قوع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-و-ع2 sîga, 15 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جيأقَاعًاوذرموهكفرقوعصفصفعندظمأحسبسرعوفيألهعمل

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

قوع

ق - و - ع

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Geniş arazi

Notlarım

Sözlükler(10)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR223 harf
قاعَ الفحلُ على الناقة يَقوعُ قَوْعاً وقِياعاً، إذا نزا. وهو قلب قَعا. واقْتاعَ الفحلُ: إذا هاج. والقاعُ: المستوي من الأرض، والجمع أقْوُعٌ وأقْواعٌ وقيعانٌ. والقيعَةُ مثل القاعِ، وبعضهم يقول هو جمعٌ. وقاعَةُ الدار: ساحتُها.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok16.821 harf
باب العين والقاف عوق ، عقي ، قوع ، قعا ، وعق ، وقع : مستعملة . عوق : قال الليث : تقول : عاق يعوق عَوْقاً ، ومنه التعويق والاعتياق ، وذلك إذا أردت أمراً فصرفك عنه صارف . تقول : عاقني عن الوجه الذي أردتُ عائق ، وعاقتني العوائق ، الواحدة عائقة . قال : ويجوز عاقني وعَقَاني بمعنى واحد . والتعويق تربيث الناس عن الخير . ورجل عُوَقَةٌ : ذو تعويق للناس عن الخير . قال : والعَوْق : الرجل الذي لا خير عنده ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.194 harf
(باب القاف والواو وما يثلثهما) (قوي) القاف والواو والياء أصلانِ متباينان، يدلُّ أحدُهما على شِدَّة وخِلافِ ضَعْف، والآخَر على خلافِ هذا وعلى قِلّة خَيْر. فالأوَّل القُوّة، والقوِيّ: خلاف الضّعيف. وأصل ذلك من القُوَى، وهي جَمْعُ قوةٍ من قُوَى الحبل. والمُقْوِي: الذي أصحابُه وإبلُه أقوياء. والمُقْوِي: الذي يُقْوِي وَتَرَه، إذا لم يُجِدْ إغارتَه فتراكبَتْ قُواه. ورجلٌ شديد القُوى، أي شديدُ أسْرِ
Maddenin bağlantısı

(باب القاف والواو وما يثلثهما) (قوي) القاف والواو والياء أصلانِ متباينان، يدلُّ أحدُهما على شِدَّة وخِلافِ ضَعْف، والآخَر على خلافِ هذا وعلى قِلّة خَيْر. فالأوَّل القُوّة، والقوِيّ: خلاف الضّعيف. وأصل ذلك من القُوَى، وهي جَمْعُ قوةٍ من قُوَى الحبل. والمُقْوِي: الذي أصحابُه وإبلُه أقوياء. والمُقْوِي: الذي يُقْوِي وَتَرَه، إذا لم يُجِدْ إغارتَه فتراكبَتْ قُواه. ورجلٌ شديد القُوى، أي شديدُ أسْرِ الخَلْق. فأمَّا قولهم: أقوى الرّجُلُ في شِعره، فهو أن يَنْقُص من عروضه قُوّة. كقوله: أفَبَعْدَ مقتلِ مالكِ بن زُهَيْرٍ *** يرجو النِّساءُ عواقبَ الأطهارِ([9])والأصل الآخر: القَوَاء([10]): الأرض لا أهلَ بها. ويقال: أقْوَت الدّارُ: خلت. وأقوى القومُ: صاروا بالقَوَاء والقِيِّ. ويقولون: باتَ فلانٌ القَوَاءَ وبات القَفْرَ، إذا بات على غير طُعْم. والمُقْوِي: الرّجُل الذي لا زَادَ معه. وهو من هذا، كأنَّه قد نزل بأرضٍ قِيٍّ. ومما شذَّ عن هذا الأصلِ كلمةٌ يقولونها: يقولون: اشتَرَى الشُّركاءُ الشَّيءَ ثم اقتَوَوْه، إذا تزايدُوه حَتَّى بلغ غايةَ ثَمنِه. (قوب) القاف والواو والباء أصلٌ صحيح، وهو شِبْه حَفْرٍ مُقَوَّر في الشَّيء. يقال: قُبْتُ الأرضَ أقُوبُها قَوْباً، وكذلك إذا حَفَرتَ فيها حُفْرةً مقوَّرة. تقول: قُبْتُها فانقابت. وقَوَّبْتُ الأرضَ، إذا أثّرتَ فيها. وتقوَّب الشيء: انْقَلَع من أصلِه. وكأنَّ القُوَباءَ من هذا، وهي عربيّة، قال: يا عجبا لهذه الفَليقَهْ *** هل تُذهِبَنَّ القُوَباءَ الرِّيقَهْ([11])وقد تسكن واوها فيقال قُوبَاء. ويقولون: "تخلَّصَتْ قائِبةٌ من قُوب" أي بيضة من فَرْخ؛ يضرب مثلاً للرّجُل يفارِقُ صاحبَه. (قوت) القاف والواو والتاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إمساكٍ وحفظٍ وقُدرةٍ على الشَّيء. من ذلك قولُه تعالى: ﴿وكَانَ اللهُ عَلَى كُلِّ شَيءٍ مُقِيتاً﴾ [النساء 85]، أي حافظاً له شاهداً عليه، وقادراً على ما أراد. وقال: وذي ضِغْنٍ كَفَفْتُ النَّفْسَ عنه *** وكنتُ على إساءته مُقِيتَا([12])ومن الباب: القُوت ما يُمْسِكُ الرَّمَق؛ وإنَّما سُمِّي قُوتاً لأنَّه مِساكُ البَدَن وقُوَّتُه. والقَوْت: العَوْل. يقال: قُتُّه قَوْتاً، والاسم القُوت. ويقال: اقتَتْ لنارك قِيتةً، أي أطعِمْها الحَطَب. قال ذو الرُّمَّة: فقلتُ له ارْفَعْهَا إليكَ وأَحْيِها *** برُوحِكَ واقْتَتْهُ لها قِيتةً قَدْرا([13])(قود) القاف والواو والدال أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على امتدادٍ في الشيء، ويكون ذلك امتداداً على وجه الأرض وفي الهواء. من ذلك القُود: جمع قَوْداء، وهي النَّاقة الطويلة العُنُق. والقَوْدَاء: الثَّنِيَّة الطَّويلة في السماء. وأفراسٌ قُودٌ: طِوالُ الأعناق. قال النَّابغة: قُودٌ براها [قِيادُ الشُّعبِ فانهدمت *** تَدْمَى دوابرُها محذُوَّةً خَدَمَا([14])] ويفرّع من هذا فيقال: قُدْتُ الفَرَسَ قَوْداً، وذلك أن تمدَّه إليك؛ وهو القياس، ثمَّ يسمُّون الخَيلَ قَوْداً، فيقال: مرَّ بنا قَوْدٌ. وفرسٌ قَؤُودٌ: سلسٌ مُنْقاد([15]). والقائد من الجَبَل: أنْفُهُ([16]). والأقْوَد من النّاس: الذي إذا أقْبَلَ على الشيء بوجهه لم يَكَدْ ينصرف. والقَوَدُ: قَتْلُ القاتل بالقتيل، وسمِّي قَوَداً لأنَّه يُقادُ إليه. (قور) القاف والواو والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على استدارةٍ في شيء. من ذلك الشيء* المُقَوَّر. وقُوَّارَةُ القَمِيصِ معروفة. والقُور: جمع قَارَةٍ، وهي الأَكَمة؛ وسمِّيت بذلك لأنَّها مستديرة. فأمَّا الدَّبَّة([17]) فيقول ناسٌ: إنَّها تسمَّى القَارَة، وذلك على معنى التشبيه بقارَة الأَكَم. ويقولون: دارٌ قَوْراءُ، وهو هذا القياس، وإنما هذا موضوعٌ على ما كانت عليه مساكنُ العرب من خيَمِهم وقبابِهم. واقورَّ الجِلْدُ: تَشَانَّ([18]). وهو من الباب، لأنَّه يتجمَّع ويدورُ بعضُه على بعض. ومما شذَّ عن هذا الباب قولُهم: لَقِيتُ منه الأقْوَرِينَ والأقْوَرِيَّاتِ، وهي الشَّدائد. (قوز) القاف والواو والزاء كلمةٌ واحدة، وهي القَوز: الكثيب، وجمعه أقوازٌ وقِيزان. قال: وأُشْرِفُ بالقَوزِ اليَفَاعِ لَعلَّني *** أرَى نارَ ليلَى أو يَرانِي بَصِيرُها([19])(قوس) القاف والواو والسين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على تقدير شيءٍ بشيء، ثم يُصَرَّف فتقلبُ واوهُ ياءً، والمعنى في جميعِهِ واحد. فالقوْس: الذِّراع، وسمِّيت بذلك لأنَّه يقدر بها المَذْرُوع([20]). [وبها سمِّيت القَوسُ] التي يُرمَى عنها. قال الله تعالى: ﴿فَكانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أدْنَى﴾ [النجم 9]. قال أهلُ التفسير: أراد: ذِرَاعَين. والأقْوَس: المُنْحنِي الظَّهر. وقد قَوَّسَ الشَّيخُ، أي انحَنى كأنَّه قوسٌ. قال امرؤ القيس: أَراهُنَّ لا يُحْبِبْنَ مَن قلَّ مالُه *** ولا مَنْ رأَيْنَ الشَّيب منه وقوّسا([21])وتقلب الواوُ لبعض العِلَل ياءً فيقال: بيني وبينه قِيسُ رُمْح، أي قَدْرُه. ومنه القِياسُ، وهو تَقديرُ الشَّيء بالشيء، والمقدار مِقْياسٌ. تقول: قَايَسْتُ الأَمْرَينِ مُقايَسَةً وقياساً. قال: يخزَى الوَشيظُ إذا قال الصَّريحُ لهم *** عُدُّوا الحَصَى ثمَّ قِيسوا بالمَقاييس([22]) وجمعُ القَوْسِ قِسِيٌّ، وأقواس، [وقِياس([23])]. قال: * ووتَّر الأساوِرُ القياسَا([24]) * وحكى بَعضُهم أنَّ القوسَ: السَّبْق، وأنَّ أصل القياسِ منه؛ يقال: قاسَ بنو فلانٍ بني فلان، إذا سَبَقُوهم، وأنشد: لَعَمْرِي لقد قاسَ الجميعَ أبوكُم *** فَهَلاّ تَقِيسون الذي كان قائسا وأصل ذلك كلِّه الواو، وقد ذَكَرْناه. ومما شذّ عن هذا الباب القَوْس: ما يَبقَى في الجُلَّة من التَّمر. والقَوْس: نَجْمٌ. والمِقْوَس: المكانُ تُجرَى منه الخيلُ، يُمَدُّ في صدورها بذلك الحبلِ لتَتَساوَى، ثمَّ تُرْسَل. فأمَّا القُوسُ فصَومعةُ الرَّاهب، وما أُراها عربيَّة، وقد جاءت في الشِّعر. قال: ………… كأنّها *** عَصا قَسِّ قُوسٍ لينُها واعتدالُها([25])وقال جرير: ……… ولو وقَفَتْ *** لاستَفْتَنَتْنِي وذَا المِسْحَينِ في القُوسِ([26])(قوض) القاف والواو والضاد كلمةٌ تدلُّ على نَقْضِ بناء. يقال: قَوَّضْت البناء: نقضْتُه من غير هَدْم. وتقوَّضَتِ الصُّفوف: انتَقَضَتْ. (قوط) القاف والواو والطاء كلمةٌ واحدة. يقولون: القَوْط: اليسير من الغَنَم، والجمع أقْواط. (قوع) القاف والواو والعين أصلٌ يدلُّ على تبسُّط في مكانٍ. من ذلك القاع: الأرض المَلْساء. والألِفُ في الأصل واو، يقال في التصغير قَوَيْعٌ. قال ابن دريد([27]): القَوْع: المِسْطح الذي يُبسَط فيه التَّمر، والجمع أقواع. فأمّا القَوْع، وهو ضِرابُ الفحلِ الناقةَ، فليس من هذا الباب، لأنَّه من المقلوب. وأصله قَعْو؛ وقد ذُكِر. وممّا شَذَّ عن هذا الباب قولُهم: إنَّ القُوَاعَ: الذَّكَر من الأرانب. (قوف) القاف والواو والفاء كلمةٌ، وهي من باب القَلْب وليست أصلاً. يقولون: هو يَقُوف الأثَرَ ويَقْتافُه بمعنى يقفو. ويقولون: أَخَذَ بقُوفَةِ قَفاه([28])، وهو الشَّعَْر المتدلِّي في نُقْرة القَفا. (قوق) القاف والواو والقاف كلمةٌ، يقولون: القُوق([29]): الرَّجُل الطويل. (قول) القاف والواو واللام أصلٌ واحدٌ صحيحٌ يقلُّ كلمهُ، وهو القَول من النُّطق. يُقال: قَالَ يقول قَولاً. والمِقْوَل: اللِّسان. ورجل قُوَلةٌ وقَوَّالٌ: كثير القَول. وأمّا أقوال([30])………………… ([31]). (قوم) القاف والواو* والميم أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدهما على جماعةِ ناسٍ، وربِّما استعير في غيرهمْ. والآخَر على انتصابٍ أو عَزْم. فالأوّل: القوم، يقولون: جمع امرئٍ، ولا يكون ذلك إلاّ للرِّجال. قال الله تعالى: ﴿لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ﴾ [الحجرات 11]، ثمَّ قال: ﴿وَلاَ نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ﴾ [الحجرات 11]. وقال زُهير: وما أدرِي وسَوْف إخالُ أدْري *** أقَوْمٌ آلُ حِصْنٍ أمْ نِسَاءُ([32])ويقولون: قومٌ وأقوامٌ، وأقاوِمُ جمعُ جمعٍ. وأمَّا الاستعارة فقولُ القائل: إذا أقْبَلَ الدِّيْكُ يَدعُو بَعْضَ أُسْرَتِهِ *** عِنْد الصَّباحِ وهو قومٌ مَعازيلُ([33])فجمع وسَمَّاها قوماً. وأمّا الآخر فقولُهم: قامَ قياماً، والقَوْمة المَرَّةُ الواحدة، إذا انتصب. ويكون قامَ بمعنى العَزيمة، كما يقال: قامَ بهذا الأمر، إذا اعتنَقَه. وهم يقولون في الأوَّل: قيامٌ حتم، وفي الآخر: قيامٌ عَزْم. ومن الباب: قوَّمْتُ الشَّيء تقويماً. وأصل القِيمة الواو، وأصلُه أنَّك تُقيم هذا مكانَ ذاك. وبلَغَنا أنَّ أهلَ مكّةَ يقولون: استَقَمْتُ المَتاعَ، أي قوَّمْتُه. ومن الباب: هذا قِوام الدين والحقّ، أي به يقوم. وأمَّا القَوَام فالطُّول الحَسَن. والقُومِيَّة: القَوام والقامة. قال: * أيَّامَ كُنتُ حسَنَ القُومِيَّهْ([34]) * --------------ـــ ([9]) للربيع بن زياد، كما في اللسان (قوى) وشروح سقط الزند 1146. وأنشده في العمدة (1: 94) بدون نسبة. ([10]) في الأصل: "القوى"، صوابه في المجمل. ([11]) الرجز لابن قنان، كما في اللسان (قوب). وأنشده ابن السكيت في إصلاح المنطق 378، 390 بدون نسبة. وذكر في اللسان أنه يروى: "عجبا" بالألف المنقلبة عن ياء المتكلم، وبالتنوين على تأويل: يا قوم اعجبوا عجبا. ([12]) لأبي قيس بن رفاعة، أو الزبير بن عبد المطلب، كما في اللسان (قوت). وأنشده في إصلاح المنطق 307 والمخصص (2: 91) بدون نسبة. ([13]) ديوان ذي الرمة 176 واللسان (قوت، روح). ([14]) ورد البيت مبتوراً في الأصل، وعثرت عليه تاماً في شرح ابن السكيت لديوان النابغة (مخطوطة مكتبة أحمد الثالث بتركيا) الورقة 72. وفيه: "ويروى فانهدمت واندمجت" و "روى الأصمعي: قياد الغزو". ([15]) في الأصل: "وسلس مقتاد"، صوابه في المجمل. ([16]) أنف الجبل: مقدمه. وفي الأصل: "أنفد"، صوابه في المجمل. ([17]) الدية، بالفتح: الكثيب من الرمل، أو الأرض المستوية. ([18]) في الأصل: "والقوراء الجلد نشان"، صوابه في المجمل. ([19]) البيت لتوبة بن الحمير، أمالي القالي (1: 88، 131)، برواية: "بالقور" بالراء المهملة. والقوز، ضبطت في المجمل في البيت والكلام قبله بضم القاف، وقد أثبت ضبط اللسان والقاموس. ([20]) في الأصل: "بالمزروع وبها المذروع". ([21]) في الديوان 141 واللسان (قوس): "الشيب فيه". ([22]) في الأصل: "يجزي"، صوابه في المخصص (3، 92). ([23]) التكملة من المجمل. ([24]) في الأصل: "القسيا"، صوابه في المجمل (قيس) واللسان (قوس) والجمهرة (3: 44) والمخصص (4: 46/ 17: 9). والرجز للقلاخ بن حزن، كما في اللسان. وفي الموضع الأخير من المخصص: "ووتر القساور". ([25]) أنشد هذه القطعة كذلك في المجمل. وأنشد الجواليقي عجز البيت في المعرب 278. ([26]) تمام صدره كما في الديوان 321 واللسان (قوس): * لا وصل إذا صرفت هند ولو وقفت * ([27]) في الجمهرة (3: 134). ([28]) وبقوفها أيضاً، بطرح التاء. ([29]) والقاق أيضاً والقواق، كغراب. ([30]) كذا. ولعله: "ابن أقوال". ([31]) بياض في الأصل. وفي اللسان: "وهو ابن أقوال وابن قوال، أي جيد الكلام فصيح". ([32]) ديوان زهير 73 واللسان والمجمل (قوم) والمخصص (3: 119) وشرح شواهد المغني 48، 141. ([33]) البيت لعبدة بن الطبيب كما في الحيوان (2: 254) والمفضليات (1: 141). ([34]) الرجز للعجاج، كما في اللسان (قوم). وأرجوزته في ديوانه 72 وليس فيها هذا الشطر.

ـ

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR232 harf
ق و ع هو كسراب بقيعة وبقاعٍ ونزلوا بسراب قيعان ولهم قاعة واسعة وهي عرصة الدار وأهل مكة يسمون سفل الدار‏:‏ القاعة ويقولون‏:‏ فلان قعد في العلّية ووضع قماشه في القاعة‏.‏ وقال‏:‏ وهل تركت نساء الحيّ ضاحية في قاعة الدار يستوقدن بالغبط
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.756 harf
قاعَ الفحلُ الناقةَ وعلى الناقة يَقُوعُها قَوْعاً وقِياعاً واقْتاعَها وتَقَوَّعَها: ضرَبَها، وهو قَلْبُ قَعا. واقْتاعَ الفحلُ إِذا هاجَ؛ وقوله أَنشده ثعلب: يَقْتاعُها كلُّ فَصِيلٍ مُكْرَمِ، كالحَبَشِيِّ يَرْتَقِي في السُّلَّمِ فسره فقال: يقتاعُها يقَعُ عليها، وقال: هذه ناقة طويلة وقد طال فُصْلانُها فركبوها. وتَقَوَّعَ الحِرْباءُ الشجرةَ إِذا عَلاها كما يَتَقَوّعُ الفحلُ الناقةُ. والقَوَّاعُ:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR156 harf
* ق وع * * القَاعُ * المستوي من الأرض والجمع * أقْوُعً * و * أقْوَاعٌ * و * قِيعَانٌ * و * القِيعةُ * مثل القاع وبعضهم يقول هو جمع و * قاعَةُ * الدار ساحتها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.592 harf
قاع الفحل على الناقة، كما في الصحاح وكذلك: قاعها يقوعها، عن ابن دريد قوعا وقياعا، بالكسر: إذا نزا وهو قلب قعا، كما في الصحاح وفي الجمهرة: قعاها يقعاها. وقال أبو عمرو ?: قاع الكلب يقوع قوعانا، محركة: إذا ظلع. وقال غيره:قاع فلان قوعا: خنس ونكص. وقال ابن دريد: القوع المسطح الذي يلقى فيه التمر أو البر عبدية، ج: أقواع. قال ابن بري: وكذلك الأندر، والبيدر، والجرين. والقاع: أرض سهلة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR241 harf
قَاعٌ قَاعٌ ذ An even place; (S, voce مَقَدٌّ;) plain, or level, land, (S, Msb,) that produces nothing; (IF, Msb;) plain, or soft, land, (أَرْضٌ سَهْلَةٌ,) low, and free from mountains. (K.) See also رَوْضَةٌ. Respecting its pls., see جَارٌ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR584 harf
قَاعَ قَاعَ ( w ) U ( n. ac. قَوْع 1 , قِيَاع [ 23I ] ), a. Covered ( stallion ). b. Retired, receded. c. ( n. ac. قَوَعَاْن 36 ), Limped. تَقَوَّعَ تَقَوَّعَ V , a. Stepped cautiously. قَوْع قَوْع [ 1 ] , ( pl. أَقْوَاْع 38 ), a. Drying-ground for dates. قَاع قَاع [ 1A ] , ( pl. قِيْع [ 2I ] , أَقْوُع [ 16 ] , قِيْعَان قِيْعَان [ قِوْعَاْن 34 a. I ], أَقْوَاع [ أَقْوَاْع 38 ]),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.451 harf
قوع قَاعَ - يَقُوعُ - قَاع - قِيْعَة قَاعَ - يَقوْعُ + الكائن أو الشيء: يكون على شكل " قاع ": على شكل أرض مستوية تحفها مرتفعات أو جدر منحدرة نحوها قَاع: اسم فعل " قَاعَ - يَقوْعُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الجزء المنخفض من شيء، والذي يكون مستوياَ وسهلاً ومنبسطاَ، ومع ذلك فهو ينخفض عن مستوى سطح الشيء، أو تحفه مرتفعات وحدر. قِيْعَة: مصغر " قَاع
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler15 mücavir (19 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صفصف

    1 ortak ayet · Dümdüz

  2. ظمأ

    1 ortak ayet · Susamak

  3. سرب

    1 ortak ayet · Uzakta su gibi görünen düzlüktür

  4. سرع

    1 ortak ayet · Çabuk

  5. وذر

    1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  6. موه

    1 ortak ayet · Su

  7. وفي

    1 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…

  8. وجد

    1 ortak ayet · Su birikintisidir

  9. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  10. عند

    1 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  11. جيأ

    1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  12. عمل

    1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّى إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ …

    Geniş arazilerdeKüfredenlere gelince; onların amelleri, engin çöllerde serap gibidir. Susayan kimse onu, su sanır. Fakat yanına vardığı zaman hiç bir şey bulamaz. Kendi yanında Allah’ı bulur ve O da hesabını tastamam görür. Allah hesabı çabucak görendir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقوع
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerسطح, بسط, مهد
Zıt Kökحزن
Çekirdek Özet 1Üzerinde hiçbir pürüz, tümsek, çukur, taş veya bitki örtüsü bulunmayan dümdüz, pürüzsüz ve çıplak zemin.
Çekirdek Özet 2Kâfirlerin amellerinin boşluğunu anlatan çorak düzlük serabı ile kıyamet günü yeryüzünün pürüzsüzleştirilip sıfırlanması.
Çekirdek Özet 3Varlığın veya amelin üzerindeki tüm girinti, çıkıntı, örtü ve yanılsamaların silinerek yalın ve mutlak bir düzleme indirgenmesi.
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca sıradan bir çöl arazisi sayarak, kökün taşıdığı pürüzsüzlük, çıplaklık ve geometrik sıfırlanma niteliğini gözden kaçırmak.

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قوGerilme, uzama, bir hat veya sathı boylu boyunca katetme, güç ve direnç barındırma. Bu çekirdek قوي kökünde bükülmez güç, قوم kökünde dikilme ve doğrulma, قوس kökünde gerilerek uzama, قول kökünde sesin doğrusal akışı olarak somutlaşır.عBoğaz harfi olan ayının açılma, yayılma ve derinleşme etkisiyle doğrusal gerilim yatay bir sathın tamamına yayılmış; kök, üzerinde hiçbir engel ve pürüz kalmaksızın açılıp serilen engelsiz düzlüğü ifade eder hale gelmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırUfuk çizgisinin belirlediği nihai sınır, toplanma hattı ve dairesel kuşatma.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaUnsurların birbirine eklenmesi, aralıksız uzanış ve zeminle kurulan kesintisiz bağ.
عGöz; görme, bilme, kaynakAçıklık, perdesizlik, her şeyin açıkça görünür olması ve engelsiz görüş alanı.
قوعUfuk hattına kadar uzanan sınırın (ق), kesintisiz bir bağ ve süreklilikle (و) göze hiçbir engel bırakmayacak biçimde açılması (ع); ufka kadar uzanan pürüzsüz, engelsiz ve perdesiz düzlem.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÜzerinde taş, ağaç, tepe veya çukurluk bulunmayan, suyun yayıldığı veya hurmaların kurutulmak üzere serildiği son derece düz, pürüzsüz ve çıplak yer.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiir şahidinde devenin çiftleşmesi ve yüksekliğin aşılması bağlamında kökün türevi Lisânü'l-Arab'da zikredilir: يَقْتاعُها كلُّ فَصِيلٍ مُكْرَمِ / كالحَبَشِيِّ يَرْتَقِي في السُّلَّمِ
Erken Arapça kullanımKök, erken dönemde hem yerleşim alanının ortasındaki geniş ve düz avlu hem de vadilerin tabanında suyun toplanıp yayıldığı balçıklı düzlükler için kullanılmıştır; Mekkelilerin evin alt katındaki düz avluya el-kāa adını verdikleri Asâsü'l-Belâga'da kayıtlıdır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda قوع kökü, özellikle Güney Sami sahasında ve klasik Arapçada topoğrafik bir zemin terimi olarak belirginleşmiştir. Kökün ilk iki harfi olan kaf ve vav birleşimi, diğer Sami dillerinde de güç, doğrulma ve uzanma hatlarını veren köklerle akrabadır. Ancak kökün üçüncü harfi ayın ile birleşerek oluşturduğu semantik yapı, Arap yarımadasının kurak ve vadi tabanlı coğrafyasında suyun birikip yayıldığı, kuruduğunda ise çatlak veya pürüzsüz çorak bir satıh bırakan arazi tiplerini adlandırmada özelleşmiştir. İbranice veya Ârâmîce gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu kökten türeyen yaygın bir coğrafi ova ismi bulunmamakla birlikte, düzleşme, alçalma ve boşalma bildiren kök katmanlarıyla fonetik yakınlıklar mevcuttur. Arapçada kök, hem serap üreten pürüzsüz çorak düzlüğü hem de üzerinde yapı veya tümsek bulunmayan çıplak avluyu ifade eden çok berrak bir semantik çekirdeğe kavuşmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقاع ve قيعة isimleri üzerinden türeyen pürüzsüz arazi kavramıVâv harfinin elife dönüştüğü ecvef yapıda, mekânın engebeden arınarak düzleşmesi anlamı merkezdedir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami sahasında coğrafi ve topoğrafik nitelik kazanan özgün semantik hatKuzeybatı Sami dillerinde zayıf izler taşırken Arapça çöl terminolojisinde kurak düzlük ve serap mekânı olarak billurlaşmıştır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قوعAnlamlıPürüzsüz düzlük, ovaÜzerinde tümsek veya çukur bulunmayan çıplak araziKur'an'da geçer; hedef köktür.
قعوAnlamlıMakaraya sarma, kuyu düzeneğiKuyunun iki yanındaki ağaç veya kovayı çeken düzenekKur'an'da geçmez; çekirdekteki dikey-yatay hareket bağı.
وقعAnlamlıDüşmek, inmek, vaki olmakBir nesnenin yukarıdan zemine çarpıp yerleşmesiKur'an'da geçer; zeminle temas ve düzlemde gerçekleşme.
وعقAnlamlıAcelecilik, hırçınlık, ses çıkarmaTabiatta pürüz ve uyumsuzluk göstermeKur'an'da geçmez; pürüzsüzlüğün zıddı hareket.
عقوAnlamlıEtrafında dolanma, avluBir meskenin çevresindeki açık ve korunaklı alanKur'an'da geçmez; açık zemin kavramıyla bağlantılı.
عوقAnlamlıAlıkoymak, engellemekBir hareketi durdurup yoldan çevirmekKur'an'da geçer; engele takılma hâli.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قوعMerkezDüzlük ve çıplak zeminÜzerinde tepe, çukur, ağaç veya taş gibi hiçbir pürüz barındırmayan mutlak düzlemGeniş, engelsiz, çorak ve seraba elverişli pürüzsüz satıh.
سطحKomşuYüzey ve yayılmaBir nesnenin veya mekânın üst yüzeyinin yayılmasıŞeylerin enine boyuna serilmesi; mutlak çıplaklık ve pürüzsüzlük şart değildir.
بسطKomşuGenişletme ve açmaKatlı veya dar bir şeyin yayılarak genişletilmesiHacimsel veya alansal ferahlatma; topoğrafik pürüzsüzlükten ziyade genişlik esastır.
مهدKomşuBeşik gibi hazırlamaYaşamaya ve iskâna elverişli biçimde düzleştirmeKonfor, yerleşim ve kolaylık amacıyla düzenlenmiş zemin.
حزنZıtSert ve engebeli araziGeçişi zor, taşlık, engebeli ve girintili çıkıntılı zeminقوع kökünün sıfırladığı her türlü diklik, taşlık ve pürüz hâli.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقوعPürüzsüz düz arazi, ovaÜzerinde tepe veya çukur bulunmayan, serap oluşan çıplak düzlükKesin
Latinceplanities, campusDüzlük, açık alanPlanities pürüzsüz düzlüğü karşılar, ancak serap ve çöl zeminindeki mutlak çıplaklık nüansını tam taşımazGüçlü
İngilizceplain, flatland, salt flatDüz ova, çorak düzlükSalt flat veya flatland kelimeleri serap tutan çorak ve pürüzsüz zemin bağlamını yakından karşılarGüçlü
AlmancaEbene, TiefebeneDüzlük, ovaCoğrafi yataylığı ve açıklığı verir fakat kökteki çıplak ve pürüzsüz niteliği kısmen dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcaplaine, étendue plateDüzlük, düz satıhGeniş yatay alanı karşılar, çöl ve serap bağlamındaki radikal çıplaklığı tam kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قِيعَةSerap görülen, su sanılan çorak düzlükİnkâr edenlerin amellerinin aldatıcı, hakikatten yoksun ve boş oluşunu anlatan temsil bağlamı; Nûr 24:39.
قَاعDağların un ufak edilip savrulmasından sonra yeryüzünün aldığı pürüzsüz, dümdüz şekilKıyamet sahnesinde yerin tüm yükselti ve çukurluklardan arındırılarak sıfırlanması bağlamı; Tâhâ 20:106.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAmellerin boşa çıkması (habt-ı a'mâl) ve eskatolojiİmansız amellerin ontolojik bir gerçekliğinin bulunmayıp serap gibi yok olması ve haşir alanının mutlak açıklığıVarlık zannının sıfırlanması ve nihai adalet sahnesinin perdesizliği.
FıkıhKamusal araziler ve mevat arazinin ihyasıYerleşime elverişli olmayan, ekilip dikilmeyen çıplak düzlüklerin mülkiyet ve tasarruf sınırlarıSahipsiz, pürüzsüz ve işlenmemiş arazinin hukuki statüsü.
TefsirTemsilî anlatım ve kıyamet tasvirleriNûr 24:39'daki serap teşbihinin psikolojik derinliği ile Tâhâ 20:106'daki pürüzsüzleştirmenin lafzi ve hakiki boyutuAlgısal yanılsama ile kozmolojik tasfiyenin açıklanması.
HadisMahşer arazisinin niteliği ve kıyamet tasvirleriİnsanların üzerinde hiçbir tepe, yapı veya alamet bulunmayan bembeyaz ve pürüzsüz bir düzlükte toplanacağını bildiren rivayetlerMutlak şeffaflık, eşitleme ve gizlenecek hiçbir yerin kalmaması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret ve amellerin karşılığıAmellerin serap gibi boşa çıkması ve mahşer düzlemiİnsanın ilahi nizam dışındaki yapay kazanımlarını sıfırlamakSahte iddiaların ve amellerin hakikat karşısında sıfırlanarak yerini çıplak gerçeğe bırakması.Güçlü
İlmiFizik ve optikIşığın tam yansıması ve serap oluşumuPürüzsüz ve aşırı ısınmış zemin üzerinde ışığın kırılmasıyla yanılsama üretmekSıcak hava katmanlarının düz satıh üzerinde su yanılsaması doğurması.Güçlü
SiyasiŞeffaflık ve eşitlik düzlemiZümre ve sınıf çıkıntılarının sıfırlanmasıToplumsal alanda ayrıcalık ve imtiyaz tümseklerini ortadan kaldırmakHukuk önünde hiçbir korunaklı tepe veya gizli çukur bırakmayan eşitlik sathı.Muhtemel
İktisadiDeğersizleşme ve spekülatif köpükReel karşılığı olmayan sermayenin serap gibi dağılmasıSpekülatif kurguların kriz anında reel sıfır noktasına dönmesiÜretimden kopuk yapay zenginlik iddialarının kriz sathında buharlaşarak çıplak kalması.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüzlem ve sıfır gradyan (z=0, ∇f=0)Her türlü eğriliğin, türevin ve engebenin sıfırlandığı, hiçbir yerel maksimum veya minimum barındırmayan homojen iki boyutlu manifold.Güçlü
Beşeri bilimlerRadikal eşitlikçilik ve demistifikasyonToplumsal hiyerarşilerin, sahte statülerin ve ideolojik yanılsamaların dağıtılarak bireylerin yalın hakikat karşısında eşit ve korumasız bırakılması.Muhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca çöl coğrafyasına ait sıradan bir ova veya vadi tabanı olarak görmek ve taşıdığı mutlak pürüzsüzlük niteliğini ihmal etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem zihinsel bir yanılsamanın (kâfirin amelinin serap olması) hem de kozmolojik bir tasfiyenin (dağların yok edilip yerin dümdüz bir satıh haline gelmesi) ortak zeminidir; her iki bağlamda da sahte yükseltiler ve sığınaklar yok edilir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr 24:39'daki serap benzetmesindeki ontolojik hiçliği kavrayamamak; Tâhâ 20:106'daki kıyamet sahnesinde ise yeryüzünün girinti ve çıkıntılardan arındırılmasındaki adalet ve şeffaflık boyutunu gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın dünya hayatında inşa ettiği yapay sığınakların, sahte amellerin ve maddesel yükseltilerin nihai planda nasıl sıfırlanıp çıplak bir düzleme indirgeneceğini gösteren temel kavramsal modeli sunar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâfirlerin amellerinin akıbetini temsil eden teşbih ayetlerinde (Nûr 24:39) ve kıyamet günü kozmik altüst oluşla birlikte yer kabuğunun tümsek ve çukurlardan arındırılmasını anlatan eskatolojik ayetlerde (Tâhâ 20:106).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Amellerin kendi başına, niyet ve imandan bağımsız dış görünüşüyle bir değer taşıdığı zannını yıkar; ilahi iman temeli olmayan amelin uzaktan su gibi görünen ama yaklaşıldığında hiçbir varlığı bulunmayan bir düzlük yanılsaması olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÜzerinde hiçbir girinti, çıkıntı, çukur, tepe, ağaç veya taş bulunmayan, suyun yayıldığı veya serap oluşturan dümdüz, pürüzsüz ve çıplak arazi.
  • Soyut anlamVarlığın, amellerin veya mekânın tüm arızi fazlalıklardan, sahte tepeciklerden ve yanıltıcı örtülerden arındırılarak mutlak açıklık, eşitlik ve sıfırlanma noktasına getirilmesi.
  • Sistematik karşılıkHem optik ve epistemolojik düzeyde sahte olanın buharlaşarak yok olması hem de ontolojik ve eskatolojik düzeyde tüm fiziki engellerin sıfırlanıp adaletin mutlak açıklıkta tecelli etmesi.
  • LaTeX modeliS(x)=lim⁡t→T(∇h(x,t))=0  ⟹  Ψ(x)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde x uzamsal veya amelî konumu, t zaman veya dünya hayatının imtihan sürecini, T ise kıyamet veya hakikatin açığa çıktığı nihai anı temsil eder. h(x,t) fonksiyonu zemin veya amel üzerindeki yükseklik, tepe ve tümsekleri gösterir; gradyanın sıfıra yaklaşması (∇h→0) tüm engebe ve sığınakların yok edilerek zemin fonksiyonunun pürüzsüz bir düzleme (S) dönüşmesini ifade eder. Bu geometrik ve ontolojik düzleşme sonucunda, uzaktan varlık sanılan serap ve yanılsama potansiyeli Ψ(x) çöker ve nihai hakikat karşısında sıfıra (Ψ=0) indirgenir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق