شتو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ت-و1 sîga, 3 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ألفشتوصيفالشِّتَاءِرحل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

شتو

ش - ت - و

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 7 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kış

Notlarım

Sözlükler(7)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR186 harf
باب الشين والتاء و و ا ي ء معهما ش ت و، ش أ ت مستعملان شتو: الشِّتاء: معروف، والواحدة: شتوة. والموضعُ: المشتى والمشتاةُ والفعلُ: شتا يشتو. ويوم شاتٍ. شأت: الشَّئِتُ من الخيل: العثُور.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR759 harf
(باب الشين والتاء وما يثلثهما) (شتر) الشين والتاء والراء يدلُّ على خرقٍ في شيء. من ذلك الشتَر في العين: انقلابٌ في جفنها الأسفل مع خرقٍ يكون. ويشتقُّ من ذلك قولهم: شَتَّر به، إِذا انتقصَه وعابَه ومزّقه.‏ (شتم) الشين والتاء والميم يدلُّ على كراهةٍ وبِغضة. من ذلك الأسد الشتيم، وهو الكريه الوَجه. وكذلك الحِمار الشتيم. واشتقاقُ الشتم منه، لأنَّه كلامٌ كريه.‏ (شتو) الشين والتاء والحرف المعتل أصلٌ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR259 harf
ش ت و يوم شاتٍ وليلة شاتية وشتونا بمكـان كـذا وهـو مشتانـا وأشتـوا‏:‏ دخلـوا فـي الشتـاء وهـذا وقت الشتاء والمشتاة‏.‏ قال طرفة‏:‏ نحن في المشتـاة ندعـو الجفلـى وشتوة باردة ومكان شتوي‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ كأن الندى الشتوي يرفض ماؤه على أشنب الأنياب متسق الثغر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.355 harf
: ( و ( *!الشَّتاءُ ، ككِساءٍ ، *!والشَّاتاةُ ) ، وهذه عن الصَّاغاني ، ( أَحَدُ أَرْباعِ الأَزْمِنَةِ ) . قالَ ابنُ السِّكِّيت : السَّنَةُ عنْدَهُم اسْمٌ لاثْنَي عَشَرَ شَهْراً ، ثم قسَمُّوها نِصْفَيْن : فبَدَوا بأَوَّلِ السَّنَةِ أَوّل الشِّتاء لأنَّه ذَكَرٌ والصَّيْفُ أُنْثَى ؛ ثم جَعَلُوا الشِّتاءَ نِصْفَيْن : *!فالشَّتَويُّ أَوَّله والرَّبيعُ آخِره ، فصَارَ *!الشَّتَويُّ ثَلاثَة أَشْهُر ،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.074 harf
شَتَا الشِّتَآءُ 1 شَتَا الشِّتَآءُ ذ , aor. يَشْتُو, inf. n. شتو [app. شُتُوٌّ, The winter commenced: like as one says, رَبَعَ الرَّبِيعُ, inf. n. رُبُوعٌ]. (TA.) ― -b2- And شَتَا اليَوْمُ, aor. as above, The day was, or became, intensely cold. (Msb.) ― -b3- And شَتَا بِهِ, (K,) and شَتَوْتُ بِهِ, (S,) and شَتَوْنَا بِهِ, aor. as above, inf. n. شَتْوٌ, (Msb,) He, and I, and we, remained, stayed,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.048 harf
شَتَا شَتَا U ( n. ac. شَتْو 1 ) a. [ Bi ], Wintered in; hibernated at. b. Was cold ( winter ). c. Reached, got into winter. d. Ran short of provisions in winter. شَتَّوَ شَتَّوَ II , a. see 1 ( a ). b. Rained. شَاْتَوَ شَاْتَوَ III , a. Bargained for the winter. أَشْتَوَ أَشْتَوَ IV , a. Came, began ( winter ); reached, got into winter; ran short of provisions in winter; lasted
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.837 harf
شتو شَتَا - يَشْتُو - شِتَاء شَتَا - يَشْتُوْ + المكان أو الأرض: يجدب ويقحط ولا ينبت فيه نبت أو طعام شِتَاء: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " شَتَا - يَشتُو ": اسم زمان منه: الوقت الذي لا ينبت فيه النبت: وهو اصطلاحاً: الفصل من السنة الشمسية الذي يكون البرد فيه على أشده، ويشمل شهور كانون الأول وكانون الثاني وشباط واللفظ ينتمي إلى
Maddenin bağlantısı

شتو شَتَا - يَشْتُو - شِتَاء

شَتَا - يَشْتُوْ + المكان أو الأرض: يجدب ويقحط ولا ينبت فيه نبت أو طعام شِتَاء: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " شَتَا - يَشتُو ": اسم زمان منه: الوقت الذي لا ينبت فيه النبت: وهو اصطلاحاً: الفصل من السنة الشمسية الذي يكون البرد فيه على أشده، ويشمل شهور كانون الأول وكانون الثاني وشباط واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إحداث أثر ضار في كائن يجعله يقل وينقص أو يزول وجوده وأثره وخاصة نفعه وخيره وبركته"، وهي: مَحَا - يَمْحُو، مَحَق - يَمْحَقُ، مَرَتَ - يَمْرِتُ، شَأَمَ - يَشْأَمُ، شَتَا - يَشْتُوْ، طَارَ - يَطِيَرُ (متعدي)

الشتاء ﴿إيلافهم رحلة الشتاء والصيف(2)﴾ قريش مختار الصحاح ● [شتا] ش ت ا: الشِّتَاءُ معروف قال المبرد هو جمع شَتْوةٍ وجمع الشتاء أشْتِيَةٌ والنسبة إلى الشتاء شَتْوِيٌّ و شَتَوِيٌّ مثل خَرْقي وخَرَقي و شَتَأ بموضع كذا من باب عدا أقام به الشتاء و تَشَتَّى مثله و أشْتَى القوم دخلوا في الشتاء وعامله مُشَاتَاةً من الشتاء وهذا الشيء يُشَتِّيني تَشْتِيَةً أي يكفيني لشتائي معجم الفرائد القرآنية: ش ت و "الشِّتَاءِ" في قولـه تعالـى :" إِيلافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ" (2) قريش . الشِّتاء : هو أحد فصول السنة . الراغب شتا - قال عز وجل: }رحلة الشتاء والصيف{ [قريش/2]، يقال: شتى وأشتى، وصاف وأصاف، والمشتى والمشتاة للوقت، والموضع، والمصدر، قال الشاعر: - 259 - نحن في المشتاة ندعو الجفلى (هذا شطر بيت لطرفة، وعجزه: لا ترى الآدب فينا ينتقر وهو في ديوانه ص 55، واللسان (جفل). والجفلى: أن تدعو الناس إلى طعامك عامة، والنقرى: أن تدعو الخاصة) ملخص اللسان 1. الشَّتْوةَ فإنما هي مصدر شَتا بالمكان شَتْواً وشَتْوةً للمرة الواحدة 2. وتَشَتَّيْتُ: أَقمتُ به الشِّتاءَ. وأَشْتَوْا: دَخلوا في الشِّتاء 3. وشَتا القومُ يَشْتُون: أَجْدَبوا في الشِّتاءِ خاصَّة، 4. مُشْتُون؛ المُشْتِي: الذي أصابتْهُ المَجاعَة، والأَصلُ في المُشْتِي الداخلُ في الشِّتاء 5. الشَّتا المَوْضِعُ الخَشِنُ. والشَّثا، بالثاء: صَدْرُ الوادي. 6. والعربُ تسمِّي القَحِطَ شِتاءً لأَنَّ المَجاعاتِ أَكثرُ ما تُصِيبهُم في الشِّتاء البارِدِ؛ لسان العرب ● - شتا: ابن السكيت: السَّنة عند العرب اسمٌ لاثْنَي عشَر شهراً؛ ثم قسموا السَّنة فجعلوها نصفين: ستة أَشهر وستة أَشهر، فبدؤوا بأَوَّل السنة أَول الشتاء لأَنه ذكَرٌ والصيف أُنثى، ثم جعلوا الشتاء نصفين: فالشَّتَويُّ أَوَّله والربيع آخره، فصار الشَّتْويُّ ثلاثة أشهر والربيع ثلاثة أَشهر، وجعلوا الصيف ثلاثة أشهر والقَيْظ ثلاثة أَشهر، فذلك اثنا عشر شهراً. غيره: الشتاء معروف أَحد أَرباعِ السنة، وهي الشَّتْوة، وقيل: الشِّتاءُ جمع شَتْوةٍ. قال الجوهري: وجمعُ الشِّتاء أَشْتْيِة. قال ابن بري: الشِّتاءُ اسمٌ مفرد لا جمعٌ بمنزلة الصيف لأَنه أَحد الفصول الأَربعة، ويدلُّك على ذلك قولُ أَهلِ اللغة أَشْتيْنا دخَلْنا في الشِّتاء، وأَصَفْنا دخَلْنا في الصيف، وأَما الشَّتْوةَ فإنما هي مصدر شَتا بالمكان شَتْواً وشَتْوةً للمرة الواحدة، كما تقولُ: صافَ بالمكانَ صَيْفاً وصَيْفةً واحدةً، والنسبة إلى الشتاء شَتْويٌّ، على غير قياس. وفي الصحاح: النسبة إليها شَتْويٌّ وشَتَويٌّ مثل خَرْفيٍّ وخَرَفِيٍّ؛ قال ابن سيده: وقد يجوز أَن يكونوا نسَبوا إلى الشَّتْوَة ورَفضوا النَّسب إلى الشِّتاء، وهو المَشْتَى والمَشْتاةُ، وقد شَتا الشِّتاءُ يَشْتُو، ويومٌ شاتٍ مثلُ يومٍ صائف، وغداةٌ شاتيةٌ كذلك. وأَشْتَوْا: دَخلوا في الشِّتاء، فإن أَقامُوهُ في موضع قيل: شَتَوْا؛ قال طَرَفة: حيْثُما قاظُوا بنَجْدٍ، وشَتَوْا عند ذاتِ الطَّلْحِ من ثِنْيَي وُقُرْ وتَشَتَّى المكانَ: أَقامَ به في الشَّتْوةِ. تقول العرب: من قاظَ الشَّرَفَ وتَرَبَّعَ الحَزْنَ وتشَتَّى الصَّمّانَ فقد أَصابَ المَرْعى.ويقال: شَتَوْنا الصَّمّانَ أَي أَقَمْنا بها في الشَّتاء. وتَشَتيَّنا الصَّمّان أَي رَعَيْناها في الشِّتاء. وهذه مَشاتِينا ومَصايِفُنا ومَرابِعُنا أَي منَازِلُنا في الشِّتاء والصَّيْف والرَّبيعِ. وشَتَوْتُ بموضِع كذا وتَشَتَّيْتُ: أَقمتُ به الشِّتاءَ. وهذا الذي يُشَتِّيني أَي يَكْفِيني لِشِتائي؛ وقال يصف بَتّاً له: مَنْ يَكُ ذا بَتٍّ فهذا بَتِّي، مُقَيِّظٌ مُصَيِّفٌ مُشَتِّي، تَخِذْتُه مِن نَعَجاتٍ سِتِّ وحكى أَبو زيد: تَشَتَّيْنا من الشِّتاء كتَصيَّفْنا من الصْيفِ. والمُشْتي، بتخفيف التاء، من الإبل: المُرْبِعُ، والفَصيلُ شَتْوِيٌّ وشَتَوِيٌّ وشَتِيٌّ؛ عن ابن الأَعرابي. وفي الصحاح: الشَّتِيُّ على فعيل، والشَّتَوِيُّ مطَر الشتاء، والشّتِيُّ مطَرُ الشتاءِ، وفي التهذيب: المَطَر الذي يقع في الشِّتاء؛ قال النَّمِرُ بن توْلَبٍ يصف روضة: عَزَبَتْ وباكَرَها الشَّتِيُّ بدِيمَةٍ وَطْفاءَ، تَمْلَؤُها إلى أَصْبارِها قال ابن بري: والشَّتْوِيُّ منسوبٌ إلى الشَّتْوَةِ؛ قال ذو الرمة: كأَنَّ النَّدى الشَّتْوِيَّ يَرْفَضُّ ماؤُهُ على أَشْنَبِ الأَنْيابِ، مُتَّسِقِ الثَّغْرِ وعامَلَه مُشاتاةً: من الشِّتاءِ. غيرهُ: وعامَله مُشاتاةً وشِتاءً، وشِتاءَ ههنا منصوبٌ على المصدر لا على الظَّرْف. وشَتا القومُ يَشْتُون: أَجْدَبوا في الشِّتاءِ خاصَّة، قال: تَمَنَّى ابنُ كُوزٍ، والسَّفاهَةُ كاسْمِها، ليَنْكِحَ فِينا، إنْ شَتَوْنا، لَيالِيا قال أَبو منصور: والعربُ تسمِّي القَحِطَ شِتاءً لأَنَّ المَجاعاتِ أَكثرُ ما تُصِيبهُم في الشِّتاء البارِدِ؛ وقال الحُطَيْئة وجعل الشتاءَ قَحْطاً: إذا نَزَلَ الشِّتاءُ بدارِ قَوْمٍ، تَجَنَّبَ جارَ بَيْتِهِمُ الشِّتاءُ أَراد بالشتاءِ المَجاعَةَ. وفي حديث أُمِّ معبد حينَ قَصَّتْ أَمْرَ النبي، صلى الله عليه وسلم، مارّاً بها قالت: والناسُ مُرْمِلُون مُشْتُون؛ المُشْتِي: الذي أصابتْهُ المَجاعَة، والأَصلُ في المُشْتِي الداخلُ في الشِّتاء كالمُرْبِعِ والمُصْيِفِ الداخِل في الرَّبِيعِ والصيَّفِ، والعربُ تجعلُ الشِّتاءَ مَجاعةً لأَن الناسَ يلْتَزِمونَ فيه البُيوتَ ولا يَخرُجون للانْتِجاعِ، وأَرادتْ أُمُّ معبد أَن الناسَ كانوا في أَزْمةٍ ومجاعة وقِلَّةِ لَبَنٍ. قال ابن الأَثير: والرواية المشهورة مُسْنِتِينَ، بالسين المهملة والنون قبل التاء، وهو مذكور في موضعه. ويقال: أَشْتَى القومُ فهم مُشْتُونَ إذا أَصابَتْهُم مَجاعةٌ. ابن الأَعرابي: الشَّتا المَوْضِعُ الخَشِنُ. والشَّثا، بالثاء: صَدْرُ الوادي. ابن بري: قال أَبو عمرو الشَّتْيانُ جماعة الجَرادِ والخَيل والرُّكْبانِ؛ وأَنشد لعنترة الطائي: وخَيْلٍ كشَتْيانِ الجَرادِ، وزَعْتُها بطَعْنٍ على اللَّبّاتِ ذي نَفَحانِ مقاييس اللغة: (شتو) الشين والتاء والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ لزمانٍ من الأزمنة، وهو الشِّتاء: خلافُ الصَّيف. وهي الشَّتْوة، بفتح الشين. والموضع المَشْتاة والمَشْتَى. قال طَرَفة:‏ نَحْنُ في المشتاةِ نَدعُو الجَفَلَى *** لا تَرَى الآدِبَ فينا ينتقِرْ‏ وقال الخليل: الشِّتاء معروف، والواحد الشَّتوة. وهذا قياسٌ جيِّد، وهو مثل شَكوة وشِكاء. ويقال أشتى القوم، إِذا دخَلوا في الشتاء؛ وشَتَوا؛ إذا أصابهم الشِّتاء.‏ القاموس المحيط: و الشِتاءُ، ككِساءٍ، والشاتاةُ أحَدُ أرْباعِ الأزْمِنَةِ الأُولَى، جَمْعُ شَتْوةٍ، أو هُما بمعنًى ج شُتِيٌّ وأشْتِيَةٌ، والمَوْضِعُ المَشْتا والمَشْتاةُ، والنِسْبَةُ شَتْوِيٌّ، ويُحَرَّكُ. والشَّتِيُّ، كغنِيٍّ، والشَّتَوِيُّ، محرَّكةً مَطَرُهُ. وشَتَا بالبَلَدِ أقام به شِتاءً، كشَتَّى وتَشَتَّى، و القومُ أجْدَبُوا في الشِتاءِ، كأَشْتَوْا. والشِتاءُ: بَرَدٌ. ويومٌ شاتٍ، وغَداةٌ شاتِيَةٌ. وأشْتَوْا: دَخَلُوا فيه. وعامَلَهُ مُشاتاةً وشِتاءً. والشَّتا: المَوْضِعُ الخَشِنُ، وصَدْرُ الوادي، وبالكسر والمَدِّ: القَحْطُ. - و الشَّتا صَدْرُ الوادي، وليس بتَصْحِيفٍ، بل لُغَتانِ. تاج العروس: ( الشتاء ككساء والشاتاة ) وهذه عن الصاغانى ( أحد أرباع الازمنة ) قال ابن السكيت السنة عندهم اسم لاثنى عشر شهرا ثم قسموها نصفين فبدؤا بأول السنة أول الشتاء لانه ذكر والصيف أنثى ثم جعلوا الشتاء نصفين فالشتوي أوله والربيع آخره فصار الشتوي ثلاثه أشهر والربيع ثلاثه أشهر وجعلوا الصيف ثلاثة والقيظ ثلاثة ( الاولى جمع شتوة ) نقله الجوهرى عن المبرد وابن فارس عن الخليل ونقله بعضهم عن الفراء وهو ككلبة وكلاب ( أوهما بمعنى ) كما هو في المحكم ( ج شتى ) كعتى وأصله أشتوى وهو في التكملة بكسر الشين وتشديد الياء عن الفراء ( وأشتية ) وعليه اقتصر الجوهرى ( والموضع المشتا والمشتاة ) والجمع المشاتى والفعل شتا يشتو ( والنسبة ) الى الشتاء ( شتوى ) بالفتح على غير قياس ويجوز كونهم نسبوا الى الشتوة ورفضوا النسب الى الشتاء كما في المحكم ( ويحرك ) مثل خرفى وخرفى كما في الصحاح ( والشتى كغنى والشتوى محركة مطره ) وأنشد الجوهرى للنمر بن تولب يصف روضة عزبت وباكرها الشتى بديمة * وطفاء تملؤها الى أصبارها ( وشتا ) الرجل ( بالبلد ) يشتو ( أقام به شتاء ) ومنه شتونا الصمان ( كشتى ) تشتية ( و ) حكى أبو زيد ( تشتى ) من الشتاء كتصيف من الصيف يقال من قاظ الشرف وتربع الحزن وتشتى الصمان فقد أصاب المرعى وقيل شتا الصمان إذا أقام بها في الشتاء وتشتاها إذا رعاها في الشتاء ( و ) شتا ( القوم ) يشتون ( أجدبوافى الشتاء ) خاصة ومنه قول الشاعر تمنى ابن كوزو السفاهة كاسمها * لينطح فينا ان شتونا لياليا ( كاشتوا ) ومنه حديث أم معبد والناس مرملون مشتون أي كانوا في أزمة ومجاعة وقلة لبن قال ابن الاثير والرواية المشهورة مسنتون ( والشتاء برد ) يقع من السماء ( ويوم شات ) كصائف ( وغداة شاتية ) كذلك ( وأشتوا دخلوا فيه ) نقله الجوهرى ( وعامله مشاتاة وشتاء ) وكذا استأجرة وشتاء هنا منصوب على المصدر لا على الظرف ( والشتا ) بالفتح مقصورا ( الموضع الخشن و ) أيضا ( صدر الوادي ) نقله الازهرى ( و ) الشتاء ( بالكسر والمد القحط ) وانما خص به دون الصيف لان الناس يلزمون فيه البيوت ولا يخرجون للانتجاع ومنه قول الحطيئة إذا نزل الشتاء بجار قوم * تجنب جار بيتهم الشتاء * ومما يستدرك عليه شتا الشتاء شتوا والمشتى من الابل بالتخفيف المربع والفصيل شتوى بالفتح وبالتحريك وشتى على فعيل وهذا الشئ يشتينى أي يكفيني لشتائى وأنشد الجوهرى من يك ذابت فهذابتى * مقيظ مصيف مشتى وسوق الشتا قرية بمصر وشتى كرضى أصابه الشتاء عن ابن القطاع والمشتاة الشتاء ومن جعل الشتاء مفردا قال في النسب إليه شتائي وشتاوى وشتيوة مصغرا بلد بالمغرب

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صيف

    1 ortak ayet · Ve yaz

  2. رحل

    1 ortak ayet · Rıhle : “Hayvan eğeri” demektir

  3. ألف

    1 ortak ayet · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ

    KışYaz ve kış yolculuklarına alıştırılmasından dolayı,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشتو
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerخرف, ربع, قرر
Zıt Kökصيف
Çekirdek Özet 1Soğuk ve yağışlı zaman dilimi, kış mevsimi ve kışlama hâli
Çekirdek Özet 2Kureyş topluluğunun iklimsel döngüye bağlı kış seferi ve rızık düzeni
Çekirdek Özet 3Tabiat ritminin beşerî iktisat ve coğrafi hareketlilikle kurduğu intibak
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca bir takvim adı sayıp iklim çetinliği ve ilahî rızık nizamıyla bağını koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شتDağılma, ayrışma, parça parça olma veya sığınaklara çekilme (krş. شتت)وAnlamı döngüsel bir zaman dilimine, soğuk döneme ve kış mevsiminde barınaklara bağlanıp kışlama eylemine daraltmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişIsırma, keskinlik, soğuğun nüfuz edici sert tesiri
تİşaret, çarpıSınır, dönüm noktası, vaktin tayin edilmiş haddi
وÇengel, çadır kazığıBağlama, çadıra veya barınağa tutunma, sığınma
شتوKeskin ve ısırıcı soğuğun varlıkları sınırlayarak korunaklı barınaklara bağladığı döngüsel zaman dilimi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYılın soğuk, yağmurlu ve çetin geçen mevsimi; insanların ve hayvanların soğuktan korunmak için kışlaklara çekilmesi veya elverişli iklim rotalarına yönelmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında kış mevsiminin darlık ve kıtlık günlerinde cömertliği överken şöyle der: نَحْنُ في المشتاةِ نَدعُو الجَفَلَى / لا تَرَى الآدِبَ فينا ينتقِرْ
Erken Arapça kullanımZü'r-Rimme kış çiğini ve sabah soğuğunu tasvir ederken kullanmıştır: كأن الندى الشتوي يرفض ماؤه على أشنب الأنياب متسق الثغر

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Dîvânu Tarafe b. el-Abd.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde شتو kökü, mevsimsel takvimin yağışlı ve soğuk dilimini adlandıran en arkaik ortak tabakalardan birine aittir. Kök, Kuzeybatı Sami dillerinde de düzenli ses denklikleriyle kış ve yağmur dönemini ifade eder. İbranicede sǝtāv biçimi kış ve yağmur mevsimini karşılar; nitekim Kitab-ı Mukaddes metinlerinde kışın geçip yağmurların kesilmesi bu kelimeyle tasvir edilir. Süryanicede setwā ve Yahudi Aramicesinde shitwā doğrudan kış, kış fırtınası ve soğuk dönemi adlandırmaktadır. Fonetik yapıdaki s/ş dönüşümü Proto-Sami kök yapısının düzenli bir yansıması olup, semantik matris soğuk, yağmur ve bitkisel durağanlık çekirdeğinde bütünüyle korunmuştur. Arapçada nâkıs formla türeyen fiil ve isim kalıpları, yalnızca takvimsel bir adı değil, aynı zamanda kışlamak ve kış şartlarına intibak etmek eylemlerini de semantik alana dâhil etmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشتو kökünden türeyen الشِّتَاء ve المَشْتَاة kelimeleriSoğuk mevsim, kışlama zamanı ve kışlak mekânını kuşatan türetimlerKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice sǝtāv, Süryanice setwāYağışlı, soğuk mevsim ve kış anlamında ortak Sami mirasıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda iklimsel/mevsimsel adlandırmalarÇöl ve Akdeniz kuşağında yağış dönemini belirten bölgesel arkaik adlandırmaMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شتوAnlamlıKış, soğuk mevsimYılın soğuk ve yağışlı dönemi, kışlamakHedef kök; Kur'an'da geçer
شوتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
تشوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz
توشAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
وشتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
وتشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik yapı gereği mühmeldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شتوMerkezSoğuk mevsimSoğuğun, yağışın ve iklimsel çekilmenin hâkim olduğu kış dönemiTakvimsel ve coğrafi kışlama hâli
صيفZıtSıcak mevsimKışın tam zıddı olarak sıcağın, hasadın ve kuzey seferlerinin mevsimiKur'an'da kış ile birlikte anılan karşıt kutup
خرفKomşuSonbaharMeyvelerin devşirildiği, kış öncesi geçiş dönemiKıştan önceki döküm ve hasat aşaması
ربعKomşuİlkbaharYağışların ardından toprağın canlandığı, otlakların bollaştığı dönemKıştan sonraki canlanma ve yayılma evresi
قررKomşuSoğuk ve sükûnMevsimden ziyade havanın fiziksel olarak dondurucu ve durağan olmasıKışın temel niteliği olan soğuk hâl

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaشتو (الشِّتَاء)Kış mevsimiSoğuk, yağışlı zaman ve bu mevsimde yapılan hareketlilikKesin
Latincehiems, hibernumKış, kış mevsimiSoğuk dönemi ve askeri/iktisadi kışlama durağanlığını belirtirKesin
İngilizcewinter, hibernationKış, kış uykusu/kışlamaTakvimsel kışı ve canlıların kış şartlarına uyumunu karşılarKesin
AlmancaWinterKışYılın en soğuk çeyreğini ve tabiatın çekilme evresini ifade ederKesin
FransızcahiverKışİklimsel soğuk dönemi ve kış mevsimini ifade ederKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الشِّتَاءِKış mevsimi ve kış ticareti seferiKureyş suresinde, kabilenin kışın güneye (Yemen'e) düzenlediği ticarî kervan seferinin vakti olarak zikredilir; Kureyş 106:2.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmolojik düzen ve in'âmMevsimlerin birbirini takip etmesindeki ilahî nizam ve insanın rızkının tabiat döngüleriyle garanti altına alınmasıRububiyet delili
FıkıhRuhsatlar ve mevsim hükümleriKışın çetin şartlarında abdestte mestler üzerine mesh, soğuk sebebiyle teyemmüm ve sefer namazı hükümleriMeşakkat ve ruhsat dengesi
TefsirÎlâf ve ticaret kervanlarıKureyş'in kışın ılıman Yemen'e, yazın serin Şam'a yaptığı seferlerin ilahî bir lütuf ve Kâbe emniyetiyle gerçekleştiği izahıAhd, emniyet ve iktisat
Hadisİbadet mevsimiKışın gündüzlerinin kısa olması sebebiyle oruca, gecelerinin uzun olması sebebiyle teheccüde elverişli bir ganimet sayılmasıİbadet fırsatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahî lütuf ve ibadet bilinciRızık ve emniyet vesilesiNimetin kaynağını hatırlatarak kulluğa çağırmaKış şartlarında dahi açlıktan kurtarılmanın şükrü Beyt'in Rabbine ibadetle eda edilirKesin
İlmiAstronomi ve coğrafyaEksen eğikliği ve mevsim döngüsüİklim kuşaklarının hareket haritasını belirlemeTabiat kanunlarının yıllık döngüsünde yeryüzü şartlarının periyodik değişimiKesin
SiyasiKabileler arası emniyet ahitleriDiplomatik sefer güvencesiÇetin iklimde kervan rotalarının güvenliğini sağlamaÎlâf kurumu sayesinde kış aylarında kabilelerin saldırısından muaf kervan düzeniGüçlü
İktisadiMevsimsel ticaret ve lojistikİklimsel kervan rotasyonuArz-talep dengesini coğrafi farklılaşmayla yönetmeKışın güney pazarlarına yönelerek ticarî sürekliliği ve gıda arzını kesintisiz kılmaKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik çevrimde düşük enerji fazı (periodisite)Sistemlerin yüksek entropi veya sıcaklık evresinden sonra enerji tasarrufuna ve dengeye geçtiği periyodik alt eşik fazıGüçlü
Beşeri bilimlerİktisadi konjonktür dalgalanması ve mevsimsellikPiyasa hareketlerinin, üretim ve tüketim eğilimlerinin iklimsel periyotlara göre yeniden yapılandığı döngüsel dinamizmKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece meteorolojik bir takvim aralığına veya basit bir hava soğumasına indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİklim zorluklarına rağmen ilahî himaye, toplumsal uzlaşı (îlâf) ve kesintisiz rızık akışının sağlandığı sistemik döngü
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKureyş suresini salt folklorik bir çöl yolculuğu hatırası sayarak, ayetin tevhid, iktisadi güven ve ilahî nimet sorumluluğu eksenini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiat kanunları ile beşerî hayat, ticaret ve ibadet arasındaki zorunlu irtibatı tek bir kelime üzerinden billurlaştırdığı için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kureyş suresindeki ticarî, iktisadi ve itikadi nizamı kuran ayetlerde doğrudan tayin edicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiat şartlarının insanı çaresiz bırakan kör bir tesadüf olduğu zannını yıkar; iklimin zorluklarının dahi ilahî nizam ve akılcı eylemle rızık kapısına dönüştüğünü gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYılın soğuk, yağmurlu ve çetin geçen mevsimi, kış vakti ve barınaklara çekilme durumu.
  • Soyut anlamHayatın, iktisadın ve hareketin tabiatın döngüsel ritmine uyum sağlayarak meşakkati emniyete dönüştürmesi.
  • Sistematik karşılıkPeriyodik iklimsel dönüşümün coğrafi ve iktisadi rota optimizasyonuyla dengelenmesi süreci.
  • LaTeX modeliT(t)=T0+ΔTcos⁡(ωt)  ⟹  R(t)=f(T(t))
  • LaTeX açıklamasıFormülde t zamanı, T(t) mevsimsel sıcaklık ve iklim şartlarını, T0 ortalama iklim değerini, ΔT kış ve yaz arasındaki sıcaklık genliğini, ω yıllık döngüsel frekansı temsil eder. R(t) ise bu iklimsel periyoda bağımlı olarak yön değiştiren ticarî ve lojistik hareketlilik rotasını ifade etmektedir. Model, kış mevsiminin yarattığı iklimsel değişimin beşerî eylem üzerinde zorunlu bir yön ve uyum fonksiyonu doğurduğunu simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش