عهن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ه-ن1 sîga, 3 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونعهنجبلكَالْعِهْنِنفش

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

عهن

ع - ه - ن

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Taranmış yün demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Taranmış yün demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.040 harf
باب العين و الهاء والنون ) ع ه ن، ه ن ع، ن ه ع مستعملات( عهن: العِهْنُ: المَصّبُوغُ أَلْواناً من الصُّوفِ. ويقال: كلُّ صُوفٍ عِهْنٌ. قال عرَّام: لا يقالُ إلاَّ للمَصْبُوغِ، والقِطْعَةُ عِهْنَةٌ والجمعُ عُهُونٌ. والعِهنَة انكِسَارٌ في قَضيبٍ من غير بَيْنُونَةٍ إذا نظرْت إليه حَسِبْتَهُ صحيحاً وإذا هزُزْتهُ انْثنى. وقَضِيبٌ عاهِنٌ أي مُنْكَسِرٌ. وسُمِّي الفَقيرُ عاهِناً لانكِسَارِه. قال زائدة: لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR597 harf
العاهِنُ: واحد العواهن، وهي السَعَفاتُ اللواتي يلين القِلَبَةَ في لغة أهل الحجاز وأما أهل نجد فيسمونها الخوافي. ومنه سمِّي جوارح الإنسان عَواهنَ. والعَواهِنُ: عروقٌ في رحم الناقة، وقد عَهَنَتْ عَواهِنُ النخل تَعْهَنُ بالضم، أي يبستْ. ورمى فلانٌ بالكلام على عَواهِنِهِ، إذا لم يبالِ أصاب أم أخطأ. أبو عبيدة: العِهْنُ: الصوف، والقطعة منه عِهْنَةٌ، والجمع عُهونٌ. وفلان عِهْنُ مالٍ، إذا كان حسن القيام
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.953 harf
باب العين والهاء مع النون عهن ، هنع ، نهع استعمل من وجوهه : عهن ، هنع ، نهع . عهن : أبو العباس : عن سلمة عن الفراء : فلان عاهن ، أي مسترخٍ كسلان . وقاله ابن الأعرابي . وقال أبو العباس : أصل العاهن أن يتقصَّف القضيب من الشجرة ولا يَبِين منها فيبقى معلَّقاً مسترخياً . قال : والعاهن في غير هذا : الطَّعام الحاضر ، والشَّراب الحاضر . وقال أبو عبيد : العاهن : الحاضر . وأنشد قول كثير : وإذ معروفُها لك
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.343 harf
(باب العين والهاء وما يثلثهما) (عهب) العين والهاء والباء كلمةٌ واحدة إن صحَّت. قال الخليل: العَيْهَب: الضَّعيف من الرِّجال عن طلب الوِتْر. قال الشاعر([1]) : حللت به وِتْرِي وأدركتُ ثُؤْرَتي *** إذا ما تناسى ذَحْلهُ كلُّ عَيهبِ([2]) فأمّا الذي يُروَى عن الشَّيباني: كانَ ذلك على *عِهِبَّى فلانٍ، أي في زمانه. وأنشد: عهدي بسَلمَى وهي لم تَزَوَّجِ *** على عِهِبَّى عيشِها المخرفَجِ([3]) فقد قيل،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR253 harf
- العهن: الصوف المصبوغ. قال تعالى: ﴿كالعهن المنفوش﴾ [القارعة/5]، وتخصيص العهن لما فيه من اللون كما ذكر في قوله: ﴿فكانت وردة كالدهان﴾ [الرحمن/37]، ورمى بالكلام على عواهنه (انظر: المجمل 3/634) أي: أورده من غير فكر وروية، وذلك كقولهم: أورده كلامه غير مفسر.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR70 harf
ع ه ن لا يأمن إلا أهل الذهن المنعوش يوم تكون الجبال كالعهن المنفوش‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.310 harf
العِهْنُ: الصُّوفُ المَصْبُوغُ أَلواناً؛ ومنه قوله تعالى: كالعِهْنِ المَنْفُوش. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: أَنها فتَلَتْ قلائدَ هَدْيِ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، من عِهْنٍ؛ قالوا: العِهْنُ الصُّوفُ المُلَوَّنُ، وقيل: العِهْنُ الصوف المصبوغ أَيَّ لَوْنٍ كان، وقيل: كلُّ صُوفٍ عِهْنٌ، والقِطْعةُ منه عِهْنةٌ، والجمع عُهُونٌ؛ وأَنشد أَبو عبيد: فاضَ منه مِثْلُ العُهونِ من الرَّوْضِ، وما ضَنّ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR28 harf
* ع ه ن * * العِهْنُ * الصوف
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.269 harf
: ( العُهْنَةُ ، بالضَّمِّ : تَثَنِّي القَضيبِ أَو انْكِسارُه ، أو بِلا بَيْنُونَةٍ ) إذا نظرْتَ إليه وَجَدْتَه صَحِيحاً فإذا هزَزْتَه انْثَنى ، وقد ( عَهَنَ يَعْهِنُ ) ، مِن حَدِّ ضَرَبَ . ( و ) العِهْنَةُ ، ( بالكسْرِ : شَجَرَةٌ ) بالبادِيَةِ ( لها وَرْدَةٌ حَمْراءُ ) . قالَ الأزْهرِيُّ : رأَيْتها . وقالَ أَبو حَنيفَةَ ، رحِمَه اللهاُ تعالى : هي بَقْلَةٌ . وقالَ ابنُ بَرِّي : مِن ذكُورِ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.690 harf
عَهَنَ 1 عَهَنَ ذ , (S, K,) aor. عَهُنَ , (K,) inf. n. عَهْنٌ, (TK,) He remained, stayed, dwelt, or abode, (S, K,) بِالمَكَانِ [in the place]. (S.) ― -b2- And He, or it, went forth: thus the verb has two contr. significations. (K, TA.) One says, عَهَنَ مِنْهُ خَيْرٌ, aor. عَهُنَ , inf. n. عُهُونٌ, Good went forth [or proceeded] from him, or it. (TA.) ― -b3- Also It (a thing) continued, lasted, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR709 harf
عَهَنَ عَهَنَ U ( n. ac. عَهْن 1 ) a. [ Bi ], Remained, stayed, abode in. b. [ Fī ], Laboured at, was diligent in. c. [ Bi ], Dried up, withered. d. I ( n. ac. عَهْن 1 ), Was bent, broken. عِهْن عِهْن 2 , ( pl. عُهُوْن 27 ), a. Dyed wool. b. Good manager, excellent herdsman. عِهْنَة عِهْنَة 2t , a. Tuft of wool, fleece. عَاْهِن عَاْهِن 21 , ( pl. عَوَاْهِنُ 41 ), a. Palmbranch. b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.229 harf
عهن عَهَنَ - يَعْهِنُ - عِهْن عَهَن - يَعْهِنُ + الشيء: ييبس ثم يلين بعد يبسه، كالصوف وجريد النخل عِهْن: اسم فعل " عَهَنَ - يَعْهِنُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " عَهَنَ - يَعْهِنُ ": الشيء اليابس واللين في ذات الوقت: وهو اصطلاحاً: نوع من الصوف واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الليونة والطراوة والرخاوة" وهي: رَعُنَ - يَرْعُنُ، رَخِيَ - يَرْخَى
Maddenin bağlantısı

عهن عَهَنَ - يَعْهِنُ - عِهْن عَهَن - يَعْهِنُ + الشيء: ييبس ثم يلين بعد يبسه، كالصوف وجريد النخل عِهْن: اسم فعل " عَهَنَ - يَعْهِنُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " عَهَنَ - يَعْهِنُ ": الشيء اليابس واللين في ذات الوقت: وهو اصطلاحاً: نوع من الصوف واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الليونة والطراوة والرخاوة" وهي: رَعُنَ - يَرْعُنُ، رَخِيَ - يَرْخَى (رَخُوَ - يَرْخُو)، لانَ - يَليْنُ، عَهَن - يَعْهِنُ، ضَأَنَ - يَضْأَنُ، طَرِيَ - يَطْرَى (طَرُوَ - يَطْرُو) العهن ﴿وتكون الجبال كالعهن(9)﴾ المعارج ﴿وتكون الجبال كالعهن المنفوش(5)﴾القارعة مختار الصحاح ● [عهن] ع ه ن: العِهْنُ الصوف الراغب عهن - العهن: الصوف المصبوغ. قال تعالى: }كالعهن المنفوش﴿[القارعة/5]، وتخصيص العهن لما فيه من اللون كما ذكر في قوله:﴾فكانت وردة كالدهان{ [الرحمن/37]، ورمى بالكلام على عواهنه (انظر: المجمل 3/634) أي: أورده من غير فكر وروية، وذلك كقولهم: أورده كلامه غير مفسر. ملخص اللسان: 1. العِهْنُ: الصُّوفُ المَصْبُوغُ أَلواناً؛ 2. وقيل:كلُّ صُوفٍ عِهْنٌ، والقِطْعةُ منه عِهْنةٌ، والجمع عُهُونٌ؛ 3. فلان عاهِنٌ أَي مُسْترخٍ كَسْلان؛ 4. أَصلُ العاهِن أَن يَتَقَصَّفَ القضيبُ من الشجرة ولا يَبينَ فيبقى متعلقاً مسترخياً. 5. والعُهْنة: انكسارٌ في القضيب من غير بَيْنونة، إذا نظرتَ إليه حسبته صحيحاً، فإذا هززته انثنى، وقد عَهَن. 6. والعاهِنُ: الفقير لانكساره. 7. وعَهَن الشيءُ: دام وثبت. 8. وعَهَن أَيضاً: حَضَرَ. ومالٌ عاهِن: حاضر ثابت، 9. وعَهَن بالمكان: أَقام به. 10. والعَواهِنُ: جرائد النخل إذا يَبستْ، وقد عَهَنتْ تَعْهِنُ وتَعْهُنُ، بالضم، عُهوناً؛ 11. ومنه سميت جوارحُ الإِنسان عَواهِنَ؛ لسان العرب ● - عهن: العِهْنُ: الصُّوفُ المَصْبُوغُ أَلواناً؛ ومنه قوله تعالى: كالعِهْنِ المَنْفُوش. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: أَنها فتَلَتْ قلائدَ هَدْيِ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، من عِهْنٍ؛ قالوا: العِهْنُ الصُّوفُ المُلَوَّنُ، وقيل: العِهْنُ الصوف المصبوغ أَيَّ لَوْنٍ كان، وقيل: كلُّ صُوفٍ عِهْنٌ، والقِطْعةُ منه عِهْنةٌ، والجمع عُهُونٌ؛ وأَنشد أَبو عبيد: فاضَ منه مِثْلُ العُهونِ من الرَّوْ ضِ، وما ضَنّ بالإِخاذِ غُدُرْ. ابن الأَعرابي: فلان عاهِنٌ أَي مُسْترخٍ كَسْلان؛ قال أَبو العباس: أَصلُ العاهِن أَن يَتَقَصَّفَ القضيبُ من الشجرة ولا يَبينَ فيبقى متعلقاً مسترخياً. والعُهْنة: انكسارٌ في القضيب من غير بَيْنونة، إذا نظرتَ إليه حسبته صحيحاً، فإذا هززته انثنى، وقد عَهَن. والعاهِنُ: الفقير لانكساره. وعَهَن الشيءُ: دام وثبت. وعَهَن أَيضاً: حَضَرَ. ومالٌ عاهِن: حاضر ثابت، وكذلك نَقْدٌ عاهِنٌ. وحكى اللحياني: إنه لَعاهِنُ المال أَي حاضر النَّقْد؛ وقول كثير: ديارُ ابنةِ الضَّمْريِّ إذ حَبْلُ وَصْلِها مَتِينٌ، وإِذ مَعْرُوفُها لك عاهِنُ. يكون الحاضر والثابت؛ قال ابن بري: ومثله لتأَْبط شرّاً: أَلا تِلْكُمو عِرْسي مُنَيْعةُ ضُمّنتْ، من الله، أَيْماً مُسْتَسِرّاً وعاهِنا. أَي مقيماً حاضراً. والعاهِنُ: الطعام الحاضر والشراب الحاضر. والعاهنُ: الحاضر المقيم الثابت. ويقال: إِنه لَعِهْنُ مالٍ إذا كان حسن القيام عليه. وعَهَن بالمكان: أَقام به. وأَعطاه من عاهِنِ ماله وآهِنه مُبْدَلٌ أَي من تِلاده. ويقال: خُذْ من عاهِنِ المال وآهِنه أَي من عاجله وحاضره. والعَواهِنُ: جرائد النخل إذا يَبستْ، وقد عَهَنتْ تَعْهِنُ وتَعْهُنُ، بالضم، عُهوناً؛ عن أَبي حنيفة، وقيل: العَواهِنُ السَّعَفاتُ اللواتي يَلِينَ القِلَبَة، في لغة أَهل الحجاز، وهي التي يسميها أَهل نجد الخَوافي، ومنه سميت جوارحُ الإِنسان عَواهِنَ؛ ومنه حديث عمر: ائتني بجريدة واتَّقِ العَواهِنَ؛ قال ابن الأَثير: هي جمع عاهِنةٍ وهي السَّعفات التي يَلِينَ قُلْبَ النخلة، وإنما نهى عنها إِشفاقاً على قُلْب النخلة أَن يَضُرَّ به قطعُ ما قرُبَ منها. وقال اللحياني: العَواهِن السَّعَفات اللواتي دون القِلَبة، مَدَنيَّةٌ، والواحد من كل ذلك عاهِنٌ وعاهِنة. ابن الأَعرابي: العِهان والإِهان والعُرْهونُ والعُرْجونُ والفِتاقُ والعَسَقُ والطَّرِيدة واللَّعِينُ والضِّلَعُ والعُرْجُدُ واحد؛ قال الأَزهري: كله أَصل الكِباسة. والعَواهِنُ: عروق في رحِمِ الناقة؛ قال ابنُ الرِّقاع: أَوْكَتْ عليه مَضِيقاً من عَواهِنها، كما تَضَمَّنَ كشْحُ الحُرَّة الحَبَلا. عليه: يعني الجنين. قال ابن الأَعرابي: عَواهِنُها موضع رحمها من باطن كعَواهِن النخل. وأَلْقى الكلام على عَواهِنه: لم يتدبره، وقيل: هو إذا لم يُبَلْ أَصاب أَم أَخطأَ، وقيل: هو إذا تهاون به، وقيل: هو إذا قاله من قبيحه وحسنه. وفي الحديث: إن السَّلَفَ كانوا يُرْسِلون الكلمة على عَواهِنها أَي لا يَزُمُّونها ولا يَخطِمونها؛ قال ابن الأَثير: العَواهِنُ أَن تأْخذ غيرَ الطريق في السير أَو الكلام، جمع عاهِنة، وقيل: هو من قولك عَهِنَ له كذا أَي عجِلَ. وعَهِنَ الشيءُ إذا حَضَر أَي أَرسل الكلام على ما حضَر منه وعَجِلَ من خطأٍ وصواب. ابن الأَعرابي: يقال إنه ليَحْدِسُ الكلامَ على عَواهنه، وهو أَن يتعسَّف الكلامَ ولا يتأَنى. يقال: عَهَنتُ على كذا وكذا أَعْهُنُ؛ المعنى أَي أُثَبِّي منه معرفة؛ ويقال: أُثبِّي أُثْبِتُ من قول لبيد: يُثَبِّي ثَناءً من كريمٍ. وقوله: أَلا انْعَمْ على حُسْنِ التَّحيَّة واشْرب. وعَهَنَ منه خير يَعْهُنُ عُهوناً: خرج، وقيل: كل خارج عاهِنٌ. والعِهْنة: بقلة؛ قال ابن بري: والعِهْنة من ذكور البَقْل. قال الأَزهري: ورأَيت في البادية شجرة لها وردة حمراء يسمونها العِهْنة. وعُهَيْنة: قبيلة دَرَجَتْ. وعاهِنٌ: واد معروف. وعاهانُ بن كعب: من شعرائهم، فيمن أَخذه من العِهْن، ومن أَخذه من العاهة فبابه غير هذا الباب. مقاييس اللغة: (عهن) العين والهاء والنون أصلٌ صحيح يدلُّ على لِينٍ وسُهولة وقِلّة غذاء في الشيء. قال الخليل: العاهن: المال الذي يتروَّح على أهله، وهو العتيد([47]) الحاضر. يقال: أعطاه من عاهِنِ مالِهِ. وأنشد: فقتلٌ بقتلانا وسَبْيٌ بسَبْيِنا *** ومالٌ بمال عاهنٍ لم يفرَّقِ قال الشَّيبانيّ: العاهن: العاجل: يقال: ما أَعْهَن ما أتاك. قال: ويقولون: أبعاهِنٍ بعتَ أم بِدَين. قال ابنُ الأعرابيّ: يقال عاهن، إذا كان في يدك تَقدِر عليه، وقد عَهِنَ يَعْهَن عُهوناً، وأنشد للشاعر([48]) : ديارُ ابنةِ الضَّمريِّ إذ وصل حبلها *** متينٌ وإذ معروفها لك عاهن([49])

أي حاضرٌ مقيم. قال أبو زيد: عَهَنَ من فلانٍ خَيْرٌ أو خَبَر -أنا أشكُّ في ذلك- يعهَنُ عُهوناً، إذا خرج منه. قال النَّضر: يقال: اعْهِنْ له أي عَجِّلْ له. وقد عَهَنَ له ما أراد. قال ابن حبيب: يقال هو يُلقِي الكلامَ على عواهنه، إذا لم يبال كيف تكلَّم. وهذا قياسٌ صحيح، لأنَّه لا يقوله بتحفُّظ وتثبُّت. وربما قالوا: يرمي الكلام على عواهنه، إذا قاله بما أدّاه إليه ظنُّه من دون يقين. وهو ذلك المعنى. ومن هذا الباب: قضيبٌ عاهن، أي متكسِّر مُنْهصِر. ويقال: في القضيب عُهْنَةٌ، وذلك انكسارٌ من غير بَيْنُونة إذا نظرتَ إليه حسبتَه صحيحاً، وإذا هززتَه انثنَى. ويقال للفقير: عاهنٌ من ذلك. وربما قالوا عَهَنْتُ القضيب أَعْهِنُه عَهْناً. فأمَّا الذي يُحْكى عن أبي الجرّاح أنّه قال: عَهَنْت عواهن النخل، إذا يَبِسَت تَعْهِنُ عُهوناً، فغلَط، لأنَّ القياس بخلاف ذلك. قال ابن الأعرابي: عواهن النخل: ما يلي قُلْبَ النَّخلة من الجريد. وهذا أصحُّ من الأول وروي عن النبي عليه الصلاة والسلام [أنّه] قال لبعض أصحابه: "ائتني بسَعَفٍ واجتنب العواهن"؛ لأنّها رطبة([50]) . قال بعض أهل اللُّغة: أهل الحجاز يسمُّون السَّعَفات التي تلي القِلَبَة([51]) : العواهن؛ لأنَّها رطبةٌ لم تشتدّ. فأمَّا قولهم إنَّ العاهن: الحابس، وإنشادهم للنابغة: أقول لها لمَّا ونت وتخاذلتْ *** أجِدِّي فما دون الجَبَا لك* عاهنُ فهو عندنا غلطٌ، وإنَّما معناه على موضوعِ القياس الذي قسناه، أنَّ ما دون الجَبا([52]) ممكن غير ممنوع، أي السَّبيل إليه سهل. ويكون "ما" في معنى اسم. ومن الباب إن كان صحيحاً ما رواه ابنُ السِّكِّيت، أنّ العواهنَ: عروقٌ في رحم النَّاقة. وأنشَدَ لابن الرِّقاع: أوْكَتْ عليها مَضِيقاً من عواهنها *** كما تضَمَّنَ كَشْحُ الحُرّة الحَبَلا([53]) كأنّه شبَّه تلك العروقَ بعواهن النَّخل. وأما العِهْن، وهو الصُّوف المصبوغ، فليس ببعيدٍ أنْ يكون من القياس؛ لأنَّ الصَّبْغَ يليّنه. والله أعلم. القاموس المحيط: العُهْنَةُ، بالضم تَثَنِّي القَضيبِ، أو انْكِسارُه، أو بِلا بَيْنُونَةٍ، عَهَنَ يَعْهِنُ، وبالكسر شَجَرَةٌ لها وَرْدَةٌ حَمْراءُ، والقِطْعَةُ من العِهْنِ، للصُّوفِ، أو المَصْبوغِ ألْواناً ج عُهُونٌ، ولُغَةٌ في الإِحْنَةِ. والعاهِنُ: الفَقيرُ، والمالُ التالِدُ، والحاضِرُ، والمُقيمُ الثابِتُ، والمُسْتَرْخِي الكَسْلانُ، ووَاحِدُ العَواهِن، للسَّعَفَاتِ التي يَلِينَ القِلَبَةَ، ولِعُروقٍ في رَحِمِ الناقَةِ، ولجَوارِحِ الإِنْسانِ. ورَمَى الكلامَ على عَواهِنِه، أي: لم يُبالِ أصابَ أم أخْطَأ. وتَعْهِنُ، مُثَلَّثةَ الأوَّلِ مَكْسُورةَ الهاءِ: ع بالحِجازِ. وعَهَنَ، كَنَصَرَ: أقامَ، وخَرَجَ، ضدٌّ، وجَدَّ في العَمَلِ، وعَهِدَ، و له مُرادَهُ: عَجَّلَهُ له، و السَّعَفُ: يَبِسَتْ. والعَيْهُونُ: نَبْتٌ طَيِّبٌ. وهو عِهْنُ مالٍ، بالكسر: حَسَنُ القِيامِ عليه. وعاهانُ بنُ كَعْبٍ: شاعِرٌ. والعِهانُ، ككِتابٍ: أصْلُ الكِباسَةِ. وبنُو عُهَيْنَةَ، كجُهَيْنَةَ: قَبيلَةٌ دَرَجُوا. تاج العروس: ( العهنة بالضم تثنى انقضيب أو انكساره أو بلا بينونة ) إذا نظرت إليه وجدته صحيحا فإذا هززته انثى وقد ( عهن يعهن ) من حد ضرب ( و ) العهنة ( بالكسر شجرة ) البادية ( لها وردة حمراء ) قال الازهرى رايتها وقال أبو حنيفة رحمه الله تعالى هي بقلة وقال ابن برى من ذكور البقل ( و ) العهنة ( القطعة من العهن ) اسم ( للصوف ) عامة ( أو ) هو ( المصبوغ ألوانا ) وبه فسر قوله تعالى كالعهن المنفوش قال الراغب وتخصيص العهن لما فيه من اللون كما في قوله تعالى فكانت وردة كالدهان ( ج عهون ) وأنشد أبو عبيد فاض منه مثل العهون من الرو * ض وما ضن بالاخاذ غدر ( و ) العهنة ( لغة في الاحنة ) بمعنى الحقد والغضب ( والعاهن الفقير ) لانكساره ( و ) أيضا ( المال التالد ) يقال أعطاه من عاهن ماله وآهنه أي من تلاده ( و ) أيضا ( الحاضر ) يقال خذ من عاهن ماله وآهنه وعاجله وحاضره وقد عهن إذا حضر وطعام عاهن وشراب عاهن أي حاضر ( و ) أيضا ( المقيم ) وأنشد ابن برى لتابط شرا ألا تلكمو عرسي منيعة ضمنت * من الله أيما متسرا وعاهنا أي مقيما حاضر أو قول كثير ديار ابنة الضمرى إذ حبل وصلها * متين واذ معرو فهالك عاهن يكون الحاضر و ( الثابت ) ويقال مال عاهن أي حاضر ثابت وعهن الشئ دام وثبت ( و ) أيضا ( المسترخى الكسلان ) عن ابن الاعرابي قال أبو العباس أصل العاهن أن يتقصف القضيب من الشجرة ولا يبين فيبقى متعلقا مسترخيا ( و ) العاهن ( واحد العواهن للسعفات التى يلين القلبة ) في لغة الحجاز وهى التى تسميها أهل نجد الخوافى وقال اللحيانى التى دون القلبة مدنية والواحد منها عاهن وعاهنة وفى حديث عمر ائتنى بجريدة واتق العواهن قال ابن الاثير هي جمع عاهنة وهى السفعات التى يلين قلب النخلة وانما نهى عنها اشفاقا على قلب النخلة أن يضر به قطع ما قرب منها ( و ) العواهن أيضا اسم ( لعروق في رحم الناقة ) قال ابن الرقاع أو كت عليه مضيقا من عواهنها * كما تضمن كشح الحرة الحبلا عليه أي على الجنين قال ابن الاعرابي عواهنها موضع رحمها من باطن كعواهن النخل ( و ) العواهن أيضا اسم ( لجوارح الانسان ) على التشبيه بتلك السعفات ( ورمى الكلام على عواهنه أي ) لم يتدبره وقيل أورده من غير فكر وروية كقولهم أورد كلامه غير مفسر وقيل إذا ( لم يبال أصاب أم أخطا ) وقيل هو إذا تهاون به وقيل هو إذا قاله من حسنه وقبيحه وفى الحديث أن السلف كانوا يرسلون الكلمة على عواهنها أي لا يزمونها ولا يخطمونها وقال ابن الاثير العواهن أن تأخذ غير الطريق في السير أو الكلام جمع عاهنة ( وتعهن مثلثة الاول مكسورة الهاء ع بالحجاز ) والتاء زائدة ووزنه تفعل وفى كلام السهيلي ما يقتضى أصالتها وجوز قوم الوجهين ( وعهن ) بالمكان ( كنصر أقام ) به ( و ) عهن منه خير يعهن عهونا ( خرج ) وقيل كل عاهن خارج ( ضدو ) عهن ( جد في العمل و ) أيضا ( عهدو ) عهن ( له مراده عجله له و ) عهنت ( السعفة يبست ) تعهن وتعهن كمنع ونصر عهونا عن أبى حنيفة ( والعيهون نبت طيب و ) يقال ( هو عهن مال بالكسر ) أي ( حسن القيام عليه وعاهان بن كعب شاعر ) فيمن أخذه من العهن ومن أخذه من العاهة فبابه غير هذا ( والعهان ككتاب أصل الكياسة ) عن ابن الاعرابي وكذلك الاهان والعرهون والعرجون والفتاق والعسق والطريدة واللعين والضلع والعرجد ( وبنو عهينة كجهينة قبيلة درجوا ) * ومما يستدرك عليه عهن الشئ دام والعهواهن جرائد النخل إذا يبست والعواهن أن ياخذ غير الطريق في السير وعاهن اسم واد

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جبل

    2 ortak ayet · Dağ anlamındadır

  2. نفش

    1 ortak ayet · Didmek ve tiftmek demektir

  3. كون

    2 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ

    Yün gibiDağlar ise atılmış pamuk gibi.

  2. وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ

    Yün gibiDağlar; atılmış renkli yünler gibi olacak.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعهن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصوف, وبر, شعر
Zıt Kökصخر
Çekirdek Özet 1Boyanmış, gevşemiş, liflerine ayrılmış ve kırılıp bükülmüş yün dokusu
Çekirdek Özet 2Kıyamet günü sapasağlam dağların yoğunluk, ağırlık ve direncini yitirerek lif lif havada savrulması
Çekirdek Özet 3Madde ve otoritenin en sert ve muhkem halinden en gevşek ve taşınamaz formuna evrilmesi, ontolojik çözülme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir yün türü sayıp boyalı liflerin dağılma, ağırlıksızlaşma ve gevşeme boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عهBir yerde bulunma, hazır olma, tutunma ve zamanla gevşeyip duruma uyarlanma hareketi; nitekim عهد kökünde bu durum bir zamana, mekana veya sorumluluğa bağlanıp orada sabit kalmayı ifade eder.نÇekirdekteki mevcudiyet ve durma haline süreklilik, içsel yumuşama, esneme ve gevşeyerek lif lif ayrılma nüansı katılmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, kaynak, nesnenin renk ve dış görünüşünün algılanması.
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, belirme, açığa çıkma, hafifleyip nefes alma.
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, esneklik, liflenme, boyuna uzayıp dalgalanma.
عهنGözün algıladığı renkliliğin gevşeyerek, açılarak ve lif lif esneyip dağılarak belirginleşmesi.Dağ gibi azametli ve yekpare kütlelerin dış görünüşteki rengini korurken içsel direncini kaybedip bükülen ve uçuşan hafif lifler formunda açığa çıkması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoyanmış yün; ayrıca bir dalın tam kopmadan kırılarak gevşeyip aşağı doğru sarkması ve elde hazır bulunan, kolay harcanabilir nakit mal.
Cahiliye şiiri kullanımıŞairin hazır ve el altındaki malı nitelemek üzere kullandığı beyit: فقتل بقتلانا وسبي بسبينا / ومال بمال عاهن لم يفرق
Erken Arapça kullanımHz. Âişe'nin kurbanlık develerin boyun bağlarını renkli yünlerden ördüğünü aktaran rivayette kök, boyanmış yün anlamında geçmektedir: فتلت قلائد هدي رسول الله صلى الله عليه وسلم من عهن

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça عهن kökü, Sami dil ailesinde özellikle yumuşama, liflenme, gevşeyip sarkma ve renkli dokuma nesneleri semantik alanında sınırlı fakat özgül bir dağılıma sahiptir. İkili عه çekirdeği mevcudiyet, hazır bulunma ve durma ekseninde gelişirken, son sese eklenen genizcil ن harfiyle kök fiziksel bir gevşeme, dalın lif lif kırılarak sarkması ve yumuşak yün liflerinin renkli dokusu anlamını pekiştirmiştir. İbranice ve Süryanice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı ses dizilimiyle boyanmış yünü karşılayan tam bir kök denkliği sınırlı olup, kökün bu özgül formu erken dönem Arap bedevi dokuma kültürünün ve kaba lif işleme terminolojisinin bir parçası olarak gelişmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعهن ile dalın bükülmesi, hazır mal ve boyalı yün ilişkisiKök, kopmaksızın bükülen dalın yumuşaklığı ile liflerine ayrılmış renkli yün arasındaki elastikiyet ve gevşeklik üzerinden gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve orta Sami hatlarında lifli doku ve elastikiyetKuzeybatı Sami dillerinde zayıf, Arap yarımadası yerel söz varlığında belirgin ve kararlı bir semantik alandır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik lif ve dokuma terminolojisiVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عهنAnlamlıBoyanmış yün, bükülme, gevşemeRenkli yün lifleri, kopmadan bükülen dal, hazır mal.Hedef kök; Kur'an'da 2 kez geçer.
عنهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
هعنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
هنعAnlamlıBoyun eğme, bükülmeBoynun öne doğru eğilmesi, alçalma, gevşeyip yönelme.عهن kökündeki bükülme ve elastikiyet nüansıyla ortak yön taşır; Kur'an'da geçmez.
نعهAnlamlıHareket etme, sallanmaHafifçe kımıldama, gevşek nesnenin rüzgarda oynaması.Liflerin hafifliği ve hareketi ile semantik yakınlık taşır; Kur'an'da geçmez.
نهعAnlamlıÖğürme, içindekini dışa atmaMidenin kasılarak içindekini dışarı çıkarması hareketi.Zorlu bir boşalma hareketidir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عهنMerkezLifli yumuşak dokuÖzellikle boyanmış, taranarak lif lif ayrılmış ve elastikiyet kazanmış yün.Maddenin dirençsiz, hafif ve dağılmaya hazır halidir.
صوفKomşuHayvansal lif dokusuKoyunun kırkılmış genel ham tüyü; boyanmış olma şartı taşımaz.Hammaddenin genel cins adıdır; عهن ise renk ve işlenme durumuna odaklanır.
وبرKomşuHayvansal kıl örtüsüDevenin yumuşak ve sık tüyleri.Farklı bir hayvanın lif dokusudur; dağ benzetmesinde renk çeşitliliğini içermez.
شعرKomşuSert kıl örtüsüKeçi ve benzeri hayvanların daha sert, dik ve kaba kılları.Liflerin kabalığı ve sertliği öne çıkar, عهن kökündeki uçuşan yumuşaklık bulunmaz.
صخرZıtSert ve yekpare taşMasif, parçalanmaz, ağır ve aşınmaya dirençli kaya kütlesi.Dağın ilk ontolojik halini temsil eder; عهن ise bunun tam zıddı olan çözülmüş haldir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعهنBoyanmış, atılmış yünLif lif taranmış, renkli ve dirençsiz hale gelmiş yün dokusunu tam olarak karşılar.Kesin
LatinceLana tincta, lana carminataBoyanmış ve taranmış yünYünün boyanma ve taranma hallerini karşılar; ancak dalın bükülmesi veya hazır mal nüanslarını içermez.Güçlü
İngilizceCarded wool, dyed woolTaranmış veya boyanmış yünDağılmaya hazır lifli yapıyı ve renk çeşitliliğini aktarır; kökün taşıdığı ontolojik çözülme çağrışımını dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaGekrempelte Wolle, gefärbte WolleTaranmış ve boyanmış yünMaddenin lif lif ayrışmış mekanik formunu verir; metaforik hafiflik ve boyun eğme anlamını taşımaz.Güçlü
FransızcaLaine cardée, laine teintéeTaranmış yün, boyalı yünLif dokusunun gevşekliğini ifade eder; dağın heybetinden hafifliğe geçişteki zıtlık bağlamını tek başına vermez.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كَالْعِهْنِDağların kütlesel ağırlığını kaybedip renkli ve taranmış yün lifleri gibi hafifleyip savrulmasıKıyamet günü kozmik altüst oluş ve yeryüzünün sabit dayanaklarının çözülmesi bağlamı; Meâric 70:9.
كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِDağların atılmış, liflerine ayrılmış, hacmi büyümüş fakat ağırlığı yok olmuş yün gibi uçuşmasıKâria günü dehşeti ve amellerin tartılması öncesinde yeryüzü nizamının dağılması bağlamı; Kâria 101:5.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve kıyamet kozmolojisiMaddenin yoktan var edilmesi ve kıyamette cevher-araz dengesinin bozularak dağların katı halden gaz/lif haline geçişi.Yekpare sert cisimlerin ağırlık ve direnç özelliklerini yitirmesi.
FıkıhHac ibadeti ve kurbanlık hayvan işaretlemeKurbanlık hayvanların (hedy) boyunlarına renkli yün iplerden tasma (kılâde) takılması uygulaması.Maddi bir nesne olarak boyanmış yün lifi.
TefsirKıyamet tasvirleri ve teşbih sanatıDağların farklı renklerinin (beyaz, kırmızı, siyah damarlar) atılmış renkli yün liflerine benzetilmesindeki belâgat inceliği.Görsel renk çeşitliliği ile fiziksel ağırlıksızlığın birleşimi.
HadisRivayet metinleri ve sünnet uygulamalarıKurbanlıkların tespiti ve ziyneti sadedinde renkli yünlerin kullanımı.Geleneksel kullanım eşyası.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik son ve haşir bilinciİlahî kudret karşısında mutlak teslimiyetDünyevi sığınakların geçiciliğini idrak ettirmeİnsanın sarsılmaz sandığı dağların yün gibi dağılması, Allah'tan başka mutlak dayanak olmadığını gösterir.Kesin
İlmiMaddenin halleri ve jeolojik çözülmeYoğunluk kaybı ve lifsel ayrışmaMaddi yapının bağlarının kopmasını modellemeYüksek basınç ve kohezyon kuvveti altındaki kayaç kütlelerinin lifli ve ağırlıksız bir yapıya dönüşmesi.Güçlü
SiyasiOtorite ve iktidar odaklarıYerleşik ve sarsılmaz sanılan güçlerin dağılmasıStatükonun direncinin kırılmasıDağ gibi muhkem siyasi yapıların içsel boşluk veya dışsal sarsıntıyla bir anda ağırlıksız ve etkisiz kalması.Muhtemel
İktisadiServetin niteliği ve nakit akışıElde hazır, harcanabilir akıcı sermayeLikidite ve kolay elden çıkmaÇekirdekteki hazır mal (el-mâlü'l-âhin) nüansıyla, servetin katı yatırımlardan akıcı ve kolay harcanır hale gelmesi.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYoğunluk kaybı, liflenme ve kohezyon çöküşü (faz değişimi)Katı cisimlerdeki moleküler bağların gevşeyerek hacmin genişlemesi, yoğunluğun sıfıra yaklaşması ve kütlesel direncin ortadan kalkması süreci.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal yapıların çözülmesi ve sosyal anomiToplumda kurumları bir arada tutan hukuki ve ahlaki bağların zayıflaması sonucu devasa yapıların dış kabuğunu korusa da ilk krizde lif lif savrulması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca koyun yünü veya dokuma lifi olarak anlayıp, Arap dilindeki boyanmışlık, dalın kırılıp bükülmesi ve direnç kaybı nüanslarını göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da dağların farklı renk tonlarının (Fâtır 35:27) kıyamette lif lif atılmış renkli yün manzarası oluşturması ve yeryüzünün en ağır unsurlarının en hafif unsura dönüşmesi tezadı.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıyamet tasvirini sadece görsel bir süs zannederek, varlığın fiziksel ve ontolojik yapısındaki radikal kohezyon kaybını ve ilahî adaletin karşısında hiçbir maddi gücün direnemeyeceği gerçeğini kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en sarsıcı kıyamet sahnelerinde, insan zihnindeki en sarsılmaz nesne olan dağların akıbetini somutlaştıran anahtar bir teşbih unsuru olduğu için son derece önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet ahvalini, yerin sarsılmasını ve gök ile yer nizamının kökten bozulmasını anlatan Mekkî surelerde (özellikle Meâric ve Kâria surelerinde) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyadaki maddi güç ve jeolojik/siyasi büyüklüklerin ebedi ve sarsılmaz olduğu yanılsamasını yıkar; maddenin hakiki sahibinin emriyle bir anda lif lif savrulan bir hafifliğe bürünebileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTaranmış, boyanmış, liflerine ayrılmış ve kopmadan bükülerek sarkmış hafif yün dokusu.
  • Soyut anlamKatılık, ağırlık ve direncin ortadan kalkması; kohezyon bağlarının koparak kütlenin hacimsel bir dağılma ve uçuşma evresine geçişi.
  • Sistematik karşılıkMuhkem ve sabit görünen yapıların iç dinamiklerini ve ağırlıklarını kaybederek mutlak bir gevşeme ve dağılma haline uğraması.
  • LaTeX modeliM→∇Φlim⁡ρ→0(∑i=1nci⋅ℓi)
  • LaTeX açıklamasıModelde M sembolü yekpare, katı ve yüksek yoğunluklu kütleyi (dağı); ∇Φ ifadesi sisteme dışarıdan uygulanan ilahî ve kozmik kudret potansiyelini; ρ→0 yoğunluğun sıfıra yaklaşarak ağırlık ve direncin yok olmasını; ∑ci⋅ℓi ise bu kütlenin farklı renklerdeki (c) ayrışmış, bağımsız ve savrulan lifler (ℓ) toplamına dönüşmesini temsil etmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع