كدر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-د-ر1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كدرنجمانْكَدَرَتْ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

كدر

ك - د - ر

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Çökertidir. Kelebeklerin ışığa üşüşüp yanması demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çökertidir. Kelebeklerin ışığa üşüşüp yanması demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.088 harf
الكاف والدال والراء معهما ك د ر، ك ر د، د ك ر، ر ك د، د ر ك مستعملات كدر: الكَدَرُ: نقيض الصفاء. وكَدِرَ عيشه كَدَراً فهو كَدِرٌ أكدرُ. وماء أَكْدَرُ: كَدِرٌ. والكُدْرَةُ في اللون، والكُدُورةُ في العيش والماء. والكَدَرُ في كل شيء. والكَدَرةُ: القلاعة الضخمة من مدر الأرض المثارة. والكُدْرِيةُ من القطا: ضرب منه، فهي كدراء اللون، فإذا نسبوا نعت الكَدْراء، قالوا: كُدْريّة، وللجَوْنيّة: جُونيّة.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR882 harf
الكَدَرُ: خلاف الصَفو. وقد كَدِرَ الماءُ بالكسر يَكْدَرُ كَدَراً، فهو كَدِرٌ وكَدْرٌ أيضاً. وأنشد ابن الأعرابي: لو كُنْتَ ماءً كنتَ غيرَ كَدْر وكَدُرَ الماء بالضم يَكْدُرُ كُدورَةً مثله، وكذلك تَكدَّرَ، وكَدَّرَهُ غيره تَكْديراً. ويقال: كَدَرَ عيشُ فلان، وتَكَدَّرَتْ معيشته. والكَدَرُ أيضاً: مصدر الأكْدَرِ، وهو الذي في لونه كُدْرَةٌ. ويقال لِحُمر الوحش: بناتُ أكْدَرَ، نُسبت إلى فحلٍ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.654 harf
ك د ر كرد ، كدر ، دكر ، درك ، ركد ، ردك : ( مستعملة ) . كدر : قال الليث : الكَدَرُ : نقيض الصَّفاء ، يقال : عيشٌ أَكُدَرُ كَدِرٌ ، وماءٌ أَكُدَرُ كَدِرٌ . قال : والكدْرَةُ في اللّون خاصةً ، والكدُورَةُ في العيش والماء . ( الأصمعي ) : يقال : كَدِرَ الماءُ وكَدُرَ ، ولا يقال : كَدَرَ إلا في الصَّبِّ ، يقال كَدَرَ الشيء يَكْدُرُهُ كَدْراً إذا صبَّه . قال العجاج يصف جيشاً : فإن أصاب كدراً مدّ الكدر
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.178 harf
(باب الكاف والدال وما يثلثهما) (كدر) الكاف والدال والراء أصلٌ يدلُّ على خلاف الصَّفو، والآخَر يدلُّ على حركة. فالأول الكَدَر: خلاف الصَّفْو، يقال كَدِر الماءُ وكَدُر. ويقولون: "خُذْ ما صَفَا ودع ما كَدَُر". ويُستعار هذا فيقال: كَدِر عيشه. والكُدْرِيُّ: القَطا؛ لأنَّه نُسِب إلى معظم القطا، وهي كُدْر. وهذا من الأوّل، لأنَّ في ذلك اللَّون كُدرة. ومنه الكُدَيْرَاء: لبنٌ حليب يُنقَع فيه تمرٌ. وبناتُ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR587 harf
ك د ر كدر الماء عن ابن الأعرابيّ فيه اللغات الثلاث وماء كدرٌ وأكدر‏:‏ بيّن الكدر والكدرة والكدورة‏.‏ ونطفة سجراء كدراء‏:‏ حديثة عهد بالسماء لأن فيها كدرة حينئذ‏.‏ وطائر أكدر وطير كدر وقطاة كدريّة من قطاً كدريٍّ‏.‏ وكأنهن بنات أكدر‏:‏ حمير الوحش نسبت إلى فحل‏.‏ وانكدر النجم والطائر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ كدر عيشه وتكدّر‏.‏ ‏"‏ وخذ ما صفا ودع ما كدر ‏"‏‏.‏ وكدر عليّ فلانٌ وهو كدر الفؤاد عليّ‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.801 harf
الكَدَرُ: نقيض الصفاء، وفي الصحاح: خلاف الصَّفْوِ؛ كَدَرَ وكَدُرَ، بالضم، كَدارَةً وكَدِرَ، بالكسر، كَدَراً وكُدُوراً وكُدْرَةً وكُدُورَةً وكَدارَةً واكْدَرَّ؛ قال ابن مَطِيرٍ الأَسَدِيُّ: وكائنْ تَرى من حال دُنْيا تَغَيَّرتْ، وحالٍ صَفا، بعد اكدِرارٍ، غَديرُها وهو أَكْدَرُ وكَدِرٌ وكَدِيرٌ؛ يقال: عَيْشٌ أَكْدَرُ كِدرٌ، وماءٌ أَكدَرُ كَدِرٌ؛ الجوهري: كَدِرَ الماءُ بالكسر، يَكْدَرُ كَدَراً، فهو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR322 harf
* ك د ر * * الكَدَرُ * ضد الصفو وبابه طرب وسهل فهو * كَدِرٌ * و * كَدْرٌ * مثل فخذ وفخذ و * تكَدَّر * أيضا و * كَدَّرَهُ * غيره * تكديراً * و * الكَدَرُ * أيضا مصدر الأكْدَرِ * وهو الذي في لونه * كُدْرةٌ * و * الأكْدَريَّةُ * مسألة في الفرائض معروفة و * الكُنْدُرُ * اللبان و * انْكَدَرَ * أي أسرع وانقض ومنه انكدرت النجوم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.608 harf
كدر، مثلثة الدال، الكسر والضم في التهذيب والمحكم، والفتح نقله الصاغاني، كدارة وكدرا، محركة مصدرا كدر ككرم، وكدورا، وكدورة، وكدرة، بضمهن مصادر البابين. واكدر اكدرارا، قال ابن مطير الأسدي: وكائن ترى من حال دنيا تغيرت وحال صفا بعد اكدرار غديرها وتكدر: نقيض صفا. وفي الصحاح: الكدر: نقيض الصفو، وهو أكدر وكدر، بين الكدورة والكدارة. ويقال: عيش أكدر كدر، وماء أكدر كدر. في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.634 harf
كَدِرَ 1 كَدِرَ ذ , aor. كَدَرَ ; and كَدُرَ, aor. كَدُرَ ; (S, A, Msb, K, &c.;) and كَدَرَ; (Sgh, K;) but this last is said in the L to be allowable only as signifying “ he poured out ” water; (TA;) inf. n. كَدَرٌ, (S, A, Msb, K,) of the first, (S, Msb,) or second, (TA,) and كُدُورَةٌ, (S, A, Msb, K,) of the second, (S, Msb,) and كَدَارَةٌ, (K,) also of the second, (TA,) and كُدُورٌ, and
Maddenin bağlantısı

كَدِرَ 1 كَدِرَ ذ , aor. كَدَرَ ; and كَدُرَ, aor. كَدُرَ ; (S, A, Msb, K, &c.;) and كَدَرَ; (Sgh, K;) but this last is said in the L to be allowable only as signifying “ he poured out ” water; (TA;) inf. n. كَدَرٌ, (S, A, Msb, K,) of the first, (S, Msb,) or second, (TA,) and كُدُورَةٌ, (S, A, Msb, K,) of the second, (S, Msb,) and كَدَارَةٌ, (K,) also of the second, (TA,) and كُدُورٌ, and كُدْرَةٌ, (K,) or the last is a simple subst.; (TA;) and ↓ تكدّر; (S, Msb, K;) and ↓ اكدرّ, inf. n. اِكْدِرَارٌ; (K;) and ↓ انكدر; (Bd lxxxi. 2;) It (water, S, Msb, &c.) was, or became, turbid, thick, or muddy; contr. of صَفَا; (S, A, K;) it ceased to be clear: (Msb:) or كُدْرَةٌ relates to colour, (K,) specially; (TA;) and كُدُورَةٌ, to water, (K,) and to life, العَيْش; in the K, العَيْن, but this is a mistake; (TA;) and كَدَرٌ, to all of these. (K.) ― -b2- كَدِرَ, aor. كَدَرَ , (Lh, Msb,) inf. n. كَدَرٌ (S, Msb) [and كُدْرَةٌ, (see above,)] It (the complexion of a man, Lh) and he (a horse, &c., Msb) was, or became, of the colour termed كُدْرَةٌ [i. e. dusky, dingy, or inclining to black and dust-colour]. (Lh, S, Msb.) ― -b3- كَدِرَ عَيْشُ فُلَانٍ, (S, A,) [inf. n. كَدَرٌ and كُدُورَةٌ; (see above;)] and ↓ تكدّر, (A,) (tropical:) [The life of such a one became troublesome, or perturbed, or attended with trouble:] and مَعِيشَتُهُ ↓ تكدّرت [signifies the same; or his means of living became attended with trouble]. (S.) ― -b4- خُذْ مَا صَفَا وَدَعْ مَا كَدِرَ, and كَدُرَ, and كَدَرَ, (tropical:) [Take thou what is free from trouble, and leave what is attended with trouble.] (IAar, L, Msb.) ― -b5- كَدِرَ عَلَىَّ فُؤَادُهُ (tropical:) [His heart, or mind, became perturbed by displeasure against me]. (A, TA.) ― -b6- [And in like manner you say] مَذْهَبُهُ فى الْمَسْأَلَةِ ↓ تكدّر [(tropical:) His opinion respecting the question became confounded, or perplexed]. (Mgh.) -A2- كَدَرَ, (K,) aor. كَدُرَ , inf. n. كَدْرٌ, (TA,) He poured out, or forth water. (K, TA.) Said in the L to be the only signification of this form of the verb. (TA.) [But see above.]

كدّرهُ 2 كدّرهُ ذ , inf. n. تَكْديرٌ, He rendered it (namely water, S, Msb) turbid, thick, or muddy. (S, Msb, K.) ― -b2- [كدّر عَيْشَ فُلَانٍ (tropical:) He or it, troubled the life of such a one; rendered it troublesome, or perturbed; caused it to be attended with trouble.] ― -b3- [كدّر عَلَىَّ فُؤَادَ فُلَانٍ (tropical:) He, or it, caused the heart, or mind, of such a one to be perturbed by displeasure against me.] ― -b4- كدّرت المَسْأَلَةُ عَلَيْهِ مَذْهَبَهُ [(tropical:) The question confounded, or perplexed, his opinion]. (TA.) ― -b5- صَفَا أَمْرِى فَكَدَّرَهُ فُلَانٌ (tropical:) [My affair, or case, was free from trouble, and such a one caused it to be attended with trouble]. (A.) ― -b6- كدّر نِعْمَةً [(tropical:) He sullied a favour]. (ElAashà, quoted in the S, art. نشد.)

5 تَكَدَّرَ see 1, in four places.

تكادرت العَيْنُ فى الشَّىْءِ 6 تكادرت العَيْنُ فى الشَّىْءِ ذ (tropical:) The eye continued looking at the thing. (S, A.)

7 اِنْكَدَرَ see 1. -A2- He, or it, darted down. (S, K.) It is said of a bird, (A,) or of a hawk, in this sense; (TK;) and of a star. (A.) So in the Kur lxxxi. 2, وَاِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ: (S, * Bd:) or this means, And when the stars dart down, and fall, one after another, upon the earth: (Jel:) or when the stars fall and become scattered. (El-Basلïr, K. *) ― -b2- انكدر عليهم العَدُوُّ (tropical:) The enemy poured down upon them. (A.) And انكدر عَلَيْهِ القَوْمُ (tropical:) The people poured upon him: (K:) or poured down upon him: (TA:) or repaired towards him, scattering themselves upon him. (El-Basلïr.) ― -b3- انكدر (tropical:) He hastened: (S, K:) or he hastened in some measure. (TA.) You say انكدر فِى سَيْرِهِ (tropical:) He hastened in his pace. (A.) And انكدر يَعْدُو (tropical:) He hastened in some measure, running; (TA;) accord. to A'Obeyd. (TA, voce اِنْصَلَتَ.)

9 اِكْدَرَّ see 1.

كَدْرٌ كَدْرٌ ذ : see كَدِرٌ.

كَدَرٌ كَدَرٌ ذ [a coll. gen. n., of which the n. of unity is كَدَرَةٌ] Handfuls of reaped corn: (O, TA:) see عَصْفٌ.

كَدِرٌ كَدِرٌ ذ (S, A, Msb, K) and ↓ كَدْرٌ (S, K) and ↓ كَدِيرٌ and ↓ أَكْدَرُ (K) Turbid; thick; muddy: (S, A, Msb, K) applied to water. (S, A, Msb.) -A2- عَيْشٌ كَدِرٌ, and ↓ أَكْدَرُ (tropical:) [Life that is attended with trouble]. (TA.) ― -b2- هُوَ كَدِرُ الفُؤَادِ عَلَىَّ (tropical:) [He is perturbed in heart, or mind, by displeasure against me]. (A.)

كُدْرَةٌ كُدْرَةٌ ذ Duskiness, or dinginess, of colour; (S, * Msb;) a hue inclining to black and dust-colour. (TA.) See 1.

كَدَرَةٌ كَدَرَةٌ ذ : see كَدَرٌ.

كُدْرِىٌّ كُدْرِىٌّ ذ (S, K) and ↓ كُدَارِىٌّ (IAar, TA) A species of the kind of bird called قَطًا, (S, K,) one of three species, whereof the two others are called جُونِىٌّ and غَطَاطٌ; (S;) the species called كدرى are of a dusty [or dusky] colour, (S, K,) short in the legs, (TA,) diversified, or speckled, or marked, with duskiness, or dinginess, and blackness, (رُقْش,) in the backs (S, K) and bellies, (S,) black in the inside of the wing, (TA,) yellow in the throats, (S, K,) having in the tail two feathers [in the L and TA ريشان, but the right reading is رِيشَتَانِ,] longer than the rest of the tail; (ISk, TA;) it is smaller than the جونى, (S,) and has a clear cry, calling out its own name [قَطَا قَطَا]: (ISd, TA:) it seems to be thus named, كدرى, in relation to the greater number of birds of the kind called قَطًا, which are كُدْر [in colour]; (S;) كدرى being, as some assert, a rel. n. from طَيْرٌ كُدْرٌ, like دُبْسِىٌّ from طَيْرٌ دُبْسٌ: (TA:) the n. un. is كُدْرِيَّةٌ and كُدَارِيَّةٌ. (TA.) [See also غَطَاطٌ, and قَطًا; and De Sacy's Chrest. Arabe, 2nd ed., ii. 369.]

كَدِيرٌ كَدِيرٌ ذ : see كَدِرٌ.

كُدَارِىٌّ كُدَارِىٌّ ذ : see كُدْرِىٌّ.

كُدَايْرَآءُ كُدَايْرَآءُ ذ , [dim. of كَدْرَآءُ, fem. of أَكْدَرٌ,] A certain kind of food, accord. to Kr, who does not describe its composition; (TA;) fresh milk in which dates (S, K) of the kind called بَرْبِىّ (K) are macerated: (S, K:) or milk in which dates are steeped and mashed with the hand: (TA:) women are fattened with it: (K:) so called because of the duskiness (كُدْرَة) of its colour. (Z, TA.)

كُنْدُرٌ كُنْدُرٌ ذ : see art. كندر.

أَكْدَرُ أَكْدَرُ ذ [Dusky, or dingy; of a hue inclining to black and dust-colour;] having كُدْرَة in its colour: (S, TA:) fem. كَدْرَآءُ: pl. كُدْرٌ: and dim. of اكدر, أُكَيْدِرُ. (Msb.) ― -b2- بَنَاتُ أَكْدَرَ The wild asses: (S:) the same, (A,) or بَنَاتُ الأَكْدَرِ, (K,) certain wild asses: (A, K:) so called after a particular stallion (S, A, K) or theirs. (K.) ― -b3- See also كَدِرٌ, in two places.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.162 harf
كَدَرَ كَدَرَ U ( n. ac. كُدْرَة 3t , كَدَاْرَة 22t , كُدُوْر 27 , كُدُوْرَة 27t ), a. Was troubled, turbid, thick ( water ). b. U ( n. ac. كَدْر 1 ), Poured out ( water ). كَدِرَ كَدِرَ A ( n. ac. كَدَر 4 ), a. see supra (a) . b. ( n. ac. كُدْرَة 3t , كَدَر 4 ), Was dingy, dark, dusky. c. ( n. ac. كَدَر 4 , كُدُوْرَة 27t ), Was perturbed, unhappy. d. [ 'Ala ], Was set, biased
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.836 harf
كدر كَدَرَ - يَكْدُرُ - كَدَر - انْكَدَرَ - يَنْكَدِرُ كَدَرَ - يَكْدُرُ + شيء + شيئاً: يدخل فيه فيعكره ويذهب صفاءه ونقاءه وشفافيته، فلا يمر الضياء منه: مثال ذلك كَدَرُ الهواء والماء والقوارير، وكدر المزاج وصفاء النفس كَدَر: اسم فعل " كَدَرَ - يَكْدُرُ ": التعكر وانعدام الصفاء والشفافية انْكَدَرَ - يَنْكَدِرُ: على وزن " انفعل " من " كَدَرَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نجم

    1 ortak ayet · Gezegen yıldızdır

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَإِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ

    DöküldüYıldızlar döküldüğü zaman;

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكدر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعكر, هوى, طمس
Zıt Kökصفو
Çekirdek Özet 1Duruluğun bozulup bulanması, yukarıdan aşağıya hızla süzülüp dökülme
Çekirdek Özet 2Işığın sönmesi, ışıltının kararıp gök cisimlerinin yörüngesinden dökülmesi
Çekirdek Özet 3Kozmolojik ve ahlaki intizamın berraklığını yitirerek kaotik çöküşe uğraması
Kritik Hata RiskiKökü sadece ruhsal üzüntüye indirgeyerek kozmik ve fiziksel sönüş ile dökülüş boyutunu yok saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كدSertlik, zorluk, çaba ve aşındırıcı baskı hareketi; كدح kökündeki yorucu gayret ve didinme ile كدي kökündeki sert zemine çarpıp durma ve cimrilik durumlarında görülen dirençli yoğunlaşmaرÇekirdekteki zorlayıcı baskı ve kesafet hareketine akıcılık, tekrarlanma ve üst boyuttan aşağıya doğru yayılma dinamiği katarak berraklığı bozan tortulanma ve dökülme haline dönüştürür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaVarlığı dışarıdan saran, üzerine çöken ve baskılayan örtücü kuvvet
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir halden başka bir hale geçişi sağlayan eşik, boşalma ve akış yolu
رinsan başı; baş, ilk, üstYüksek bir mevkiden, üst düzlemden veya kaynağın başından başlayan hareket
كدرÜst düzlemdeki berraklık ve nizamın, kuşatıcı bir baskıyla eşikten boşalırcasına aşağı doğru akması, kararması ve dökülmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun saflığını yitirip içine toprak ve tortu karışarak bulanması; yırtıcı kuşun avına saldırmak üzere gökten aşağı doğru hızla süzülüp pike yapması
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımİbn Matîr el-Esedî dünyanın değişkenliğini ve suyun durulup bulanmasını şu mısralarla tasvir etmiştir: وكائنْ تَرى من حال دُنْيا تَغَيَّرتْ / وحالٍ صَفا، بعد اكدِرارٍ، غَديرُها

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça كدر kökü, Sami dil ailesinde hem optik kararma hem de fiziksel çöküş hatlarını bünyesinde birleştiren köklü bir yapıya dayanır. İbranicede קדר (qādar) kökü 'gökyüzünün kararması, güneşin ve ayın ışığını yitirip matlaşması, yas ve keder tutmak' anlamlarını taşır. Süryanicede ܩܕܪ (qdar) biçimi 'kararmak, tutulmak, kasvetli hale gelmek' ekseninde gelişmiştir. Akadca qadāru fiili de benzer biçimde donuklaşma ve yas haliyle irtibatlıdır. Doğu ve Batı Sami dillerinde ağırlıklı olarak ışığın çekilmesi ve ışıltının sönmesi üzerinden şekillenen bu çekirdek, Arapçada hem renk ve sıvı matlaşmasını hem de yırtıcı kuşun inişinde ve gök cisimlerinin yörüngeden düşüşünde gözlenen süratli dökülme hareketini ifade edecek biçimde kapsamını genişletmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDuruluğun zıddı olan bulanıklık ile yukarıdan aşağıya hızla dökülme hareketi arasındaki çift kutuplu semantik gelişimKök hem optik ve fiziksel tortulanmayı hem de göksel bir cismin veya kuşun hızla aşağı boşalmasını tek bünyede cem ederKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קדר (qādar), Süryanice ܩܕܪ (qdar), Akadca qadāruIşığın sönmesi, gökyüzünün kararması, matlaşma ve kasvet duyma alanında düzenli ses ve anlam denkliği mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik kollarda doğrulanmış güvenilir bir kökteş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كدرAnlamlıBulanmak, kararmak, dökülmekDuruluğun bozulup tortulanması veya yüksekten hızla aşağı inip saçılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
كردAnlamlıDüşmanı sürmek, boyun köküDüşman birliğini önüne katıp şiddetle kovalamak veya başın gövdeyle birleştiği etli kısımKur'an'da geçmez
دكرAnlamlıHatırlamak, sert toprakذكر kökünün dal harfiyle telaffuz edilen bir varyantı olup yâd etmek veya katı zeminKur'an'da geçmez
دركAnlamlıErişmek, alt tabaka, yetişmekBir şeyin peşinden gidip ona ulaşmak veya bir derinliğin en alt basamağına varmakOrtak hareket ve sonlanma nüansı; Kur'an'da geçer
ركدAnlamlıDurgunlaşmak, sakinleşmekSuyun veya rüzgârın hareketini kesip dibe çökerek durulması ve sabit kalmasıZıt yönlü durağanlık nüansı; Kur'an'da geçer
ردكAnlamlıDolgun kalça, ağır yürüyüşBedenin etli ve ağır olması sebebiyle yürürken çökme ve sallanma göstermesiKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كدرMerkezKararma ve dökülmeParlaklığın sönmesi ile kütlenin yörüngesinden kopup hızla aşağı boşalmasını bir arada barındırırYıldızların ışığını kaybederek kaotik bir hızla dökülmesi
عكرKomşuTortulanma ve bulanıklıkSadece sıvıların içindeki tortunun kalkmasıyla meydana gelen duruluk kaybını anlatır, dökülme içermezSuyun veya yağın tortusunun karışarak berraklığını yitirmesi
هوىKomşuBoşluğa düşmeYüksekten aşağıya yerçekimi etkisiyle düşüşü ifade eder, kararma veya tortulanma boyutu taşımazCanlı veya cansız bir nesnenin bir boşluğa doğru yuvarlanması
طمسKomşuIşığın ve izin silinmesiVarlığın izinin, şeklinin veya nurunun tamamen silinip düzlenmesidir, saçılma hareketi içermezYıldızların veya gözlerin ışığının köreltilerek izinin kaybettirilmesi
صفوZıtDuruluk ve berraklıkHer türlü yabancı maddeden, kederden, kirden ve tortudan arınmış lekesiz olma durumuSuyun, havanın, göğün ve zihnin saf ve parlak hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكدرBulanıklık, kararma, hızla dökülmeDuruluğun yok oluşunu ve göksel cisimlerin yörüngesinden düşüp sönmesini tek kökte karşılarKesin
Latinceturbare, caligare, labiBulanmak, kararmak, aşağı kaymakturbare düzenin ve berraklığın bozulmasını, caligare ışığın sönmesini, labi ise düşüşü verirGüçlü
İngilizceto become turbid, to dim, to fall crashinglyBulanıklaşmak, sönükleşmek, dökülmekto become turbid tortulanmayı, to dim ışığın zevalini, fall crashingly ise inkidârın düşüş yönünü açıklarGüçlü
Almancatrüben, verblassen, herabstürzenBulanmak, solmak/kararmak, düşmektrüben berraklığın kaybını, verblassen parlaklığın gitmesini, herabstürzen yıldızların düşüşünü karşılarGüçlü
Fransızcatroubler, s'obscurcir, choirBulanmak, kararmak, dökülmektroubler duruluğun zıddını, s'obscurcir ışığın kararmasını, choir ise yüksekten aşağı boşalmayı verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
انْكَدَرَتْYıldızların ışıklarını yitirerek yerlerinden kopup hızla dökülmesi ve saçılmasıKozmolojik kıyamet tasvirlerinde gök düzeninin çözülmesi ve nurların sönerek cisimlerin düşüşü bağlamı (Tekvîr 81:2)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve kozmolojik nizamın bozulmasıKıyamet anında feleklerin ve yıldızların ışığının sönüp mekanik düzenin bozulması ve yok oluşa sürüklenmesi süreciKevnî nizamın berraklık ve ahenkten kaotik çözülmeye geçişi
FıkıhTahâret bahsi ve suların vasıflarıSuyun içine yabancı bir madde karışarak renginin, kokusunun veya tadının bulanması ve temizleyici vasfının değişmesiSıvı maddelerin saflık, berraklık ve duruluk kriterlerinin yitirilmesi
TefsirTekvîr Suresi tahliliAyetteki fiilin yıldızların 'ışığının sönmesi' mi yoksa 'yere dökülüp saçılması' mı olduğu yönündeki dilsel tercihlerIşığın zevali ile kütlenin yörüngeden kopup düşüşünü birleştiren bütüncül anlam
HadisFitne ve ahlak rivayetleriFitnelerin kalbe sirayet ederek kalbin manevi duruluğunu ters dönmüş bulanık bir testi gibi yitirmesi benzetmesiİman ve ihlas berraklığının günah tortularıyla kirlenip kararması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİhlas ve niyet saflığıNiyetin bulanması ve riya tortusuSamimiyetin bozulmasıDinin esası saf tevhiddir; amele yabancı niyetlerin karışması ibadetin berraklığını giderirGüçlü
İlmiEpistemoloji ve hakikat arayışıZihni berraklığın kaybı, şüphe tortusuİdrakin perdelenmesiAçık ve kesin delillere temelsiz zanların karışmasıyla aklın hakikati berrak görememesiGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve meşru otoriteOtorite nizamının çözülmesi ve kargaşaKaotik dağılmaİdare mekanizmasındaki şeffaflık ve adaletin yitirilmesiyle toplumsal unsurların başıboş saçılmasıMuhtemel
İktisadiPiyasa ahlakı ve mübadele şeffaflığıPiyasada belirsizlik, aldatma ve spekülasyonGüvenin sarsılmasıFiyat ve mal kalitesindeki saflığın hile ve spekülatif tortularla bozulması sonucu ticaretin tıkanmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve optik türbidite (turbidity)Kapalı bir sistemde enerjinin düzenli formdan düzensiz ve kaotik forma evrilmesi; ortamın ışık geçirgenliğini kaybederek parçacıkların yörüngeden saçılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal anomi ve yabancılaşmaKolektif bilinçteki berrak ahlaki kuralların aşınması sonucu değerlerin bulanması ve bireylerin toplumsal yapıdan koparak savrulmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece psikolojik bir hüzün veya üzüntü haline hapsedip, ayetteki kozmik ve fiziksel çözülme boyutunu göz ardı etme eğilimi
Kur'an içi daha geniş anlamKök, göksel cisimlerin hem ışık saçan parıltılarını yitirerek kararmalarını hem de yerçekimsel dengeden kopup hızla dökülmelerini tek süreçte kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTekvîr 81:2 ayetinde geçen hadiseyi sadece mecazi bir matlaşma veya sadece sıradan bir taş düşmesi sayarak kıyametin kozmolojik dehşetini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Âlemdeki dengenin ve ışıltının kıyamet anında hem optik hem de mekanik bakımdan nasıl aniden çökeceğini tek bir kavramla veciz biçimde anlattığı için önemlidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik yaratılışın bozulmasını, gök cisimlerinin dağılmasını ve feleklerin sarsılışını bildiren kıyamet sahnelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yıldızların kıyametteki akıbetini yalnızca mekanik bir düşüşe veya yalnızca manevi bir sönüşe indirgeyen tek taraflı yorumları düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun içine tortu karışarak duruluğunu kaybetmesi; yırtıcı kuşun avına doğru yüksekten hızla süzülüp pike yapması.
  • Soyut anlamBir nizamın, ışıltının veya ahlaki berraklığın kirlenerek bozulması; düzenli bir yapıdan kaotik ve kararmış bir çöküşe geçiş.
  • Sistematik karşılıkFiziksel veya toplumsal bir sistemdeki potansiyel düzenin ve ışık geçirgenliğinin kırılarak entropik çözülmeyle aşağı saçılması.
  • LaTeX modeliΔC=−∇Φ⋅(L×Ω)→κ
  • LaTeX açıklamasıModelde L berraklığı ve ışık şiddetini, Ω yörüngesel intizamı, Φ potansiyel düzen alanını simgeler. −∇Φ ifadesi düzenin aşağı yönlü çöküş gradyanını; bu gradyanın ışık ve yörünge dengesiyle olan etkileşimi sonucu doğan ΔC berraklık kaybını; κ ise ulaşılan nihai bulanıklık, kararma ve dökülme halini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك