مهد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ه-د9 sîga, 74 mücavir kök, 15 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كهلهيأوَمَهَّدْتُمِهَادٌيَمْهَدُونَمهدجهممِهَادًابأسمَهْدًاكلمالْمِهَادُكمهشتت

KökSîga 9Ayet 15Sure 13Mücavir 74

▶ Ağı aç (3B)

مهد

م - ه - د

KÖK
  • 16 geçiş
  • 15 ayet
  • 9 sîga
  • 13 sözlük

Beşik demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Beşik demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.631 harf
باب الهاء والدال والميم معهما ه د م،ه م د، د ه م، م ه د، د م ه، م د ه، هدم: الهَدْمُ: قلع المَدَر، أي البُيُوت. والهِدْمُ: الخَلَقُ البالي. والجمعُ: أهدامٌ والهَدِمةُ: النّاقةُ الضَّبِعةُ الشَّديدةُ الضَّبَعَةِ إلى الفَحْل. تقول: هَدِمَتْ تَهْدَم هَدَماً. وقد هَدِمتْ هَدْمةً شديدةٌ. ونابٌ مُتَهَدِّمةٌ، وعجوز مُتَهَدِّمة، أي: فانيةٌ هَرٍمَةُ. همد: الهُمُودُ: المَوْتُ. كما هَمَدتْ. ثَمُود. ورمادٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR217 harf
المهادُ: الفِراش. وقد مَهَدْتُ الفِراش مَهْداً: بسطتُه، ووطّأته. والمَهْدُ: مَهْدُ الصبيّ. وتمهيدُ الأمور: تسويتها وإصلاحها: وتمهيدُ العُذر: بسطه وقَبوله. وامْتِهادُ السَنام: انبساطُه وارتفاعه. والتَمَهُّدُ: التمكُّن.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.251 harf
ه د م هدم ، همد ، دهم ، دمه ، مهد ، مده : مستعملة . هدم : قال الليث : الهَدْم : قَلْع المَدَر ، يعني البُيُوت ، وهو فِعْل مُجاوِز ، والفعل المطاوِع الانهدام ، وهو لازمٌ ، والهِدْم : الخَلَق البالي . وجمعُه أهدام . وقال أبو عبيد : الهِدْم : الشيخُ الذي قد انحطَم مثل الهِمّ . قال : وسمعتُ الأصمعي يقول للناقة إذا اشتدَّت ضَبَعَتُها وهو شَهْوَتُها للفَحْل : هَدِمَتْ تهْدَمُ هَدَماً فهي هَدِمة . وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.150 harf
(باب الميم والهاء وما يثلثهما) (مهي) الميم والهاء والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على إمهال وإرخاءٍ وسُهولةٍ في الشَّيء. منه أمْهَيْتُ الحَبلَ: أرخيتُهُ، وناسٌ يروُون بيت طرَفة: لَعَمْرُك إنَّ الموتَ ما أخطَأَ الفَتى *** لَكالطِّوَلِ المُمْهَى وثِنْيَاهُ باليدِ([1])وأمْهَيْتُ الفَرسَ إمهاءً: أرخيتُ من عِنانه. وكلُّ شيءٍ جَرَى بسهولةٍ فهو مَهْوٌ. ولبنٌ مَهْوٌ: رقيق. وناقةٌ مِمْهاءٌ: رقيقة
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR368 harf
- المهد: ما يهيىء للصبي. قال تعالى: ﴿كيف نكلم من كان في المهد صبيا﴾ [مريم/29] والمهد والمهاد: المكان الممهد الموطأ. قال تعالى: ﴿الذي جعل لكم الأرض مهدا﴾ [طه/53]، و ﴿مهادا﴾ [النبأ/6] (الآية: ﴿ألم نجعل الأرض مهادا﴾ ) وذلك مثل قوله: ﴿الأرض فراشا﴾ [البقرة/22] ومهدت لك كذا: هيأته وسويته، قال تعالى: ﴿ومهدت له تمهيدا﴾ [المدثر/14] وامتهد السنام. أي: تسوى، فصار كمهاد أو مهد.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR387 harf
م ه د مهّد المهد والمهود والمهاد والمهد‏.‏ ومضجع ممهود وممهّد ومهّد الفراش فامتهد وتمهّد وتمهّدت فراشاً واستمهدته‏.‏ قال الراعي‏:‏ أنزلته على قوائم الإبل‏.‏ ومن المجاز‏:‏ مهّد الأمر‏:‏ وطّأه وسوّاه‏.‏ ومهّد العذر تمهيداً‏.‏ ومهّد له منزلة سنيّة‏.‏ وتمهّدت له عندي حالٌ لطيفة‏.‏ وما امتهد فلان عندي مهد ذاك أي ما قدّم وسيلةً فيما يطلبه‏.‏ وماء ممهّد‏:‏ فاترٌ ليس ببارد ولا سخن‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.707 harf
مَهَدَ لنفسه يَمْهَدُ مَهْداً: كسَبَ وعَمِلَ. والمِهادُ: الفِراش. وقد مَهَدْتُ الفِراشَ مَهْداً: بَسَطْتُه ووَطَّأْتُه. يقال للفِراشِ: مِهاد لِوِثارَتِه. وفي التنزيل: لهم من جَهَنَّم مِهادٌ ومِن فَوْقِهِمْ غَواشٍ؛ والجمع أَمْهِدةٌ ومُهُدٌ. الأَزهري: المِهادُ أَجمع من المَهْد كالأَرض جعلها الله مِهاداً للعباد، وأَصل المَهْد التَّوْثِيرُ؛ يقال: مَهَدْتُ لنَفْسي ومَهَّدت أَي جعلت لها مكاناً وَطيئاً
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR175 harf
* م ه د * * المَهْدُ * مهْدُ الصبي و * المِهَادُ * الفِراش و * مَهَدَ * الفِراش بسطه ووَطَّأَه وبابه قطع و * تَمْهِيدُ * الأُمور تسويتها وإصلاحُها وتمهيد العُذر بسطُهُ وقُبوله
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.860 harf
المهد: الموضع يهيأ للصبي ويوطأ لينام فيه، وفي التنزيل من كان في المهد صبيا المهد: الأرض، كالمهاد، بالكسر، قال الأزهري: المهاد أجمع من المهد، كالأرض جعلها الله تعالى مهادا للعباد، أي جمع المهد مهود، ونقل شيخنا عن بعض أهل التحقيق أن المهد المهاد مصدران بمعنى، أو المهد الفعل والمهاد الاسم، أو المهد مفرد والمهاد جمع كفرخ وأفراخ. قال السمين أثناء طه. المهد، بالضم: النشز من الأرض، عن ابن الأعرابي،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.060 harf
مَهَدَ 1 مَهَدَ ذ , (S, L, K,) aor. مَهَدَ , (L, K,) inf. n. مَهْدٌ [q. v. infra]; (S, L;) and ↓ مهّد, (L, K,) inf. n. تَمْهِيدٌ; (TA;) He made plain, even, or smooth, this is the original signification: he made a place plain, even, or smooth, [مَكَانًا being understood,] لِنَفْسِهِ for himself: (L:) he spread a bed, (S, L, K,) and made it plain, even, or smooth. (S, L.) ― -b2- مَهَدَ لَهُ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.064 harf
مَهَدَ مَهَدَ A ( n. ac. مَهْد 1 ), a. Spread out, unrolled; smoothed, levelled. b. Earned; gained. c. [ La ], Prepared, obtained for. مَهَّدَ مَهَّدَ II , a. see I (a) . b. [ acc. & La ], Made, offered ( excuses ); apologized to. c. [ La ], Accepted ( the excuses of ). d. Arranged, adjusted; facilitated. تَمَهَّدَ تَمَهَّدَ V , a. Was spread out, smoothed &c.; was facilitated;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.770 harf
مهد مَهَدَ - يَمْهَدُ - مَهْد - المَهْد - مَاهِد - مَاهِدُوْن- مِهَاد - مَهَّدَ - يُمَهِّدُ- تَمْهِيْد مَهَدَ - يَمْهَدُ + كائن + مكاناً أو أمراً + لـِ كائن: يهيئ المكان لراحته وسكنه: يزيل العوائق والأذى من الطريق أو من المكان الذي يرغب السير أو الجلوس فيه، ويفرشه بما يريحه ويمتعه مَهْد - المَهْد: اسم فعل " مَهَدَ - يَمْهَدُ ": وهو كذلك
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler74 mücavir (100 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جهم

    6 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  2. بأس

    5 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  3. كهل

    2 ortak ayet · Ve yetişkin

  4. كلم

    3 ortak ayet · Kelime

  5. برص

    1 ortak ayet · Ebres alacadır, cüzzam hastalığı demektir

  6. صبي

    1 ortak ayet · Çocuk

  7. كمه

    1 ortak ayet · Kataraktlı

  8. أوي

    2 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir

  9. أرض

    5 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  10. شور

    1 ortak ayet · Danışmak

  11. هيأ

    1 ortak ayet · Biçim gibi

  12. شتت

    1 ortak ayet · Bölük bölük

Geçtiği ayetler(15)

  1. وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

    DöşekOna; Allah’tan kork, denilince, gururu kendisini günaha sürükler. İşte ona cehennem yeter. O; ne kötü bir yataktır.

  2. قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    DöşekKüfredenlere: Siz, mutlaka yenileceksiniz. Ve toplanıp cehenneme sürüleceksiniz, orası ne kötü döşektir, de.

  3. مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    DöşekAz bir geçim. Sonra varacakları yer cehennemdir. O ne kötü yataktır.

  4. … بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

    DöşekRabblarına icabet edenlere; en güzel karşılık vardır. O’na icabet etmeyenler ise; şayet yeryüzünde bulunan her şey ve bir katı daha onların olsa, kurtulmak için onu fidye verirlerdi. Hesabın kötüsü, onlar içindir. Varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü konaktır.

  5. جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ

    DöşekCehennem. Oraya girerler. Ne kötü bir konaktır.

Sîga sayfası: الْمَاهِدُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمهد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerوطأ, فرش, بسط
Zıt Kökوعر
Çekirdek Özet 1Bir zemini veya yatağı engebesiz, yumuşak, korunaklı ve dinlenmeye elverişli kılacak şekilde yayarak düzeltmek
Çekirdek Özet 2İnsanın gelişimi ve hayatı için yeryüzünün, ahiretteki varış yerlerinin ve insanın kendi amelleriyle geleceğini hazırlamasının alt yapısını kurmak
Çekirdek Özet 3Varlığın gelişip korunabilmesi için gerekli olan hazırlayıcı ve kolaylaştırıcı alt zemin tasarımı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bebek beşiği veya cehennem azabı tasviriyle sınırlayarak amel-zemin inşası ve kozmik elverişlilik boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مهGevşetme, yatıştırma, yumuşatma ve sükûnete erdirme. Bu çekirdek, مهل kökünde süreyi uzatarak aciliyet ve sertliği giderme, mühlet verip yatıştırma şeklinde belirir.دKapı, geçiş ve sınır belirleme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle gevşeme ve yatışma hareketi; üzerinde durulabilecek, sınırları belirli, oturmuş ve düzenlenmiş bir zemin ve barınak kurma anlamı kazanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, çokluk, yumuşaklık ve çevrelemeSertliği ve keskinliği gideren, yüzeyi yayan ve yumuşatan ilk maddi esneklik payını temsil eder.
هKollarını kaldırmış insan; ortaya çıkma, nefes alma ve ferahlamaDüzlenen ve yatışan alanın nefes alınabilir, ferah ve yaşanabilir bir açıklık haline gelmesini simgeler.
دKapı; giriş, yerleşim ve güvenli geçişHazırlanan ve ferahlatılan bu yaygının sınırları çizilmiş, istikrarlı bir taban ve sığınak oluşturmasını sağlar.
مهدAkışkan ve yumuşak bir unsurun nefes aldıran ferah bir düzleme dönüştürülüp üzerinde güvenle durulacak bir kapı ve barınak haline getirilmesiSert, engebeli ve uyumsuz olan tabiat şartlarının yatıştırılıp tesviye edilerek canlının emniyetle sığınacağı korunaklı bir zemin oluşturulması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDeve hörgücünün veya binek üzerindeki yük yerinin düzeltilip oturmaya elverişli kılınması; yeni doğan yavrunun yatması için yün, ot veya kumaş serilerek zeminin yumuşatılıp hazırlanması (el-müteveddı’).
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi recez şairi Ebü’n-Necm el-İclî, devenin hörgüç kısmının düzleşip yükselerek düzgün bir yatak gibi tesviye edilmesini şu mısra ile tasvir etmiştir: وامْتَهَدَ الغاربُ فِعْلَ الدُّمَّلِ

Kaynak Lisânü’l-Arab, Mekâyîsü’l-Luğa, Kitâbü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça مهد kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle yer hazırlama, yayma ve tesviye etme semantiği etrafında yoğunlaşan bir köktür. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan bu üçlü kök morfolojisi yerine aynı semantik alanı karşılayan yayma ve döşeme fiilleri ağırlık kazanmakla birlikte, kökün fonetik unsurları yumuşatma, gevşetme ve yavaşlatma bildiren köklerle ortak bir Afro-Asyatik çekirdeğe işaret eder. Arapçada kök; sertliği giderme, taşlık ve pürüzlü araziyi üzerinde yaşanabilir hale getirme ve çocuğun yatacağı beşiği yumuşak yaygılarla donatma şeklinde son derece somut, bedevî hayatın zemin tesviyesi pratiklerine dayalı zengin bir semantik genişleme göstermiştir. Kökün İbranice ve Süryanicede birebir ses denkliğiyle korunmuş türevleri yerine Arapçada kazandığı bu koruyucu döşek ve beşik kavramlaşması, çöl zeminine karşı oluşturulan yapay güvenlik alanının dilsel bir kristalleşmesidir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisânü’l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمهد - توطئة ilişkisiZemin hazırlama, engebe giderme, ayağın rahat basacağı veya bedenin rahat uzanacağı yumuşak yaygıyı tesis etme yönünde gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami ses denklikleriİkili مه çekirdeği temelinde gevşeme ve yatışma bildiren Sami kökleriyle örtüşür; Arapçada somut zemin hazırlığına daralmıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yayılma ve tesviye göstergeleriSert bir yüzeyi pürüzsüzleştirme ve istirahat alanı oluşturma fonksiyonuyla bölgesel tabaka ilişkisi gösterir.Muhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مهدAnlamlıDöşemek, hazırlamak, beşik kılmakBir zemini veya durumu pürüzsüzleştirip istirahate hazır hale getirmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
مدهAnlamlıDış görünüşü ve güzelliği övmekYalnızca suret, endam ve biçimsel güzelliğe yönelik sitayişte bulunmak.Kur'an'da geçmez; hedef kökle zemin düzgünlüğü ve biçimsel tesviye yönünden uzaktan ilişkilidir.
همدAnlamlıSönmek, kurumak, hareketsiz kalmakAteşin kül olup sönmesi, toprağın kuruyup bitkisiz ve hareketsiz kalması.Kur'an'da geçer; canlanmanın zıddı olan dinginliği ifade eder.
هدمAnlamlıYıkmak, yerle bir etmekKurulu bir yapıyı temelinden söküp aşağı indirmek.Kur'an'da geçer; döşemenin ve kurmanın fiziksel olarak tam tersi yönündeki harekettir.
دمهAnlamlıÇöl sıcağının kumları kavurmasıAşırı sıcak ve güneş altında kumun dayanılmaz derecede ısınması ve sersemlik vermesi.Kur'an'da geçmez; zeminin yumuşak ve elverişli oluşunun zıddı bir tabiat durumudur.
دهمAnlamlıKarartmak, birdenbire basmakYoğun siyahlık, rengin siyaha çalması ve ansızın bütünüyle kaplama hali.Kur'an'da geçer; kuşatma ve kaplama hareketi taşır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مهدMerkezElverişli ve korunaklı zemin hazırlamaYalnızca yaymayı değil; şefkat, bakım, koruma ve istirahat amacıyla engebeleri giderip hazır hale getirmeyi ifade eder.Fiziksel beşik ve döşekten amel zeminine kadar uzanan elverişlilik.
وطأKomşuDüzlemek, ayağa uygun kılmakBasılarak veya çiğnenerek zeminin yumuşatılması ve elverişli hale getirilmesi vurgusu taşır.مهد kökündeki beşik koruyuculuğu ve şefkat unsuru وطأ kökünde bulunmaz.
فرشKomşuYaymak, sermekBir nesneyi bir yüzeyin üzerine örtü gibi açıp yayma eylemidir.فرş mekanik sermeye odaklanırken, مهد intizam, rahatlık ve koruma gayesiyle tesviye etmeyi içerir.
بسطKomşuGenişletmek, açmakSınırları ve hacmi artıracak şekilde uzatıp yaymaktır.بسط yaymanın enine boyuna büyüklüğünü hedefler; مهد ise zeminin yaşanabilirliğini hedefler.
وعرZıtSarp, taşlık ve geçit vermez olmakYüzeyin girintili çıkıntılı, yürünemez ve üzerinde barınılamaz derecede sert olmasıdır.مهد kökünün tesis ettiği tesviye ve kolaylığın doğrudan zıddıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمهدDüzleyip döşemek, beşik yapmakCanlının korunup serpileceği yumuşak ve engebesiz alt yapı hazırlamak.Kesin
LatinceCunabula, SternereBeşik, zemin sermekCunabula köken ve beşik anlamını verirken sternere yayma ve döşemeyi karşılar; tek kelimede iki anlam birleşmez.Güçlü
İngilizceCradle, Pave, PrepareBeşik, zemin hazırlamak, kolaylaştırmakCradle koruyucu beşik yönünü, pave ve smooth düzleme ve elverişli kılma yönünü karşılar.Güçlü
AlmancaWiege, Ebnen, BereitenBeşik, düzlemek, hazırlamakWiege başlangıç ve beşik boyutunu, ebnen ise engebeleri kaldırıp hazır hale getirmeyi verir.Güçlü
FransızcaBerceau, AplanirBeşik, pürüzleri gidermekBerceau sığınak ve beşik boyutunu, aplanir engebeleri tesviye edip yayma işini aktarır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْمَهْدِBebek beşiği, süt emme çağıHz. İsa'nın henüz bebekken insanlarla konuşmasını bildiren mucize bağlamları (Âl-i İmrân 3:46, Mâide 5:110, Meryem 19:29).
مَهْدًا / مِهَادًاYeryüzünün hayat için döşek ve elverişli kılınmasıYaratılış delilleri, kozmolojik nizam ve yeryüzünün beşer hayatı için hazırlanmış bir zemin olması (Tâhâ 20:53, Zuhruf 43:10, Nebe 78:6).
الْمِهَادُ / مِهَادٌCehennem azabının sarıp kuşatan alt döşeğiKafirlerin, zalimlerin ve kibirlenenlerin ahiretteki kaçınılmaz ve dayanılmaz alt katmanı (Bakara 2:206, Âl-i İmrân 3:12, A'râf 7:41, Ra'd 13:18, Sâd 38:56).
يَمْهَدُونَKendi geleceğini ve cennetini hazırlamakİman edip salih amel işleyenlerin kendi lehlerine alt yapı ve huzur zemini kurmaları (Rûm 30:44).
تَمْهِيدًا / مَهَّدْتُİmkânları, serveti ve mevkii genişçe yaymakİnsana dünyada bahşedilen geniş iktidar, zenginlik ve zemin rahatlığı (Müddessir 74:14).
الْمَاهِدُونَMükemmel düzenleyici ve hazırlayıcıYaratıcının kudretini ve yeryüzünü kusursuz bir biçimde tanzim edişini öven ilahi sıfat (Zâriyât 51:48).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ispatı ve eskatolojiHz. İsa'nın beşikte konuşmasının peygamberlik mucizesi olması ve cehennemin bir mehd/mihâd olarak adlandırılmasındaki istihza ve kuşatıcı ceza boyutu.İmkânsız görünen çağda konuşma kudreti ve azabın zemini kaplaması.
FıkıhHıdâne (çocuk bakımı) ve nafakaÇocuğun süt emme, beşikte bakım görme ve himaye edilme haklarının hukuki sınırları; mükellefiyet yaşının başlangıcı.Bakım ve himaye altındaki acziyet dönemi.
TefsirKozmolojik tesviye ve amel semeresiYeryüzünün mehd kılınmasının beşeri hayata imkân veren ilahi lütuf olması; Rûm 30:44 bağlamında amelin kişinin kendi cennetini döşemesi olduğu izahı.Hayat alanı tasarımı ve amelin geleceği inşa eden faaliyeti.
HadisFitneler ve istikametZorluklar karşısında sabır, ahiret için hazırlık yapma ve fitne dönemlerinde sükûneti koruyup zemin hazırlama rivayetleri.Gelecek için selamet yolu hazırlama.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-amel ve ahiret inşasıSalih amel zeminiZemin hazırlamaİnsan dünyadaki eylemleriyle ahiretteki kalıcı yatağını ve menzilini bizzat kendisi hazırlar (Rûm 30:44).Kesin
İlmiKozmolojik ve ekolojik dengeYaşanabilir biyosferElverişlilik sağlamaYeryüzünün sert, kaotik ve zehirli olmaktan çıkarılıp canlının serpilmesine uygun bir beşik gibi düzenlenmesi.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve kamu barışıKurumsal alt yapıToplumsal istikrarDevletin tebaası için anarşi ve güvensizlik engebelerini kaldırarak adil bir hayat alanı tesis etmesi.Güçlü
İktisadiAltyapı yatırımları ve pazar zeminiElverişli piyasa tabanıGirişimi kolaylaştırmaÜretim ve ticaretin pürüzsüz işlemesi için ulaşım, lojistik ve hukuki zeminin önceden döşenmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel kuyu / Kararlı denge yüzeyiFizikte bir parçacığın kararlı biçimde durabilmesi, minimum enerji seviyesinde salınım yapabilmesi için gereken çukur ve pürüzsüz taban alanıdır. Beşik hareketi ve tesviye edilmiş zemin bu kararlılık geometrisine tam olarak tekabül eder.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyalizasyon havzası ve kurumsal zeminBireyin henüz kendi başına ayakta duramadığı evrede onu koruyan ailevi ve kurumsal çerçevenin, daha sonra ise özgürce hareket edebileceği anayasal zeminin inşasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca ahşap bebek beşiğine veya cehennemdeki somut ateşe indirgeyerek, kökün taşıdığı aktif zemin hazırlama ve intizam kurma eylemini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamYeryüzünün kozmolojik bir beşik olarak tanziminden başlayıp, insanın kendi amelleriyle kendi geleceğini döşemesine (تمهيد) kadar uzanan geniş bir imkân alanı inşası.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRûm 30:44 gibi ayetlerde geçen fiilin ahlaki ve ontolojik ağırlığının kavranamaması; insanın kaderini ameliyle hazırlayan bir mimar olduğu gerçeğinin pasif bir bekleme anlayışına feda edilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ilahi fiilleri (yeryüzünü tanzim, nimetleri yayma) hem de insani fiilleri (salih amel ile ahireti inşa etme) zemin hazırlama metaforu üzerinden birbirine bağladığını gösterir. Varlık kaotik bir boşluk değil, özenle döşenmiş bir beşik ve amel sahasıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış mucizelerini ve yerin nimetlerini anlatan ayetlerde (Nebe, Tâhâ, Zâriyât), Hz. İsa'nın erken dönem mucizesini bildiren siyaklarda ve amellerin karşılığını bildiren eskatolojik uyarılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzünün rastlantısal ve yabancı bir sürgün yeri olduğu vehmini yıkarak onun insan için şefkatle döşenmiş bir beşik olduğunu; cehennemin ise keyfi bir ceza değil, hak eden için kaçınılmaz olarak hazırlanmış bir kuşatıcı zemin olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert, engebeli ve pürüzlü bir yüzeyi yayarak düzeltmek, yavrunun ve yorgun bedenlerin rahatça yatıp emniyet bulacağı yumuşak bir yatak ve beşik haline getirmek.
  • Soyut anlamBir canlının veya sistemin varlığını sürdürebilmesi, gelişebilmesi ve korunabilmesi için gerekli olan elverişli şartları, hukuki, ahlaki ve fiziksel alt yapıyı önceden eksiksiz hazırlamak.
  • Sistematik karşılıkİlahi düzlemde kozmik biyosferin ve beşeri düzlemde salih ameller vasıtasıyla ebedi esenlik zeminlerinin kusursuz bir mimari ile tanzim edilmesi.
  • LaTeX modeliZ=∫Ω(1−∇ϕ)dΩ  ⟹  S⊂Z
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω ham ve engebeli varlık alanını, ∇ϕ zemin üzerindeki pürüz, engebe ve sertlik gradyanını temsil eder. 1−∇ϕ ifadesi bu pürüzlerin tesviye edilip yatıştırılmasını simgeler. Ortaya çıkan Z değeri düzlenmiş, hazırlanmış elverişli zemindir (mehd/mihâd). Bu tesviye edilmiş zemin üzerinde S ile simgelenen canlının veya sistemin emniyetle sığınması ve korunması (S⊂Z) mümkün kılınır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م