ضبح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ض-ب-ح1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ضبحعدوضَبْحًا

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

ضبح

ض - ب - ح

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Köz külü demektir. Kızartılmış şeye de dabh denir. “Kızgın bir şekilde saldıranlar” anlamında kullanılmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Köz külü demektir. Kızartılmış şeye de dabh denir. “Kızgın bir şekilde saldıranlar” anlamında kullanılmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.237 harf
باب الحاء والضاد والباء معهما ح ض ب، ض ب ح، ح ب ض، ب ح ض، مستعملات حضب: الحَضَب والحَصَبُ واحدٌ، وقُرِئَ: "حَضَبُ جَهَنَّم"، قال الأعشى: فلا تَكُ في حَرْبِنا مِحْضَباً لتجعَلَ قَومَك شَتَّى شُعوبا أيْ موقِداً. ضبح: ضَبَحْتُ العُودَ بالنار: إذا أحرَقْتُ من أعليه شيئاً، وكذلك حِجارة القَدّاحة إذا طَلَعَتْ كأنَّها محترقة: مَضبُوحة، قال طرفة: واصفَرَ مَضبْوُحٍ نَظَرتُ حوارهَ إلى النارِ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR510 harf
أبو عبيدة: ضَبَحَتِ الخيل ضَبْحاً، مثل ضَبَعَتْ، وهو السَيْرُ. وقال غيره: تَضْبَحُ تَنْحَمُ، وهو صوت أنفاسها إذا عدوْن. قال عنترة: والخيلُ تَعْلَـمُ حـينَ تَـضبَحُ في حياضِ الموتِ ضَبْحا والضَبْحُ أيضاً: الرَماد. وضبَحَتْهُ النارُ: غيَّرتْهُ ولم تبالغ فيه. قال الشاعر: فلمَّا أن تَلَهْوَجْنـا شِـواءبه اللَهَبانُ مَقْهُوراً ضَبيحاً وانْضَبَحَ لونه، أي تغيَّر إلى السواد قليلاً. والضُباحُ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.764 harf
ح ض ب حبض ، حضب ، ضبح استعمل من وجوهها : حبض ، حضب ، ضبح . ضبح : قال الليث : ضبحتُ العودَ في النار إذا أَحْرَقْت من أعاليه شيئاً ، وكذلك حِجارةُ القدّاحة إذا طلعت كأنها مُتَحَرِّقة مَضبُوحة ، وقال رؤبة : والمَرْوَذَا القَدَّاحِ مَضْبُوحَ الفِلَقْ الحرّاني عن ابن السكيت : ضَبَحَتْه الشمسُ وضَبَتْه إذا غَيَّرت لَوْنَه ولَوَّحته ، وكذلك النار ، وأنشد : عُلِّقْتُها قبل انْضباح لَوْني وجُبْتُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.890 harf
(باب الضاد والباء وما يثلثهما ) (ضبث) الضاد والباء والثاء أصل صحيحٌ يدلُّ على قَبْض. يقال ضبث إِذا قبض على الشَّيء. ويقال ناقةٌ ضَبُوث: يُشَكُّ في سِمَنِها، فتُضْبَث بالأيدي. ويقولون: ضُبِثَ، أي ضُرِبَ. وهو قريب مما ذكرناه. (ضبح) الضاد والباء والحاء أصلانِ صحيحان: أحدهما صوتٌ، والآخَرُ تغيُّرُ لون من فعلِ نار. فالأَوَّل قولُهم: ضَبَحَ الثّعلبُ يَضْبَح ضَبْحاً. وصَوْتُهُ الضُّبَاح، وهو ضابح. قال:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR255 harf
- قال تعالى: ﴿والعاديات ضبحا﴾ [العاديات/1]، قيل: الضبح: صوت أنفاس الفرس تشبيها بالضباح، وهو صوت الثعلب، وقيل: هو الخفيف العدو، وقد يقال ذلك للعدو، وقيل: الضبح كالضبع، وهو مد الضبع في العدو، وقيل: أصله إحراق العود، شبه عدوه به كتشبيه بالنار في كثرة حركتها.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR103 harf
ض ب ح ما سمعت إلاّ نباح الأكالب وضباح الثعالب‏.‏ وجاءت الخيل ضوابح وضبحها‏:‏ صوت أنفاسها عند العدو‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.661 harf
ضَبَحَ العُودَ بالنار يَضْبَحُه ضَبْحاً: أَحرق شيئاً من أَعاليه، وكذلك اللحم وغيره؛ الأَزهري: وكذلك حجارةُ القَدَّاحةِ إِذا طلعت كأَنها مُتَحَرِّقةٌ مَضْبوحةٌ. وضَبَحَ القِدْحَ بالنار: لَوَّحَه. وقِدْحٌ ضَبِيحٌ ومَضْبوحٌ: مُلَوَّح؛ قال: وأَصْفَرَ مَضْبوحٍ نَظَرْتُ حِوارَه على النارِ، واسْتَوْدَعْتُه كَفَّ مُجْمِدِ أَصفر: قِدْحٌ، وذلك أَن القِدْحَ إِذا كان فيه عَوَجٌ ثُقِّفَ بالنار حتى يستوي.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR143 harf
* ض ب ح * أبو عبيد * ضَبَحَتِ * الخيل من باب قطع مثل ضبعت وهو أن تمد أَضْابعها في سيرها وهي أعضادها وقال غيره * الضَّبْحُ * صوت أنفاسها إذا عدت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.205 harf
ضبح الخيل كمنع ، هكذا في سائر النسخ، والأولى: ضبحت الخيل، في عدوها تضبح ضبحا ، بفتح فسكون، وضباحا بالضم: أسمعت من أفواهها صوتا ليس بصهيل ولا حمحمة . وقيل: تضبح: تنحم، وهو صوت أنفاسها إذا عدون، قال عنترة: والخيل تعلـم حـين تـض بخ في حياض الموت ضبحا والضباح: الصهيل. أو ضبحت، إذا عدت عدوا دون التقريب . وفي التنزيل: والعاديات ضبحا كان ابن عباس يقول: هي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.569 harf
ضَبَحَتِ الخَيْلُ 1 ضَبَحَتِ الخَيْلُ ذ , (AO, S, O, K, * [in the K ضَبَحَ,]) aor. ضَبَحَ , (K,) inf. n. ضَبْحٌ (AO, S, K) and ضُبَاحٌ, (K,) i. q. نَحَمَت, i. e. [The horses breathed pantingly, or hard, with a sound from the chest; or] made the breathing to be heard when running: (S, O:) [or breathed laboriously, when fatigued; and in like manner one says of camels; for] ضَبْحٌ signifies the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR325 harf
ضَبَح ضَبَح A ( n. ac. ضَبْح 1 , ضُبَاْح 24 ), a. Blackened, scorched ( fire ). b. ( n. ac. ضَبْح 1 ), Panted, snorted ( horse ). c. Yelped ( fox ). ضَاْبَحَ ضَاْبَحَ III , a. Reviled, abused, inveighed against. اِنْضَبَحَ اِنْضَبَحَ VII , a. Was blackened, scorched. ضَبْح ضَبْح 1 , ضِبْح 2 , a. Ashes, cinders.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.270 harf
ضبح ضَبَحَ - يَضْبَحُ - ضَبْح - ضَبْحَاً ضَبَحَ - يَضْبَحُ + كائن + شيئاً: يشوي ويشلوط: يحرقه بشكل بطيء وغير كامل: يشلوطه وتعلم الحرارة به كما في حرق شرر القدح أو حجارة القداحة ضَبْح: اسم فعل " ضَبَحَ - يَضْبَحُ " ضَبْحَاً: حال من " ضَبْح": بشكل يشوي ويشلوط ﴿والعاديات ضبحا﴾: الأفراس العاديات وهي تضبح: تعدو بشدة وتلهث وترسل الهواء الحار أثناء
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عدو

    1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا

    Ateşle rengini değiştirmekAndolsun; o koştukça koşanlara,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökضبح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصهل, حمحم, زفر, نبح
Zıt Kökهمس
Çekirdek Özet 1Ateşin temas ettiği nesnenin yüzeyini dağlayıp rengini karartması veya aşırı eforla ciğerden kopan boğuk, yakıcı nefes sesi
Çekirdek Özet 2Hızlı ve kesintisiz koşu esnasında hararetle dışarı vurulan kesik, boğuk ve zorlu soluklanma
Çekirdek Özet 3İçsel enerjinin ve yüksek sürtünmenin dış yüzeyde iz bırakması ya da akustik bir baskı olarak dışa vurulması
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece sıradan bir kişneme veya hayvan sesi sayıp ateş, hararet, iç basınç ve efor bileşenlerini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضبİçte toplanma, toprağa veya zemine yapışma, gizli hararet ve basınçla sıkışma (ضبر, ضبط, ضبن)حBoğazdan sürtünmeyle çıkan nefes ve hararet unsuru eklenerek içteki sıkışık enerjiyi dışa vuran boğuk bir soluğa veya yüzeyi yalayan yakıcı ize dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaص harfinin ses yoğunlaşmasıyla türetilmiş olup içeriden gelen şiddetli baskıyı, hedefe kilitlenmeyi ve tutmayı simgeler.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaHareketin gövdenin veya nesnenin iç haznesinde, ciğerde ya da bünyede barınmasını temsil eder.
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaNefes borusundaki veya dış yüzeydeki sınırlayıcı çeperi, sürtünmeli hava çıkışını ve sıcaklığı ifade eder.
ضبحİç haznesinde yüksek gerilimle sıkışan enerjinin sınırlayıcı boğaz veya yüzey çeperini aşarak hararetli, boğuk ve yakıcı bir tesirle dışarı fışkırmasıdır.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamOkun veya sopanın eğriliğini düzeltmek için ateşe tutulup ucunun hafifçe yakılması, köz külü ve ateş yakan çakmak taşının kararmış yüzeyidir.
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında kumar okunu tavsif ederken ateşte dağlanmış rengi bu kökle ifade etmiştir: واصفر مضبوح نظرت حواره / إلى النار واستودعته كف مجمد
Erken Arapça kullanımRu'be b. el-Accâc çakmak taşının darbe ve kıvılcımla kararmasını şu mısra ile kaydetmiştir: والمرْوَ ذَا القَدَّاحِ مضبوحَ الفِلَق

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs el-Luğa, Lisânü'l-Arab, Dîvânu Tarafe.

Sami etimolojik katman

Arapça ضبح kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen, hararetin nesne üzerinde bıraktığı renk dönüşümü ile ciğerden zorlanmayla çıkan sürtünmeli hava sesini birleştiren karakteristik bir ses-anlam matrisine sahiptir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Süryanice) doğrudan ض-ب-ح dizilimi fonetik bir denk olarak izlenememekte; kök büyük ölçüde Arap yarımadasının sert çöl ortamında koşan binek hayvanlarının soluklanmasını ve ateşte taş/ağaç dağlama pratiklerini betimleyen yerel bir semantik özelleşme sergilemektedir. İbn Fâris'in tespit ettiği iki ana asıl (ses ve ateşin rengi değiştirmesi), aslında içsel sürtünme ve termik baskının dışa yansıması ortak paydasında birleşir. Tilkinin kesik havlamasına veya kurdun hırıltısına ضباح denmesi de sesin boğazdaki yanık, kuru ve sürtünmeli karakterinden kaynaklanır.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs el-Luğa, Lisânü'l-Arab, Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAteşte kızartma, ağacı dağlama ve boğuk soluk sesiİçteki hararetin ve sürtünmenin yüzeyde kararma veya boğazda kuru hırıltı oluşturması temelinde gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami leksikal özelleşmesiKuzeybatı Sami dillerinde birebir üçlü biçim seyrek olup Arapçada bedevi hayatın gözlemleriyle kökleşmiştir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda doğrulanabilir ortak kök kaydı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisânü'l-Arab, Maqāyīs el-Luğa, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضبحAnlamlıAteşte rengi değişmek; boğuk nefes sesi çıkarmakHedef köktür; hararet, sürtünme ve zorlu soluklanmayı içerir.Kur'an'da geçer
ضحبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak tescil edilmemiştir.Kur'an'da geçmez
بضحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıDilde kullanım dışı kalmış dizilişlerdendir.Kur'an'da geçmez
بحضAnlamlıHareket etmek, kıpırdamakBir şeyin hafifçe oynaması veya canlılık göstermesidir.Kur'an'da geçmez
حضبAnlamlıSes çıkarmak, yay sesi, kalın sesŞiddetli ses ve gürültü çıkarma anlamı taşır; ses bağlamında hedef kökle örtüşür.Kur'an'da geçmez
حبضAnlamlıHızlı ve şiddetli vurmakNabzın veya kalbin aşırı heyecanla hızlı çarpmasıdır; efor ve ritim yönüyle bağlantılıdır.Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضبحMerkezHararetli nefes ve dağlanmaŞiddetli koşuda ciğerden gelen kuru, boğuk ve hararetli soluk sesiHedef köktür; kişneme değil, eforun çıkardığı sestir.
صهلKomşuBinek sesiAtın başını kaldırarak çıkardığı berrak ve doğal kişneme sesiDoğal iletişim ve meydan okuma sesidir; soluma zorluğu içermez.
حمحمKomşuBinek sesiAtın yem isterken veya sahibini görünce çıkardığı kısık ve yumuşak sesHararetsiz, şefkat veya talep bildiren sevecen sestir.
زفرKomşuSoluk sesiGöğsü doldurup zorlanarak dışarı verilen hararetli iniltili nefesİnsanda keder ve cehennem ehlinin nefes darlığında belirgindir.
نبحKomşuHayvan sesiKöpeğin boğazını açarak çıkardığı keskin ve uyarıcı haykırışSes boğazdan yırtıcı biçimde çıkar; nefes yetmezliğinden kaynaklanmaz.
همسZıtGizli sesHararetsiz, baskısız, ayak tıpırtısı veya fısıltı halindeki hafif sesİç basıncın ve zorlanmanın tamamen bulunmadığı sessizlik halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضبحBoğuk soluk, ateşte yanma iziEfor kaynaklı soluk sesi ile termik kararma anlamını birlikte taşır.Kesin
Latinceanhelitus, torrefactioNefes nefese kalma, hafif kavurmaAnhelitus soluk baskısını, torrefactio yüzey dağlanmasını karşılar; tek kökte birleşmez.Güçlü
İngilizcepanting, scorchingHırıltılı soluma, yüzeyi kavurmaPanting ciğerden gelen hızlı nefesi verir; scorching ateşteki hafif yanmayı ifade eder.Güçlü
Almancakeuchen, ansengenKesik kesik solumak, hafif yakmakKeuchen aşırı koşu soluğunu, ansengen odun veya taşın yüzeyini dağlamayı karşılar.Güçlü
Fransızcahalètement, roussirNefes nefese kalış, rengini sarartma/yakmaHalètement nefes tükenmesi eforunu, roussir ateşle renk kararmasını aktarır.Güçlü

Kaynak Lane's Arabic-English Lexicon, Georges (Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch).

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ضَبْحًاYüksek eforla koşan atların boğuk ve yakıcı soluklanmasıGazaya veya göreve koşan adanmış bineklerin hararetle nefes tüketmesi bağlamında (Âdiyât 100:1).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYemin ayetlerinin tevhidi gayesiAllah'ın koşan atların nefesine yemin etmesindeki hikmet ve mahlukatın fiillerindeki kudret tecellisiVarlıkların nihai gayeleri için bütün güçlerini sarf etmelerindeki ilahi nizam
FıkıhCihad ve gazve hukukuGazaya tahsis edilen atların bakımı, vakfedilmesi ve savaşta efor sınırlarının belirlenmesiMücadelede vasıtaların son kapasitesine kadar seferber edilmesi
TefsirÂdiyât Suresi ilk ayetinin teviliضبح lafzının kişneme mi, ciğer soluğu mu yoksa çakmak taşının sürtünmesiyle çıkan kıvılcım ve duman mı olduğu ihtilafıSoluk sesi ile ateş ve hararet anlamlarının aynı sahnede bütünleşmesi
HadisGazve ve süvari rivayetleriAllah yolunda koşturulan atların fazileti ve çıkardıkları seslerin cihattan sayılmasıİbadet ve adanmışlık bilinciyle harcanan bedensel ve vasıtasal enerji

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniCihat ve adanmışlıkİbadet gayesiyle son nefese kadar gayret sarf etmeEforun sınırına ulaşmaMüminin hedefe yürürken içindeki tüm enerjiyi yakarak harcamasını simgeler.Güçlü
İlmiTermodinamik ve fizyolojiİç enerjinin mekanik işe ve ısıya dönüşmesiEnerji dönüşüm göstergesiAşırı hareketin açığa çıkardığı hararetin solunum yoluyla tahliyesini gösterir.Güçlü
SiyasiSeferberlik ve teyakkuzSavunma ve harekâtın en üst alarm seviyesinde icrasıAni ve baskın güç intikaliTehdit anında kuvvetlerin gecikmeksizin ve tam kapasiteyle hedefe yöneltilmesidir.Muhtemel
İktisadiVerimlilik ve kaynak tüketimiKaynakların aşırı sürtünme ve yıpranma pahasına kullanımıYoğun amortisman ve maliyetBir neticeye ulaşmak için sistemin kendi sınırlarını tüketircesine çalıştırılmasıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünme ısısı ve termodinamik disipasyonYüksek mekanik hızın moleküler düzeyde sürtünmeye ve ısı kaybına yol açarak gaz çıkışını hızlandırmasıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerTükenmişlik eşiğinde yüksek performansToplumsal veya örgütsel hedefler uğruna bireylerin tüm fiziksel ve psikolojik rezervlerini sonuna kadar harcamasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca şiirsel bir "at kişnemesi" yahut sıradan bir hayvan sesi olarak tercüme etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamNefesin bittiği, hararetin tavan yaptığı, ciğerlerin zorlandığı ve hedefe kilitlenmiş tam bir koşu ve adanmışlık hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂdiyât Suresi'ndeki dramatik gerilimi, harareti, kıvılcım çıkaran sürtünmeyi ve amansız seferberlik atmosferini sıradan bir binicilik tasvirine indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vasıtaların ve adanmış neferlerin hedefe ulaşmak için kendi canlarını ve nefeslerini yakarcasına ortaya koydukları en üst çaba seviyesini somutlaştırdığı için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kasem ile başlayan, hız, baskın, cihat, teyakkuz ve ahirete hazırlık bilincini uyandıran kıyamet ve cihat sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mücadele ve vazife şuurunun rehavet içinde değil, nefes nefese, tüm sınırları zorlayan bir ciddiyetle yerine getirilmesi gerektiğini ortaya koyarak gevşeklik algısını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteşe tutulan ağacın renginin değişmesi, çakmak taşının darbeyle kararması ve koşan atın ciğerinden çıkan boğuk, yakıcı nefes sesi.
  • Soyut anlamBir hedefe kilitlenen varlığın iç rezervlerini hararetle tüketmesi, sürtünme ve baskı altında iş üretmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin en yüksek hızda çalışırken ürettiği kaçınılmaz ısı, sürtünme ve ses emisyonunun toplam dinamik maliyeti.
  • LaTeX modeliEk→μΔQ+Φa
  • LaTeX açıklamasıModelde Ek hedefe yönelmiş yüksek kinetik enerjiyi, μ içsel ve dışsal sürtünme katsayısını, ΔQ bu sürtünmeden doğan hararet ve termik değişimi (ateşte dağlanma ve közleşme), Φa ise ciğerden zorlanmayla çıkan akustik soluk akısını (boğuk nefes sesini) temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ض