عسل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-س-ل1 sîga, 23 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قطعموهخمرخلدعسلأسنشربعَسَلٍمعيسقيلذذنهرطعم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 23

▶ Ağı aç (3B)

عسل

ع - س - ل

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Bal

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.340 harf
باب العين و السين واللام ع س ل- ع ل س- س ع ل-ل ع س-س ل ع- ل س ع عسل: العسل: لعاب النْحل. وعسل اللُّبْنَى: شيء يُتّخذ من شجر اللُّبْنَى يشبه العسل، لا حلاوة له. والعسّالة: شورة النحل يتّخذ فيها العسل. والعاسل: الذي يشتار العسل من موضعه فيستخرجه. قال عراك: العسال والعاسل واحد. قال لبيد: بأشهبَ من أبكارِ مُزْنِ سحـابةٍ وأريِ دَبورٍ شارَهُ النَّحْلَ عاسلُ الأريُ: العسل، والدَّبور: النحل. وعسّلَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.112 harf
العَسَلُ يذكَّر ويؤنَّث، تقول منه: عَسَلْتُ الطعام أعْسُلُهُ وأعْسِلُهُ، أي عمِلته بالعَسَلِ. وزنجبيلٌ مُعَسَّلٌ، أي معمولٌ بالعَسَلِ. والعاسِلُ: الذي يأخذ العَسَلَ من بيت النحل. وخِلِيَّةٌ عاسِلَةٌ. والنحل عَسَّالَةٌ. ويقال: ما لفلانٍ مَضرِبُ عَسَلَةٍ، يعني من النسب. وما أعرف له مَضرِبَ عَسَلَةٍ، يعني أعْراقَهُ. وعَسَليُّ اليهود: علامتُهم. وفي الجماع العُسَيْلَةُ، شُبِّهت تلك اللذّة بالعَسَلِ،
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.476 harf
باب العين والسين مع اللام عسل ، علس ، سلع ، سعل ، لعس ، لسع : ( مستعملات . عسل : قال الله جل وعز : ( لِّلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ ) ( محمد : 15 ) فالعسل الذي في الدنيا هو لُعَاب النَّحْل . وجعل الله بلطفه فيه شفاء للناس . والعرب تسمّي صَمْغ العُرْفُط عَسَلاً لحلاوته وتسمِّي صَقْر الرُّطَب وهو ما سال من سُلاَفته عَسَلاً . وأخبرني عبد الملك عن الربيع عن الشافعي أنه قال : عَسَل النحل هو
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR11.274 harf
(باب العين والسين وما يثلثهما) (عسف) العين والسين والفاء كلماتٌ تتقارب ليست تدلُّ على خير إنما هي كالحَيْرة وقلّة البصيرة. قال الخليل: العَسْف: ركوب الأمر من غير تدبير، وركوبُ مفازةٍ بغير قَصْد. ومنه التعسُّف. قال ذو الرّمّة: *قد أعْسِفُ النّازحَ المجهولَ مَعْسِفُهُ *** في ظلِّ أخضَرَ يدعو هامَه البومُ([1]) والعَسِيفُ: الأجير؛ وما يبعدُ أن يكون من هذا القياس؛ لأنَّ ركوبَه في الأمور فيما
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR371 harf
- العسل: لعاب النحل. قال تعالى: ﴿من عسل مصفى﴾ [محمد/15]، وكنى عن الجماع بالعسيلة. قال عليه السلام: (حتى تذوقي عسيلته ويذوق عسيلتك) (شطر حديث أخرجه البخاري في الطلاق 9/361؛ ومسلم في النكاح برقم (1433) ). والعسلان: اهتزاز الرمح، واهتزاز الأعضاء في العدو، وأكثر ما يستعمل في الذب. يقال: مر يعسل وينسل (قال الزمخشري: ومن المجاز: هو عسال نسال. انظر: أساس البلاغة (نسل) ص 455).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR851 harf
ع س ل الدليل يعسل في المفازة‏.‏ وصفقت الرياح الماء فهو يعسل عسلاناً‏.‏ أنشد الأصمعي‏:‏ قد صبحت والظل غض ما رحل حوضاً كأن ماءه إذا عسل ورمح وذئب عسّال ورماح وذئاب عواسل‏.‏ وتقول‏:‏ يمتار الفيء العاسل كما يشتار الأرى العاسل‏.‏ وبنو فلان يوفضون إلى العسّاله كما يطرد النحل إلى العسّاله وهي الخلية‏.‏ وطعام معسول ومعسل‏.‏ وصلت القوم وعسلتهم‏:‏ أطعمتهم العسل‏.‏ ومن المستعار‏:‏ العسيلتان في
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.797 harf
قال الله عز وجل: وأَنهارٌ من عَسَل مُصَفى؛ العَسَلُ في الدنيا هو لُعاب النَّحْل وقد جعله الله تعالى بلطفه شِفاءً للناس، والعرب تُذَكِّر العَسَل وتُؤنِّثه، وتذكيره لغة معروفة والتأْنيث أَكثر؛ قال الشماخ:كأَنَّ عُيونَ الناظِرِين يَشُوقُها بها عَسَلٌ، طابت يدا من يَشُورُها بها أَي بهذه المرأَة كأَنه قال: يَشُوقُها بِشَوْقِها إِيَّاها عَسَلٌ؛ الواحدة عَسَلةٌ، جاؤوا بالهاء لإِرادة الطائفة كقولهم
Maddenin bağlantısı

قال الله عز وجل: وأَنهارٌ من عَسَل مُصَفى؛ العَسَلُ في الدنيا هو لُعاب النَّحْل وقد جعله الله تعالى بلطفه شِفاءً للناس، والعرب تُذَكِّر العَسَل وتُؤنِّثه، وتذكيره لغة معروفة والتأْنيث أَكثر؛ قال الشماخ:كأَنَّ عُيونَ الناظِرِين يَشُوقُها بها عَسَلٌ، طابت يدا من يَشُورُها بها أَي بهذه المرأَة كأَنه قال: يَشُوقُها بِشَوْقِها إِيَّاها عَسَلٌ؛ الواحدة عَسَلةٌ، جاؤوا بالهاء لإِرادة الطائفة كقولهم لَحْمة ولبَنَة؛ وحكى أَبو حنيفة في جمعه أَعْسال وعُسُلٌ وعُسْلٌ وعُسُولٌ وعُسْلانٌ، وذلك إِذا أَردت أَنواعه؛ وأَنشد أَبو حنيفة: بَيْضاءُ من عُسْلِ ذِرْوَةٍ ضَرَبٌ، شِيبَتْ بماء القِلاتِ من عَرِم القِلاتُ: جمع قَلْتٍ، والعَرِمُ: جمع عَرِمة، وهي الصُّخور تُرْصَف ويُقْطَع بها الوادي عَرْضاً لتكون رَدّاً للسَّيْل. وقد عَسَّلَتِ النَّحْل تعسيلاً. والعَسَّالة: الشُّورة التي تَتَّخِذ فيها النَّحْلُ العَسَلَ من راقُودٍ وغيره فتُعَسِّل فيه. والعَسَّالة والعاسِلُ: الذي يَشْتارُ العَسَلَ من موضعه ويأْخُذه من الخَلِيَّة؛ قال لبيد: بأَشْهَبَ من أَبكارِ مُزْنِ سَحابة، وأَرْيِ دُبُورٍ شارَهُ النَّحْلَ عاسِلُ أَراد شارَه من النَّحْل فعدّى بحذف الوَسِيط كاخْتارَ مُوسى قومَه سَبْعِين رَجُلاً. ومَكانٌ عاسِلٌ: فيه عَسَلٌ؛ وقول أَبي ذؤيب: تَنَمَّى بها اليَعْسُوبُ حَتَّى أَقَرَّها إِلى مَأْلَفٍ، رَحْبِ المَباءةِ، عاسِلِ إِنما هو على النَّسَب أَي ذي عَسَلٍ، والعرب تُسَمِّي صَمْغَ العُرْفُط عَسَلاً لحلاوته، وتقول للحديث الحُلْو: مَعْسُولٌ. واستعار أَبو حنيفة العَسَلَ لِدِبْس الرُّطَب فقال: الصَّقْرُ عَسَلُ الرُّطَب وهو ما سال من سُلافَتِه، وهو حُلْوٌ بمَرَّةٍ، وعَسَلُ النَّحْل هو المنفرد بالاسم دون ما سواه من الحُلْو المسمَّى به على التشبيه. وعَسَلَ الشيءَ يَعْسِلُه ويَعْسُله عَسْلاً وعَسَّله: خَلَطَه بالعَسَل وطَيّبه وحَلاَّه. وعَسَّلْتُ الرجُلَ: جَعَلْتُ أُدْمَه العَسَل. واسْتَعْسَلَ القومُ: اسْتَوْهَبوا العَسَل. وعَسَّلْتُ القومَ: زوَّدتهم إِيَّاه. وعَسَلْتُ الطعامَ أَعْسِلُه وأَعْسُله أَي عمِلْته بالعَسَل. وزَنْجَبِيل مُعَسَّل أَي مَعْمول بالعَسَل؛ قال ابن بري: ومنه قول الشاعر:إِذا أَخَذَتْ مِسْواكَها مَنَحَتْ به رُضاباً، كطَعْم الزَّنْجَبِيل المُعَسَّل وفي الحديث في الرجل يُطَلِّق امرأَته ثم تَنْكِح زوجاً غيره: فإِن طَلَّقها الثاني لم تَحِلَّ للأَوَّل حتى يَذُوقَ من عُسَيْلَتِها وتَذُوقَ من عُسَيْلَته، يعني الجِماع على المَثَل. وقال النبي، صلى الله عليه وسلم، لامرأَة رِفاعة القُرَظِيِّ، وقد سأَلَتْه عن زوج تَزَوَّجَتْه لِتَرْجِع به إِلى زَوْجِها الأَوَّل الذي طَلَّقها، فلم يَنْتَشِرْ ذَكَرُه للإِيلاج فقال له: أَتُرِيدينَ أَن تَرْجِعي إِلى رِفاعة؟ لا، حَتَّى تَذُوقي عُسَيْلَتَه ويَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ، يعني جِماعَها لأَن الجِماع هو المُسْتَحْلى من المرأَة، شَبَّهَ لَذَّة الجماع بذَوْق العَسَل فاستعار لها ذَوْقاً؛ وقالوا لكُلِّ ما اسْتَحْلَوْا عَسَلٌ ومَعْسول، على أَنه يُسْتَحْلى اسْتِحْلاء العَسَل، وقيل في قوله: حتى تَذُوقي عُسَيْلَته ويَذوق عُسَيْلَتَك، إِنَّ العُسَيْلة ماء الرجل، والنُّطْفَةُ تُسَمَّى العُسَيْلة؛ وقال الأَزهري: العُسَيْلة في هذا الحديث كناية عن حَلاوة الجِماع الذي يكون بتغييب الحَشَفة في فرج المرأَة، ولا يكون ذَواقُ العُسَيْلَتَيْن معاً إِلا بالتغييب وإِن لم يُنْزِلا، ولذلك اشترط عُسَيْلَتهما وأَنَّثَ العُسَيْلة لأَنه شَبَّهها بقِطْعة من العَسَل؛ قال ابن الأَثير: ومن صَغَّرَه مؤنثاً قال عُسَيْلة كَقُوَيْسة وشُمَيْسة، قال: وإِنما صَغَّرَه إِشارة إِلى القدر القليل الذي يحصل به الحِلُّ. ويقال: عَسَلْت من طَعامه عَسَلاً أَي ذُقْت. وعَسَلَ المرأَةَ يَعْسِلُها عَسْلاً: نكَحها، فإِمَّا أَن تكون مشتقَّة من قوله حتى تَذُوقي عُسَيْلته ويَذُوق عُسَيْلتك، وإِمَّا أَن تكون لفظَةً مُرْتَجَلَة على حِدَة، قال ابن سيده: وعندي أَنها مشتقة. والمَعْسُلة (* قوله «والمعسلة» هكذا ضبط في الأصل وفي موضعين من المحكم بضم السين وعليه علامة الصحة، ووزنه في القاموس بمرحلة) الخَلِيَّة؛ يقال: قَطَفَ فلان مَعْسُلَتَه إِذا أَخذ ما هنالك من العَسَل، وخَلِيَّة عاسِلةٌ، والنَّحْل عَسَّالة. وما أَعرف له مَضْرِبَ عَسَلة: يعني أَعْراقَه؛ ويقال: ما لِفُلان مضرِبُ عَسَلَة يعني من النسب، لا يستعملان إِلاَّ في النفي؛ وقيل: أَصل ذلك في شَوْر العَسَل ثم صار مثلاً للأَصل والنسب. وعَسَلُ اللُّبْنى: شيءٌ يَنْضَحُ من شَجَرِها يُشْبِه العَسَل لا حَلاوة له. وعَسَلُ الرِّمْث: شيء أَبيض يخرج منه كأَنَّه الجُمَان. وعَسَلَ الرجُلَ: طَيَّب الثناءَ عليه؛ عن ابن الأَعرابي، وهو من العَسَل لأَن سامِعَه يَلَذُّ بِطيبِ ذِكْرِه. والعَسَلُ: طِيبُ الثناء على الرجل. وفي الحديث: إِذا أَراد الله بعبد خيراً عَسَلَه في الناس أَي طَيَّب ثَناءه فيهم؛ وروي أَنه قيل لرسول الله، صلى الله عليه وسلم: ما عَسَلَه؟ فقال: يَفْتَح له عَمَلاً صالحاً بين يَدَيْ موته حتى يَرْضى عنه مَنْ حَوْلَه أَي جَعَل له من العمل الصالح ثناء طَيِّباً، شَبَّه ما رَزَقَه اللهُ من العمل الصالح الذي طاب به ذِكْرُه بين قومه بالعَسَل الذي يُجْعَل في الطعام فَيَحْلَوْلي به ويَطِيب، وهذا مَثَلٌ، أَي وفَّقَه الله لعمل صالح يُتْحِفه كما يُتْحِف الرجل أَخاه إِذا أَطعمه العَسَل. ويقال: لَبَنَهُ ولَحَمه وعَسَلَهُ إِذا أَطعمه اللبن واللحم والعَسَل. والعُسُلُ: الرجال الصالحون، قال: وهو جمع عاسِلٍ وعَسُول، قال: وهو مما جاء على لفظ فاعل وهو مفعول به، قال الأَزهري: كأَنه أَراد رجل عاسِلٌ ذو عَسَل أَي ذو عَمَلٍ صالِحٍ الثَّناء به عليه يُسْتَحْلى كالعَسَل. وجارية مَعْسُولة الكلام إِذا كانت حُلْوة المَنْطِق مَلِيحة اللفظ طَيِّبة النَّغْمة. وعَسَلَ الرُّمْحُ يَعْسِلُ عَسْلاً وعُسُولاً وعَسَلاناً: اشْتَدَّ اهتزازُه واضْطَرَب. ورُمْحٌ عَسَّالٌ وعَسُولٌ: عاسِلٌ مُضْطَرِبٌ لَدْنٌ، وهو العاتِرُ وقد عَتَرَ وعَسَلَ؛ قال: بكُلِّ عَسَّالٍ إِذا هُزَّ عَتَر وقال أَوس: تَقاكَ بكَعْبٍ واحدٍ وتَلَذُّه يَداكَ، إِذا ما هُزَّ بالكَفِّ يَعْسِلُ والعَسَلُ والعَسَلانُ: أَن يَضْطَرِم الفرسُ في عَدْوِه فيَخْفِق برأْسه ويَطَّرِد مَتْنُه. وعَسَل الذِّئْبُ والثعلبُ يَعْسِلُ عَسَلاً وعَسَلاناً: مَضَى مُسْرِعاً واضْطَرب في عَدْوِه وهَزَّ رأْسَه؛ قال: واللهِ لولا وَجَعٌ في العُرْقُوب، لكُنْتُ أَبْقَى عَسَلاً من الذِّيب استعاره للإِنسان؛ وقال لبيد: عَسَلانَ الذِّئْب أَمْسَى قارِباً، بَرَدَ اللَّيْلُ عليه فنَسَل وقيل: هو للنابغة الجعدي، والذئب عاسِلٌ، والجمع العُسَّل والعَواسِل؛ وقول ساعدة بن جُؤَيَّة: لَدْنٌ بِهَزِّ الكَفِّ يَعْسِلُ مَتْنُه فيه، كما عَسَلَ الطَّريقَ الثَّعْلَبُ أَراد عَسَلَ في الطريق فحذف وأَوْصل، كقولهم دَخَلْتُ البيت، ويروى لَذٌّ. والعَسَلُ حَبابُ الماء إِذا جَرَى من هُبوب الرِّيح. وعَسَلَ الماءُ عَسَلاً وعَسَلاناً: حَرَّكَتْه الريحُ فاضْطَرَب وارْتَفَعَتْ حُبُكُه؛ أَنشد ثعلب: قد صبَّحَتْ والظِّلُّ غَضٌّ ما زَحَل حَوْضاً، كأَنَّ ماءه إِذا عَسَل من نافِضِ الرِّيحِ، رُوَيْزِيٌّ سَمَل الرُّوَيْزِيُّ: الطَّيْلَسانُ، والسَّمَل: الخَلَق، وإِنما شَبَّه الماءَ في صَفائه بخُضْرة الطَّيْلَسان وجعله سَمَلاً لأَن الشيء إِذا أَخْلَق كان لونُه أَعْتَق. وعَسَلَ الدَّليلُ بالمَفازة: أَسرع. والعَنْسَل: الناقةُ السريعة، ذهب سيبويه إِلى أَنه من العَسَلانِ. وقال محمد بن حبيب: قالوا للعَنْس عَنْسَل، فذهب إِلى أَن اللام من عَنْسَل زائدة، وأَن وزن الكلمة فَعْلَلٌ واللام الأَخيرة زائدة؛ قال ابن جني: وقد تَرَك في هذا القول مذهب سيبويه الذي عليه ينبغي أَن يكون العمل، وذلك أَن عَنْسَل فَنْعَلٌ من العَسَلانِ الذي هو عَدْوُ الذئب، والذي ذهب إِليه سيبويه هو القول، لأَن زيادة النون ثانيةً أَكثر من زيادة اللام، أَلا ترى إِلى كثرة باب قَنْبَر وعُنْصُل وقِنْفَخْرٍ وقِنْعاس وقلة باب ذلِك وأُولالِك؟ قال الأَعشى: وقد أَقْطَعُ الجَوْزَ، جَوْزَ الفَلا، ةِ بالحُرَّةِ البازِلِ العَنْسَل والنون زائدة. ويقال: فلان أَخْبَثُ من أَبي عِسْلة ومن أَبي رِعْلة ومن أَبي سِلْعامَة ومن أَبي مُعْطة، كُلُّه الذِّئب. ورَجُلٌ عَسِلٌ: شديد الضَّرْب سَرِيعُ رَجْعِ اليد بالضَّرْب؛ قال الشاعر: تَمْشِي مُوالِيةً، والنَّفْس تُنْذِرُها مع الوَبِيلِ، بكَفِّ الأَهْوَجِ العَسِل والعَسِيلُ: مِكْنَسة الطِّيب، وهي مِكْنَسَة شَعَرٍ يَكْنِس بها العطَّارُ بَلاطَه من العِطْر؛ قال: فَرِشْني بخَيْرٍ، لا أَكونُ ومِدْحَتي كَناحِتِ، يوماً، صَخْرةٍ بِعَسِيل فَصَلَ بين المضاف والمضاف إِليه بالظرف (* قوله «فصل بين المضاف والمضاف إليه بالظرف» هذه عبارة المحكم وضبط صخرة فيه بالجر. وقوله «أراد إلخ» هذه عبارة التهذيب وضبط صخرة فيه بالنصب وعليه يتم تمثيله ببيت أبي الأسود فهما روايتان في البيت كما لا يخفى، وقوله بعد «وقيل أراد لا أكونن» لعله سقط قبل هذا ما يحسن العطف عليه، وفي التهذيب والصحاح: لا أكونن، بنون التوكيد) ؛ أَراد كناحِتٍ صَخْرةً يوماً بعَسِيلٍ، هكذا أُنشد عن الفراء؛ ومثله قول أَبي الأَسود: فأَلْفَيْتُه غَيْرَ مُسْتَعْتِبٍ، ولا ذاكِرِ اللهَ إِلا قليلا أَراد: ولا ذاكِرٍ اللهَ؛ وأَنشد الفراء أَيضاً: رُبَّ ابْن عَمٍّ لسُلَيْمَى مُشْمَعِلْ، طَبَّاخِ ساعاتِ الكَرَى زادَ الكَسِلْ وقيل: أَراد لا أَكونَنْ ومِدْحَتي. والعَسيل: الرِّيشة التي تُقْلَع بها الغالِية، وجمعها عُسُلٌ. وإِنه لَعِسْلٌ من أَعْسالِ المالِ أَي حَسَنُ الرِّعية له، يقال عِسْلُ مالٍ كقولك إِزاء مالٍ وخالُ مالٍ أَي مُصْلح مالٍ. والعَسيل: قَضيب الفيل، وجمعه عُسُلٌ. والعَسَلُ والعَسَلانُ: الخبَب. وفي حديث عمر: أَنه قال لعمرو بن مَعْدِيكَرِب: كَذَبَ، عليْك العَسَلَ أَي عليْك بسُرْعة المَشْي؛ هو من العَسَلان مَشْيِ الذئب واهتزاز الرمح، وعَسَلَ بالشيء عُسُولاً. ويقال: بَسْلاً له وعَسْلاً، وهو اللَّحْيُ في المَلام. وعَسَلِيُّ اليهودِ: علامَتُهم. وابن عَسَلة: من شعرائهم؛ قال ابن الأَعرابي: وهو عَبْدالمَسيح بن عَسَلة. وعاسِلُ بن غُزَيَّة: من شُعَراء هُذَيل. وبَنُو عِسْلٍ: قَبيلةٌ يزعمون أَن أُمَّهم السِّعْلاة. وقال الأَزهري في ترجمة عسم: قال وذكر أَعرابي (* قوله «قال وذكر أعرابي» القائل هو النضر بن شميل كما يؤخذ من التهذيب) أَمَةً فقال: هي لنا وكُلُّ ضَرْبَةٍ لها من عَسَلةٍ؛ قال: العَسَلة النَّسْل.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR501 harf
* ع س ل * * العَسَلُ * يذكر ويؤنث تقول منه * عَسَلَ * الطعام أي عمله بالعسل وبابه ضرب ونصر وزنجبيل * مُعَسَّلٌ * أي معمول بالعسل و * العَاسِلُ * الذي يأخذ العسل من بيت النحل والنحل * عَسَّالَةٌ * و * اسْتَعْسَلَ * طلب العسل و * عَسَّلَهُ تَعْسِيلا * زوده بالعسل و * العَسَلُ * أيضا الخبب يقال * عَسَل * الذئب يعسل بالكسر * عَسَلاً * و * عَسَلاناً * بفتحتين فيهما أي أعتق وأسرع وكذا الإنسان وفي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR15.610 harf
العسل، محركة: حباب الماء إذا جرى من هبوب الريح، قاله ابن الأعرابي، وقوله عز وجل: وأنهار من عسل مصفى ، اختلف في عسل الدنيا، فقيل: هو لعاب النحل، تخرجه من أفواهها، وذلك أنها تأكل من الأزهار والأوراق ما يملأ بطونها، ثم إنه تعالى يقلب تلك الأجسام في داخل أبدانها عسلا، ثم تلقيه من أفواهها، فتكون من، في قوله تعالى: يخرج من بطونها ، للتبعيض، ورجحه الغزنوي، قال: لأن استحالة الأطعمة لا تكون إلا في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR14.765 harf
عَسَلَ الطَّعَامَ 1 عَسَلَ الطَّعَامَ ذ , aor. عَسُلَ and عَسِلَ , (S, O, K,) inf. n. عَسْلٌ, (TA,) He made, or prepared, the food with عَسَل [i. e. honey]: (S, O:) or, as also ↓ عسّلهُ, (K, TA,) inf. n. تَعْسِيلٌ, (TA,) he mixed the food with honey, (K, TA,) and made it pleasant and sweet. (TA.) ― -b2- [Hence,] عَسَلَهُ (tropical:) He made him an object of eulogy. (IAar, K, TA.) And (tropical:)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.110 harf
عَسَلَ عَسَلَ I , U ( n. ac. عَسْل 1 ), a. Mixed, seasoned with honey. b. Gave honey to. c. ( n. ac. عَسْل 1 , عُسُوْل 27 , عَسَلَاْن 36 ), Quivered, vibrated, trembled ( lance ). d. [ Bi ], Ran quickly, sped along. e. U ( n. ac. عَسَل 4 , عَسَلَاْن 36 ), Was rippled by the wind; rippled, undulated ( water ). عَسَّلَ عَسَّلَ II , a. see I (a) . b. Gathered honey. اِسْتَعْسَلَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok56.520 harf
عسل عَسَلَ - يَعْسُلُ (عَسَلَ - يَعْسِلُ) - عَسَل عَسَلَ - يَعْسُلُ (عَسَلَ - يَعْسِلُ) + الطعام أو الشراب: يكون ذا طعم حلو عَسَل: على وزن " فَعَل، اسم فعل من " عَسَلَ - يَعْسُلُ " الحلاوة والمذاق الحلو: وهو كذلك اسم آلة منه: المادة المُحَلَّيَة: وهو اصطلاحاً اسم الشراب الذي يخرج من بطون النحل واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ألفاظ الطعوم
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler23 mücavir (31 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أسن

    1 ortak ayet · Sin diş demektir

  2. معي

    1 ortak ayet · Onların ince bağırsakları

  3. لبن

    1 ortak ayet · Süt demektir

  4. لذذ

    1 ortak ayet · “Rezak” tatlı üzüm

  5. خمر

    1 ortak ayet · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir

  6. صفو

    1 ortak ayet · Seçip ayırdı

  7. حمم

    1 ortak ayet · Hümem kömür demektir

  8. ثمر

    1 ortak ayet · Meyve demektir

  9. سقي

    1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  10. شرب

    1 ortak ayet · İçecek

  11. قطع

    1 ortak ayet · Kesinlikle keseceğim

  12. طعم

    1 ortak ayet · Yiyecek demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ …

    BalMuttakilere vaadolunan cennetin misali: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere zevk veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır. Ve Rabblarından mağfiret de vardır. Hiç bu; ateşte temelli kalan ve bağırsaklarını parça parça edecek kaynar su içirilen kimseler gibi midir?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعسل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحلو, شهد, شفا
Zıt Kökمرر
Çekirdek Özet 1Hızlı, titrek ve esnek bir hareketle dalgalanma ile arının çiçeklerden derlediği tatlı ve yoğun öz (bal)
Çekirdek Özet 2Ahirette arınmış amellerin karşılığı olarak sunulan, bulanıklıktan ve bozulmadan arındırılmış saf lezzet ve nimet
Çekirdek Özet 3Bir varlığın özünün saflaşarak tat vermesi, hayırlı niteliklerin topluma ve çevreye sirayet eden berekete dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir besin maddesi sayıp, kökün taşıdığı titreşimli arınma, emek mahsulü olma ve safi lezzet boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عسZorlanma, gece dolaşma, titreme, gizli ve hafif hareketlerle arayış içinde olma; nitekim عسعس kökünde gecenin hafifçe çökmesi veya çekilmesi, عسر kökünde sıkışma ve zorlanma, عسق kökünde yapışma ve sarılma, عسى kökünde ise umut ve beklenti hareketleri görülürلTemel harekete esneklik, akıcılık ve yönlendirici bir bağ eklenmiş; dağınık ve titrek arayış, süzülüp toplanan yoğun ve tatlı bir öze dönüştürülmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakBir cevherin, pınarın veya özün dışarı fışkırmasını ve açığa çıkmasını temsil eder.
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaÖzün dağılmadan bir yerde tutunmasını, yapısal bir kıvama kavuşmasını ve korunmasını simgeler.
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHarekete yön verilmesini, akışın belirli bir doğrultuda toplanıp yönetilmesini ve bağlanmasını ifade eder.
عسلBir kaynaktan çıkan özün tutunarak toplanması ve yönlendirilmiş, titrek bir devinimle süzülüp yoğunlaşması hareketini bütünler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMızrağın sallandığında esneyip titremesi (el-ʿasalān), kurdun hafif ve titrek adımlarla hızlıca yol alması ve arıların çiçeklerden derleyip kovanlarında biriktirdiği tatlı, kıvamlı sıvı (bal).
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rabîa bir beytinde bal toplayıcısını ve saf balı şöyle anar: بأشهب من أبكار مزن سحابة / وأري دبور شاره النحل عاسل
Erken Arapça kullanımEş-Şemmâh b. Dırâr bir şiirinde balın güzelliğini ve değerini över: كأن عيون الناظرين يشوقها / بها عسل طابت يدا من يشورها

Kaynak Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn ve Mekâyîsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde عسل kökü, hem fiziksel titreşim ve dalgalanma hareketini hem de arı ürününü karşılayan özgün bir morfolojik gelişime işaret eder. Erken Sami köklerinde tatlı maddeler ve süzme sıvılar çoğunlukla arı veya meyve şıralarıyla ilişkilendirilir. İbranicede bal ve tatlı meyve özü için kullanılan devaş (דבש) ve Süryanicedeki debşo (ܕܒܫܐ) kelimeleri daha yaygın Sami kökünü temsil ederken, Arapçada عسل kökü doğrudan arının titrek uçuşu, kanat çırpışı ve mızrağın esnek dalgalanması gibi kinetik bir temelden (el-ʿasalān) beslenerek tatlı gıdaya ad olmuştur. Bu durum, Arapça katmanında kökün hareket ve kıvam semantiğini birlikte koruduğunu gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisânü’l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKinetik hareketten nesne ismine geçişKökün mızrak titremesi ve kurdun yürüyüşü anlamındaki hareket çekirdeğinden, arının devinimiyle ürettiği tatlı sıvıya ad olmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dallarında paralel morfolojik yansımalarGenel Sami dillerindeki tatlı öz kökleriyle anlamsal örtüşme bulunmakla birlikte kelime kökü Arapçada kendine özgü bir kinetik kökten ayrışmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfroasyatik ailenin diğer kollarında bu kökle doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa ve Cohen Semitik Kökler Sözlüğü.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عسلAnlamlıBal; titremek, hızlı ve esnek hareket etmekKovan ürünü tatlı madde ve mızrak titremesiHedef köktür; Kur'an'da geçer
علسAnlamlıBir tür buğday veya tahıl tanesiTaneli, besleyici, sert kabuklu bir hububat türüKur'an'da geçmez; besin ortaklığı
سعلAnlamlıÖksürmekBoğazdan gelen sert ve kesik hava hareketiKur'an'da geçmez; fonetik zıtlaşma
سلعAnlamlıYarmak, çatlatmak, yara açmakDeride veya kayada yarık ve gedik oluşmasıKur'an'da geçmez; kalb ve ayrışma
لعسAnlamlıDudakta tatlı bir esmerlik veya kırmızılık bulunmasıDudak renginin koyu ve çekici bir tonda olmasıKur'an'da geçmez; lezzet ve estetik bağı
لسعAnlamlıSokmak, ısırmak, iğnelemekAkrebin veya arının zehirli iğnesiyle sokmasıKur'an'da geçmez; arı eyleminin karşı kutbu

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عسلMerkezTatlı gıda ve arınmış özDoğrudan arının emeğiyle süzülen, tortusuz ve kıvamlı saf balBesleyici, şifalı ve berrak lezzet
حلوKomşuTatlılıkGenel olarak damakta hoşa giden şekerli tadı ifade eder; bal ile sınırlı değildirGenel tat duyumu
شهدKomşuPetekli balPetekten ayrılmamış, mumlu haliyle bulunan balı nitelerKatı ve ham form
شفاKomşuİyileşme ve kurtuluşHastalıktan arınma ve dengeye kavuşma haliBalın işlevsel neticesi
مررZıtAcılık ve buruklukDamakta nahoş ve sert tat bırakan, lezzetin ve tatlılığın karşıtı durumŞifa ve tatlılığın zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعسلBal, arı salgısı, saf tatlı özKökün mızrak titremesi ve tatlı amelle övülme anlamlarını da kapsarKesin
LatinceMelBalYalnızca fiziksel bal maddesini ve tatlılığı karşılar; kinetik kök anlamını taşımazGüçlü
İngilizceHoneyBal, tatlı özBesin maddesini ve mecazen sevilen varlığı ifade eder; eylemsel titreme nüansını içermezGüçlü
AlmancaHonigBalSomut arı ürününü ve tatlılığı gösterirGüçlü
FransızcaMielBalTatlı arı salgısını karşılar, mecazen yumuşak ve tatlı olanı anlatırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lewis-Short.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَسَلٍCennet ehli için hazırlanmış, arıtılmış ve bulanıklıktan korunmuş saf nimetCennet nehirlerinin ve ehline vaad edilen pak lezzetlerin tasvir edildiği bağlam; Muhammed 47:15

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret nimetlerinin hakikatiCennetteki süzme bal nehirlerinin dünyadakiyle sadece isim benzerliği mi yoksa mahiyet ortaklığı mı taşıdığı tartışmasıDuyusal hazzın ötesinde saf, kesintisiz ve bozulmaz mükâfat
FıkıhZekât ve temizlik hükümleriBal üretiminden öşür/zekât verilip verilmeyeceği ve süzme balın temiz sayılma şartlarıEmek ve doğa ortaklığıyla elde edilen iktisadi değer
TefsirTemsil ve tasvirÂyetteki süzülmüş bal tabirinin zihindeki kir ve tortulardan arınmış saf hakikati simgelemesiBozulmazlık, duruluk ve zevk-i selim
HadisAhlaki güzellik ve şifaKişinin hayırlı amellerle tatlandırılması (عسله الله) ve evlilik hukukundaki lezzet kinayesi (العسيلة)Amelin güzelliği, ruhani ve bedeni tatmin

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve ahlakArınmış amel ve mükâfatRuhun tortulardan temizlenip saf lezzete erişmesiİnsanın hayırlı işlerle yoğrulup Allah katında tatlı bir hatıra bırakmasıGüçlü
İlmiBiyoloji ve tıpŞifa verici doğal bileşikHücre yenilenmesi, bağışıklık ve antiseptik etkiDoğadaki dağınık özlerin toplanıp tek bir şifa merkezinde yoğunlaşmasıKesin
SiyasiToplum düzeniNitelikli kamu yararıÇatışma ve fesat tortularından arınmış adil yönetimİdarecinin topluma tortusuz, berrak ve faydalı bir düzen sunmasıMuhtemel
İktisadiÜretim ve ticaretYüksek katma değerli emek ürünüZahmetli toplama sürecinin değerli bir mala dönüşmesiDağınık kaynakların sabırla işlenerek saf servet haline getirilmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz ayrışması ve süzülme (filtrasyon)Karışımların tortularından ayrılarak en yüksek saflık ve yoğunluk derecesine (süzülmüşlük) ulaşması süreciGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal sublimasyon (yüceltme)Bireyin ham ve çatışmacı dürtülerini işleyerek toplum için faydalı, estetik ve yapıcı değerlere dönüştürmesiMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece kahvaltı sofrasında tüketilen sıradan bir tatlandırıcıya indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamعسل lafzı arılık, saflık, bozulmazlık ve emek neticesi elde edilen tortusuz ilahi bir lütuf sembolüdür.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirlerindeki bal nehrini kaba bir maddi doyuma indirgeyerek, ayetin hedeflediği arınmış zevk, nezahet ve kemal mertebesini kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da tek bir yerde geçmesine rağmen, ilahi nimetlerin tortudan ve bozulmadan uzak tabiatını temsil eden zirve kavramlardan biridir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet tasvirlerinin, rızıkların saflığının ve ahiret mükafatlarının zikredildiği ayet grubunda (Muhammed 47:15) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiret nimetlerini dünyevi bozulma, çürüme ve tortu taşıyan unsurlarla bir tutma yanılgısını safiyet (musaffâ) kaydıyla tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMızrağın ve canlının esnek, titrek bir hareketle dalgalanması; bu devinimle arının çiçeklerden süzüp biriktirdiği yoğun, tatlı ve arı sıvı (bal).
  • Soyut anlamDağınık ve ham unsurların zahmetli bir arayışla toplanıp tortularından arındırılarak saf, bozulmaz ve faydalı bir kıvama ulaştırılması.
  • Sistematik karşılıkSisteme giren dağınık girdilerin süzme ve saflaştırma mekanizmalarıyla yüksek değerli bir çıktıya ve kalıcı bir berekete dönüştürülmesi.
  • LaTeX modeliS=lim⁡τ→0∫Ωϕ(x) dx
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω alanı ham ve dağınık girdiler uzayını, ϕ(x) bu girdilerin taşıdığı cevher yoğunluğunu, τ sistemdeki tortu ve bulanıklık parametresini, S ise tortuların sıfıra yaklaşmasıyla elde edilen arıtılmış, saf ve yoğunlaşmış nihai özü temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع