غطي

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ط-ي2 sîga, 10 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سمععينطوعغِطَاءَكَغطيحدديومغِطَاءٍكشفذكركونبصر

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

غطي

غ - ط - ي

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

غِطَاءٍ bir şeyin üzerine örtülen fanus benzeri nesneye denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

غِطَاءٍ bir şeyin üzerine örtülen fanus benzeri nesneye denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR898 harf
باب الغين والطاء غ و ط، غ ط ي، غ ط و، ط غ و، ط غ ي مستعملات غوط: الغُوطةُ: موضع بالشام، كثير الماء والشجر. والغُوطةُ: مدينة دمشق. والغَائِطُ: المطمئن من الأرض، وجمعه غِيطانٌ وأَغواطٌ. والتَّغَوُّطُ: كلمة كناية لفعله. غطي، غطو: والغِطاءُ: ما غَطَّيْتَ به أو تَغَطَّيْتَ به، ويجمع أَغطِيةً وغَطَا اللَّيلُ يَغْطُو غُطُوّاًأي غسا. ويقال: غَطَّى عليهم البلاد ونحوه. طغو، طغي: الطُّغْيان: الواوُ لغةٌ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.016 harf
باب الغين والطاء غوط ، غطي ، طغا . غوط : ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال للرجل غُطْ غُطْ : إذا أمَرْتُهُ أن يكونَ مع الجماعةِ إذا جاءتِ الفِتَنُ وهم الغاطُ . يقال : ما في الغاطِ مثله ، أي : في الجماعة . وقال الليث : الغُوطَةُ : موضعٌ بالشام كثيرُ الماءِ والشجر . قال : والغائِطُ : المُطْمَئِنُّ من الأرض ، وجمعه الغيطانُ ، والأغواط . قال : والتَّغْوِيطُ : كِنايةٌ عن الحَدَث . وقال الله جلَّ وعزَّ : (
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR114 harf
غ ط ي تغطّيت من الدهر بفضل جناحك ومالي وطاء ولا غطاء إلا معروفك وطلب الناس لعيوبهم أغطية فما وجدوا مثل الأعطية‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.859 harf
غَطَى الشَّبابُ غَطْياً وغُطِيّاً: امْتَلأَ. يقال للرجُلِ إِذا امْتَلأَ شَباباً: غَطَى يَغْطِي غَطْياً وغُطِيّاً؛ قال رجل من قيس: يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ مَعاً، وأَخْطَأَتْه عُيونُ الجِنِّ والحَسَدُ وهذا البيت في الصحاح: وأَخْطأَتْه عيونُ الجِنِّ والحَسَدَهْ قال ابن سيده: وكذلك أَنشده أَبو عبيد؛ ابن بري: قال ابن الأَنباري أَكثرُ الناسِ يروي هذا البيت: وأَخْطأَتْه عيونُ الجِنِّ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR97 harf
* غ ط ي * * الغِطَاءُ * ما يُتغطى به و * غَطَّاهُ تَغْطِيَةً * و * غَطَاهُ * أيضا من باب رمى مثله
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.222 harf
: ( ي ( *!غَطَى الشَّبابُ ، كرَمَى ) ، يَغْطِي ( *!غَطْياً ) ، بالفَتْح ( ويُضَمُّ ) ؛ ) وضَبَطَه ابنُ سِيدَه *!غَطِيًّا ، كعُتِيَ ، ومِثْلُه في كتابِ ابن القطَّاع والصَّاغاني ؛ ( امْتَلأَ ) . 9 ( وفي الصِّحاح : قالَ الفرَّاء : وإذا امْتَلأَ الرَّجلُ شَباباً قيلَ : غَطَى *!يَغْطِي *!غَطْياً *!وغُطِيًّا بالفَتْح والضمِّ والتَّشْديدِ ، وأَنْشَدَ : يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ معاً
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR391 harf
غَطَى غَطَى I ( n. ac. غَطْي 1 , غُطْي 3 ), a. see غَطَوَ I ( a ), ( b ). c. Was wide-spreading, flourished ( tree ); was vigorous, in his prime ( youth ). غَطَّيَ غَطَّيَ II , a. see غَطَوَ غَطَوَ غَطڤيَ I ( a. a ). أَغْطَيَ أَغْطَيَ IV , a. Was full of sap ( vine ). تَغَطَّيَ تَغَطَّيَ V , اِغْتَطَيَ VIII , a. see غَطَوَ V, VIII. غُِْيَرّ غُِْيَرّ a. Short, squat, stout.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.992 harf
غطي غَطَى - يَغْطِي - غِطَاء غَطَى - يَغْطِي + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: غطاه وستره وحجبه عن نظر أو أثر أو فعل كائن آخر غِطاء: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " غَطَى - يَغْطِي ": الستر والحجب الشديدين: وهو كذلك اسم آلة منه: الشيء أو الأمر الذي يسبب الحجب والستر ومنع وصول أثر الشيء غَطَّى - يُغَطِّي: على وزن " فَعَّل ": من " غَطَى -
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler10 mücavir (17 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حدد

    1 ortak ayet · Hadid demir demektir

  2. كشف

    1 ortak ayet · Açık baş demektir

  3. غفل

    1 ortak ayet · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir

  4. كون

    2 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  5. عين

    1 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  6. طوع

    1 ortak ayet · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…

  7. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  8. سمع

    1 ortak ayet · İşiten

  9. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  10. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا

    KapakOnların gözleri Bizim öğüdümüze karşı kapalıdır ve öfkelerinden onu dinlemeye tahammül edemezler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغطي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerستر, حجب, غشي
Zıt Kökكشف
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin veya yüzeyin üzerini tamamen bürüyerek doğrudan algılanmasını ve dış dünya ile temasını kesen örtü
Çekirdek Özet 2İnsanın basiretini örten, hakikati algılamasını engelleyen ve ahirette bütünüyle kaldırılacak olan gaflet perdesi
Çekirdek Özet 3Algı ile gerçeklik arasına çekilen epistemik bariyerin varlığı ve bu bariyerin kalkmasıyla gerçekleşen kesin yüzleşme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir örtü veya basit bir görme engeli sayıp algı donanımının kilitlenmesini ve sorumluluk doğuran iradi körlüğü gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غطİçine çekme, daldırma, bütünüyle bürüme ve dış irtibatı kesme; nitekim aynı çekirdekten gelen غطش kökünde gecenin karanlığının her şeyi sarıp görünmez kılması esastırيDaldırma veya gömülme hareketine esneklik, sarıcılık ve bir nesnenin üzerine kılıf yahut fanus gibi tam intibak ederek onu dış etkilere karşı bürüyen örtü hüviyeti kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غİkiz harfi olan ع göz ve kaynak imgesinden türetilmiş; derinlik, perdelenme, gözden ve algıdan kaçarak karanlıkta kalma eylemini temsil eder
طSepet, çark; içine alma, sarma, kuşatma ve sınır çekme hareketini ifade eder
يEl ve kol; iş yapma, uzanma, bizzat sarma ve örtüyü nesnenin üzerine yerleştirme eylemini bildirir
غطيBir varlığın üzerini el ile bütünüyle sarıp kapatarak onu algılayan gözün ve bilincin erişim sahasından çıkarma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kabın, nesnenin veya başın üstüne geçirilen, onu tozdan ve dış bakıştan koruyan yaygı veya kapak; asmanın toprağı ve çevresini dallarıyla bütünüyle bürümesi
Cahiliye şiiri kullanımıGençliğin bedeni bütünüyle bürüyüp tazelikle sarmasını tasvir etmek üzere Kays kabilesinden bir şair şu beyti söylemiştir: يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ مَعاً / وأَخْطَأَتْه عُيونُ الجِنِّ والحَسَدُ
Erken Arapça kullanımKlasik hitabet ve deyimlerde birinin kusurlarını veya yoksulluğunu örtmeyi anlatmak üzere kullanılan mecazlar; nitekim iyilik ve bağışın insan ayıplarına örtü kılınması anlamında تَعَطَّيْتُ ve تَغَطَّيْتُ fiilleri kullanılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça غطي kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde örtme, sarma, gizleme ve bir kabın ağzını kapama anlam alanına uzanan arkaik bir örtü köküdür. İbranice ve Ârâmîce katmanlarında doğrudan fonetik denkliği olan غ harfinin ע (ayin) yönüne kaymasıyla oluşan soydaş formlarda, yüzeyi sıvama veya bürüme anlamları takip edilebilir; ancak Arapça kök özellikle üstten sarıp kapaklama ve dış irtibatı sıfırlama niteliğiyle ayrışmıştır. Akadca katmanında benzer kök türevleri örtmek ve perdelemek bağlamında mevcuttur. Çöl ortamında su kaplarının, yiyeceklerin ve kuyuların üzerini kumdan korumak için örtülen nesne zamanla soyut düzlemde aklın ve gözün hakikate kapanmasını ifade eden zihinsel bir kılıf anlamına doğru semantik genişleme göstermiştir.

Güven Güçlü

Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönغطي / غطوBir şeyin üzerine kapanan örtü veya gece karanlığının her yanı kaplaması kök anlamından türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami benzerleriÖrtme, kapama ve perdeleme işlevini bildiren çöl göçebe donanımına ait ortak leksikal tabakaGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غطيAnlamlıÖrtmek, kapamakBir nesnenin üzerini bütünüyle sararak dış irtibatını kesen örtü veya kapakHedef kök; Kur'an'da geçer
غيطAnlamlıÇukura inmek, alçalmakAlçak ve çukur yer; insanın gözden kaybolarak ihtiyacını giderdiği derinlikKur'an'da geçmez; gizlenme yönüyle anlamdaştır
طغيAnlamlıHaddi aşmak, taşmakSınırları çiğneyip kabarmak, ölçüyü bütünüyle aşmakKur'an'da geçer; harf kalbi ile örtünün ölçüyü aşması arasında ilişki kurulabilir
طيغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
يغطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı kombinasyon
يطغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı kombinasyon

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غطيMerkezÖrtü, perdeÜzerine tam oturarak nesneyi veya organı işlevsiz kılan, dışarıyla temasını kesen kılıf ve kapakNesnenin kendi varlığını değil algılama ve algılanma kabiliyetini sıfırlayan tam örtü
سترKomşuGizlemeBir engelin arkasına saklayarak görünmeyi engelleme; araya set çekmeستر nesneyi görünmez kılarken, غطي doğrudan nesnenin üzerine serilip onu kaplar
حجبKomşuEngellemeİki şey arasına girip geçişi veya erişimi fiziksel olarak durduran kalın perdeحجب girmeyi ve ulaşmayı yasaklarken, غطي algı organının üstünü bürür
غشيKomşuBürümekBir şeyin üstünü aniden, dalga dalga sarıp kaplayan dışsal etkiغشي kuşatıcı bir baskınlık bildirirken, غطي kalıcı ve kılıf niteliğinde bir kapaktır
كشفZıtAçmakÜzerindeki örtüyü, engeli veya perdeyi kaldırıp apaçık ortaya çıkarmaPerdenin bütünüyle sıyrılması ve gizlenen hakikatin dolaysız görülmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaغطيغِطاء / غِشاوةBir nesneyi dış etkilerden veya algıdan kesen kılıf ve kapakKesin
Latincevelamen, tegumentumÖrtü, perde, kılıfNesneyi dıştan saran fiziki katmanı karşılar; zihinsel gaflet perdesi anlamı bağlamla kurulurGüçlü
İngilizceveil, covering, lidPerde, örtü, kapakBir nesnenin üzerine geçen kapağı ve algıyı engelleyen perdeyi karşılarKesin
AlmancaDecke, Hülle, SchleierÖrtü, kılıf, perdeMaddi muhafazayı ve bilinci örten yanılsama tülünü ifade ederGüçlü
Fransızcavoile, couvertureÖrtü, tül, örtme nesnesiGözün önüne çekilen perde ve yüzeyi kapatan koruyucu katmanGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غِطَاءٍBasireti körleştiren inkar ve gaflet perdesiDünyada vahyi ve ilahi uyarıyı algılamaya karşı zihne ve kalbe çekilen iradi körlük örtüsü (Kehf 18:101)
غِطَاءَكَÖlümle birlikte kalkan dünyevi algı sınırlılığıAhirette perdelerin yırtılması, hakikatin bütün çıplaklığıyla görünür kılınması ve keskinleşen görüş (Kâf 50:22)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEpistemoloji ve basiret meselesiKafirlerin hakikati göremeyişinin ontolojik bir engel mi yoksa iradi bir inkar perdesi mi olduğuHakikati idrak etmeyi engelleyen psikolojik ve ahlaki örtü
FıkıhKapların muhafazası ve temizlikYiyecek ve içecek kaplarının üzerinin örtülmesi (tağtiyetü'l-inâ) emriNecaset ve zararlı unsurların girişini önleyen fiziksel kapak
TefsirAhiret sahneleri ve basiretDünyadaki gaflet örtüsünün ahirette kalkmasıyla görme duyusunun keskinleşmesi analiziGözün değil doğrudan kalbi basiretin üzerindeki örtünün kalkması
HadisGece tedbirleri ve sağlıkGeceleyin kapların üzerinin örtülmesini emreden nebevi tavsiyelerBulaşıcı hastalıklara ve haşerata karşı koruyucu fiziki örtü

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve basiretEpistemik perdeHakikati perdelemeİnsanın nefsi arzuları sebebiyle ilahi bildirime karşı geliştirdiği idrak blokajıKesin
İlmiBilgi felsefesiYanılsama filtresiVeriyi çarpıtmaÖn yargıların ve dogmaların somut gerçekliğin üzerini örterek doğru gözlemi engellemesiGüçlü
SiyasiYönetim ve kamuoyuSansür ve dezenformasyonGerçeği gizlemeİktidarın toplumsal hakikatlerin üzerini manipülasyon örtüsüyle kapatmasıGüçlü
İktisadiPiyasa ve akitlerKusuru gizleme örtüsüŞeffaflığı bozmaMalın veya sözleşmenin ayıbını suni bir kılıfla örterek haksız kazanç sağlamaGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük geçiren filtre / Sinyal maskelemesiGelen temel sinyalin yüksek frekanslı bileşenlerini veya hakiki dalga boyunu engelleyerek alıcıya yalnızca bozulmuş yahut sınırlı bilginin ulaşmasına izin veren bariyerGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel körleşme / İdeolojik yanılsamaBireyin veya toplumun olgusal gerçekliği olduğu gibi görmesini engelleyen, zihnin üzerine bir fanus gibi oturup dış girdileri filtreleyen algısal kabukGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel bir kumaş parçası, battaniye veya alelade bir göz perdelenmesi olarak düşünmek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın kendi elleriyle ördüğü, vahye ve hakikate karşı geliştirdiği zihinsel fanus ile bu fanusun ölüm anında parçalanışı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnkarcıların vahyî gerçekleri duymayışını ve görmeyişini doğuştan gelen ontolojik bir eksiklik sanarak ahlaki ve iradi mesuliyeti yok saymak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın dünyevi algısının mutlak olmadığını, ön yargı ve gaflet örtüleriyle sınırlandığını ve nihai hesaplaşmada bu perdenin kalkmasıyla mutlak hakikatle yüzleşileceğini kavratır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkarcıların vahiy karşısındaki basiretsizliğini anlatan uyarı ayetlerinde ve ölümle başlayan eskatolojik uyanış sahnelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikati görememenin göz kusurundan değil, zihne çekilen iradi ve ideolojik fanuslardan kaynaklandığını göstererek determinist kader anlayışını tashih eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin, kabın veya bedenin üzerini bütünüyle kapatarak dış dünyayla irtibatını kesen kapak, örtü veya kılıf.
  • Soyut anlamZihnin, basiretin ve kalbin hakikate karşı kapatılması; insanın algı alanını sınırlandıran gaflet ve yanılsama bariyeri.
  • Sistematik karşılıkVarlık ile bilinç arasına giren ve ancak ölüm veya mutlak bilinç sıçramasıyla yırtılabilen epistemik filtreleme mekanizması.
  • LaTeX modeliO=lim⁡G→0(V⋅[1−G])=V
  • LaTeX açıklamasıFormülde V nesnel hakikati, G insan algısını kısıtlayan ve üzerini örten perdeyi, O ise bilince yansıyan nihai gözlemi temsil eder. Dünyada G>0 olduğu sürece gözlem perdeli kalır; ahirette perdenin kalkmasıyla (G→0) insan algısı hakikatin kendisiyle (V) doğrudan ve eksiksiz biçimde yüzleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ