رقي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ق-ي5 sîga, 18 mücavir kök, 4 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كتبالتَّرَاقِيَأرضفَلْيَرْتَقُوارقيزخرفنزلسببلِرُقِيِّكَملكبيتبينسبحقول

KökSîga 5Ayet 4Sure 3Mücavir 18

▶ Ağı aç (3B)

رقي

ر - ق - ي

KÖK
  • 5 geçiş
  • 4 ayet
  • 5 sîga
  • 10 sözlük

Rukye tümsek, gırtlak kemiği, ümük demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: رقى

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rukye tümsek, gırtlak kemiği, ümük demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.981 harf
القاف والراء و"وايء" معهما ق ر و، ق ي ر، ق و ر، و ق ر، ر و ق، ق ر أ، ر ق ي ومستعملات قرو: القَرْوُ، مسيل المعصرة ومثعبها، والجميع القَرِيُّ، والأقْراءُ ولا فعل له. والقَرْوُ: شبه حوض ضخم يفرغ فيه الماء من الحوض الضخم ترده الإبل والغنم، ويكون من خشب. والقَرْوُ: كل شيء على طريقة واحدة. وقَرَوتُ إليهم اقرُو قَرْواً أي قصدت نحوهم، قال: أقرو إليهم أنابيب القنا قصدا وقاريةُ الرمح: أسفله مما يلي الزج.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR389 harf
Madde başı: رقىرَقيتُ في السُلّمِ بالكسر رَقْياً ورُقِيَّا، إذا صعِدتَ. وارْتَقَيتُ مثله. والمَرْقاةُ بالفتح: الدرجة. ورَقَّى عليه كلاماً تَرْقِيَةً، إذا رفع. وتَرَقَّى في العلم، إذا رَقٌيَ فيه درجةً. والرَقْوَةُ: دِعْصٌ من رملٍ. وقولهم: ارْقَ على ظَلْعِكَ أي امْشِ واصْعد بقدر ما تطيق، ولا تحملْ على نفسك ما لا تطيقه. والرُقْيَةُ معروفة، والجمع رُقىً. تقول منه: اسْتَرْقَيْتُهُ فَرقاني رُقْيةً فهو راقٍ.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.458 harf
(باب الراء والقاف وما يثلثهما) (رقل) الراء والقاف واللام أصلان: أحدهما طولٌ في شيءٍ، والآخر ضرب من المشي. فأمّا الأوَّل فالرَّقْلُ: النَّخْل الطُِّوال، واحدتها رَقْلة؛ وتجمع في القِلّة رَقلات. والرَّاقُول: حَبْلٌ تُصعَد به النّخلة. والأصل الثاني: أرْقَلَت النَّاقةُ، وهو ضربٌ من المشْي، وهي مُرْقِلٌ، ولا يكون إلاَّ بسرعة. وهاشم بن عُتْبة المِرْقالُ([1])، لإرقاله كان في الحروب. قال الرَّاجز،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR998 harf
ر ق ي رقى في السلم وارتقى وترقّى ورقي السطح والجبل وارتقاه وترقّاه وهذا جبل لا مرقي فيه ولا مرتقى وهو صعب الرقي والرقي‏.‏ قال‏:‏ أنت الذي كلفتني رقي الدرج على الكلـال والمشيـب والعـرج وهـو راق مـن الرقـاة ورقـاء نافـع الرقـي ورقانـي برقيـة كـذا ويقـال‏:‏ باسـم اللـه أرقيـك واللـه يشفيك وقد رقي وسقى حتـى شفـي وعوفـي وسليـم مرقـيٌّ ولدغتـه حيـة لا تقبـل الرُّقَـى واسترقاه لداء به‏.‏ ومن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR325 harf
* ر ق ي * * رَقِيَ * في السلم بالكسر * رَقْياً * و * رُقِيّاً * و * ارْتَقَى * مثله و * المِرْقَاةُ * بالفتح والكسر الدرجة فمن كسر شبهها بالآلة التي يعمل بها ومن فتح جعلها موضع الفعل و * تَرَقَّى * في العلم رقي فيه درجة درجة و * الرُّقْيَةُ * العوذة والجمع رقى و * اسْتَرْقاهُ فَرَقَاهُ * يرقيه * رُقْيَةً * بالضم فهو * رَاقٍ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.272 harf
: ( ى ( *!رَقِيَ إليه ، كَرضِيَ ) ، *!يَرْقَى ( *!رَقْياً ) بالفتْح ، ( *!ورُقِيّاً ) ، كعُتِيَ : ( صَعِدَ ) ؛ وكذلك *!رَقِيَ فيه ؛ ( *!كارْتَقَى *!وتَرَقَّى ) ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿*!فليَرْتَقوا في الأسْبابِ﴾ ( *!والمَرْقاةُ ) ، بالفتْح ( ويُكْسَرُ : الدَّرَجَةُ ) . وفي المِصْباحِ وليسَ في كَلامِ العَرَبِ الكَسْر ، وأَنْكَرَه أَبو عُبيدٍ ، انتَهَى . وقالَ الجوهريُّ : مَنْ كَسَرَها شبَّهها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.559 harf
Madde başı: رقىرَقِىَ 1 رَقِىَ ذ , aor. يَرْقَى, inf. n. رُقِىٌّ (JK, K, TA, [but this inf. n. is omitted in the CK,]) and رَقْىٌ, (K, TA, [but this is omitted in my MS. copy of the K,]) He ascended, اـِلَيْهِ [to him, or it]; as also ↓ ارتقى, and ↓ ترقّى: (K:) or he ascended a ladder, or a stair: (JK:) or رَقِيتُ فِيهِ, (S, Msb, in the Mgh رَقِىَ فيه,) inf. n. رُقِىٌّ (S, Mgh, Msb) and رَقْىٌ; (S, Msb;) and ↓
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.034 harf
رَقَى رَقَى I ( n. ac. رَقْي 1 , رُقْيَة 3t , رُقِيّ a. [ acc. or 'Ala ], Bewitched; practiced magic against. b. Furnished with amulets. رَقِيَ رَقِيَ A ( n. ac. رَقْي 1 , رُقْيّ ) a. [ Fī or Ila ], Ascended, mounted, climbed up; rose in. رَقَّيَ رَقَّيَ II , a. Made to mount; raised; exalted. تَرَقَّيَ تَرَقَّيَ V , a. Ascended, mounted, climbed up. b. [ Fī ], Rose, advanced,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.563 harf
رقي رَقَى - يَرْقِي - رَاقِي رَقَى - يَرْقِيْ + كائن + كائناً: يشفيه بالتعاويذ: يحاول الحصول على شفاء من المرض بوسائل شبه سحرية من قراءة أو شفاء بالإيحاء أو بالطاقة إلخ راقـِي: اسم فاعل من " رَقَى - يَرْقِيْ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إبطال وإيقاف أثر كائن ضار في شيء أو كائن"، وهي: بَرَأَ - يَبْرَأُ، كََشَفَ - يَكْشِف، شَفا - يَشْفِي،
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler18 mücavir (33 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زخرف

    1 ortak ayet · Süs, desen demektir

  2. سبب

    1 ortak ayet · Araç

  3. سمو

    2 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  5. بلغ

    1 ortak ayet · İş ayakkabısı

  6. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  7. سبح

    1 ortak ayet · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…

  8. بشر

    1 ortak ayet · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

  9. ملك

    1 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  10. نزل

    1 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  11. كتب

    1 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  12. قول

    2 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(4)

Sîga sayfası: التَّرَاقِيَ
  1. كَلَّا إِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِيَ

    Soluk borularıDikkat edin, köprücük kemiğine bir dayandığı zaman;

Sîga sayfası: فَلْيَرْتَقُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرقي
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerصعد, علا, عرج
Zıt Kökهبط
Çekirdek Özet 1Basamak basamak yukarı tırmanmak, dik bir yüzeyde veya derecede kademeli olarak yükselmek; bedende yukarı doğru uzanan köprücük kemiği
Çekirdek Özet 2İnsanın fiziksel, ontolojik veya hiyerarşik sınırları aşarak göğe veya iktidar basamaklarına kademe kademe tırmanma iddiası ve canın bedenden yukarı çıkış anı
Çekirdek Özet 3Yetki ve bilgi basamaklarını meşru vasıtalar olmaksızın zorla tırmanmanın imkânsızlığı; varoluşsal dikey yükselişin yalnızca ilahi izne bağlı oluşu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca büyü, afsun veya şifa duası anlamındaki "rukye" daraltmasına hapsetmek veya ayetlerdeki dikey intikal ve basamaklı yükseliş hareketini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رقİncelik, şeffaflık, hafiflik, bir yüzey boyunca yukarıya doğru uzama veya hassas sınır teşkil etme hareketini ifade eder. Bu çekirdek رقب kökünde boynu uzatarak gözetlemeyi, رقق kökünde incelip zarlaşmayı, رقد kökünde hareketsiz ve yatay uzanmayı, رقم kökünde ise ince hatlar çizerek işaretlemeyi gösterir.يİki harfli çekirdeğin taşıdığı incelerek uzama ve yukarı yönelme potansiyeline dikey yönelim, basamaklı hareket ve kademeli tırmanma niteliği kazandırarak anlamı somut ve soyut derecelerde yukarı çıkmaya dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstYükselişin yöneldiği tepe noktasını, baş hizasını, üst sınırı ve öncelik kazanma hedefini temsil eder.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYükseliş güzergâhındaki dar geçidi, eşiği, aşılması gereken çetin sınırı ve toplanma merkezini simgeler.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaTırmanma fiilinin bedensel eylemini, basamakları tek tek tutunarak aşmayı, bir vasıtaya veya sebebe fiilen yapışarak kendini yukarı çekmeyi ifade eder.
رقيİnsan başı, sınır eşiği ve uzanan el imgelerinin birleşimiBir engeli veya dereceyi aşmak için elin bir basamağa tutunarak başı ve bedeni yukarıdaki sınır çizgisine doğru kademeli olarak yükseltmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMerdiven, dağ veya tümsek gibi eğimli ve dik zeminlerde basamak basamak yukarı çıkmak, tırmanmak. Ayrıca göğüs kafesinin üst kısmında yer alan ve boyna doğru yükselen köprücük kemiğine ve yüksekçe kum tepesine ad olmuştur.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye döneminde dağa ve merdivene tırmanma ile tedavi amaçlı nefes edip okuma manalarında yaygındır. Ziyâd el-A‘cem veya erken dönem şairlerinin merdiven basamaklarını aşma tasvirlerinde kök yer alır: أنت الذي كلفتني رقي الدرج على الكلال والمشيب والعرج
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi dilinde sarp dağ patikalarına مرقاة veya مرقى denilmiş; çöl devesinin güçlükle tepeye çıkması ارْقَ عَلَى ظَلْعِكَ "aksaklığına göre tırman / gücün yettiği kadar yüksel" darb-ı meseliyle ifade edilmiştir. Ayrıca hastayı iyileştirmek için okunan koruyucu sözlere ve tıbbi dualara رقية adı verilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça رقي kökü, dikey yönelim, basamak basamak yükselme ve üste çıkma semantik çekirdeğini temsil eder. Batı Sami dillerinde kökün fonetik varyantları ve soydaş biçimleri incelendiğinde, kavramın temel olarak "yukarı çıkmak, tırmanmak, göğe yükselmek" fiilleriyle doğrudan ve dolaylı irtibatları tespit edilir. İbranicede gök kubbe, genişleyen üst tabaka ve yayılıp gerilen gök kubbe anlamındaki רָקִיעַ (rāqīaʿ, kökü rqʿ) sözcüğü ile uzamsal bir paralellik gösterir; her iki kök de yukarıya doğru uzama ve üst düzleme yerleşme zemininde kesişir. Aramice ve Süryanicede de yükselme, bir eşiği aşma ve koruyucu dua vasıtasıyla manevi bir perde oluşturma bağlamında fonetik akrabalıklar izlenir. Klasik Arapçada kök, bir yandan merdiven basamakları gibi somut bir zemin üzerinden fiziksel tırmanışı (رقي في السلم) ifade ederken, diğer yandan nefesin ve ruhun bedenin en üst kemiği olan köprücük kemiklerine (التراقي) dayanmasını ve hastalıktan kurtulmak için koruyucu sözlerle şifa arayışını (رقية) kapsayan üçlü bir semantik genişleme sergilemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرقي ve رقو kök varyantlarıDikey tırmanış, kum tümseği, köprücük kemiği ve nefesle koruma duaları arasında basamaklı yükselme eksenli türetimler mevcuttur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רָקִיעַ (rāqīaʿ) ve Aramice üst katman, gök kubbe ve yükselme göstergeleriYukarı doğru açılma, üst düzleme tırmanma ve koruyucu eşik oluşturma kavramlarında ortak Sami semantik matrisi izlenir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda yukarı hareket ve yükselti gösteren biçimlerKökün ilk iki konsonantı olan r-q ekseninde incelme, uzama ve üste erişme hareketini gösteren arkaik Afro-Asyatik unsurlar.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رقيAnlamlıBasamak basamak tırmanmak, yukarı çıkmak; köprücük kemiği; rukyeHedef köktür. Maddi ve manevi basamaklarda yukarı intikali ve dikey yükselişi anlatır.Kur'an'da geçer
ريقAnlamlıTükürük, ağız salgısı; bir şeyin ilk ve en taze anıAğızdan çıkan sıvı veya günün başlangıcı anlamına gelir. Kök içi harf dönüşümüdür.Kur'an'da geçmez
قريAnlamlıToplamak, biriktirmek; konuk ağırlamak; yerleşim yeri kurmakSuyu havuzda, insanları bir arada toplama hareketidir; karye bu köktendir.Kur'an'da geçer
قيرAnlamlıZift, katran; gemileri katranla kaplamakZemin veya yüzeyi koruyucu siyah zift tabakasıyla sıvama hareketidir.Kur'an'da geçmez
يرقAnlamlıEkinin sararması, sarılık hastalığı, güve kurduBitki veya insanda solgunluk, sararma ve içten içe zayıflama hali.Kur'an'da geçmez
يقرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir asıl kök kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رقيMerkezKademeli tırmanış ve dikey yükselmeBir vasıta, basamak veya sebebe tutunarak kademe kademe yukarı çıkmayı bildirir.Maddi merdivenden manevi yetki derecelerine kadar araçlı tırmanışı gösterir.
صعدKomşuDikey yükseliş ve yukarı yönelmeGeniş ve genel bir tırmanış hareketidir; basamak veya sebep şartı olmaksızın dikine çıkışı anlatır.Düz veya sarp zeminde yukarı doğru yönelmeyi ifade eder.
علاKomşuYükseklik, üstünlük ve galebeKonum, makam veya itibar bakımından yukarıda olmayı anlatır; eylemden ziyade durumu belirtir.Hiyerarşik üstünlük ve hâkimiyet durumunu bildirir.
عرجKomşuKıvrılarak ve meylederek yükselmeDoğrusal olmayan, eğimli, kavisli ve basamaklı yollarla göğe yükselişi ifade eder.Meleklerin ve ruhun kavisli semavi yollarla urûcunu bildirir.
هبطZıtYukarıdan aşağıya inme ve düşüşYüksek bir mevkiden, dağdan veya mekândan alt düzleme zorunlu veya doğal inişi anlatır.رقي kökünün gerektirdiği tırmanma çabasının aksine aşağıya iniş ve düşüştür.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرقيYukarı tırmanmak, köprücük kemiği, rukyeBasamakları kullanarak üste çıkmayı, boğaz eşiğini ve koruma duasını kapsar.Kesin
LatinceScandere, ascendere, incantareTırmanmak, basamak basamak yükselmek, büyü/efsun okumakScandere kökün merdiven ve basamak tırmanma yönünü, incantare ise rukye yönünü karşılar.Güçlü
İngilizceTo ascend, to scale, incantation, collarboneBasamakla tırmanmak, yukarı çıkmak, büyü/afsun, köprücük kemiğiScale ve ascend kademeli yükselişi, collarbone bedensel terakiyi karşılar; tek kelime tüm alanı örtmez.Güçlü
AlmancaAufsteigen, erklimmen, Beschwörung, SchlüsselbeinTırmanarak yükselmek, basamak aşmak, rukye, köprücük kemiğiErklimmen çaba ve basamakla üste varmayı tam yansıtırken bedensel ve şifa yönü diğer kelimelere kalır.Güçlü
FransızcaGravir, monter, incantation, claviculeTırmanmak, üste çıkmak, efsun, köprücük kemiğiGravir basamaklı ve zorlu tırmanışı, clavicule canın ulaştığı anatomik eşiği karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَرْقَى / لِرُقِيِّكَMerdiven ve vasıtalarla göğe tırmanma, fiziksel-mucizevi dikey yükselişMüşriklerin Hz. Peygamber’den göğe merdiven dayayıp çıkmasını ve oradan yazılı kitap getirmesini talep ettikleri meydan okuma bağlamı (İsrâ 17:93).
فَلْيَرْتَقُواİktidar basamaklarına, göklerin iplerine ve sebeplerine tırmanma iddiasıMüşriklerin ilahi risalet ve vahiy dağıtımına müdahale etme iddialarının reddedildiği, evrenin idari basamaklarına tırmanma meydan okuması (Sâd 38:10).
التَّرَاقِيَGöğüs kafesinin üstündeki köprücük kemikleri, canın boğaza dayanma eşiğiÖlüm anında canın bedenin alt kısımlarından çekilerek göğsün en üst kemiklerine ulaştığı ve son nefes eşiğinin aşıldığı kıyamet tasviri (Kıyâme 75:26).
رَاقٍŞifa veren, efsun okuyan, canı yukarı çekecek veya kurtaracak kimseÖlüm döşeğindeki kişiyi kurtarmak için "Bunu iyileştirecek bir şifacı/okuyucu kim var?" yahut ruhu yukarı çıkaracak melek sorusu bağlamı (Kıyâme 75:27).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ispatı ve kozmik iktidarPeygamberden göğe çıkma talebinin imkânsızlığı ve kâinatın yönetim basamaklarına mahlûkun tırmanamayacağı ilkesi.Beşerî güçlerin ontolojik sınırlarını aşarak ilahi egemenlik basamaklarına müdahale edemeyeceği tespiti.
FıkıhRukye ve tedavi yöntemlerinin meşruiyetiŞirk ve anlamsız tılsımlar içermeyen, ayet ve dualarla yapılan rukyenin caiz olup olmadığı tartışması.Caiz olan koruyucu dua ile haram olan sihir ve efsun ayrımı üzerinden daralma.
TefsirCanın köprücük kemiklerine dayanması ve ölüm anıKıyâme suresindeki ayetin fizyolojik ölüm sürecini ve insanın çaresizliğini tasvirindeki lafzî tahlil.Canın bedenden dikey olarak ayrılış eşiği ve hekim/rukye ehlinin acziyeti.
HadisŞifa duaları ve miraç rivayetleriHz. Peygamber'in rukye uygulamaları ve gök katlarına yükselişi ifade eden rivayet külliyatı.Hem şifa vesilesi meşru dualar hem de manevi derecelerde yükselme ameliyesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık mertebeleri ve hidayetManevi derecelerde basamak basamak yükselmeİnsanın amel ve bilgi basamaklarıyla takva ufkuna dikey intikaliİnsanın ontolojik sınırını bilerek ibadet ve taat merdivenleriyle Allah'a yaklaşması.Kesin
İlmiMetodoloji ve sebep-sonuç ağlarıSebepler basamağına tutunarak sonuca tırmanmaBilgi basamaklarını kademeli olarak aşarak hakikate ulaşmaBilimde birdenbire değil, rasyonel ve deneysel basamaklar (أسباب) yoluyla zirveye varış.Güçlü
SiyasiHiyerarşi, iktidar ve meşruiyetİktidar merdivenleri ve yetki basamaklarıMeşruiyet zeminine dayanarak yönetim basamaklarına tırmanmaSiyasi yetkinin keyfi sıçramalarla değil, meşru sebep ve liyakat basamaklarıyla elde edilmesi.Güçlü
İktisadiRefah, üretim ve sermaye birikimiBasamaklı ekonomik büyüme ve üretim araçlarıSermaye ve emeğin kademeli olarak katma değer basamaklarını tırmanmasıEkonomide spekülatif sıçramalar yerine sağlam basamaklarla istikrarlı refah inşası.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık basamak fonksiyonu ve kuantum enerji seviyeleriMaddenin veya enerjinin sürekli bir çizgi üzerinde değil, belirli ayrık basamaklar (kuantlar) üzerinden bir üst enerji seviyesine tırmanması (رقي) hareketiyle tam bir yapısal örtüşme gösterir.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal hareketlilik ve kademeli bürokratik hiyerarşiBireyin toplum veya kurum içerisinde keyfi ve rastgele değil, liyakat ve kurallar silsilesine tutunarak basamak basamak dikey hareketlilik sağlaması sürecidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca geleneksel muska, büyü bozma veya afsunculuk anlamındaki "rukye" kalıbına indirgemek; kökün temelindeki sebep basamaklarına tırmanma ve dikey intikal karakterini yok saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an'da kök, hem kozmik yetki iplerine (الأسباب) tutunarak egemenlik iddiasında bulunmayı hem fiziki sınırları aşarak göğe basamak dayamayı hem de ölüm anında canın köprücük kemiklerine dikey tırmanışını kuşatan evrensel bir dikey intikal yasasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki meydan okumaların (Sâd 38:10 ve İsrâ 17:93) ontolojik ve siyasi derinliği kavranamaz; ölüm anındaki (Kıyâme 75:26-27) çaresizlik ve can eşiği metafizik bir belirsizliğe kurban edilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık hiyerarşisinde insanın konumunu, ilahi egemenliğin ulaşılamaz yüceliğini ve insanın sebepler basamağına muhtaç oluşunu tek bir dikey hareket ekseninde gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin peygamberlik ve vahiy merciini sorguladıkları iktidar ayetlerinde (Sâd suresi), nübüvvetten somut fiziki mucizeler istedikleri meydan okuma sahnelerinde (İsrâ suresi) ve ölüm anının anatomik-ruhsal tasvirinde (Kıyâme suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın ilahi nizamda sebepleri ve basamakları atlayarak mutlak bilgi ve güce doğrudan ortak olabileceği vehmini yıkar; her yükselişin ancak ilahi nizamın koyduğu sebepler (أسباب) ve basamaklar vasıtasıyla gerçekleşebileceğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAyakları veya elleri basamaklara dayayarak merdiven, dağ veya tümsek gibi dik bir zeminde kademe kademe yukarı tırmanmak; bedende boyun ile göğüs arasındaki en üst kemik olan köprücük kemiğine ulaşmak.
  • Soyut anlamBir hedefe, makama veya varoluşsal düzleme meşru sebeplere, vasıtalara ve derecelere tutunarak adım adım yükselmek; canın veya bilincin alt tabakadan üst sınır çizgisine intikali.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ontolojik, ilmi ve siyasi yetersizliğini basamaklar nizamı üzerinden aşma gayreti; sebepsiz ve hiyerarşisiz hiçbir dikey yükselişin mümkün olamayacağını tescil eden sebep-sonuç hiyerarşisi.
  • LaTeX modeliH(x)=∑k=1nsk⋅1{uk≥θk}
  • LaTeX açıklamasıModelde H(x), bir varlığın veya nizamın ulaştığı toplam dikey yükseliş derecesini temsil eder. k, tırmanılan münferit basamakları (1’den n’ye kadar); sk, her bir basamağın sağladığı dikey irtifa payını gösterir. 1, basamağın aşılma şartını denetleyen gösterge fonksiyonudur. uk, o basamakta sarf edilen meşru cehdi, sebebi ve tutunma gücünü; θk ise o basamağın gerektirdiği aşılma eşiğini ifade eder. Çaba eşiği aştığında basamak tamamlanır ve dikey yükseliş gerçekleşir; sebep bulunmadığında yükseliş sıfırlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر