقيق. ويقال للأرض الليِّنَةِ: رِقٌّ. والرَقّ بالفتح: ما يُكْتَبُ فيه، وهو جلد رقيق ومنه قوله تعالى: "في رَقٍّ مَنْشورٍ". والرَقُّ أيضاً: العظيم من السلاحف. قال أبو عبيد: وجمعه رُقوقٌ. والرَقاقُ بالفتح: أرض مستوية ليِّنَةُ الترابِ تحتَه صلابة. وقد قصره رؤبة بن العجاج في قوله: كأنَّها وهي تَهاوى بالرَقَقْ والرَقَقُ أيضاً: الضعفُ. ومنه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.818 harf
ر ق ق رقّ الشيء رقّةً وشيء رقيـق‏.‏ وعـن بعـض العـرب لا يـزداد إلا رقوقـاً حتـى يخلـل‏.‏ وأرقـه ورققه‏.‏ وطعنه في مراق بطنه وهي ما رقّ منه في أسافله‏.‏ وضرب مرقّ أنفه ومراق أنفه‏.‏ وابتل رقيقاه‏:‏ ناحيتا منخريه‏.‏ وقال مزاحم‏:‏ أصاب رقيقيـه بمهـوٍ كأنـه شعاعة قرن الشمس ملتهب النصل يريـد خاصرتيـه‏.‏ وحور القرص بالمرقاق وهو السهم الذي يرقق به‏.‏ وخبز رقاق‏.‏ وجاء بشواء فـي رقاقـةٍ‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.336 harf
الرَّقِيقُ: نقيض الغَلِيظ والثَّخِينِ. والرِّقَّةُ: ضدُّ الغِلَظ؛ رَقَّ يَرِقُّ رِقَّة فهو رَقِيقٌ ورُقاقٌ وأَرَقَّه ورَقَّقه والأُنثى رَقيقةٌ ورُقاقةٌ؛ قال: من ناقةٍ خَوَّارةٍ رَقِيقهْ، تَرْمِيهمُ ببَكَراتٍ رُوقَهْ معنى قوله رقيقة أنها لا تَغْزُر الناقةُ حتى تَهِنَ أَنقاؤها وتَضْعُف وتَرِقَّ، ويتسع مَجرى مُخِّها ويَطِيب لحمها ويكر مُخُّها؛ كل ذلك عن ابن الأَعرابي، والجمع رِقاق ورَقائق. وأَرَقَّ
Maddenin bağlantısı

الرَّقِيقُ: نقيض الغَلِيظ والثَّخِينِ. والرِّقَّةُ: ضدُّ الغِلَظ؛ رَقَّ يَرِقُّ رِقَّة فهو رَقِيقٌ ورُقاقٌ وأَرَقَّه ورَقَّقه والأُنثى رَقيقةٌ ورُقاقةٌ؛ قال: من ناقةٍ خَوَّارةٍ رَقِيقهْ، تَرْمِيهمُ ببَكَراتٍ رُوقَهْ معنى قوله رقيقة أنها لا تَغْزُر الناقةُ حتى تَهِنَ أَنقاؤها وتَضْعُف وتَرِقَّ، ويتسع مَجرى مُخِّها ويَطِيب لحمها ويكر مُخُّها؛ كل ذلك عن ابن الأَعرابي، والجمع رِقاق ورَقائق. وأَرَقَّ الشيءَ ورَقَّقه: جعله رقيقاً. واسْترقَّ الشيءُ: نقيض استغلظَ. ويقال: مال مُترقْرِقُ السِّمَن ومترقرق الهُزال ومُترقرق لأَن يَرْمِدَ أَي مُتَهيِّء له تراه قد دَنا من ذلك، الرَّمْدُ: الهَلاكُ؛ ومنه عامُ الرَّمادةِ، والرِّقُّ: الشيء الرَّقيقُ. ويقال للأَرض اللينة: رِقٌّ؛ عن الأَصمعي. ورَقَّ جِلد العِنب: لَطُفَ. وأَرَقَّ العنبُ: رَقَّ جلده وكثر ماؤُه، وخص أَبو حنيفة به العنب الأَبيض. ومُسْتَرَقُّ الشيء: ما رَقَّ منه. ورَقِيقُ الأَنف: مُسْتَرَقُّه حيث لانَ من جانبه؛ قال: سالَ فقد سَدَّ رَقِيقَ المَنْخَرِ أَي سال مُخاطُه؛ وقال أَبو حَيَّة النُّمَيْري: مُخْلِف بُزْلٍ مُعالاةٍ مُعرَّضةٍ، لم يُسْتَمَلْ ذو رَقِيقَيْها على وَلَدِ قوله مُعالاةٍ مُعرَّضةٍ: يقول ذهب طولاً وعَرْضاً؛ وقوله: لم يُسْتَمل ذو رقيقيْها على ولد فتَشُمَّه. ومَرَقَّا الأَنْفِ: كَرَقيقَيْه، ورواه ابن الأَعرابي مرة بالتخفيف، وهو خطأٌ لأَن هذا إِنما هو من الرِّقة كما بَيَّنَّا. الأَصمعي: رَقِيقا النُّخْرَتَينِ ناحِيتاهما؛ وأَنشد: ساطٍ إِذا ابْتَلَّ رَقِيقاهُ نَدى ندى: في موضع نصب. ومَراقُّ البطن: أَسفله وما حوله مما اسْتَرَقَّ منه، ولا واحد لها. التهذيب: والمَراقُّ ما سَفَل من البطن عند الصِّفاق أَسفل من السُّرَّةِ. ومَراقُّ الإبِلِ: أَرْفاغُها. وفي حديث عائشة قالت: كان رسول الله، صلى الله عليه وسلم، إِذا أَرادَ أَنْ يغْتسِلَ من الجنابةِ بَدأَ بيمينه فغَسلها، ثم غسل مَراقَّه بشِماله ويُفِيضُ عليها بيمينه، فإِذا أَنْقاها أَهْوى بيده إِلى الحائط فدَلَكَها ثم أَفاضَ عليها الماء؛ أَراد بمراقِّه ما سفل من بطنه ورُفْغَيْه ومَذاكيره والمواضع التي تَرِقُّ جلودها كنَى عن جميعها بالمَراقِّ، وهو جمع المَرَقِّ؛ قال الهروي: واحدها مَرَقٌّ، وقال الجوهري: لا واحد لها. وفي الحديث: أَنه اطَّلى حتى إِذا بلغ المَراقّ وليَ هو ذلك بنفْسه. واستعمل أَبو حنيفة الرِّقَّة في الأَرض فقال: أَرض رَقيقة. وعيش رَقيق الحَواشي: ناعِم. والرَّقَقُ: رِقَّة الطعام. وفي ماله رَقَقٌ ورقَّة أَي قِلَّةٌ، وقد أَرَقَّ؛ وذكره الفرَّاءُ بالنفي فقال: يقال ما في ماله رَقَقٌ أَي قلة. والرَّقَقُ: الضَّعْفُ. ورجل فيه رَقَقٌ أَي ضَعف؛ ومنه قول الشاعر: لم تَلْقَ في عَظْمِها وَهْناً ولا رَقَقا والرِّقَّةُ: مصدر الرقيق عامٌّ في كل شيء حتى يقال: فلان رَقيقُ الدِّين. وفي حديث: اسْتَوْصُوا بالمِعْزَى فإِنه مالٌ رَقيقٌ؛ قال القتيبي: يعني أَنه ليس له صبر الضأْن على الجَفاء وفساد العَطَن وشِدَّة البَرْد، وهم يضربون المثل فيقولون: أَصْرَدُ من عَنْز جَرْباء. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: أَن أَبا بكر، رضي الله عنه، رجل رَقيقٌ أَي ضعيف هَيِّن؛ ومنه الحديث: أَهلُ اليمن هم أَرَقُّ قلوباً أَي أَليَن وأَقبل للمَوْعِظة، والمراد بالرِّقَّة ضدّ القَسوة والشدَّة. وتَرَقَّقته الجارية: فَتَنتْه حتى رَقَّ أَي ضَعُف صبره؛ قال ابن هَرْمة: دَعتْه عَنْوةً فَتَرَقَّقَتْه، فَرَقَّ، ولا خَلالةَ للرَّقِيقِ ابن الأَعرابي في قول الساجع حين قالت له المرأَة: أَين شَبابُكَ وجَلَدُكَ؟ فقال: مَن طال أَمَدُه، وكثر ولدُه، ورَقَّ عدَده، ذهب جَلَدُه؛ قوله رَقَّ عدده أَي سِنُوه التي يَعُدُّها ذهب أَكثرُها وبقي أَقلُّها، فكان ذلك الأَقل عنده رَقِيقاً. والرَّقَقُ: ضَعْفُ العِظام؛ وأَنشد: حَلَّتْ نَوارُ بأَرْضِ لا يُبَلِّغُها، إِلا صَمُوتُ السُّرَى لا تَسأَم العَنَقا خَطَّارةٌ بعد غِبِّ الجَهْدِ ناجِيةٌ، لم تَلْقَ في عَظْمِها وَهْناً ولا رَقَقا وأَنشد ابن بري لأَبي الهيثم الثعلبي: لها مسائحُ زورٌ في مَراكِضها لِينٌ، وليس بها وَهْنٌ ولا رَقَقُ (* قوله «لها» كذا بالأصل، وصوب ابن بري كما في مادة مسح: لنا). ويقال: رقَّت عظامُ فلان إِذا كَبِر وأَسَنَّ. وأَرَقَّ فلان إِذا رَقَّتْ حالُه وقلَّ ماله. وفي حديث عثمان، رضي الله عنه: كَبِرَتْ سِنِّي ورَقَّ عظمي أَي ضَعُفت. والرِّقَّةُ: الرحمة. ورقَقْت له أَرِقُّ: رحِمْتُه. ورَقَّ وجهُه: استحيا؛ أَنشد ابن الأَعرابي: إِذا تَرَكَتْ شُرْبَ الرَّثيئةِ هاجَرٌ وهَكَّ الخَلايا، لم تَرِقَّ عُيُونُها لم ترِقّ عيونها أَي لم تَستَحْيِ. والرَّقاق، بالفتح: الأَرض السَّهلةُ المُنبسِطة المُستوِِية الليِّنةُ الترابِ تحت صلابة؛ قصره رؤبة بن العجاج في قوله: كأَنَّها، وهْيَ تَهاوَى بالرَّقَقْ من ذَرْوِها، شِبْراقُ شَدٍّ ذي عَمَقْ (*قوله «تهاوى بالرقق» كذا في الأصل وهو في الصحاح أيضاً بواو في تهاوى وقافين في الرقق والذي سيأتي للمؤلف في مادتي شبرق ومعق تهادى في الرفق بدال بدل الواو وفاء بدل القاف وضبطت الرفق بضم ففتح في المادتين). الأصمعي: الرَّقاقُ الأَرض اللينة من غير رمل، وأَنشد: كأَنَّها بين الرَّقاقِ والخَمَرْ، إِذا تَبارَيْنَ، شَآبِيبُ مَطَرْ وقال الراجز: ذارِي الرَّقاقِ واثِبُ الجراثِمِ أَي يَذْرُو في الرَّقاقِ ويثب في الجَراثِيمِ من الرمل؛ وأَنشد ابن بري لإِبراهيم بن عِمران الأَنصاري: رَقاقُها ضَرِمٌ وجَريُها خَذِمٌ، ولَحْمها زِيَمٌ والبَطْنُ مَقْبُوبُ والرُّقاقُ، بالضم: الخبز المنبسط الرَّقِيقُ نقيض الغَلِيظ. يقال: خُبْز رُقاق ورَقِيق. تقول: عندي غلام يَخْبِز الغليظ والرقيق، فإِن قلت يخبز الجَرْدَقَ قلت: والرُّقاق، لأَنهما اسمان، والرُّقاقة الواحدة، وقيل: الرُّقاق المُرَقَّق. وفي الحديث أَنه ما أَكل مُرَقَّقاً قَطُّ؛ هو الأَرْغِفة الواسعة الرَّقِيقة. يقال: رَقِيق ورُقاق كطَويل وطُوال. والرُّقُّ: الماءُ الرَّقيق في البحر أَو في الوادي لا غُزْرَ له. والرَّقُّ: الصحيفة البيضاء؛ غيره: الرَّق، بالفتح: ما يُكتب فيه وهو جِلْد رَقِيق، ومنه قوله تعالى: في رَقٍّ مَنْشُور؛ أَي في صُحُفٍ. وقال الفراء: الرَّقُّ الصحائف التي تُخرج إِلى بني آدم يوم القيامة فآخِذٌ كتابَه بيمينه وآخذ كتابه بشماله، قال الأَزهري: وما قاله الفراء يدل على أَنَّ المكتوب يسمى رَقّاً أَيضاً، وقوله: وكِتابٍ مَسْطور؛ الكتاب ههنا ما أُثْبِت على بني آدم من أَعمالهم. والرَّقَّةُ: كلّ أَرض إِلى جَنب وادٍ ينبسط عليها الماء أَيَّام المَدِّ ثم يَنْحَسِرُ عنها الماء فتكون مَكْرُمةً للنبات، والجمع رِقاقٌ. أَبو حاتم: الرَّقَّة الأَرض التي نَضَب عنها الماء، والرَّقَّةُ البيضاء معروفة منه،. والرَّقَّةُ: اسم بلد. والرَّقُّ: ضرب من دوابِّ الماء شِبه التِّمْساح. والرَّق: العظيم من السَّلاحِف، وجمعه رُقُوق. وفي الحديث: كان فقهاء المدينة يشترون الرَّقَّ فيأْكلونه؛ قال الحَربي: هو دُوَيْبة مائية لها أَربع قوائم وأَظفار وأَسنان تُظهرها وتُغيِّبها. والرِّقُّ، بالكسر: المِلك والعُبودِيَّةُ. ورَقَّ: صار في رِقٍّ. وفي الحديث عن علي، عليه السلام، قال: يُحَطُّ عنه بقَدْر ما عَتَق ويَسْعَى فيما رَقَّ منه. وفي الحديث: يُودَى المُكاتَبُ بقَدْر ما رَقَّ منه دِيةَ العَبْدِ وبقدر ما أَدَّى دِيةَ الحُرِّ؛ ومعناه أَن المكاتَب إِذا جني عليه جِنايةٌ وقد أَدَّى بعضَ كتابته فإِنَّ الجاني عليه يَدْفَع إِلى ورثته بقدر ما كان أَدَّى من كتابته دِيةَ حُرٍّ، ويدفع إلى مولاه بقدر ما بقي من كتابته دِيةَ عبدٍ كأَن كاتَب على أَلف وقِيمتُه مائة ثم قُتِل وقد أَدَّى خمسمائة فلورثته خمسة آلاف نصفُ دية حُرّ، ولسيده خمسون نصف قيمته، وهذا الحديث خَرّجه أَبو داود في السنن عن ابن عباس وهو مذهب النخعي، ويروى عن عليّ شيء منه، وأَجمع الفقهاء على أَنّ المُكاتَب عبد ما بَقِي عليه دِرْهم. وعَبْدٌ مَرْقُوق ومُرَقٌّ ورَقيقٌ، وجمع الرَّقيق أَرِقَّاء. وقال اللحياني: أَمةٌ رَقيق ورَقِيقة من إِماء رقائقَ فقط، وقيل: الرقيق اسم للجمع. واسترقَّ المَمْلوكَ فرَقَّ: أَدخله في الرِّقِّ. واسْترقَّ مملوكَه وأَرَقَّه: وهو نقيض أَعْتقَه. والرَّقيقُ: المملوك، واحد وجمع، فَعِيل بمعنى مفعول وقد يُطلق على الجماعة كالرَّفيق، تقول منه رَقَّ العبدَ وأَرَقَّه واسْترقَّه. الليث: الرِّقُّ العُبودة، والرَّقيق العبد، ولا يؤخذ منه على بناء الاسم. وقد رَقَّ فلان أَي صار عبداً. أَبو العباس: سمي العبيد رَقِيقاً لأَنهم يَرِقُّون لمالكهم ويَذِلُّون ويَخْضَعون، وسميت السُّوق سوقاً لأَن الأَشياءَ تُساق إِليها، والسَّوْقُ: مصدر، والسُّوقُ: اسم. وفي حديث عُمر: فلم يبق أَحد من المسلمين إِلا له فيها حَظٌّ وحَقٌّ إِلاّ بعضَ مَن تملكون مِن أَرِقّائكم أَي عبيدكم؛ قيل: أَراد به عبيداً مخصوصين، وذلك أَنّ عمر، رضي الله عنه، كان يُعطي ثلاثة مَماليك لبني غفار شهدوا بَدْراً لكل واحد منهم في كل سنة ثلاثة آلاف درهم، فأَراد بهذا الاستثناء هؤلاء الثلاثة، وقيل: أَراد جميع المماليك، وإِنما استثنى من جملة المسلمين بعضاً من كل، فكان ذلك منصرفاً إلى جنس المماليك، وقد يوضع البعض موضع الكل حتى قيل إِنه من الأَضداد. والرِّقُّ أَيضاً: الشيء الرَّقيق، ويقال للأَرض الليِّنةِ رِقٌّ؛ عن الأَصمعي. والرِّقُّ: ورَق الشجر؛ وروى بيت جُبَيها الأَشجعي: نَفى الجَدْبُ عنه رِقَّه فهو كالِحُ والرِّقُّ: نبات له عُود وشَوْك وورَق أَبيض. ورَقْرَقْت الثوب بالطِّيب: أَجْريته فيه؛ قال الأَعشى: وتَبْرُدُ بَرْدَ رِداء العَرُو س بالصَّيْفِ رَقْرَقْتَ فيه العَبِيرا ورَقْرَقَ الثَّرِيدَ بالدَّسَم: آدَمَه به، وقيل: كثَّره. ورَقْراقُ السحاب: ما ذهَب منه وجاء. والرَّقراقُ: تَرْقْرُق السَّراب. وكل شيء له بَصيص وتلأْلُؤ، فهو رَقْراق؛ قال العجاج: ونَسَجَتْ لَوامِعُ الحَرُورِ بِرَقْرقانِ آلِها المَسْجُورِِ رَقْرقان: ما تَرَقْرَق من السراب أَي تحرَّك، والمَسْجُور ههنا: المُوقد من شدَّة الحَرّ. وفي الحديث: أَن الشمسَ تَطْلُع تَرَقْرَقُ. قال أَبو عبيد: يعني تَدُور تجيء وتذهب وهي كناية عن ظُهور حركتها عند طلوعها، فإِنها تُرى لها حركةٌ مُتَخَيَّلة بسبب قُربها من الأُفُق وأَبْخِرته المُعْتَرِضة بينها وبين الأَبصار، بخلاف ما إِذا علَتْ وارتفعت. وسراب رَقْراقٌ ورَقرقانٌ: ذو بَصيصٍ. وتَرَقرَقَ: جرَى جَرْياً سَهلاً. وترَقْرق الشيءُ: تلأْلأ أَي جاء وذهبَ. ورقْرقْت الماء فترقْرقَ أَي جاء وذهب، وكذلك الدَّمعُ إِذا دار في الحِملاق. وسيفٌ رُقارِقٌ: برّاق. وثوب رُقارِق: رَقيق. وجارية رَقْراقة: كأَنّ الماء يجري في وجهها. وجارية رَقْراقةُ البشَرة: برّاقة البياضِ. وترَقْرقَت عينه: دَمَعت، ورَقْرَقَها هو. ورَقْراقُ الدمع: ما ترَقْرقَ منه؛ قال الشاعر: فإِنْ لم تُصاحِبْها رَمَيْنا بأَعْيُنٍ، سَريعٍ برَقْراقِ الدُّمُوعِ انْهِلالُها ورَقْرقَ الخمرَ: مَزَجَها. وتَرْقِيقُ الكلام: تحسينه. وفي المثل: عن صَبُوحٍ تُرَقِّقُ؛ يقول: تُرَقِّق كلامك وتُلطِّفه لتوجب الصَّبُوح، قاله رجل لضيف له غَبَقَه، فرقّق الضيفُ كلامَه ليُصْبِحه؛ وروي هذا المثل عن الشعبي أَنه قال لرجل سأَله عن رجل قبَّل أُمَّ امرأَته فقال: حَرُمت عليه امرأَته، أَعن صَبوح تُرَقِّق؟ قال أَبو عبيد: اتَّهمه بما هو أَفْحش من القُبلة، وهذا مثل للعرب يقال لمن يُظهر شيئاً وهو يريد غيره، كأَنه أَراد أَن يقول جامَع أُمَّ امرأَته فقال قَبَّل، وأَصله أَن رجلاً نزل بقوم فبات عندهم فجعل يُرقّق كلامه ويقول: إِذا أَصبحت غداً فاصْطبحت فعلت كذا، يريد إِيجاب الصَّبُوح عليهم، فقال بعضهم: أَعن صَبُوح تُرقِّق أَي تُعرّض بالصَّبُوح، وحقيقته أَنّ الغَرض الذي يَقْصِده كأَنّ عليه ما يستُره فيريد أَن يجعله رَقِيقاً شَفّافاً يَنِمُّ على ما وَراءه، وكأَنَّ الشعبي اتَّهم السائل وتوهّم أَنه أَراد بالقُبلة ما يَتْبَعُها فغَلّظ عليه الأَمرَ. وفي الحديث وتجيء فِتْنةٌ فيُرَقّقُ بعضُها بَعْضاً أَي يُشَوِّق بتَحسينها وتَسْوِيلها. وترقَّقْتَ له إِذا رَقَّ له قلبُك. والرَّقاقُ: السَّيْر السَّهل؛ قال ذو الرمة: باقٍ على الأَيْنِ يُعْطي، إِن رَفَقْتَ به، مَعْجاً رَقاقاً، وإِن تَخْرُقْ به يَخِدِ أَبو عبيدة: فرس مُرِقٌّ إِذا كان حافره خفيفاً وبه رَقَقٌ. وحِضْنا الرجل: رَقيقاه؛ وقال مُزاحِم: أَصابَ رَقِيقَيْهِ بِمَهْوٍ، كأَنه شُعاعةُ قَرْنِ الشمس مُلْتَهِبِ النَّصْلِ

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR870 harf
* ر ق ق * * الرِّقُّ * بالكسر من الملك وهو العبودية و * الرَّقّ * بالفتح ما يكتب فيه وهو جلد رقيق ومنه قوله تعالى ﴿في رق منشور﴾ و * الرَّقَّةُ * بالفتح أيضا اسم بلد و * الرُّقَاقُ * بالضم الخبز الرقيق قال ثعلب تقول عندي غلام يخبز الغليظ و * الرَّقِيقَ * فان قلت يخبز الجردق قلت و * الرُّقَاقُ * لأنهما اسمان و * الرَّقِيقُ * ضد الغليظ والثخين وقد * رَقّ * الشيء يرِق بالكسر * رِقَّةً * و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.860 harf
الرق بالفتح ويكسر رواهما الأثرم عن أبي عبيدة، وهو: جلد رقيق يكتب فيه، ومنه قوله تعالى: في رق منشور ، والفتح هى القراءة السبعية المتواترة. والرق: ضد الغليظ والثخين كالرقيق وقد رق يرق رقة، فهو رقيق. والرق: الصحيفة البيضاء. وقال الفراء: الرق: الصحائف التي تخرج إلى بني آدم يوم القيامة، قال الأزهري: وهذا يدل على أن المكتوب يسمى رقا أيضا. والرق العظيم من السلاحف، أو دويبة مائية لها أربع قوائم، وأظفار
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.597 harf
رَقَّ رَقَّ I ( n. ac. رِقَّة 2t ), a. Became thin, fine, flimsy; was shallow. b. Grew weak. c. [ La ], Felt compassion for. d. ( n. ac. رِقّ 2 ), Was, became a slave. رَقَّقَ رَقَّقَ II , a. Made thin, fine; refined. b. Used refined, elegant ( language ). أَرْقَقَ أَرْقَقَ IV , a. Made thin, fine; flattened; weakened. b. Was weak; was badly off. c. Enslaved, made a slave of. d.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR34.263 harf
رقق رَقَّ - يَرِقُّ - رَقّ رَقَّ - يَرِقُّ + الكائن: يكون أو يصير رقيقاً: يصبح سمكه قليل جداً نسبة لسطحه رَقّ: على وزن " فـَعـْل " اسم فعل من " رَقَّ - يَرِقُّ ": اسم آلة منه: الآلة التي تكون رقيقة جداً: وهو يماثل دلالة لفظ " رُقَاقَة " بالعرف الشائع: أي شيء مصنوع بشكل يكون سمكه قليل جداً نسبة لسطحه مثل ورق السيلوفان أو رقاقات الكومبيوتر أو
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نشر

    1 ortak ayet · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ

    İnce dilimYayılmış ince deri üzerine.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرقق
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerدقق, لطف, رهف
Zıt Kökغلظ
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin kalınlık ve kütle yoğunluğunu yitirerek incelmesi, düzleşmesi ve zar haline gelmesi
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin veya bilginin kaydedildiği yayılmış, şeffaf, okunabilir ince deri ve sahife
Çekirdek Özet 3Katılık ve hantallıktan arınarak nüfuz edilebilir, açılabilir ve idrak edilebilir bir açıklığa ulaşma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca klasik hukuktaki kölelik statüsüne veya alelade bir deri parçasına indirgeyip vahyin kaydındaki zarafet ve aleniyet boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رقİncelik, hafiflik, yukarı doğru uzanma ve yüzeyin genişlemesiقKaf harfinin tekrarıyla incelme ve esneme hareketi süreklilik kazanmış; nesnenin dövülerek veya açılarak tabaka, zar ve yazı taşıyıcısı parşömen haline gelmesi anlamı pekişmiştir. Bu çekirdek رقب kökünde boynun incelip uzayarak gözetlemesine, رقد kökünde hafifleme ve sükuna, رقم kökünde ince çizgi ve yazıya, رقي kökünde ise ağırlıktan kurtulup yukarı yükselmeye karşılık gelir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstBir kütlenin veya varlığın başlangıç noktasını, ana gövdesini ve öncül hacmini temsil eder.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırGeniş bir hacmin dar bir hatta sıkıştırılmasını, sınırlandırılmasını ve odaklanmasını simgeler.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırSınırlandırma ve daraltma işleminin tekrarlanarak kütlenin derinliğinin bütünüyle yok edilmesini, iki boyutlu ince bir sınıra hapsedilmesini gösterir.
رققBaşlangıçtaki kütlenin üst üste gelen sınırlamalarla inceltilmesiBir yapının hacminden ve kalınlığından soyularak sınırları belirgin, gergin, ışık geçirgen ve üzerinde iz taşımaya müsait ince bir tabakaya dönüştürülme hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin kalınlığının ve katılığının gitmesi, yumuşayıp incelmesi; derinin tabaklanıp inceltilerek yazıya hazır parşömen haline getirilmesi veya hamurun açılarak yufka yapılması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde zayıflayıp incelmiş, eti ve iliği berraklaşmış soylu devenin nitelenmesinde geçer; Lisânü’l-Arab maddesinde İbnü’l-A‘râbî’den nakledilen şu beyit şahittir: من ناقة خوّارة رقيقة / ترميهم ببكرات روقة
Erken Arapça kullanımMüzâhim el-Ukaylî şiirinde böğrün ve karnın altındaki ince bölgeleri nitelemek üzere مراق biçiminde kullanılmıştır; ayrıca oklava ile açılıp inceltilen ekmek خبز رقاق olarak adlandırılmıştır.

Kaynak Lisânü’l-Arab, Esâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça رقق kökü, Proto-Sami dilinde dövülerek inceltilme, yayılma ve zar haline gelme bildiren ortak *r-q kök katmanına dayanır. Bu kök İbranicede ince yufka ve ekmek anlamındaki רָקִיק ile sadece ve ince anlamındaki רַק sözcüklerinde doğrudan yaşamaktadır. Süryanicede ܪܩܝܩܐ biçimiyle ince, latif, narin ve saydam nesneleri anlatır; Akadcada ise raqāqu fiili incelmek, yoğunluğu azalmak ve daralmak manasında kökün en kadim semantik çekirdeğini belgeler. Kökün Sami dillerindeki ortak paydası, üç boyutlu bir cismin kalınlık ekseninin sıfıra yaklaştırılması suretiyle iki boyutlu esnek bir yüzeye dönüştürülmesidir. Arapça bu kökü hem fiziksel incelme ve yufkalaşma hem de üzerine yazı yazılan deri parşömen (رق) anlamında muhafaza etmiş, ayrıca şefkat ve rikkat gibi duygusal inceliklere doğru semantik genişlemeye tabi tutmuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, HALOT.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرق kökünden türeyen incelmeKalınlığın ve kabalığın zıddı olarak bir nesnenin açılarak zar, yufka veya yazı derisi haline getirilmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רָקִיק, Süryanice ܪܩܝܩܐ, Akadca raqāquBütün Sami kollarında incelmek, dövülüp yayılmak ve ince hamur/tabaka haline gelmek ortak mirastırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yayılma morfolojisiKütlenin dövülerek veya ezilerek yüzey alanının genişletilmesi eylemiyle bağlantılı arkaik kökMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رققAnlamlıİncelik, zariflik, parşömenHacmin ve kalınlığın kaybolup nesnenin saydam ve esnek bir tabakaya dönüşmesiHedef kök
قرقAnlamlıDüzlük zemin, ses yankısıEngellerden arınmış dümdüz arazi veya kuşların düzgün ve kesintisiz ötüşüİncelerek düzleşme çağrışımıyla akrabadır; Kur'an'da geçmez
ققرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رققMerkezİncelik ve şeffaflıkKatılığı ve kalınlığı bırakarak yüzeyin esnek bir zar halinde açılmasıHem fiziksel hem duygusal hem de kitabi inceliği kapsar
دققKomşuUfaklık ve hassasiyetKütlenin parçalanarak un veya toz gibi küçük tanelere ayrılmasıyla oluşan incelikرقق tabaka halinde incelmeyi, دقق ise hacimsel küçülmeyi ifade eder
لطفKomşuNarinlik ve idrak ötesilikMaddesel yoğunluktan bütünüyle uzak, duyuların kavramakta zorlandığı nüfuz edici zarafetلطف maddeden soyutlanmaya, رقق ise maddenin açılarak incelmesine dayanır
رهفKomşuSivriltilmiş keskinlikBir nesnenin bilenerek, inceltilerek kesici ve delici hale getirilmesiرهف sivri bir uçtaki inceliği, رقق ise düzlem halindeki inceliği belirtir
غلظZıtKalınlık ve kabalıkMaddenin yoğunlaşması, katılaşması, kaba ve geçit vermez hale gelmesiرقق kökünün tam zıddı olup katılığı ve duyarsızlığı temsil eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaرققİncelmek, zar ve sahife haline gelmekKalınlığın kaybolması, deri veya hamurun yayılarak saydamlaşmasıKesin
Latincetenuis, membrana, chartaİnce, zar, yazı derisitenuis fiziksel inceliği; membrana ise üzerine yazı yazılan ince hayvan derisini karşılarGüçlü
İngilizcethin, parchment, delicateİnce, parşömen, narinthin genel inceliği; parchment açılmış yazı derisini (رق) tam olarak karşılarKesin
Almancadünn, Pergament, zartİnce, parşömen, duyguluMaddi planda tabaka inceliğini, zihni planda hassasiyet ve kırılganlığı verirGüçlü
Fransızcamince, parchemin, délicatİnce, parşömen, ince yapılıHacimsel yoğunluğun azalması ve bilginin yazıldığı zar dokusunu ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَقّÜzerine ilahi metin yazılmış, dürülüp açılabilen ince ve şeffaf parşömen / sahifeVahyin açıkça tecelli ettiği, ilahi kaydın korunmuşluğunu ve aleniyetini bildiren kasem bağlamı (Tûr 52:3)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVahyin kaydı ve Levh-i MahfuzKelâm-ı ilâhînin cismani bir sahifeye nakşedilmesi ve metinleşme sürecinin doğasıİlahi iradenin şeffaf ve idrak edilebilir bir mahfazaya inmesi
FıkıhKölelik hukuku (رِقّ)İnsanın hukuki ehliyetinin kısıtlanması, velayet ve mülkiyet altındaki zayıflatılmış hukuki statüsüHukuki şahsiyetin ve hakların incelmesi, daralması
TefsirTûr suresindeki yemin ifadeleriرَقٍّ مَنْشُورٍ terkibinin Tevrat, Kur'an veya meleklerin amelleri yazdığı sahifeler oluşuVahyin gizli ve kapalı değil, açılmış ve okunur bir belge olması
HadisAhlak ve maneviyat (رقائق)Kalp inceliği (رِقَّة القلب), gözyaşı, dünyanın ağırlığından kurtulup ahirete yönelme terbiyesiKatılaşmış kalbin yumuşaması, şefkat ve duyarlık kazanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin tespitiAçık yazılı vesikaİlahi mesajın tahriften uzak, şeffaf ve taşınabilir biçimde belgelenmesiHakikatin gizli bir sır olmaktan çıkıp her an açılıp okunabilir bir sahifeye dönüşmesiKesin
İlmiBilgi taşıyıcılığıVeri kayıt mediumuHafızadaki uçucu bilginin ince bir katman üzerinde somutlaştırılmasıDüşüncenin hacimsel ağırlığından soyutlanıp kalıcı ve taşınabilir kodlara dökülmesiGüçlü
SiyasiHukuki statüEhliyet kısıtlaması (rikk)Bireyin siyasal ve hukuki haklarının egemen irade lehine sınırlandırılmasıKlasik siyasi düzende esaret altındaki kişinin özerkliğinin inceltilmesiGüçlü
İktisadiTicari akışkanlıkLikidite ve işlem esnekliğiHantal ve taşınmaz servetin akışkan, taşınabilir ve hızlı mübadele edilir hale gelmesiSermayenin donukluktan kurtulup dolaşım kabiliyetinin artırılmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİki boyutlu membran modeli ve yüzey gerilimiÜç boyutlu bir hacmin kalınlığının sıfıra yaklaşmasıyla ortaya çıkan iki boyutlu sınır tabakası; sistemin sadece yüzey etkileşimiyle bilgi ve enerji iletmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal şeffaflık ve duyarlık eşiğiSosyal ve bürokratik yapıların hantal kalınlıklarını atarak geçirgen, denetlenebilir ve açık hale gelmesi; psikolojide duygusal reaktivite.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca klasik fıkıhtaki kölelik statüsüyle (رِقّ) sınırlandırmak veya ayetteki kelimeyi sıradan, alelade bir deri parçası olarak görmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, ilahi hitabın hantal ve gizemli örtülerden arındırılarak bütünüyle açılmış, açık, herkesin erişebileceği şeffaf ve kalıcı bir belgeye dönüşmesini ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTûr suresindeki yeminin azametini kavrayamamak; vahyin kapalı, ezoterik ve sadece seçkinlerin ulaşabileceği bir sır olduğu vehmine kapılarak hitabın aleniyetini gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin salt sözlü bir hitapta kalmayıp tarihe, maddeye ve bilince tescil edildiği en zarif ve kalıcı taşıyıcıyı (رَقّ) gösterdiği için anahtar kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tûr suresinin ilk ayetlerinde yer alan, ilahi vahyin kozmik gerçekliklerle birlikte anıldığı yemin bağlamında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin anlaşılmaz, üzeri örtülü veya ulaşılamaz dogmalardan ibaret olduğu zannını yıkar; vahyin yayılmış bir sahife (رَقّ مَنْشُور) gibi açık, duru ve berrak olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir maddenin kalınlık ve kütlesinden arındırılarak yayılması, dövülüp açılarak ince bir yufka, zar veya parşömen tabakası haline getirilmesi.
  • Soyut anlamKatılık, kabalık ve kapalılıktan sıyrılarak şeffaflık, duyarlılık, açık seçiklik ve idrak edilebilir bir inceliğe kavuşma hali.
  • Sistematik karşılıkBilginin ve ilahi iradenin hantal varlık zemininden arınıp taşınabilir, okunabilir, tahrif edilemez açık bir bildiriye dönüşmesi.
  • LaTeX modelilim⁡z→0V(x,y,z)=S(x,y)
  • LaTeX açıklamasıFormülde V, üç boyutlu uzayda kalınlığı ve kütlesi olan hacimli bir cismi (x,y,z) temsil eder. Cismin kalınlık bileşeni olan z parametresinin sıfıra yaklaşması (lim⁡z→0), kökün ilk fiziksel anlamı olan kalınlığın yok olup incelmesini modeller. Sürecin ulaştığı limit durum olan S(x,y) ise iki boyutlu, yayılmış, pürüzsüz ve üzerine yazı yazılmaya hazır açık sahifeyi (yani رَقّ) matematiksel olarak simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر