صرح
ص - ر - ح
KÖK- 4 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Kente hakim yüksek yerdir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Kente hakim yüksek yerdir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.660 harfباب الحاء والصاد والارء معهما
ح ص ر، ص ح ر، ص ر ح، ح ر ص، مستعملات فقط
حصر:
حَصِرَ حَصَراً: أي عَيَّ فلم يَقْدِر على الكلام. وحَصِرَ صدْرُ المء: أي ضاق عن أمرٍ حَصَراً. والحُصْرُ: اعتِقالُ البَطْن حُصِرَ، وبه حُصْرٌ، وهو مَحْصُور. والحِصار: مَوضع يُحْصَر فيه المَرءُ، حَصَروه حَصْراً، وحاصَرُوه، قال رؤبة:
مِدْحةَ مَحْصُورٍ تَشَكَّى الحَصْرا دَجْرانَ لم يَشرَبْ هناك الخَمْرا
دَجران: أيْ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR799 harfالصَرح: القصر، وكلُّ بناءٍ عالِ، والجمع الصُروح. والصرحة: المَتْن منا لأرض. وصَرْحة الدار: عَرْصَتُها. والصَرَحُ، بالتحريك: الخالص من كلِّ شيء والصَريح: اللَبَنُ إذا ذهبت رَغْوَتَه. وتقول: جاء بنو تميم صَريحَةً، إذا لم يخالطْهُمْ غيرهم. والصَريحُ: الرجل الخالص النَسَب، والجمع الصُرَحاءُ. وكلُّ خالِصٍ صَريح. وقد صَرُحَ بالضم صَراحة وصُروحة. وانْصَرَحَ الحَقُّ: أي بان. وشَتمْتُ فلاناً مُصارَحَةً
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR13.140 harfح ص ر
حصر ، حرص ، صرح ، صحر ، رصح : مستعملة .
حصر : قال الليث : الحَصَرُ : ضرْبٌ من العِيّ ، تقول : حَصِرَ فلانٌ فلم يقدر على الكلام ، وإذا ضَاقَ صدرُ المرء من أَمْرٍ قيل : حَصِرَ صَدْرُ المرء عن أمره يحصَر حَصَراً . قال الله : ( إِلاَّ ? لَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى ? قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَ ? قٌ أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَ ? تِلُونَكُمْ ) ( النِّساء : 90 ) معناه :
ح ص ر حصر ، حرص ، صرح ، صحر ، رصح : مستعملة . حصر : قال الليث : الحَصَرُ : ضرْبٌ من العِيّ ، تقول : حَصِرَ فلانٌ فلم يقدر على الكلام ، وإذا ضَاقَ صدرُ المرء من أَمْرٍ قيل : حَصِرَ صَدْرُ المرء عن أمره يحصَر حَصَراً . قال الله : ( إِلاَّ ? لَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى ? قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَ ? قٌ أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَ ? تِلُونَكُمْ ) ( النِّساء : 90 ) معناه : ضَاقَت صُدُورَهُم عن قتالكم وقتال قومهم . وقال الفرّاء في قوله : ( أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ ) ( النِّساء : 90 ) . العرب تقول : أتاني فلانٌ ذَهَبَ عَقْلُه يريدون قَدْ ذَهَب عَقْلُه . قال : وسمع الكِسَائيُّ رجلاً يقول : فأصبحتُ نظرتُ إلى ذات التَّنَانِير . وقال الزَّجَّاجُ : جعل الفرّاء قوله حَصِرَت حَالاً ولا تكون حَالاً إلا بِقَدْ . قال : وقال بعضهم : حَصِرَت صُدُورُهم خَبَرٌ بعد خبر كأنه قال : أو جَاءُوكُم ، ثم أخبر بَعْدُ ، فقال : حصرت صُدُورُهم أن يقاتلوكم . وقال أحمد بن يحيى : إذا أضمرتَ قد قَرُبَتْ من الحال وصارت كالاسم ، وبها قرأ من قرأ : ( حَصِرَةً صُدُورُهُم ) . وقال أبو زيد : ولا يكون جَاءَني القَوْمُ ضاقت صدورهم إلا أن تصله بواو أو بقد ، كأنك قلت : جاءني القَوْمُ وضَاقَت صُدُورُهم . وقال غيره : كلّ من ضاق صَدْرُه بأمر فقد حَصِرَ ، ومنه قول لبيد : جرداءَ يَحْصَرُ دُونَها جُرَّامها يصف نخلةً طَالَتْ فحَصِرَ صَدْرُ صَارِمِ ثمرها حين نظر إلى أعاليها ، وضاق صَدْرُه أن رَقِيَ إليها لطولها . وقال الليث : الْحَصرُ : اعتقال البَطْن ، وصاحبه محصور . أبو عُبَيد عن الأصمعي واليزيدي : الحُصْرُ : من الغَائِط ، والأُسْرُ : من البَوْلِ . قال أبو عُبَيد : وقال الكسائي : حُصِرَ بغائطه ، وأُحْصِرَ . وقال ابن بُزُرْج : يقال : للذي به الْحُصرِ محصور ، وقد حُصِرَ عليه بَوْلُه يُحْصَر حَصْراً أَشَدَّ الحَصْر ، وقد أخذه الحُصْرُ وأخذه الأُسْرُ شيء واحدٌ ، وهو أن يَمْسِك ببوله فلا يَبُول ، قال : ويقولون : حُصِرَ عليه بَولُه وخَلاَؤُه ، ورجل حَصِرٌ بالعَطَاء . قال : ويقال : قومٌ مُحْصَرون إذا حُوصِرُوا في حِصْنٍ وكذلك هم مُحْصَرُون في الحَجِّ . قال الله جلّ وعزّ : ( فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ ) ( البَقَرَة : 196 ) قال : ورجل حَصُورٌ إذا حُصِرَ عن النساء فلا يَسْتَطِيعُهنّ . وقال الليث : الحِصَارُ : الموضع الذي يُحْصَر فيه الإنسان ، تقول : حَصَرُوه حَصْراً ، وحاصَرُوه وكذلك قال رؤبة : مِدْحَة مَحْصورٍ تَشَكَّى الحَصْرا قال : يعني بالمحصور : المحبوس ، قال : والإحْصَارُ : أن يُحْصَر الحاجُّ عن بلوغ المَنَاسِكِ بمرض أو نحوه . قال : والحَصور : الذي لا أرَبَ له في النساء : والحَصورُ كالهَيُوب : المُحْجِمُ عن الشيء ، وأنشد : لا بالحَصُور ولا فيها بِسَوّار وقال غيرُه : أراد الحَصور البخيل هاهنا ، وقال الفرّاء : العرب تقول للذي يمنعه خوف أو مرض من الوصول إلى إتمام حَجِّه أو عُمْرته وكل مالم يكن مقهوراً كالحَبْس والسِّجْنِ وأشباه ذلك . يقال في المرض : قد أُحْصِر ، وفي الحبس إذ حَبَسه سلطان أو قاهِرٌ مانع قد حُصِر ، فهذا فَرْقٌ بينهما ، ولو نويْتَ بقهر السلطان أنها عِلَّة مانِعةٌ ، ولم تذهب إلى فعل الفاعل جاز لك أن تقول : قد أُحْصِر الرجلُ ، ولو قُلْت في أُحْصِر من الوجَع والمرض إن المرض حَصَره . أو الخَوْف جاز أن يقول : حُصر ، قال : وقوله عَزَّ وَجَلٌ ) وَسَيِّدًا وَحَصُورًا ) ( آل عِمرَان : 39 ) يقال : إنه المُحْصَر عن النساء لأنها عِلّة ، وليس بمحبوس فعلى هذا فابْنِ . وأخْبَرني المنذري عن ابن فَهْم عن محمد بن سلاّم عن يونس أنه قال : إذا رُدَّ الرجل عن وجه يريده فقد أُحْصِر . أبو عُبَيد عن أبي عُبَيْدة : حُصِر الرجلُ في الحَبْس ، وأُحْصِرَ في السفر من مَرَضٍ أو انقطاع به . وقال ابن السكيت : يقال : أحَصَرَهُ المرضُ إذا منعه من السفر أو من حاجة يُريدُها ، وحَصَرَه العدُوّ إذا ضَيّق عليه فحُصِر أي ضاقَ صدرُه ، وقال أبو إسحاق النحويّ : الرِّواية عن أهل اللغة أن يُقال للَّذي يَمْنعُه الخوْف والمرض أُحْصِر ، قال : ويقال للمحبوس حُصِر ، قال : وإنما كان ذلك كذلك : لأن الرجل إذا امتنع من التصرف فقد حَصَر نفْسه ، فكأَن المرض أحْبَسه أي جعله يَحْبس نَفْسَه ، وقولك : حَصَرْتُه إنَّما هو حَبَسْتُه لا لأَنَّه حبَس نفسه فلا يجوز فيه أُحْصِر ، قلت : وقد صحَّت الرواية عن ابن عباس أنه قال : لاحَصْر إلا حصْر العدو فجعله بغير ألف جائزاً بمعنى قول الله جلّ وعزّ : ( فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا ? سْتَيْسَرَ مِنَ ? لْهَدْىِ ) ( البَقَرَة : 196 ) وقال الله جلّ وعزّ : ( وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَ ? فِرِينَ حَصِيرًا ) ( الإسرَاء : 8 ) . قال أبو الحسن الأخْفَشُ : حصيراً أي مَحْبِساً ومَحْصِرا ، قال : ويقال للملك حَصِيرٌ لأنه محجوب . والحَصيرُ : الجَنْبُ . قال : والحصيرُ : البساط الصغير من النبات . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم في قول الله جلّ وعزّ : ( وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَ ? فِرِينَ حَصِيرًا ) ( الإسرَاء : 8 ) ، قال : الحَصيرُ المَحْبِسُ : ثم ذَكَرَ نَحْواً من تفسير الأخفش . الحرّاني عن ابن السكيت قال : الحَصيرُ : المَحْبِس ، ويقال : رجل حَصُور وحصيرٌ إذا كان ضَيِّقاً ، حكاهما لنا أبو عمرو ، قال : ويقال : قد حَصَرْتُ القومَ في مدينة بغير ألف ، وقد أحْصَرهُ المرضُ أي منعه من السفر ، قال : والحَصُور : الذي لا يأتي النِّسَاء ، وقال الليث في قوله عز وجلّ : ( وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَ ? فِرِينَ حَصِيرًا ) ( الإسرَاء : 8 ) يُفَسَّر على وجهين على أنهم يحصرون فيها . قال : وحَصِيرُ الأرض : وجْهُهَا . قال : والحَصِيرُ : سَفِيفَةٌ من بَرْدِيَ أَو أَسَل . وقال القُتَيْبِيّ في تفسير قوله : ( وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَ ? فِرِينَ حَصِيرًا ) ( الإسرَاء : 8 ) من حَصَرْتُه أي حَبَسْتُه ، فعيل بمعنى فاعل . وقال الزجاج : حصيراً معناه حبْساً من حَصَرتُه أي حَبَسْتُه فهو محصور ، وهذا حصيرُه أي مَحْبسه . قال : والْحَصيرُ : المنسوج : سُمِّي حصيراً لأنه حُصِرَت طاقاتُه بعضُها مع بعض ، وقال : والْجَنبُ يقال له الحصير ، لأن بعض الأضلاع مَحْصورٌ مع بعض . أبو عُبَيْد عن أبي عمرو قال : الحَصيرُ : الْجَنبُ . قال : وقال الأصمعي : الحَصِير : ما بين العِرْق الذي يظهر في جَنْب البعير والفرس معترضاً فما فوقه إلى مُنْقَطَعِ الْجَنْب . فهو الحَصير . وقال شَمِر : الحَصيرُ : لحم ما بين الكَتِف إلى الخاصِرة . أبو عُبَيد عن الكسائي : الحصور : الناقة الضّيِّقَةُ الإحليل ، وقد حَصُرت وأَحصَرَت . قال : وقال الأصمعي : الحِصَارُ : حَقِيبَة تُلْقى على البعير ويرفع مؤخرها فيجعل كآخرة الرَّحْل ، ويُحْشَى مُقَدَّمُها فيكون كقادمة الرَّحل ، يقال منه : قد احتَصَرْتُ البعير احتِصاراً . وأما قول الهذلي : وقالوا تَرَكْنا القومَ قد حَصَروا به ولا غَرْوَ أن قَدْ كَانَ ثَمّ لَحِيمُ قال معنى حَصَروا به أي أَحَاطُوا به . وقال أبو سعيد : امرأةٌ حَصْراء أي رَتْقَاء . وقال الزَّجاج في قوله : ( وَسَيِّدًا وَحَصُورًا ) ( آل عِمرَان : 39 ) أَي لا يأتي النساء ، وقيل له حَصُور : لأنه حُصِرَ عما يكون من الرجال . قال : والحَصُورُ : الذي لا ينفق على الندامى ، وهم مِمَّن يُفَضِّلون الحَصور الذي يكتم السرّ في نفسه وهو الحَصِر ، وقال جرير : ولقد تَسقَّطَني الوُشَاةُ فَصَادَفُوا حَصِراً بِسِرِّك يا أُمَيْمَ ضَنِينَا وأخبرني المنذري عن أبي العباس أنه قال : أصل الحَصْر والإحصار : المَنْعُ ، قال : وأَحصَرَه المرض ، وحُصِر في الحبْس أقوى من أُحصِر ، لأن القرآنَ جَاءَ بِهَا ، قال : وأحصَرْت الجَمل وحصَّرْتُه وَحَصَرْتُه : جعَلْتُ له حِصَاراً وهو كِسَاء يُجعَلُ حول سَنَامه . قال : وقال ابن الأعرابي : أرض مَحْصُورَةٌ وَمَنْصورة ومَضْبُوطَة أي مَمْطُورَةٌ . وقال شَمِر : يقال للناقة : إنها لَحَصِرة الشُّخْب نَشِبَةُ الدَّرِّ . والحَصَرُ : نَشَبُ الدِّرَّة في العروق من خُبْثِ النَّفْس وكَرَاهَة الدِّرَّة . ويقال للحِصار مِحْصَرَة للكساء حوْلَ السَّنَام . صحر : قال الليث : الصحراء : الفَضَاءُ الواسع وأَصْحَرَ القومُ إذا بَرَزُوا إلى فَضَاءٍ لا يُوَارِيهم شيءٌ وجمعها الصَّحارَى والصَّحَارِي ، ولا يجمع على الصُّحْر لأنه ليس بنَعْت . وحمارٌ أَصْحَرُ اللون ، وجمعه صُحْرٌ . والصُّحْرَةُ : اسم اللَّوْنِ ، والصَّحَر المَصْدَر ، وهو لون غُبْرَة فيه حُمْرَةٌ خفيفةٌ إلى بياض قليل ، وقال ذو الرُّمَّة : صُحْرَ السَّرَابِيل في أحشائِهَا قَبَبُ قال : ورجل أَصْحَرُ ، وامرأة صَحْراءُ : في لونهما صُفْرَة . ويقال للنبات إذا أخذت فيه الصُّفْرَةُ غير الخالصة قد اصحارَّ النبات ثم يهيجُ بَعْدُ فيَصْفَرُّ . أبو عُبَيد عن الأصمعي قال : الأصْحَرُ نحوُ الأصْبَح ، والأنْثَى صَحْرَاء . أبو عُبَيد عن أبي زَيْد : لَقِيتُه صَحْرَةَ بَحْرَةَ إذا لم يكن بَيْنَك وبينه شَيءٌ ، وقيل : لَمْ يُجْريا لأنهما إسمان جعلا إسماً واحداً . وقال الليث : الصَّحِيرُ من صَوْت الحَمِير أشَدُّ من الصَّهيل في الخَيْل ، يقال : صَحَرَ يَصْحَرُ صَحِيراً . ابن السِّكّيت عن أبي عمرو : الصَّحِيرَةُ : لَبَنٌ حليبٌ يُغْلَى ، ثم يُصَبُّ عليه السَّمنُ فَيُشْرَبُ . وقال الكِلاَبيُّ : الصَّحيرةُ : اللبَنُ الحليبُ يُسَخَّنُ ، ثم يُذَرُّ عليه الدقيق ويُتَحَسَّى . وقال غَنِيَّةُ : الصَّحيرَةُ : الحَليب يَصْحَر ، وهو أن يُلْقَى فيه الرَّضْفُ أو يجعلَ في القِدْر فيُغْلَى به فَوْرٌ واحدٌ حتى يحتَرِق . قال : والاحْتِراقُ : قَبّلَ الغَلْي . وقالت أُمُّ سَلَمَة لعائشةَ : سكَّنَ الله عُقَيْرَاكِ فلا تُصْحِريه ، معناه لا تُبْرِزيه إلى الصَّحْراء . وقال الأصمعي : الصّحْرَةُ : جَوْبَةٌ تَنْفَتِقُ بينَ جِبَال . وروى عنه أبو عُبَيد : الصُّحْرةُ تَنْجَابُ في الحَرَّة تكون أيضاً ليّنة تُطِيفُ بها حجارة . وقال أبو ذَؤَيْب : أَتِيٌّ مَدَّهُ صُحَرٌ ولُوبُ وقال ابن شُمَيْل : الصحراء من الأرض : مِثْلُ ظهر الدَّابة الأجْرَد ، ليس بها شَجَرٌ ولا إكامٌ ولا جبال مَلْسَاء ، يقال صَحْرَاءُ بَيِّنَةُ الصَّحَر والصُّحْرَة . وقال شَمِر : يقال : أصْحَر المكانُ أي اتَّسَع ، وأصحَرَ الرجلُ : نَزَلَ الصَّحْرَاء . وفي الحديث أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كُفِّنَ في ثَوْبَيْنِ صُحَارِيِّيْن . صرح : أبو الْهَيْثَم عن نُصَيْر : يقال للناقة التي لا تُرَغِّي أي لا يكون للبنها رغْوَةٌ مِصْرَاحٌ يَشْفَتِرُّ شُخْبُهَا ولا يُرَغِّى أبداً . أبو عُبَيْد : الصَّرْحُ : كلّ بناء عال مرتفع ، وجمعه صُرُوحٌ . وقال أبو ذُؤَيْب : تَحْسِبُ آرامَهُنَّ الصُّرُوحا وقال الزَّجّاج في قوله جلّ وعزّ : ( كَ ? فِرِينَ قِيلَ لَهَا ? دْخُلِى ? لصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَكَشَفَتْ عَن سَاقَيْهَا قَالَ ) ( النَّمل : 44 ) قال : الصَّرْحُ في اللغة : القَصْرُ ، والصَّحْنُ ، يقال : هذه صَرْحَةُ الدَّار وقارِعَتُها أي ساحَتُها . وقال بعض المفسّرين : الصَّرْحُ : بلاط اتُّخِذَ لها من قَوَارِيرَ . وقال الليث : الصَّرْحُ : بيت واحد يُبْنَى مُنْفَرِداً ضَخْماً طويلاً في السماء وجمعه صُرُوح . قال : والصَّريحُ : المَحْضُ الخالِصُ من كل شيء ، ويقال للّبن والبَوْل صَريح إذا لم يكن فيه رُغوة . وقال أبو النَّجم : يَسُوفُ من أَبْوَالِها الصَّرِيحَا قال : والصَّرِيح من الرِّجال والخيل : المحضُ ، ويجمعُ الرجالُ على الصُّرَحاء والخيل على الصَّرَائح . قُلْتُ : والصَّرِيح : فَحْلٌ من خَيل العرب معروف ، ومنه قول طُفَيْل : عَناجِيجُ من آلِ الصّريح وأَعْوَجٍ مَغَاوِيرُ فِيها للأرِيبِ مُعَقِّب وصَرِيحُ النُّصْحِ : مَحْضُه . أبو العباس عن ابن الأعرابي : صَرَحَ الشيءَ وصَرّحَه وأَصْرَحَه إذا بَيَّنَهُ وأَظْهَرَه ، وقال الهُذَلي : وكَرّمَ ماءً صَرِيحاً أي خالصاً ، وأراد بالتكريم التكثير ، وهي لغة هُذَلِيَّة . ويقال : صَرّحَ فلان ما في نفسه تَصْريحا إذا أَبْدَاه ، وصَرّحَتِ الخمرُ تَصْريحاً إذا ذهب منها الزّبَدُ وقال الأعشى : كُمَيْتاً تكَشَّفُ عن حُمْرَةٍ إذا صَرّحَتْ بَعْدَ إزبَادِهَا ويقال : جاء بالكُفْر صُرَاحاً أي جِهَاراً قلت : كأنه أراد صَرِيحاً . أبو عُبَيْد عن الفرّاء : لَقِيتُه مُصارحَةً ومُقَارَحَةً ، وصِرَاحاً وكِفَاحاً بمعنى واحد ، وذلك إذا لَقِيتُه مُوَاجَهَةً . ويقال : صَرّحَتِ السنَةُ إذا ظهَرَتْ جُدُوبَتُها ، وقال سَلامةُ بن جَنْدل : قومٌ إذا صَرّحَتْ كَحْلٌ بُيُوتَهُم مَأْوَى الضُّيُوفِ ومأْوى كلِّ قُرْضُوب ومن أمثال العرب : صَرّحَتْ بِجِدّانٍ وجِلْدَانٍ إذا أَبْدَى الرجُلُ أَقْصَى ما يُرِيدُه . والصَّرِيحُ : الخالِصُ ، والصَّرَحُ مِثْلُه . وأنشد ابن السِّكّيت قولَه : تعلو السيوفُ بأَيْدِيهم جَمَاجِمَهُم كما يُفَلَّق مَرْوُ الأمْعَزِ القَرَح ويومٌ مصرِّحٌ : لا سَحَاب فيه ولا رِيح ، وقال الطِّرِمَّاحُ : إذا امْتَلَّ يهوِي قلتَ ظِلُّ طَخَاءَة ذرا الرِّيحُ في أعقاب يوم مُصَرِّحِ أي ذراه الريح في يوم مُصْحٍ . الليث : خَمْرٌ صُرَاح وصُرَاحِيَةٌ ، وكأسُ صُرَاح : غير ممزوجة ، وجاء بالكفر صُراحاً أي خالصاً جهاراً . شمر عن ابن شميل : الصَّرْحَةُ من الأرض : ما استوى وظهر ، يقال : هم في صَرْحَةِ المِرْبَدِ ، وصرْحَةِ الدار ، وهو ما استوى وظهر ، وإن لم يظهر فهو صرحة بعد أن يكون مُسْتَوِياً حَسَناً . قال : وهي الصحراء فيما زعم أبو أَسْلَم ، وأنشد : كأنها حين فاض الماءُ واخْتَلَفَتْ فَتْخَاءُ لاحَ لها بالصرْحة الذّيبُ حرص : أبو العباس عن ابن الأعرابي : الحَرْصَةُ والشَّقْفَة والرَّعْلَةُ والسَّلعَة : الشَّجَّةُ . الليث : حَرَصَ يحْرِصُ حِرْصاً ، وقول العرب : حَرِيصٌ عليك معناه حَرِيصٌ على نفعك . وقوم حُرَصاء وحِرَاصٌ . قلت : اللغة العالية حَرَصَ يحرِص ، وأمَّا حَرِصَ يَحْرَص فلغة رديئة والقراء مجمعون على : ( :ُ :ِوَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ ) ( يُوسُف : 103 ) . وقال الليث : الْحَرْصةُ مِثل العَرْصة إلا أن الحَرْصة مُستقَر وسط كل شيء ، والعَرْصةُ : الدار ، قلت : لم أسمع حَرْصة بمعنى العَرصة لغير الليث : وأما الصرحةُ فمعروفة . أبو عُبَيد عن الأصمعي وغيره قال : أول الشِّجَاج الحارصة ، وهي التي تحرِصُ الجلد أي تَشُقّه قليلا ، ومنه قيل : حَرَصَ القَصّارُ الثوبَ إذا شَقَّه ، وقد يقال لها : الحَرْصةُ . وقال ابن السكيت : قال الأصمعي : الحريصةُ : سحابة تَقْشِر وجه الأرض وتُؤثر فيه من شدة وَقْعها ونحو ذلك روى أبو عُبَيد عنه ، وأصل الحَرْصُ : القشر ، وبه سُمِّيَت الشَّجّة حارِصة ، وقيل للشرِه حريص ، لأنه يَقْشِر بحرصه وَجُوه الناس يسألهم . والحِرْصِيانُ فِعْليَانٌ من الحَرْصِ وهو القَشْرُ . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : يقال لباطن جِلْدِ الفيل حِرْصيان ، وقيل في قول الله جلّ وعزّ : ( خَلْقٍ فِى ظُلُمَ ? تٍ ) ( الزُّمَر : 6 ) هي الحِرْصيان والغِرْس والبطن ، قال : والحِرْصِيان : باطن جلد البطن ، والغِرْسُ : ما يكون فيه الولد . وقال في قول الطرمَّاح : وقد ضُمِّرتْ حتى انْطَوَى ذو ثَلاثِها إلى أَبْهَرَي دَرْمَاء شَعْبِ السَّنَاسِن قال : ذو ثلاثها أراد الحِرْصِيان والغِرْسَ والبَطن . وقال ابن السكيت : الحرصِيَانُ : جِلدةٌ حمراءُ بين الجلد الأعلى واللحم تُقْشَرُ بعد السَّلْخ ، والجمع الحِرْصِيَانَات ، وذو ثَلاَثها عَنَى به بطنها ، والثلاثُ : الحِرْصِيانُ ، والرَّحِم ، والسابِيَاءُ . قلت : الحرصِيان فِعْلِيَانٌ من الْحَرْصِ ، وعلى مثاله حِذْريان وصِلِّيَان . رصح : أهمله الليث . وروى ابن الفرج عن أبي سعيد الضَّريرِ أنه قال : الأرْصَح والأرصَعُ والأزَلُّ . واحد . قال : وقال ذلك أبو عَمْرو ، ويقال : الرَّصَعُ : قُرْبُ ما بين الوَرِكَيْن ، وكذلك الرَّصَح والرَّسَحُ والزَّللُ .
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR9.734 harf(باب الصاد* والراء وما يثلثهما)
(صرع) الصاد والراء والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سقوطِ شيءٍ إلى الأرض عن مراس اثنين، ثم يُحمَلُ على ذلك ويشتقُّ منه. من ذلك صَرَعْتُ الرَّجلَ صَرْعَاً، وصارعتُهُ مصارَعة، ورجلٌ صَرِيع. والصَّريع من الأغصانِ: ما تَهدَّلَ وسقط إلى الأرض، والجمع صُرُع. وإذا جُعِلَتْ من ذلك السَّاقط قَوْسٌ فهي صَرِيع.
وأمَّا المحمول على هذا فقولُهم: هما صِرْعان، يقال إنَّ معنى ذلك
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR276 harf- الصرح: بيت عال مزوق سمي بذلك اعتبارا بكونه صرحا عن الشوب أي: خالصا. قال الله تعالى: ﴿صرح ممرد من قوارير﴾ [النمل/44]، ﴿قيل لها ادخلي الصرح﴾ [النمل/44]، ولبن صريح بين الصراحة، والصروحة، وصريح الحق: خلص عن محضه، وصرح فلان بما في نفسه، وقيل: عاد تعريضك تصريحا، وجاء صراحا جهارا.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR354 harfص ر ح
لبن صريح: ذهبت رغوته وخلص.
وعربي صريح من عرب صرحاء: غير هجناء ونسب صريح.
وكأس صراح: لم تمزج.
وصرحت الخمرة: ذهب عنها الزبد.
ولقيته مصارحة: مجاهرة.
وصرح النهار: ذهب سحابه وأضاءت شمسه.
قال الطرماح في صفة ذئب: إذا امتلّ بعدو قلت ظل طخاءة ذرى الريح في أعقاب يوم مصرح ومن المجاز: شر صراح.
" وصرح الحق عن محضه ".
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.120 harfالصَّرَحُ والصَّرِيحُ والصَّراحُ والصِّراح والصُّراحُ، والكسر أَفصح: المَحْضُ الخالصُ من كل شيء؛ رجل صَرِيحٌ وصُرَحاء، وهي أَعلى (*قوله «رجل صريح وصرحاء وهي أَعلى» كذا بالأصل، ولعل فيه سقطاً. والأصل: رجل صريح من قوم صرائح وصرحاء وهي أَعلى. وعبارة القاموس وشرحه: وهو أي الرجل الخالص النسب الصريح من قوم صرحاء، وهي أعلى، وصرائح.)، والاسم الصَّراحةُ والصُّرُوحةُ.
وصَرُحَ الشيءُ: خَلُصَ. وكل خالص:
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR162 harf* ص ر ح * * الصَّرْحُ * القصر وكل بناءعالٍ وجمعه * صُرُوحٌ * و * الصَّرِيحُ * كل خالص و * التَّصْرِيحُ * ضد التعريض و * صَرَّحَ * بما في نفسه * تصريحاً * أي أظهره
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.134 harfالصرح : بيت واحد يبنى منفردا ضخما طويلا في السماء. وقيل: هو القصر ، قاله الزجاج. قيل: هو كل بناء عال مرتفع. وفي التنزيل إنه صرح ممرد من قوارير والجمع صروح. قال أبو ذؤيب:
على طرق كنحور الظـبـا ء تحسب آرامهن الصروحا وقال بعض المفسرين: الصرح: بلاط اتخذ لبلقيس من قوارير. الصرح: قصر لبخت نصر الجبار المشهور قرب بابل بالعراق، كان اتخذه لتجبره وعناده، وقصته
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR9.454 harfصَرُحَ
1 صَرُحَ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. صَرُحَ , (K,) inf. n. صَرَاحَةٌ and صُرُوحَةٌ, (S, O, Msb,) [both strangely said in the K, to be substs.,] It was, or became, pure, sheer, free from admixture, unmingled, unmixed, genuine, or clear; (S, O, Msb, K;) said of a thing (S, O, Msb) of any kind of which the meaning is predicable, (S, O,) [and particularly] said of one's race, or genealogy. (K.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.441 harfصَرَح
صَرَح A ( n. ac. صَرْح 1 ),
a. Manifested; explained; revealed. _ast;
صَرُحَ
صَرُحَ U ( n. ac. صَرَاْحَة 22t , صُرُوْحَة 27t ),
a. Was pure, unmixed, genuine.
صَرَّحَ
صَرَّحَ II ,
a. Manifested; explained.
b. [ Bi & Fī ], Disclosed, revealed, stated, expressed ( what was in his mind ).
c. Was clear, cloudless, serene ( sky ).
d. Was clear, evident, manifest, plain ( truth ).
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.896 harfصرح
صَرُحَ - يَصْرُحُ - صَرْح
صَرُحَ - يَصْرُحُ + الكائن أو الشيء: ظهر وبان على حاله الخالص من غير زيف أو ستر أو زيادة
صَرْح: اسم فعل من " صَرُحَ - يَصْرُحُ ": إظهار الشيء وتبيينه على حاله الأصلي الخالص: وهو كذلك اسم مكان: المكان أو الشيء الذي يكون ظاهراً من غير زيف أو ستر: صفة للكائن الذي يظهر ويبين لكل ناظر على حاله الأصلي بيسر وسهولة: قد
Mücavir kökler32 mücavir (43 toplam)
- هامان
2 ortak ayet · Ve Haman
- فرعون
2 ortak ayet · Firavun
- لجج
1 ortak ayet · Dalgalandılar
- مرد
1 ortak ayet · Üzerinde nebat bitmeyen yer veya yaprakları dökülmüş ağaç…
- سبب
1 ortak ayet · Araç
- قول
3 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- وقد
1 ortak ayet · Onun yakıtı
- طين
1 ortak ayet · Döllenmiş yumurta
- سليمان
1 ortak ayet · Süleyman
- سوق
1 ortak ayet · Sevk bacak demektir
- بني
1 ortak ayet · Yapı demektir
- طلع
1 ortak ayet · Dal demektir
Geçtiği ayetler(3)
… غَيْرِي فَأَوْقِدْ لِي يَاهَامَانُ عَلَى الطِّينِ فَاجْعَلْ لِي صَرْحًا لَعَلِّي أَطَّلِعُ إِلَى إِلَهِ مُوسَى وَإِنِّي لَأَظُنُّهُ مِنَ …
Yüksek yere yapılan binaFiravun da dedi ki: Ey ileri gelenler; sizin, benden başka bir tanrınız olduğunu bilmiyorum. Ey Haman; haydi, benim için çamurun üzerinde ateş yak da, bana büyük bir kule yap. Çıkar da belki Musa’nın tanrısını görürüm. Doğrusu onu yalancılardan sanıyorum.
وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَاهَامَانُ ابْنِ لِي صَرْحًا لَعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبَابَ
Yüksek yere yapılan binaFiravun demişti ki: Ey Haman; bana yüksek bir kule yap. Belki o yollara ulaşabilirim.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صرح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | برج, قصر, سرح |
| Zıt Kök | ستر |
| Çekirdek Özet 1 | Karışımdan ve tortudan arınarak bütünüyle açığa çıkma, apaçık ve engelsiz görünme |
| Çekirdek Özet 2 | Tek başına göğe doğru yükselen, her yönden açıkça görülebilen yüksek ve arı yapı |
| Çekirdek Özet 3 | Şeffaflık, saflık ve tecessüm eden iktidar veya bilginin gizlenemez biçimde görünür kılınması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir tuğla kule veya saray kabul edip arılık, şeffaflık ve göz alıcı açıklık boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صر | Bir şeyi sıkıştırma, bir araya toplama, sertleşme ve bağlama; nitekim صرر düğümleyip bağlamayı, صرم kesin olarak kesip ayırmayı, صرخ şiddetli ses çıkarmayı, صرع yere sermeyi ifade eder | ح | Sıkı ve yoğun olan özün üzerindeki tortu, köpük ve engelleri aralayarak onu bütünüyle serbest, açık, berrak ve gözle görülür bir açıklığa kavuşturma boyutu kazandırmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Özün odaklanarak sıkışması, ayrışması ve belirgin bir merkezilik kazanması |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Yükselme, zirveye çıkma, başat hale gelme ve dikey yönde öne fırlama |
| ح | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Dış unsurları ve tortuları dışarıda bırakarak sınırları kesin bir açıklık alanı açma |
| صرح | Sıkılaşan özün tortulardan arınarak dikey düzlemde tek başına yükselmesi ve engelsizce görünmesi | Özün saflaşarak başat bir konuma yükselmesi; üzerindeki her türlü örtü, sis ve karışımın kalkmasıyla çevresine hakim, açık ve yalın bir netliğin oluşması hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sütün veya şarabın üzerindeki köpüğün ve tortunun tamamen gitmesiyle ortaya çıkan saf, katışıksız ve arı sıvı; bulutsuz, berrak gün; ovada tek başına yükselen, etrafı açık yüksek kule |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ, şarabın köpüğünden arınıp durulmasını ve saf kırmızılığının ortaya çıkmasını şu beyitle tasvir eder: كُمَيتٌ تكشَّف عن حُمْرَةٍ / إذا صَرَّحَتْ بعد إِزْبادِها |
| Erken Arapça kullanım | et-Tırımmah günün bulutsuz, apaydınlık ve berrak halini «günün berrak ve açık sonu» anlamında في أعقاب يوم مصرح ifadesiyle şiirinde nitelemiştir |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde صرح kökü, öncelikle lekesiz olma, parıldama, açık ve geniş alanda belirginleşme semantik çekirdeğine dayanır. Arapçada kök; hem zihinsel ve sözlü netliği (açık sözlülük, sarihlik), hem kimyasal ve fiziksel saflığı (köpüksüz süt, katışıksız nesep), hem de mimari düzlemde engelsiz yükselişi (saray, kule, yüksek köşk) birleştiren zengin bir semantik genişleme sergilemiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde ve özellikle İbranicede kökün soydaşı olan ṣ-r-ḥ (צָרַח / tseriaḥ) kökü; yüksek kaya kovuğu, müstahkem sığınak, yüksek gözetleme kulesi ve korunaklı hisar anlamlarında kayıtlıdır. Aramicede de benzer şekilde tahkim edilmiş yüksek bina ve sığınak manası izlenir. Bu semantik süreklilik, kökün erken Sami katmanında «yüksekte, açıkta ve yalın biçimde yükselen müstahkem nokta» çekirdeğini taşıdığını, Arapçanın ise buna arılık ve katışıksızlık (sarahat) nüansını güçlü bir şekilde eklemlediğini göstermektedir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ص-ر-ح kökünden türeyen sarahat ve sarh | Üzerindeki örtü ve karışım yok edilerek bir şeyin saf, berrak ve açıkça ortada olması; buradan tek başına yükselen açık binaya geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice ṣrḥ / ṣryḥ | Yüksek hisar, kaya sığınağı, bağımsız kule ve tahkimat anlamıyla fiziksel mimari benzerlik | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Güney Arapça ve çevre Afro-Asyatik izler | Açık alan, yüksek düzlük ve berraklık bildiren köklerle muhtemel morfolojik yakınlık | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صرح | Anlamlı | Açık ve arı olma, yüksek bina | Hedef köktür; tortulardan arınma ve apaçık yükselme | Kur'an'da geçer |
| صحر | Anlamlı | Geniş ve açık alan, çöl | Üzerinde bina ve bitki örtüsü bulunmayan açık, düz ve geniş arazi manasındadır | Kur'an'da geçmez |
| رصح | Anlamlı | Uyluk etinin azlığı, zayıflık | Kalçanın etsiz ve basık olması, derinin kemiğe yapışması halidir | Kur'an'da geçmez |
| رحص | Anlamlı | Duvarın temeli, çamur harç | Binanın temel taşları veya inşaatta kullanılan yapışkan çamurdur | Kur'an'da geçmez |
| حصر | Anlamlı | Kuşatmak, sıkıştırmak, engellemek | Bir şeyi çepeçevre sarıp hareket alanını daraltma ve hapsetmedir | Kur'an'da geçer |
| حرص | Anlamlı | Şiddetle istemek, hırs göstermek | Bir şeye aşırı düşkünlükle sarılma, deriyi soyacak denli zorlama manası taşır | Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صرح | Merkez | Açıkça yükselen arı yapı | Netlik, billurluk, göze çarpan yalın yükseklik ve engelsizlik | Tek başına yükselen, şeffaf veya her yönden açık görünen bina |
| برج | Komşu | Savunma ve tahkimat kulesi | Korunma ve tahkim önceliklidir; surun parçası olarak yükselir | Kalenin veya surun savunma amaçlı çıkıntılı burcu |
| قصر | Komşu | Korunaklı büyük konut | Dışa kapalılık, sınırlandırma ve mahremiyet baskındır | İçinde ikamet edilen, erişimi kısıtlanmış geniş saray yapısı |
| سرح | Komşu | Salıverme ve genişlik | Yükseklik değil, yatay serbestlik ve engelsiz yayılma esastır | Hayvanları otlağa yaymak, düğümü çözüp serbest bırakmak |
| ستر | Zıt | Örtme ve gizleme | Varlığı gözden saklama, üzerine perde ve engel çekme | Açıklığın, berraklığın ve görünürlüğün bütünüyle ortadan kaldırılması |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صرح | Açık, arı ve yüksek yapı | Saflık, tortusuzluk ve dikey görünürlük nüanslarını birlikte içerir | Kesin |
| Latince | Turris, palatium, claritas | Kule, yüksek konak, berraklık | Turris yüksekliği, palatium ihtişamı karşılar; arılık ve berraklık boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Edifice, sheer tower, pavilion | Görkemli yapı, arı kule, açık köşk | Yüksekliği ve ihtişamı verir fakat kökün berraklık ve açık seçiklik kök anlamını tam kapsamaz | Güçlü |
| Almanca | Prachtbau, Turm, Klarheit | Görkemli yapı, kule, açıklık | Turm dikey yapıyı karşılar; mimari şeffaflık ve saflık boyutunu tek kelimede toplayamaz | Güçlü |
| Fransızca | Édifice élevé, transparence | Yüksek anıtsal yapı, şeffaflık | Maddi yapının yüksekliği ile durumun açıklığını ayrı kavramlarla verir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| صَرْحًا | İktidar iddiasıyla göğe ulaşmak için inşa ettirilen yüksek kule | Firavun’un Hâmân’a emrederek göklerin kapılarına ve Mûsâ’nın ilahına ulaşma iddiasıyla yaptırmak istediği devasa rasat kulesi (Kasas 28:38, Mü'min 40:36) |
| الصَّرْحَ / صَرْحٌ | Billur gibi arı, altından su akan şeffaf köşk zemini | Belkıs’ın derin bir su zannettiği, billur sırçalarla döşenmiş berrak, pürüzsüz ve hayret uyandırıcı Süleyman köşkü/avlusu (Neml 27:44) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Firavun’un uluhiyet iddiası ve mekan algısı | Allah’a mekan ve cihet isnadı sapkınlığının Firavun’un kulesi üzerinden eleştirilmesi | Maddi yükseklikle metafizik hakikate ulaşılamayacağı olgusu |
| Fıkıh | İfadelerde sarahat ve kinaye ayrımı | Hukuki irade beyanlarında lafzın başka anlama çekilemeyecek derecede açık olması | Yorum gerektirmeyen, doğrudan netlik ve tevil kabul etmezlik |
| Tefsir | Süleyman ve Firavun kıssalarındaki mimari tasvir | Belkıs’ın aklını ve idrakini sınayan billur zemin ile Firavun’un kibir abidesi kulesinin mukayesesi | Hakikatin şeffaf açıklığı ile kibrin dikey putlaştırılması arasındaki tezat |
| Hadis | İmanın katışıksız ve arı hali | Vesveseden duyulan rahatsızlığın imanın saflığına delil sayılması bağlamında sarîhu'l-îmân kullanımı | Katışıklardan arınmış, tortusuz saf inanç hali |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve gayb bilinci | Zahiri kibri aşma ve hakikatin arılığı | Sahte aşkınlık iddialarını boşa çıkarma | Firavun'un maddi kulesiyle ilahi hakikate erişemeyeceğinin ilanı; Süleyman'ın sarhında ise hakikatin billur gibi tecellisi | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik açıklık | Apaçıklık ve şeffaf delil | Kuşkuyu ve belirsizliği ortadan kaldırma | Bilginin her türlü şüphe ve tortudan arınarak apaçık biçimde temellendirilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Otoritenin mekânsal tezahürü | Kente ve çevreye hakim iktidar anıtı | Gücü görünür kılma veya kibri ifşa etme | Otoritenin meşruiyet veya tahakküm iddiasını yüksek yapılarla somutlaştırması | Güçlü |
| İktisadi | İleri inşa ve teknoloji kapasitesi | Yoğun emek ve ileri mimari üretimi | Kaynakların anıtsal yapılara tahsisi | Pişmiş tuğla teknolojisi ve cam/billur işletmeciliğinin ulaştığı üst düzey sermaye kullanımı | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Optik şeffaflık ve dikey asimptot | Işığın kırılmadan veya engellenmeden geçmesi (şeffaflık); dikey eksende bağımsız yükselen fonksiyon doğrusu | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal şeffaflık ve dikey iktidar mimarisi | Yönetimde her türlü kapalılığı ve gizliliği reddeden açıklık ilkesi; kente hakim mimariyle güç projeksiyonu | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | صرح kelimesini yalnızca lüks bir saray dairesi ya da sıradan bir gözetleme kulesi olarak düşünmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün çekirdeğindeki arılık, berraklık, şeffaflık ve apaçık görünürlük boyutuyla hem Firavun'un göğe meydan okuyan devasa kulesini hem de Süleyman'ın billurdan yapılmış şeffaf avlusunu kuşatan anlam bütünlüğü |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Belkıs’ın su zannettiği zeminin (صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوَارِيرَ) bir aldanış değil, maddenin şeffaflaşması üzerinden idrakin arınması sınavı olduğunu kavrayamamak; Firavun’un talebini de basit bir inşaat hevesi sayıp onun teolojik meydan okumasını ıskalamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da mimari yapıların sadece taş ve tuğladan ibaret olmadığını; bilginin şeffaflığı, kibrin dikey tecessümü ve peygamberi hikmetin maddeye tasarrufu arasındaki metafizik ve epistemolojik ilişkileri anlamayı sağladığı için kritiktir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Firavun'un göğe erişme iddiasını içeren Kasas 28:38 ve Mü'min 40:36 ile Belkıs'ın Süleyman'ın huzurunda madde yanılsamasını aşıp teslim olmasını anlatan Neml 27:44 ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yüksek yapıları sadece birer barınak veya sıradan saray sayan sığ yaklaşımı düzeltir; yapının «sarahat» (katışıksız açıklık ve şeffaflık) niteliğiyle doğrudan bir bilinç ve iktidar beyanı olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamÜzerindeki tortu ve köpükten arınmış saf sıvı; açık, engelsiz bir arazide tek başına yükselen yüksek kule ve billur zeminli köşk.
- Soyut anlamGizlilikten, şüpheden ve engellerden bütünüyle arınmış apaçıklık; dikey düzlemde kendini gösteren keskin görünürlük ve şeffaflık.
- Sistematik karşılıkİktidarın, teknolojinin veya bilginin gizlenemez biçimde görünür olduğu, maddenin saydamlaşarak ardındakini faş ettiği tecelli noktası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde tecelli eden sarih yapıyı veya açıklığı temsil eder. nesnenin veya yapının dikey yüksekliğini ve belirginliğini, sistemdeki örtü, şüphe, sis veya tortuyu, ortamın geçirgenlik katsayısını simgeler. durumunda yani tüm tortu ve bulanıklık ortadan kalktığında yapı sonsuz bir açıklık ve berraklık kazanır. ise bu açıklığın insan idraki tarafından doğrudan ve engelsizce algılanmasını sağlayan optik veya zihinsel şeffaflık fonksiyonudur.