شكس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ك-س1 sîga, 10 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كثرشركسلمشكسضربألهمُتَشَاكِسُونَحمدعلمسويمثل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

شكس

ش - ك - س

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Çekiç, “müteşakis” ise çekiştiren demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çekiç, “müteşakis” ise çekiştiren demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR281 harf
الكاف والشين والسين معهما ش ك س يستعمل فقط شكس: الشِّكِسُ: السيء الخلق في المبايعة وغيرها، والشَّكَسُ: المصدر. والليل والنهار يتشاكسان، أي: يتضادان، ولا يتوافقان، وكذلك الشَركاءُ الشَّكِسُون، وفي القرآن: "شركاء متشاكسون". ورجل شكِسٌ بين الشَّكَسِ، قال: إني امرؤ خلقت شَكْساً أشوسا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR145 harf
رجل شَكْسٌ بالتسكين، أي صعبُ الخُلقِ وقوم شُكْسٌ، مثال رجلٍ صَدْقٍ وقومٍ صُدْقٍ. وقد شَكِسَ بالكسر شَكاسَةً. وحكى الفراء: رجلٌ شكِسٌ، وهو القياس.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR965 harf
ك ش س شكس : ومحلةٌ شكْسٌ : ضيقةٌ ، قال عبد منافٍ الهذلي : وأَنَا الذي بَيَّتُّكُمْ في فِتْيَةٍ بمحلَّةٍ شكْسٍ ولَيْلٍ مُظلم قال الليث : الشَّكِسُ : السِّيءُ الخُلُق في المبايعةِ وغيرها ، وقد شَكِسَ يشكَسُ شَكَساً . ( أبو عبيد عن أبي زيد ) : الشكِسُ والشِرسُ جميعاً : السيءُ الخُلق . وقال الفراء : رجلٌ شكِسٌ عَكِصٌ . وقال الليث : الليلُ والنهار يتشاكسان أي يتضادَّان ، وقال أبو إسحاق في قول الله
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR90 harf
- الشكس: السيئ الخلق، وقوله تعالى: ﴿شركاء متشاكسون﴾ [الزمر/29]، أي: متشاجرون لشكاسة خلقهم.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR57 harf
ش ك س ومن المجاز‏:‏ الليل والنهار يتشاكسان‏:‏ يختلفان‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.277 harf
الشَّكُسُ والشَّكِسُ والشَّرِسُ، جميعاً: السَّيِّءُ الخلق، وقيل: هو السيِّءُ الخلق في المبايعة وغيرها. وقال الفراء: رجل شَكِسٌ عَكِصٌ؛ قال الراجز: شَكْسٌ عَبُوسٌ عَنْبَسٌ عَذَوَّرُ وقوم شُكْسٌ مثال رجل صَدْق وقوم صُدْق؛ وقد شَكِسَ، بالكسر، يَشْكَسُ شَكَساً وشَكاسَةً. الفراء: رجل شَكِسٌ، وهو القياس، وإِنه لَشكِسٌ لَكِسٌ أَي عَسِرٌ. والمِشْكَسُ: كالشَّكُسِ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: خُلِقْتَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR190 harf
* ش ك س * رجل * شَكْسٌ * بوزن فلس أي صعب الخلق وقوم * شُكْسٌ * بوزن قفل وبابه سلِم وحكى الفراء رجل * شَكِسٌ * بكسر الكاف وهو القياس قلت قوله تعالى ﴿شركاء مُتشاكسون﴾ أي مختلفون عسرو الأخلاق
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.086 harf
الشكس، بالفتح: قبل الهلال بيوم أو يومين، وهو المحاق، نقله الصاغاني في العباب، عن أبي عمرو، وأنشد: يوم الثلاثاء بيوم شكس وذكر الفتح مستدرك. والشكس، كندس وكتف، الأخير عن الفراء، وهو القياس: الصعب الخلق العسره في المبايعة وغيرها، وقال الفراء: رجل شكس عكص، قال الراجز: شكس عبوس عنبس عذور ج شكس، بالضم، مثال: رجل صدق، وقوم صدق، وقد شكس ككرم، وفي التهذيب: وقد شكس، بالكسر، يشكس شكسا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.272 harf
شَكِسَ 1 شَكِسَ ذ , (T, S, Msb, TA,) aor. شَكَسَ , inf. n. شَكَسٌ (T, Msb, TA) and شَكَاسَةٌ; (T, S, Msb, TA;) or شَكُسَ, aor. شَكُسَ , (O, K, TA,) inf. n. شَكَاسَةٌ; (O;) He was, or became, refractory, untractable, perverse, stubborn, or obstinate, in disposition: (S, O, K:) or hard in disposition, or illnatured, in behaviour or dealing: (TA:)or evil in disposition, or illnatured, and very
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR361 harf
شَكِسَ شَكِسَ A ( n. ac. شَكَس 4 ), شَكُسَ U ( n. ac. شَكَاْسَة 22t ), a. Was perverse, stubborn, morose; was cross, contrary, ill-tempered, unsociable, disagreeable. شَاْكَسَ شَاْكَسَ III , a. Treated harshly. تَشَاْكَسَ تَشَاْكَسَ VI , a. Quarreled . شَكِس 5 , شَكُس 6 , Perverse, stubborn, morose; unsociable, disagreeable. b. Avaricious, niggardly.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR5.340 harf
شكس شَكِسَ - يَشْكَسُ - تَشاكَسَ - يَتَشَاكَسُ - مَتَشَاكِس - مَتَشَاكِسُوْن شَكِسَ - يَشْكَسُ + الكائن + في أمر أو عن أمر: يبدي الإباء والرفض والكره لإنفاذ أمر أو فعل، وذلك عناداً ناجماً عن سوء في الخلق والمزاج تَشاكَسَ - يَتَشَاكَسُ: على وزن " تفاعلَ " من " شَكِسَ - يَشْكَسُ ": يتبادل كائنان وبدافع ذاتي،الرفض والإباء في إنفاذ أمر مشترك
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler10 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ضرب

    1 ortak ayet · Örnek verdi

  2. حمد

    1 ortak ayet · Hamd: Cümle kapısı demektir

  3. رجل

    1 ortak ayet · Rical ayak demektir

  4. سوي

    1 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  5. سلم

    1 ortak ayet · “Süllem” merdiven demektir

  6. شرك

    1 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  7. مثل

    1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  8. كثر

    1 ortak ayet · Kesr(sin ile) kırık demektir

  9. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  10. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: مُتَشَاكِسُونَ
  1. ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

    ÇekişenlerAllah, bir misal verir: Bir adamın, huysuz ve birbirleriyle ortak birkaç efendisi var. Bir adamın da tek bir efendisi var. Bu ikisi bir olur mu hiç? Hamd; Allah’a mahsustur; ama onların çoğu bilmezler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشكس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشرس, عسر, شجر
Zıt Kökسلم
Çekirdek Özet 1Huysuzluk, geçimsizlik, uzlaşmaz sertlik ve birbirine ters düşme
Çekirdek Özet 2Ortaklar arasında uyuşmazlık, zıt iradelerin çekişmesi ve tevhidsizliğin getirdiği parçalanmışlık
Çekirdek Özet 3Çok başlı ve zıt vektörlü yönetim yapılarının iç çatışmaya ve kilitlenmeye mahkûm oluşu
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca sıradan bir çekiştirme zannederek şirkteki irade çatışması ve ontolojik parçalanma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شكBirbirine geçme, saplanma, delinme, iki yön arasında tereddüt ve ayrışma noktası oluşturma (örnek: شكك, شكل, شكو, شكر)سÇekirdekteki saplanma ve karmaşa hareketine sertlik, inat ve direnç eklenerek iki tarafın birbirine karşı uzlaşmaz bir huysuzlukla zıtlaşması anlamı oluşmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikÇatışmacı, keskin, kırıcı ve ayrıştırıcı etki
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaSahiplenme iddiası, baskı ve karşılıklı müdahale çabası
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaİnatçı duruş, esneklikten uzak direnç ve geçimsizlik
شكسKarşılıklı sahiplik iddialarının ve keskin baskıların inatçı bir dirençle birbirine çarparak uzlaşmaz bir çatışma ve geçimsizlik oluşturması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAlışverişte, ortaklıkta ve muamelede aşırı huysuzluk, esnek olmama ve karşı tarafı zora sokan geçimsiz tabiat
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şahitlerinde tabiatı uzlaşmaz ve sert kimseleri nitelemek üzere şöyle denilmiştir: إِنِّي امْرُؤٌ خُلِقْتُ شَكْساً أَشْوَسَا
Erken Arapça kullanımGece ile gündüzün birbiriyle uyuşmayıp zıtlaşarak birbirini kovalaması durumu için kadim Arap kelamında şu ifade yer almıştır: الليل والنهار يتشاكسان

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesi içerisinde شكس kökü, merkezi ve kuzeybatı Sami dillerinde marjinal kalan, asıl fonetik ve semantik gelişimini Arapça sahasında tamamlamış özel bir leksik birimdir. İkili شك çekirdeği (delme, birbirine geçme, düğümlenme) Sami dillerinde müşterek bir tabana sahipken, sonuna üçüncü harfin eklenmesiyle oluşan bu üçlü form Arapçada doğrudan ahlaki ve muameleye dair bir uzlaşmazlığı temsil etmiştir. İbranice ve Aramicede doğrudan aynı kök dizilişi yerine, sertlik ve sürtüşme bildiren köklerle dolaylı fonetik akrabalıklar kurulabilse de Arapça, kökün anlamını "ortaklıkta huysuzluk, zıtlaşma ve geçimsizlik" ekseninde daraltarak özgün bir semantik alan kurmuştur.

Güven Muhtemel

Kaynak David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönHuysuzluk, sert mizaç ve karşılıklı zıtlaşma bildiren üçlü kökKarşılıklı ortaklıkta tarafların birbiriyle uyuşamaması ve zıt yönlere çekmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkili شك çekirdeği zemininde ayrışma ve sürtüşme akrabalığıÜçlü form Arapça içinde özelleşmiş olup komşu Sami dillerinde yaygın bir türevi bulunmamaktadırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıGüvenilir ve spekülatif olmayan veri tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak HALOT, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شكسAnlamlıHuysuzluk, geçimsizlik, zıtlaşmaBirbirine zıt hedeflere sahip tarafların uzlaşmaz çekişmesiHedef köktür, Kur'an'da geçer
شسكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
كشسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
كسشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
سشكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
سكشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شكسMerkezÇatışma ve uzlaşmazlıkOrtakların birbirine zıt hedeflerle kavgacı ve geçimsiz olmasıKarşılıklı iradelerin kilitlenmesi durumu
شرسKomşuHuysuzluk ve hırçınlıkBireyin fıtratındaki katılık ve kaba tabiatİlişkiden ziyade şahsi ahlak ön plandadır
عسرKomşuZorluk ve katılıkİşin sarpa sarması, esneklik tanımama haliİradelerin zıtlığından çok sürecin tıkanmasıdır
شجرKomşuDallanma ve ihtilafGörüşlerin birbirine girerek fiili tartışmaya dönüşmesiFikirsel ve pratik karmaşadır
سلمZıtBütünlük ve esenlikTek bir iradeye ait olma, çatışmasızlık ve uyumZümer 39:29'daki salim kavramının zıttıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشكسÇatışan, geçimsiz ortaklarTek bir tasarruf üzerinde birden fazla zıt ve huysuz iradenin çekişmesiKesin
Latincediscors, litigiosusUyuşmaz, çatışanİradelerin birbiriyle uyumsuzluğunu ve dava/kavga halini karşılar; ahlaki tabiat yönünü tam vermezGüçlü
İngilizceconflicting, discordant, contentiousÇatışmalı, uzlaşmazBirbirine zıt hedefleri olan tarafların sürtüşmesini verir; Arapçadaki mizaç huysuzluğunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
Almancauneinig, widerspenstig, zerstrittenAnlaşmazlık içinde, inatçı, kavgalıKarşılıklı inatlaşma ve geçimsizlik halini iyi karşılarGüçlü
Fransızcaquerelleur, divergent, discordeurKavgacı, ayrışık, uyuşmazSürekli çatışan özneleri tanımlar; mülkiyet ortaklığındaki kilitlenmeyi dolaylı ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُتَشَاكِسُونَBirbiriyle anlaşamayan, zıt huylu, her biri farklı yöne çeken ortaklarTevhid ile şirk arasındaki farkı gösteren mesel bağlamı (Zümer 39:29)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ve şirk ontolojisiÇok tanrılı tasavvurların kaçınılmaz çatışma doğuracağı ilkesi (Burhân-ı temânu')İlahî iradelerin çatışması durumunda evrendeki düzenin bozulacağı gerçeği
FıkıhMülkiyet ve şirket hukukuOrtakların uyuşmazlığı halinde mal veya köle üzerindeki tasarrufların kilitlenmesiOrtaklığın feshi veya hâkim müdahalesini gerektiren geçimsizlik hali
TefsirTemsilî mesellerMüşriğin parçalanmış psikolojisi ile muvahhidin iç huzurunun karşılaştırılmasıÇelişkili arzular ve sahte otoriteler arasında ezilen insan durumu
HadisVeri bulunamadıIstılahi bir kavram olarak belirginleşmemiştirVeri bulunamadı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞirk ve sahte ilahlarÇok başlı kulluk ve parçalanmışlıkİnsanı birden fazla çatışan otoriteye bağlayarak ontolojik bunalıma sürüklemeTevhidin zıddı olan parçalanmış kulluk halidirGüçlü
İlmiÇelişkili ilkeler ve aksiyomlarEpistemik uyuşmazlıkBirbiriyle zıt öncüllerin tutarlı bir bilgi teorisi inşa etmesini engellemeZıt aksiyomlar sistemi kilitler ve anlamsızlaştırırGüçlü
SiyasiÇok başlı yönetim ve yetki karmaşasıAnarşi ve kilitlenmeBirbirini tanımayan veya çatışan erklerin devleti ve toplumu felç etmesiOtorite çatışmasının karar alma mekanizmasını çökertmesiGüçlü
İktisadiUyuşmaz ortaklık ve mülkiyet çekişmesiKilitlenmiş sermaye ve yönetimHissedarların çatışması yüzünden üretimin durması ve kaynak israfıKarar birliği olmayan şirketlerin iflasa sürüklenmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerZıt vektörlerin bileşkesi ve girişim bozulmasıFizikte aynı nesneye etki eden farklı yönlerdeki kuvvetlerin cismi yıpratması veya sıfır net hareketle sistemi kilitlemesiGüçlü
Beşeri bilimlerRol çatışması ve çoklu vesayet kriziSosyoloji ve yönetim biliminde bireyin birbiriyle çelişen birden çok amirin veya normun baskısı altında kalarak karar alamaması ve tükenmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca sıradan bir çekiştirme veya basit bir ortaklık kavgası seviyesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamBirden çok sahte otoriteye, çelişkili ideolojiye veya hevese boyun eğmenin getirdiği varoluşsal bölünme, kilitlenme ve psikolojik yıkım
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTevhidin insanın psikolojik ve toplumsal bütünlüğünü kuran temel ilke olduğunu kavrayamayıp şirki sadece soyut ve metafizik bir yanılgı saymak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Şirk psikolojisini ve çok başlı otoritenin insan kişiliğini nasıl parçaladığını tek bir zihinsel sahneyle somutlaştıran en güçlü temsili sunar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevhid-şirk karşılaştırmalarının yapıldığı, Burhân-ı temânu' fikrinin işlendiği mesel ayetlerinde (Zümer 39:29)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çok otoriteliliğin veya zıt ideolojilere aynı anda bağlı olmanın bir zenginlik olduğu vehmini çürütür; zıt emirlerin köleyi mahvettiğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamOrtaklıkta ve ilişkide huysuzluk, inatçı direnç ve zıt yönlere çekme.
  • Soyut anlamBirbiriyle uyuşmayan, uzlaşmaz hedeflere sahip iradelerin aynı nesne üzerinde kurduğu kilitlenme ve kaos.
  • Sistematik karşılıkÇok merkezli, zıt vektörlü sistemlerin ürettiği entropi ve yetki krizinin tek merkezli tevhid nizamı ile bertaraf edilmesi.
  • LaTeX modeliR⃗=∑i=1nv⃗i,v⃗i⋅v⃗j<0(i≠j)
  • LaTeX açıklamasıModel, aynı nesneye etki eden birden fazla n sayıdaki irade veya kuvvet vektörünü (vi) gösterir. Bu vektörlerin skaler çarpımının negatif olması (vi⋅vj<0), kuvvetlerin birbirine zıt yöneldiğini, uzlaşmaz bir çatışma içinde olduğunu ve sistemde yapıcı bir hareket yerine kilitlenme ve yıpranma ürettiğini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش