سردق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ر-د1 sîga, 19 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سوأعتدظلمسردقشويوجهسُرَادِقُهَارفقبأسغيثشيأشربنور

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 19

▶ Ağı aç (3B)

سردق

س - ر - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onun çiti

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.366 harf
القاف والسين قسطس: القِسطاسُ، والقُسطاسُ لغة: أقوم الموازين، ويقال: هو الشاهين. والقَرَسْطُون: القبان شامية. والقُسْطَناس: صلاية الطيب. قال امرؤ القيس: ردي علي كميت اللون صافـية كالقُسْطَناس عليه الورس والجسد قسطر: القَسْطَرَى: الجهبذ، شامية. وهم القَساطِرة، ويقال: الواحد: قَسْطَر وقِسْطار. ويجمع: قساطرة، قال: دنانيرنا من قرن ثـور ولـم تـكـن من الذهب المضروب عند القَساطِره قسطن.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR264 harf
السُرادِقُ: واحد السُرادِقاتِ التي تُمَدُّ فوق صَحْنِ الدار. وكلُّ بيتٍ من كُرْسُفٍ فهو سُرادِقُ. يقال: بيتٌ مُسَرْدَقٌ. قال الشاعر يذكر َبْرَويزَ وقتْلَهُ النعمانَ بن المنذر تحت أرجل الفيلة: هو المُدْخِلُ النعمانَ بيتاً سَمـاؤُهُصُدورِ الفيولِ بعد بيتٍ مُسَرْدَق
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR179 harf
- السرادق فارسي معرب، وليس في كلامهم اسم مفرد ثالثه ألف وبعده حرفان (انظر: التعريب والمعرب ص 110)، قال تعالى: ﴿أحاط بهم سرادقها﴾ [الكهف/29]، وقيل: بيت مسردق، مجعول على هيئة سرادق.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.272 harf
السُّرادِق: ما أحاط بالبناء، والجمع سُرادِقات؛ قال سيبويه: جمعوه بالتاء وإن كان مذكراً حِينَ لم يكسّر. وفي التنزيل: أحاطَ بهم سُرادِقُها، في صفة النار أعاذنا الله منها؛ قال الزجاج: صار عليهم سُرادِقٌ من العذاب. والسُّرادِقُ: كل ما أحاطَ بشيءٍ نحو الشُّقَّة في المِضْرَب أو الحائط المشتمل على الشيء. ابن الأثير: وقد ورد في الحديث ذكر السُّرادِق في غير موضع، وهو كل ما أحاط بشيءٍ من حائط أو مِضْرَب أو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR136 harf
* س ر د ق * * السُّرْدَاقُ * واحد * السُّرَادِقاتِ * التي تمد فوق صحن الدار وكل بيت من كرسف أي قطن فهو * سُرادِقُ * يقال بيت * مُسَرْدَق
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.219 harf
السرادق كعلابط، وإنما أهمله لشهرته: الذي يمد فوق صحن البيت وفي الصحاح: صحن الدار، وقال ابن الأثير: هو كل ما أحاط بشيء: من حائط أو مضرب أو خباء ج: سرادقات قال سيبويه: جمعوه بالتاء وإن كان مذكرا حين لم يكسر، وفي التنزيل: أحاط بهم سرادقها قال الزجاج: أي: صار عليهم سرادق من العذاب، أعاذنا الله تعالى منها. والسرادق: البيت من الكرسف نقله الجوهري، وأنشد لرؤبة، وهكذا وقع في كتاب سيبويه، قال
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.383 harf
[Q. 1. سَرْدَقَ, inf. n. سَرْدَقَةٌ, He covered a house with an awning over its interior court, as a protection from the heat of the sun: so accord. to Golius, as on the authority of the KL: and the same is indicated by the explanation of the pass. part. n. in the PS: but in the KL, I find only the inf. n. expl. by سَرَاپَرْدَهْ كَرْدَنْ: the verb may, however, be better expl. as signifying he
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR145 harf
سَرْدَقَ سَرْدَقَ a. Erected an awning &c. سُرَادِق سُرَادِق ( pl. سُرَادِقَات ), a. Awning, canopy; pavilion. سَردِيْن سَردِيْن a. Sardine.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.997 harf
سردق سَرْدَقَ - يُسَرْدِقُ - سُرَادِق سَرْدَقَ - يُسَرْدِقُ + كائن + مكاناً أو بناءً: أحاطه بسياج أو بسور صغير يبين حدوده: أحاطه بسياج أو حبال أو قماش أو أسلاك شائكة أو سور خشبي أو ما شابه لبيان حدوده وليس لعزله سُرَادِق: على وزن " فـُُعاعـِل" اسم فاعل من " سَرْدَقَ - يُسَردِقُ ": اسم آلة منه: السياج: ما يحيط بالبناء أو الخباء فيحجزه عما حوله
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler19 mücavir (23 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شوي

    1 ortak ayet · Karaltı, uzaktan görülebilen karaltı demektir

  2. رفق

    1 ortak ayet · Rifak hayvanı ayağından bağlamak için kullanılan ip demektir

  3. مهل

    1 ortak ayet · Küllenmiş közdür

  4. غيث

    1 ortak ayet · Ğays (p.se), Yağmur suyu ile yetişen bitki demektir

  5. عتد

    1 ortak ayet · Hazırladık

  6. حوط

    1 ortak ayet · Çeper, çit demektir

  7. شرب

    1 ortak ayet · İçecek

  8. موه

    1 ortak ayet · Su

  9. بأس

    1 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  10. وجه

    1 ortak ayet · Yüz demektir

  11. سوأ

    1 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  12. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: سُرَادِقُهَا
  1. … شَاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ …

    Onun çitiDe ki: Gerçek, Rabbınızdandır. İsteyen inansın, isteyen inkar etsin. Şüphesiz ki zalimler için, duvarları kendilerini çepeçevre kuşatmış bir ateş hazırlamışızdır. Onlar feryad edip yardım dilediklerinde, erimiş maden gibi yüzleri kavuran bir su kendilerine sunulur. O, ne kötü içecek ve ne kötü duraktır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسردق
YapıDörtlü (rubâî)
Özel DurumArapçalaşmış (muarreb) isim kökü
Bağlamsal Yakın Köklerحوط, سور, سقف
Zıt Kökفسح
Çekirdek Özet 1Bir yapıyı, çadırı veya alanı çepeçevre kuşatan dış örtü, perde, çit veya koruyucu sundurma
Çekirdek Özet 2İnkârcıları çepeçevre kuşatarak hiçbir kaçış, hava veya temas imkânı bırakmayan azap çemberi ve ateş kubbesi
Çekirdek Özet 3Kuşatıcı ve geçirimsiz sınırlama mekanizması; dışa kapalı, kaçışı imkânsız kılan nihai çevreleme
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece sıradan bir çadır tentesi veya basit bir duman perdesi sanıp kuşatıcı, geçirimsiz ve kaçışı engelleyici mutlak hapis niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سرBir şeyin iç kısmı, gizlilik, örtülü ve korunaklı öz alanı; سرر, سرب, سرد köklerinde görülen içeriye alma, dizme ve akıtarak bağlama hareketiدسرد kökünde delerek birbirine ekleme, zırh halkalarını peş peşe dizerek geçirimsiz bir ağ kurma manasını netleştirmiştir
سردBirbirine kenetlenen ve deliksiz bir doku oluşturan zırh örgüsü veya kesintisiz bağقDörtlü yapıya geçişle birlikte kenetlenmiş örtü ve halkalar, etrafı tamamen çeviren bağımsız bir dış mekân sınırına, saray ve çadır kubbesine (سردق) dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, dik durma, dış etkilere karşı koruyucu bir dayanak ve perde oluşturma
رİnsan başıÜst kısım, zirve, yapıların tavanı ve hâkim tepe noktası
دKapıGeçiş eşiği, sınırlayıcı engel, kapatıldığında dış dünyayla irtibatı kesen bariyer
قUfuktaki güneş, sınır halkasıÇepeçevre dönme, tam dairesel döngü, kuşatıcı nihai sınır hattı
سردقKoruyucu desteğin üstten ve yanlardan dolaşarak kapı ve sınırları tamamen kapatıp dairesel biçimde hapsetmesiDört harfin birleşimi; üstten (ر) başlayıp desteklerle (س) inen ve bütün geçitleri (د) kapatarak dairesel bir sınır (ق) çizen geçirimsiz kuşatma alanını tasvir eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇadırın, köşkün veya avlunun etrafına çekilen büyük bez perde, dış çit, kubbe biçimindeki çadır tentesi veya evi çepeçevre saran korunaklı revak
Cahiliye şiiri kullanımıSelâme b. Cendel, Nu‘mân b. Münzir’in Kisrâ tarafından hapsedilip öldürülmesini anlattığı beytinde korunaklı ve yüksek saray çadırını nitelemek için kullanmıştır: هو المُدْخِل النُّعْمان بَيْتاً، سَماؤه / صُدورُ الفُيولِ، بَعْدَ بَيْتٍ مُسَرْدَقِ
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi ve şehirli dilinde hükümdarların veya ileri gelenlerin ana otağının etrafına kurulan geniş çevreleme çadırına, ordugâhta kumandanın çadırını çevreleyen koruma perdesine ve toz dumanın göğü çadır gibi kaplamasına denmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, el-Mu‘arrab (Cevâlîkî), Kitâbü’l-Ayn.

Sami etimolojik katman

Arapça سردق kökü, klasik dilbilimciler ve filologlar tarafından ittifakla Farsça kökenli bir ödünçleme (muarreb) olarak kaydedilmiştir. Kelimenin aslı Orta Farsça (Pehlevî) sarāparda / sarādar (saray perdesi, avlu çadırı, otağ revakı) veya sarāpardaġ birleşimine dayanır; "sarā" (ev, saray, konak) ve "parda" (perde, örtü) unsurlarının birleşmesiyle meydana gelmiştir. Arap diline Cahiliye döneminde, özellikle Hire menâzire krallığı ve Sâsânî temasları kanalıyla girmiş; dörtlü bir kök kalıbına sokularak سردق (fiili: serdaka, ismi: surâdık, çoğulu: surâdıkât) biçiminde yerleşmiştir. Sami dillerinde yerli bir kök olarak kök akrabalığı bulunmayıp, Doğu Sami/Aramî coğrafyasındaki idari ve mimari temasların bir yansıması olarak Arapçalaşmış, Arap fonetiğinde "s-r-d" (birbirine zırh gibi ekleme) çağrışımıyla semantik bir kaynaşma yaşamıştır.

Güven Kesin

Kaynak el-Müfredât (Râgıb el-İsfahânî), el-Mu‘arrab (el-Cevâlîkî), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسردق / سُرَادِقDört harfli isim kalıbına aktarılmış; د ve ق harflerinin eklenmesiyle "etrafı çepeçevre örmek, kapatmak" manasında sülâsî köklerle ses benzerliği kurularak ArapçalaştırılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiDoğrudan Sami kökü değildirSami dillerinin ortak mirası olmayıp, bölge dillerine İranî havzadan geçmiş kültürel-mimari bir terimdirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiHint-Avrupa / Orta Farsça (Pehlevî) sarāpardaEv, saray (sarā) ve perde (parda) kelimelerinin birleşiminden türeyen ve çepeçevre saran hükümdar çadırını niteleyen bileşik isimdirKesin

Kaynak el-Cevâlîkî (el-Mu‘arrab), Râgıb el-İsfahânî (el-Müfredât), Lane (Arabic-English Lexicon).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سردقAnlamlıÇepeçevre kuşatan örtü, çadır perdesiBir yapıyı, avluyu veya insanı dört bir yandan kuşatan tente, sur ve perdeKur'an'da geçer (hedef kök)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سردقMerkezKuşatıcı örtü ve dış çevre duvarıHem üstten hem yanlardan bütünüyle saran, kaçış menfezi bırakmayan kumaş veya duman kubbesiDış çevreleme, hapsedici ve geçirimsiz perdeleme
حوطKomşuÇepeçevre ihata etmeحوط fiili genel anlamda sınır çekmeyi ve kuşatmayı ifade eder; سردق ise bunun somut bir tente/çit formunda inşa edilmesidirSoyut ve somut kuşatma
سورKomşuKoruyucu veya ayırıcı duvar çekmeسور taş veya tuğladan dikey yükselen kentsel tahkimat duvarıdır; سردق ise üstü ve yanları örten gölgelik veya perde sistemidirDikey ve sert yapı engeli
سقفKomşuÜst örtü, tavanسقف yalnızca yukarıdan gelen örtüyü ve çatıyı ifade ederken, سردق tavan ile birlikte yan tarafları da kapatıp bir fanus oluştururSadece üst yatay düzlem
فسحZıtGenişletmek, alan açmak, serbest bırakmakKuşatmanın, kapalılığın ve darlığın aksine sınırların kaldırılıp hareket ve nefes alanının genişletilmesidirAçıklık, ferahlık ve sınırsızlık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسردقما أحاط بالشيء من حائط أو خباءBir yapıyı veya alanı çepeçevre kuşatan duman, tente, perde veya dış surKesin
Latincevelarium, tentorium circumdatumKuşatıcı tente, çadır tentesiAmfitiyatroların veya ordugâhların üstünü ve etrafını örten geniş örtüyü karşılar; ancak cehennemdeki azap ve hapis nitelemesini doğrudan taşımazGüçlü
İngilizcepavilion enclosure, canopy, surrounding wallKuşatıcı tente, çardak, çevreleyen perdeBir yapıyı çevreleyen çadır veya tente sistemini karşılar; ateşin kuşatıcı bir fanus halini alması anlamında "encircling flame canopy" ifadesiyle tam örtüşürGüçlü
AlmancaZeltumwandung, Baldachin, GehegeÇadır duvarı, gölgelik, kuşatma perdesiBir alanın etrafına gerilen branda ve tente sistemini ifade eder; soyut kapatma ve sınırlama boyutunu kısmen verirGüçlü
Fransızcaenceinte de tente, pavillon, daisÇadır muhafazası, sayeban, çitÇadırı çevreleyen koruma perdesini ve tentesini karşılarGüçlü

Kaynak Lane's Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Dictionnaire Gaffiot.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سُرَادِقُهَاCehennem ateşinin ve dumanının inkârcıları çepeçevre saran hapsedici kubbesiİnkârcılara hazırlanan ateşin, devasa bir çadır ve sur gibi onları kuşattığı ve içinden kaçışı imkânsız kıldığı azap sahnesi (Kehf 18:29)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSem‘iyyât ve cehennemin yapısıCehennem azabının sadece yakıcı bir unsur mu yoksa mahkûmların çıkışını engelleyen kuşatıcı mekânsal bir zindan mı olduğu tartışmasıAteşin aynı zamanda kaçışı imkânsız kılan fiziki bir çevreleme ve sur vazifesi görmesi
FıkıhVeri bulunamadıKökün doğrudan bir fıkhî hüküm veya ıstılahî türetimi bulunmamaktadırVeri bulunamadı
TefsirKehf 18:29 tefsiri ve kıyamet tasvirleri"Surâdık" ifadesinin ateşin alevleri mi, dumanı mı yoksa cehennemi çevreleyen müstakil bir sur mu olduğu analiziTirmizî’de geçen hadis rivayetiyle desteklenerek, kalınlığı kırk yıllık mesafe olan dört duvarlı ve tavanlı bir ateş muhafazası olarak tefsir edilmesi
HadisCehennemin vasıfları rivayetleriCehennem surâdıkının kalınlığı, surlarının ve dumanının dehşetini anlatan rivayetlerAzabın muhatabını dışarıdan bütünüyle izole eden devasa bir ateş kütlesi ve hapis çadırı olması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ceza ve uhrevi hapisMutlak kuşatıcı azap kubbesiİnkârcıların ilahi adaletten kaçış yollarını tamamen tıkamaDini kozmolojide cehennem, kaçışı olmayan kapalı ve izole bir sistem olarak kurulurKesin
İlmiTermodinamik ve kapalı sistemlerİzole ve geçirimsiz çevreleme sınırıEnerji ve kütle çıkışına izin vermeyen hapsedici dış çeperSistemin ürettiği sıcaklık ve basıncın içeride birikerek yoğunlaşmasını sağlayan dış zarGüçlü
SiyasiHükümranlık ve sınır güvenliğiOtağ revakı, koruma kordonu ve tahkimatİktidar merkezini dış tehlikelerden koruyan veya mahkûmları çevreleyen tecrit kordonuHükümdarın mahremiyetini ve tebaadan ayrılığını sağlayan koruma perdesi; ceza hukukunda ise mutlak tecrit alanıGüçlü
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün iktisadi sistem düzeyinde doğrudan bir kavramsal karşılığı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı yüzey integrali ve adyabatik sınır (termodinamik)Uzayda bir hacmi çepeçevre sarıp dışarıyla madde ve ısı alışverişini sıfırlayan, iç entropiyi ve basıncı maksimize eden geçirimsiz küresel zarGüçlü
Beşeri bilimlerPanoptikon ve mutlak tecrit kurumu (sosyoloji/kriminoloji)Bireyin dış dünya ile bütün duyusal, mekânsal ve sosyal bağlarını kesen, onu kendi ürettiği suçun yankısıyla baş başa bırakan kuşatıcı ceza mimarisiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece göçebe Arapların kullandığı basit bir çadır bezi veya dekoratif bir gölgelik gibi düşünerek azabın mimari ve ontolojik dehşetini hafifletmek
Kur'an içi daha geniş anlamسردق bir çadırdan öte, kaçış deliklerinin tamamı kapatılmış, tavanı ve duvarları birleşerek bir fırın kubbesine dönüşmüş, ateşten ve dumandan müteşekkil aşılmaz bir kozmik zindandır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki kuşatmanın geçici bir duman sisi olduğu zannedilir; oysa lafız, inkârcının hiçbir yöne kaçamayacağı şekilde dış çevrenin tamamen alevden bir duvar ve tavan haline geldiğini bildirir

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın yabancı kökenli (muarreb) bir kelimeyi kendi belağat örgüsüne nasıl dahil ettiğini ve dünyevi lüks/hükümdarlık çadırı (sarāparda) imgesini tersyüz ederek zalimler için kaçınılmaz bir azap kafesine dönüştürdüğünü gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Zalimlerin dünyevi güç ve zenginlikleriyle övündükleri, buna karşılık ahirette kendi amellerinin ateşiyle nasıl kuşatılacaklarını anlatan uyarı ayetlerinde (özellikle Kehf Suresi kıssalar bağlamında) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Cehennem ateşinin sadece aşağıdan yanan bir zemin olduğu algısını düzeltir; ateşin aynı zamanda üstten ve yanlardan kubbeleşen aşılmaz bir mimari kuşatma olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir mekânı, köşkü veya ordugâhı hem üstten hem yanlardan çepeçevre kuşatan büyük çadır örtüsü, revak, tente ve dış çevreleme perdesi.
  • Soyut anlamBir varlığı veya topluluğu dış ortamdan bütünüyle tecrit eden, kaçış ve temas menfezlerini tamamen kapatan hapsedici ve geçirimsiz çevreleme sınırı.
  • Sistematik karşılıkTermodinamikteki kapalı sınır zarı ve ceza mimarisindeki mutlak tecrit hücresi; dışarıya hiçbir enerji, madde ve canlının kaçamadığı nihai kuşatma kubbesi.
  • LaTeX modeli∂Ω∩(⋃i=1nv⃗i)=∅  ⟹  Φ(Ω)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω hapsedilen azap alanını, ∂Ω bu alanı çepeçevre kuşatan geçirimsiz surâdık sınır yüzeyini temsil eder. v⃗i içerideki unsurların kaçış vektörlerini gösterir; bu vektörlerin sınır yüzeyiyle kesişiminin boş küme (∅) olması, hiçbir çıkış yolunun bulunmadığını ifade eder. Φ(Ω)=0 ise bu kapalı hacimden dışarıya doğru olan akının (kurtuluş, nefes alma, yardım transferi) kesin olarak sıfırlandığını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س