لبن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ب-ن2 sîga, 31 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دمملَبَنٍثمرلبنسقيعبرلَبَنًاشربعسلبطنسوغصفو

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 31

▶ Ağı aç (3B)

لبن

ل - ب - ن

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Süt demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Süt demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.367 harf
باب الّلام والنّون والباء معهما ل ب ن، ن ب ل مستعملان فقط لبن: اللَّبَنُ: خلاص الجَسَد، ومُستخلصه من بَيْن الفَرْث والدّم، وإذا أرادوا الطّائفة القليلة قالوا: لَبَنَة. وفي الحديث أنّ النّبيّ صلّى اللَّهُ عليه وآله وسلّم قال لخديجة ما يُبْكيكِ، فقالت: درّت لَبَنَةُ القاسم فذكرته، ويقال: درّت دريرته. وناقة لَبُون مُلْبِن، قد أَلْبَنَتْ، إذا نزل لبنُها في ضَرْعها، وإذا كانت ذاتَ لَبَن في كلّ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.040 harf
اللَبَنُ: اسم جنسٍ، والجمع الألبانُ. واللَبَنُ أيضاً: وجعٌ في العنق من الوسادة. وقد لَبِنَ الرجل بالكسر. ويقال أيضاً: لَبِنَتِ الشاة لَبَناً، أي غَزُرَتْ. وناقةٌ لَبِنَةٌ: غزيرةٌ. أبو زيد: اللَبونُ من الشاء والإبل: ذات اللَبَنِ، غزيرةً كانت أم بكيئةً، وجمعها لِبْنٌ ولُبْنٌ عن يونس. يقال: كم لُبْنُ غنمك، أي ذوات الدَرِّ منها. قال: فإذا قصدوا قصد الغزيرة قالوا: لَبِنَةٌ، وقد لَبِنَتْ لَبَناً. وقال
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.533 harf
ل ن ب لبن ، نبل . نبل : اللّيثُ : النُّبْل ، في الفضل ، والفَضِيلة . وأمّا النَّبَالة ، فهي أعَمّ ، تَجْري مَجْرى النُّبل ، وتكون مصدراً للشيء النَّبِيل الجَسيم ؛ وأَنْشد : كَعْثَبُهَا نَبِيلُ قال : وهو يَعيبها بهذا . والنَّبَلُ ، في معنى جماعة النَّبِيل ، كما أن الأَدَم جماعة الأدِيم . وفي بَعض القول : رَجُلٌ نَبْلٌ ، وامرأة نَبْلة ، وقوم نِبَال . وفي المَعنى الأوّل : قوم نُبلاء . قال :
Maddenin bağlantısı

ل ن ب لبن ، نبل . نبل : اللّيثُ : النُّبْل ، في الفضل ، والفَضِيلة . وأمّا النَّبَالة ، فهي أعَمّ ، تَجْري مَجْرى النُّبل ، وتكون مصدراً للشيء النَّبِيل الجَسيم ؛ وأَنْشد : كَعْثَبُهَا نَبِيلُ قال : وهو يَعيبها بهذا . والنَّبَلُ ، في معنى جماعة النَّبِيل ، كما أن الأَدَم جماعة الأدِيم . وفي بَعض القول : رَجُلٌ نَبْلٌ ، وامرأة نَبْلة ، وقوم نِبَال . وفي المَعنى الأوّل : قوم نُبلاء . قال : والنَّبْل : اسم للسهام العربيّة . وصاحبُها : نابل . وحرفته : النِّبَالة . وهو أيضاً : نَبّال . وإذا رَجعوا إلى واحده قالوا : سَهْم . قال : ونبلت فلاناً بكُسوة أَو طعام ، أَنْبُله نَبْلاً ، إذا ناولتَه شيئاً بعد شيء ؛ وأَنشد : لا تَجْفُوانِي وانْبُلاني بِكِسْرة وفي الحديث : ( اتَّقُوا الملاعن وأَعِدُّوا النُّبَل ) . أبو عبيد ، عن الأصمعي ، قال : أراها هكذا : يقال : نَبِّلْني أحجاراً للاستنجاء ، أي أَعْطِنيها . ونَبِّلْني عُرْفاً . لم يُعرف منه إلا هذا . قال : وسمعت محمد بن الحسن يقول : النُّبَل : هي حجارة الاسْتِنجاء . قال أبو عُبيد ، والمحدِّثون يقولون : النَّبَل . ونراها إنما سُميت نَبَلاً لصغرها . وهذا من الأضداد في كلام العرب ، يُقال للعِظام : نَبَل ، وللصّغار : نَبَل . قال : وحدّثني محمد بن إسحاق بن عِيسى ، عن القاسم بن مَعْن : أنّ رجلاً من العرب تُوفِّي فَورثه أخوه ، فعيّره رجلٌ بأنه فَرِح بموت أخيه لمّا وَرثه ؛ فقال : إن كنت أَزنَنْتني بها كَذِباً جَزْءُ فلاقَيْت مِثْلَها عَجِلاَ أَفْرَح أن أُرْزَأ الكِرَامَ وأنْ أُورَثَ ذَوْداً شَصائِصا نَبَلاَ قال : والنَّبَل ، في هذا الموضع : الصِّغار الأجْسام . فنرى أن حجارة الاسْتنجاء سُمِّيت نَبَلاً لِصِغَرها . قال أبو سعيد : كل ما ناولت شيئاً ورَميته ، فهو نَبَل . قال : وفي هذا طريقٌ آخر : أن تقول : ما كانت نُبْلتك منه فيما صَنَعْتَ ؟ أي جزاؤُك وثوابُك منه ؟ قال : وأمّا ما رَوى أبو عبيد نَبَلاً بفتح النون فخطأ ، إنما هو عندنا : نُبَلا ، بضم النّون . والنُّبَل ، ها هنا : عوضٌ ممّا أُصِبْت به ، وهو مَرْدُود إلى قوله : ما كانت نُبْلتك من فلان ؟ أبو حاتم ، عن أبي عُبيدة ، يقال : ضَبٌّ نَبَلٌ ، وهو الضَّخْم . وقالوا : النَّبَل : الخَسِيس ؛ وأَنْشد : شَصائِصاً نَبَلاً بفتح النّون . قلت : أمّا الذي في الحديث : ( وأعدوا النُّبَل ) ، فهو بضم النون ، جمع : النُّبْلَة ، وهو ما تناولته من مَدَر أو حَجر . وأما النَّبَل فقد جاء بمعنى : النَّبِيل الجَسيم ، وجاء بمعنى : الخَسيس . ومنه قيل للرجل القصير : تِنْبل ، وتِنْبال ؛ وأنشد أَبو الهيثم قول طَرَفة : وهو بَسْملِ المُعْضلات نَبِيلُ فقال : وقال بعضُهم : نَبِيل ، أي عاقل . وقيل : حاذق . وهو نَبِيل الرّأي . أي جَيِّده . وقيل : نَبِيل : رفيق بإِصلاح عِظام الأُمور . أبو زيد : تقابل فلان وفلان فَنَبله فلان ، إذا تنافَرا أيّهما أَنْبَل ، من النُّبْل ، وأيهما أَصْدق عَملاً . ومنه قوله : تَرَّصَ أَفواقها وقَوَّمها أَنْبَلُ عَدْوان كُلِّها صَنَعا ثعلب ، عن ابن الأعرابي ، وسَلَمة ، عن الفَرّاء : انْتَبل ، إذا مات ، أو قُتِل . والنّبِيلة : الجِيفة . وتَنَبّل البَعِير : مات . ابن الأعرابي : النُّبْلة : اللُّقْمة الصّغيرة ، وهي المَدَرَة الصغيرة ، ومنه قوله : ( وأَعِدُّوا النُّبَل ) . ابن السِّكيت : نَبَلْت الإبلَ ، أَنْبُلها نَبْلاً ، إذا سُقْتها سوقاً شَدِيداً . أبو عُبيد ، عن أبي الوليد الأعرابي والفراء : النَّبْل : السَّير السّريع الشديد ؛ وأَنشد : لا تَأْوِيا للْعِيس وانْبُلاها لَبِئْسما بُطْءٌ ولا تَرْعَاهَا شمر ، عن ابن الأعرابي : النَّبْل : حُسن السَّوْق . ابن السِّكيت : أنْبلْتُه سهماً : أعْطيته ، ونَبَلْته بالنَّبل أَنْبُله ، إذا رَمَيته بالنَّبْل . وفلان نابِلٌ ، أي حاذق بما يُمارسه من عمل ؛ ومنه قولُ أبي ذُؤيب : تَدلَّى عليها بالحِبال مُوَثَّقاً شديدَ الوَصاة نابِلٌ وابن نابِلِ شَمِر : تَنَبَّلت ما عندي : ذهبتُ بما عِندي . قال : ونَبَلْت : حَمَلْت . أبو عُبيد ، عن الأصمعي : أصابتني خُطوب تَنَبَّلت ما عندي ؛ وقال أوس بن حَجر : لمّا رأيت العُدْمَ قَيَّد نائِلي وأَمْلَق ما عِندي خُطوبٌ تَنَبَّلُ وقال : نابلني فلانٌ فَنَبلْته ، أي كنت أَجْودَ منه نَبْلاً . وفلانٌ أنْبل الناس ، أي أَعْلمهم بالنَّبْل . أبو زيد : انْبُل بقومك ، أي ارْفُق ؛ وقال الهُذليّ : فانْبُل بقومك إمّا كنت حاشِرَهم وكُلُّ جامعِ مَحْشُورٍ له نَبَلُ قال : والنَّبْل ، في الحِذْق . والنَّبالة والنُّبْل ، في الرِّجال . ويقال : ثمرة نَبِيلة . وقِدحٌ نَبِيل . ويُقال : نَبِّلْني ، أي هَبْ لي نِبَالاً . ابن السِّكيت : يُقال : أتاني فلانٌ فما انْتَبَلْت نَبْله ونُبْلَه ونَبَالَه إلاّ بأخِرة . يقال ذلك للرّجُل يَغْفُل عن الأمْر في وقته ثم يَنْتبه له بعد إدْباره . غيره : النابِل : الذي يَرْمي بالنَّبْل ؛ وأَنْشد : تَطْعَنهم سُلْكَى ومَخْلوجةً لَفْتَك لأَميْنِ على نَابِلِ وقيل : النابِل : ها هنا : الذي يُسوِّي النَّبْل . ابن السِّكيت : رجلٌ نابِل ، إذا كان مَعه نَبْلٌ . ونَبَّال ، مثله . فإِذا كان يَعملها قُلْتَ : نابل . واسْتَنْبَلني فلانٌ فأَنْبَلته ، أي أَعْطَيته نَبْلاً . لبن : ابن السِّكيت : يُقال : هو أخُوه بِلبان أُمه ، بكسر اللام ؛ ولا تَقل : بلَبن أُمه ، إنما اللّبن الذي يُشرب من البهائم ؛ وأنشد لأبي الأسود : فإِنْ لا يَكُنْها أو تَكُنْه فإنَّه أخوها غَذَتْه أُمُّه بِلِبانِها قال : ويُقال : هؤلاء قومٌ مُلْبِنون ، إذا كَثُر لَبَنُهم . ويقال : نحن نَلْبُن جيرانَنا ، أي نَسْقيهم اللَّبَن . وقومٌ مَلْبونُون ، إذا ظهر منهم سَفهٌ وجَهل وخيلاء ، يُصيبهم من أَلبان الإبل ما يُصيب أَصحابَ النَّبيذ . ويقال : جاء فلان يَسْتَلبن ، أي يَطلب لَبَناً لعِياله ولضِيفانه . أبو عُبيد ، عن اليزيدي : يُقال للشاة إذا صارت ذات لَبن : شاة لَبِنة ، ولَبُون ، ومُلْبِن . قال : وقال الكسائي : يقال كم لُبْنُ شاتك ؟ أي كم منها ذاتُ لَبن ؟ أبو زيد : اللَّبُون من الشاء ، ذاتُ اللَّبن ، غريرة كانت أو بَكِيئة . وجمعها : لِبَانٌ ولُبْنٌ . فإذا قَصدوا قَصْد الغزيرة قالوا : لَبِنَة . وجمعها : لَبِنٌ ولِبَان . وقد لَبِنَت لَبْناً . شمر : يُقال : كم لُبْن شائك ؟ قال ، وقال الفراء : شاة لَبِنة ؛ وغَنم لِبانٌ ، ولِبْنٌ ولُبْنٌ . قال : وزعم يونس أنه جَمع . قال : وقال الكسائيّ : إنما سمعت لِبْن . وشاءٌ لِبْن ، بمنزلة لُبْن ؛ وأَنشد : رأيتك تَبْتاع الحِيال بلُبْنها وتأوي بَطِيناً وابن عَمّك ساغِبُ قال : واللُّبْن : جمع اللَّبُون . اللّيث : اللبن خلاص الجَسد ، ومُسْتخلصه من بين الفَرْث والدَّم ، وهو كالعرق يَجرِي في العُروق . وإذا أرادوا طائفة قليلةً من اللّبن ، قالوا : لَبَنَة . وجاء في الحديث : ( إنّ خديجة بكت ، فقال لها النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ما يُبْكيك ؟ فقالت : دَرَّت لَبنة القاسم ، فذكرتْهُ . فقال لها : أما تَرْضَين أن تَكْفُله سارّة في الجنة ؟ قالت : لَودِدْتُ أنّي علمتُ ذلك ؟ فغَضب النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ومَدّ إصْبَعه فقال : إن شئت دَعَوْت الله أن يُريك ذاك . فقالت : بلى أصَدِّق الله ورسولَه ) . قال : وناقة لَبُون ، ومُلْبِن . وقد أَلْبَنْت ، إذا نَزل لَبنُها في ضَرعها . وإذا كانت ذات لَبن في كل أحايينها ، فهي لَبُون . وولدُها في تلك الحال : ابن لَبُون . الأصمعي وغيره : يُقال لولد الناقة إذا استكمل سنتين وطعَن في الثالثة : ابن لَبُون . والأُنثى : بِنْت لَبُون . اللّيث : اللّبْنى ، شجرة لها لَبن كالعَسل ، يقال له : عَسَل لُبْنَى . واللُّبان : الكُنْدُر . واللّبانة : الحاجة ، لا مِن فاقةٍ بل من هِمّة . يقال : قَضى فلانٌ لُبانته . قال : ولُبَيْنى : اسم ابنة إبليس . واللَّبان : الصَّدْر . واللّبِنة : واحدة اللَّبن . واللبْن : لغة ، وهو المَضْروب من الطِّين مُرَبَّعاً . والمِلْبن : الذي يُضْرب به . والمِلْبن أيضاً : شِبه المِحْمل يُنْقل فيه اللَّبِن ونحوه . والتَّلْبين : فِعْلك حين تضربه . وكُل شيء رَبّعته ، فقد لَبّنته ؛ وأَنْشد شَمِر : لا يحمل المِلْبن إلا المَلْبون قال : المِلْبن : المِحْمَل . والمَلْبون : الجَمل السَّمين الكثير اللَّحم . ثعلب : المِلْبن : المِحمل ، وهو مُطوّل مُرَبّع . وكانت المحامِل مُربَّعة فغيَّرها الحجّاج لينام فيها وَيتَّسع ، وكانت العرب تُسمّيها : المِحْمل ، والمِلْبَن ، والسابل . قال : وقال ابن الأعرابيّ : قال رجُلٌ من العرب لآخر : لي إليك حُوَيجة . فقال : لا أَقْضيها حتى تكون لُبْنانيّة ، أي عظيمة مثل لُبنان ، وهو اسم جَبل ، قال : ولُبْنان : فُعْلالٌ ، ينصرف . وتَلَبَّن : تمكّث ؛ وقال رُؤبة : فهل لُبَيْنى من هَوَى التَّلَبُّن قال أبو عمرو : التلبُّن ، من ( اللُّبانة ) ؛ يقال : لي لُبانة أتلَبّن عليها ، أي أتمكّث . أبو عبيد ، عن أبي عمرو : لَبّنت ، وتلَدّنت ، بمعنى : تلبّثت ، وتمكثت . ابن الأعرابي : اللُّبان : شَجر الصَّنوبر ، في قوله : لها عُنُق كسَحُوق اللُّبَان الأصمعيّ : التَّلْبينة : حِساء يُعْمل من دَقيق أو من نُخالة ، ويُجعل فيها عَسل ؛ سُمِّيت تَلْبينة تَشْبيهاً لها باللّبن ، لبياضها ورقّتها . وقال الرِّياشيّ ، في حديث عائشة : عليكم بالمَشْنيئة النافعة التَّلْبين . قال : تَعْني : الحَسْو . قال : وسألت الأصمعيّ عن المَشنيئة فقال : تعني : البَغِيضة . ثم فسر التَّلْبينة كما ذكرناه . أبو عُبيد : لَبِنَة القَمِيص : بَنيقتُه . أبو عُبيد ، عن الفراء : اللَّبِن : الذي يَشتكي عُنُقه مِن وِسادة . ابن السِّكيت ، نحوَه . وقد لَبِن لَبَناً . وقال : اللَّبْن ، مصدر : لَبَنْت القَوْم أَلْبِنُهم ، إذا سقيتَهم اللّبن . ولَبنه بالعَصا يَلْبِنه لَبْناً ، إذا ضَربه بها . يقال : لَبَنه ثلاث لَبَناتٍ . وقد لَبنه بصَخْرة . وقال : رجل لابِنٌ ، ذو لَبن ، وتامرٌ : ذو تَمْر . وفرس مَلْبون : سُقي اللبن ؛ وأَنشد : مَلْبونة شَدَّ المليكُ أَسْرَها وبنات اللَّبن : مِعًى في البَطْن مَعْروفة . ولُبْن ، اسم جَبل ؛ قال الرّاعي : كجَنْدَلِ لُبْنَ تَطَّرِدُ الصِّلاَلاَ عمرو ، عن أبيه ، اللَّبْن : الأكل الكثير . واللّبْن : الضّرب الشديد . ابن الأعرابي ، المِلْبنة : المِلْعَقة .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.024 harf
(باب اللام والباء وما يثلثهما) (لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35]. (لبج) اللام والباء والجيم كلمتان لا تنقاسان. فالأولى قولهم: لُبِجَ به، إذا صُرِع: وحَيٌّ لَبِيجٌ، للحيِّ إذا نَزَل واستقرَّ مكانَه. قال: كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ *** وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.007 harf
- اللبن جمعه: ألبان. قال تعالى: ﴿وأنهار من لبن لم يتغير طعمه﴾ [محمد/ 15]، وقال: ﴿من بين فرث ودم لبنا خالصا﴾ [النحل/66]، ولابن: كثر عنده لبن، ولبنته: سقيته إياه، وفرس ملبون، وألبن فلان: كثر لبنه، فهو ملبن. وألبنت الناقة فهي ملبن: إذا كثر لبنها؛ إما خلقة؛ وإما أن يترك في ضرعها حتى يكثر، والملبن: ما يجعل فيه اللبن، وأخوه بلبان أمه، قيل: ولا يقال: بلبن أمه (قال العكبري: وهو أخوه بلبان أمه، لا بلبن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR638 harf
ل ب ن فلان أيمن من اللبن ولبنت القوم‏:‏ سقيتهم اللبن وفرس ملبون ولبين‏:‏ مقتفًى باللبن وهو لابن وتامر وألبن القوم وقوم ملبنون‏:‏ كثر عندهم وناقة لبون‏:‏ ذات لبن ونوق لُبْنٌ ولُبُنٌ وكم لُبْنث غنمك وهو أخوه بلبان أمه وتقول‏:‏ حملتني على لبانها وأرضعتني بلبانها‏.‏ وما قضيت منه لبانتي‏:‏ نهمتي‏.‏ واتخذ تلبينة وهي حساء من نخالة‏.‏ وجاء فلان يستلبن‏:‏ يطلب لبناً لضيفه أو عياله‏.‏ ومن المجاز‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok15.649 harf
اللَّبَنُ: معروف اسم جنس. الليث: اللَّبَنُ خُلاصُ الجَسَدِ ومُسْتَخْلَصُه من بين الفرث والدم، وهو كالعَرق يجري في العُروق، والجمع أَلْبان، والطائفة القليلة لَبَنةٌ. وفي الحديث: أَن خديجة، رضوان الله عليها، بَكَتْ فقال لها النبي، صلى الله عليه وسلم: ما يُبْكِيكِ؟ فقالت: دَرَّت لَبَنةُ القاسم فذَكَرْتُه؛ وفي رواية: لُبَيْنةُ القاسم، فقال لها: أَما تَرْضَيْنَ أَن تَكْفُلَهُ سارة في الجنة؟ قالت:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR998 harf
* ل ب ن * * اللَّبَن * اسم جنس والجمع * ألْبَان * و * اللَّبُون * من الشاء والإبل ذات اللبن غزيرة كانت أم بكيئة والغزيرة * لَبِنة * وقد * لَبِنَتْ * من باب طرب وابن * لَبُون * ولد الناقة إذا استكمل السنة الثانية ودخل في الثالثة والأنثى ابنة لَبُونٍ لأن أمه وضعت غيره فصار لها لبن وهو نكرة ويُعرف باللام فيقال بن * اللَّبُون * و * لَبَنَه * فهو * لابِنٌ * سقاه اللبن وبابه ضرب ونصر ورجل لابن أيضا ذو
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR15.599 harf
: ( اللَّبْنُ ) ، بالفَتْحِ : ( الأَكْلُ الكَثيرُ ) عن أَبي عَمْرٍ و . يقالُ : لَبَنَ من الطَّعامِ لَبْناً صالِحاً : أَكْثَرَ ، وقَوْلُه أَنْشَدَه ثَعْلَب : ونحنُ أَثافِي القِدْرِ والأَكْلُ سِتَّةٌ جَرَاضِمَةٌ جُوفٌ وأَكْلَتُنا اللَّبْنُيقولُ : نحنُ ثلاثَةٌ ونأْكُلُ أَكْلَ سِتَّة . ( و ) اللَّبْنُ : ( الضَّرْبُ الشَّديدُ ) ؛ ) عن أَبي عَمْرٍ و أَيْضاً . يقالُ : لَبَنَه بالعَصا لَبْناً ، مِن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.902 harf
بَنَاتُ لَبَنٍ بَنَاتُ لَبَنٍ ذ [app. The small guts or intestines, in which originate the lacteals;] the intestines in which is the milk. (M, K.) See حَويَّةٌ, termed بَنَاتُ اللَّبَنِ. ― -b2- لَبَنَةٌ [n. un. of لَبَنٌ]. (Az, in TA, art. خرس.) لَبِنٌ لَبِنٌ ذ Bricks; (T, S, M, Mgh, Msb, K;) crude, or unburnt, bricks. (MA.) لِبْنَةٌ لِبْنَةٌ ذ : see بَنِيقَةٌ. لُبَانٌ لُبَانٌ ذ [The
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.986 harf
لَبَنَ لَبَنَ I , U ( n. ac. لَبْن 1 ), a. Gave a draught of milk to. b. I , Ate much. c. [ acc. & Bi ], Struck with. لَبِنَ لَبِنَ A ( n. ac. لَبَن 4 ), a. Had much milk ( sheep ). لَبَّنَ لَبَّنَ II , a. Made bricks. أَلْبَنَ أَلْبَنَ IV , a. see ( لَبِنَ ). تَلَبَّنَ تَلَبَّنَ V , a. Tarried. اِلْتَبَنَ اِلْتَبَنَ VIII , a. Sucked ( milk ). اِسْتَلْبَنَ اِسْتَلْبَنَ X , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.532 harf
لبن لَبِنَ- يَلبَنُ - لَبَن لَبِنَ- يَلبَنُ + اللبن أو السائل + من الكائنة (المرأة أو البقرة أو الناقة أو الشجرة): نَبَطَ ودرَّ ونزل منها اللبن أو السائل لَبَنَ َ- يَلبِنُ ويََلْبُنُ+ كائن + اللبن أو السائل + من الكائنة (المرأة أو البقرة أو الناقة أو الشجرة): يحلبها ويستخرج لبنها لَبَن: اسم فعل من " لَبِنَ- يَلبَنُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول:
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler31 mücavir (42 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سقي

    2 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  2. شرب

    2 ortak ayet · İçecek

  3. أسن

    1 ortak ayet · Sin diş demektir

  4. عسل

    1 ortak ayet · Bal

  5. فرث

    1 ortak ayet · Sindirilmiş gıda

  6. معي

    1 ortak ayet · Onların ince bağırsakları

  7. سوغ

    1 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  8. لذذ

    1 ortak ayet · “Rezak” tatlı üzüm

  9. خمر

    1 ortak ayet · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir

  10. عبر

    1 ortak ayet · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar

  11. دمم

    1 ortak ayet · Ve kan

  12. صفو

    1 ortak ayet · Seçip ayırdı

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ

    SütSizin için hayvanlarda da ibret vardır. Onların karınlarındaki fışkı ile kan arasından; size, içenlerin boğazından kolaylıkla geçen dupduru bir süt içiririz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلبن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحلب, رضع, سقى
Zıt Kökفرث
Çekirdek Özet 1Canlının iç bünyesinde ayrışıp süzülen, tortudan arınmış beyaz ve besleyici saf sıvı
Çekirdek Özet 2Zıt unsurlar arasından bozulmadan ve lekelenmeden çıkan arı fıtrat ve kusursuz rızık
Çekirdek Özet 3Karışık ve kirletici ortamlardan saf bilginin, adaletin ve fıtrî düzenin ayrıştırılması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca ticari veya biyolojik bir içecek sayılarak fıtrî saflık ve arınma metaforunun ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لبBir nesnenin en iç, öz, arı ve korunaklı merkezi kısmı; kabuktan ve posadan ayrılmış cevher (karşılaştır: لبب, لبث, لبد, لبس)نBünyenin en iç katmanındaki arı cevherin akışkanlık, bedensel besin salgısı ve canlılık sürekliliği kazanarak süzülen bir sıvıya dönüşmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBünyedeki gıdanın belirli bir kanala yönlendirilmesi ve sevk edilmesi
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBesinin canlının iç haznesinde, batında ve bedensel dokuda barınması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkİç hazneden dışarıya doğru kesintisiz, akıcı ve canlılığı besleyen bir süreklilikle çıkması
لبنİç haznede olgunlaşan özün sevk edilerek hayat veren sürekli bir akışa dönüşmesiCanlının iç mekanizmasında sindirilen maddelerin en arı kısmının yönlendirilerek canlılığı besleyen saf bir akıntı halinde zuhur etmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMemeli hayvanların ve insanın memesinden sağılan, kandan ve dışkı atığından süzülmüş beyaz, saf ve besleyici sıvı; kurutulup üst üste dizilen kerpiç tuğla ve bağrın iki memesinin birleştiği sine/göğüs kemiği
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-A‘şâ, ortak emzirmeyle kurulan sütkardeşliği bağını ve göğsün besleyici değerini şu mısra ile dile getirir: رضيعي لبان ثدي أم تقاسما / بأسحم داج عوض لا نتفرق
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Ebü’l-Esved ed-Düelî, süt bağı ve anne terbiyesini anlatırken kökü şöyle zikreder: فإلا يكنها أو تكنه فإنه / أخوها غذته أمه بلبانها; ayrıca erken hadis rivayetlerinde rüya tabirinde sütün fıtrat ve ilimle özdeşleştirilmesi yaygın bir kullanımdır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Lisānü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde لبن kökü ilksel düzeyde hem renk niteliği olan beyazlığı hem de bu renkle doğrudan bağlantılı somut nesneleri (süt, kerpiç/tuğla, süzülen akışkan) ifade eden kadim bir köktür. Proto-Sami biçiminde *laban- / *libn- olarak yeniden kurulan kök, Batı Sami dillerinde özellikle "beyaz olmak" fiili ve türevleriyle öne çıkar. İbranicede לָבָן (lavan) kelimesi doğrudan "beyaz" sıfatıyken, לְבֵנָה (levenah) kelimesi güneşte kurutularak rengi açılan "kerpiç, tuğla" manasına gelir. Süryanicede ܠܒܰܢ (lban) fiili "beyazlaşmak", ܠܒܶܢܬܳܐ (lebento) ise "tuğla, kerpiç" anlamındadır; süt kavramı için Süryanicede daha çok חֲלָבָא (halba) kökü kullanılırken Arapçada لبن kökü beyaz rengin somutlaşmış zirvesi sayılan "sağılan saf süt" nesnesine hasredilmiş ve sütü türeten ana isim haline gelmiştir. Kökün çöl şartlarında balçığın kalıba dökülüp kurutulmasıyla elde edilen kerpice ad olması da rengin sarımsı-beyaza dönmesi ve harcın yoğrulup saflaştırılmasıyla açıklanır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلبن / لَبَنSüzülmüş beyaz içecek, göğüs bölgesi (لَبَان), anne sütüyle bağ (لِبَان) ve çamurdan kesilen tuğla (لَبِنَة) arasında saflık, beyazlık ve kalıba girme bağıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice לָבָן (lavan), Süryanice ܠܒܰܢ (lban), Akadca labānuİbranice ve Süryanicede beyazlık ve kerpiç anlamı baskınken, Arapçada beyazlığın bedensel cevheri olan süt anlamı ana gövdeyi kurmuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanÇad ve Berberî dillerinde beyazlık ve parlaklık bildiren bazı köklerle morfolojik yakınlıklar ileri sürülmüştürMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisānü’l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لبنAnlamlıSüt, beyazlık, süzülmüş özHayvan veya insandan çıkan saf besleyici sıvı ve kerpiçHedef kök; Kur'an'da geçer
لنبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmeldir
بلنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmeldir
بنلAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmeldir
نلبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmeldir
نبلAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıHedef kökün ters çevrilmiş hali değildir; Kitābü'l-Ayn kaydında müsta'mel olan tek kardeş permütasyondur, Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لبنMerkezSüzülmüş saf sütMaddenin özünden süzülerek çıkan, rengi ve tadı tam, besleyici beyaz sıvıÖzün saflığını ve fıtrî besin değerini gösterir
حلبKomşuSağma eylemiSütün memeden dışarıya mekanik hareketle çekilip alınması fiiliلبن sıvının bizatihi kendisi ve vasfı iken, حلب onu çıkarma ameliyesidir
رضعKomşuEmme ve süt emzirmeSütün doğrudan kaynağından ağız yoluyla çekilerek beslenme ilişkisine girmesiلبن besin maddesi iken, رضع o maddeden beslenme ve kurulan akrabalık bağıdır
سقىKomşuSıvı içirmeCanlıya susuzluğunu giderecek herhangi bir sıvıyı sunmaلبن doğrudan besleyici ve doyurucu bir öz iken, سقى genel sıvı verme eylemidir
فرثZıtİşkembe pisliği, atıkSindirim kanalında kalan, besin değeri çekilmiş, atılmaya hazır tortu ve dışkıلبن saflığı ve gıdayı temsil ederken, فرث atığı ve pisliği temsil eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلبنSüt, saf akışkan özMemeden sağılan beyaz gıda sıvısı; kök aynı zamanda saflık ve beyazlık taşırKesin
LatinceLac, lactisSütYalnızca memelilerin ürettiği biyolojik sıvıyı karşılar; kökteki kerpiç veya beyazlık türevlerini dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceMilkSütBiyolojik salgıyı ve mecazen saf besini karşılar; Arapçadaki fıtrat ve kurutulmuş kerpiç anlam katmanını taşımazGüçlü
AlmancaMilchSütDoğrudan içeceği ve beyaz besleyici sıvıyı karşılar; kavramsal olarak yalnızca gıda alanına sıkışmıştırGüçlü
FransızcaLaitSütLatince kökenli olup fiziksel sütü ve benzeri emülsiyonları anlatır; semantik saflık metaforunu kısmen yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Dictionnaire Étymologique Larousse.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَبَنًاDünyevi fıtrat ve kudret delili olan arı gıdaHayvanların sindirim kanallarındaki atık ile kan arasından süzülüp çıkan, içenlerin boğazından kolaylıkla geçen kusursuz besin bağlamı (Nahl 16:66)
لَبَنٍUhrevi cennet nimeti, bozulmayan ebedi arılıkTakva sahiplerine vadedilen cennette tadı, kokusu ve kıvamı zamanla bozulmayan, ekşimeye uğramayan saf nehirler bağlamı (Muhammed 47:15)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFıtrat ve ilahi kudret deliliZıt ve kirletici iki unsur (dışkı ve kan) arasından hiçbir leke ve koku bulaşmadan çıkan sütün yaratılış mucizesi oluşuTevhid, ilahi inayet ve saf yaratılış düzeni
FıkıhSüt hısımlığı ve haramlık hükümleriEmzirme yoluyla oluşan mahremiyet (radâ‘), sütannenin ve sütün sahibinin (lebanü'l-fahl) akrabalık derecesiNesep gibi bağ kuran hukuki ve biyolojik geçişkenlik
TefsirTemsil ve teşbih tahliliDünyada bozulan sütün cennette bozulmaz bir nehir olarak tasvir edilmesi ve Nahl suresindeki süzülme nizamıSaf rızık, fıtratın korunması ve ahiret mükâfatı
HadisRüya tabiri ve fıtrat sembolüMiraç gecesinde Peygamber'e sunulan süt ve şarap kadehleri arasından sütün seçilmesi; rüyada sütün ilimle yorumlanmasıİslam fıtratı, saf bilgi ve bozulmamış insan tabiatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve saf dinHurafeden ve şirkten arınmış saf itikatRuhun kirlenmeden beslenmesiDışkı ve kan metaforu gibi, bâtıl inanışların arasından saf tevhidin süzülüp korunmasını temsil ederGüçlü
İlmiBilgi üretimi ve metodolojiHam verilerden saf ve sahih bilginin damıtılmasıZihinsel beslenme ve hakikate ulaşmaKarmaşık, çelişkili ve kaba malumat arasından metodolojik süzgeçle arı hakikatin çıkarılması işlevidirGüçlü
SiyasiAdalet ve kamu düzeniÇıkar çatışmalarından arınmış temiz yönetimToplumsal bünyeyi ifsat etmeden ayakta tutmaGrupların bencil talepleri ve kan dökücü ihtirasları arasından adil hukukun lekesizce işletilmesidirMuhtemel
İktisadiTemiz kazanç ve helal üretimFaizin, sömürünün ve hilenin karışmadığı arı gelirİktisadi bünyenin fıtrî ve sıhhatli dolaşımıPiyasanın kirli spekülasyonları ve posa unsurları arasından üretilen tertemiz, kolay tüketilebilir katma değerdirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDiyaliz, filtrasyon ve kromatografi sistemleriKarışık bir çözeltiden zar veya süzgeç yardımıyla istenmeyen moleküllerin ayrılarak yalnızca saf ve işlevsel bileşenin ayrıştırılması süreciGüçlü
Beşeri bilimlerFıtrat teorisi ve birincil sosyalleşmeBireyin toplumsal sapmalar, kirlenmeler ve ideolojik baskılar arasından özündeki temiz ahlakı ve masumiyeti koruyarak yetişmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiلبن kelimesini yalnızca market raflarında satılan, pastörize edilmiş hayvansal bir içecek kategorisine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİki zıt, itici ve kirletici unsurun (atık posa ve akıcı kan) tam ortasından zerre kadar lekelenmeden çıkan kusursuz ilahi denge ve bozulmayan fıtrat sembolü
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki harikulade biyokimyasal ayrıştırma mucizesini ve cennetteki lezzeti değişmeyen süt ırmağının vadettiği ontolojik bozulmazlık vaadini kavrayamamak; sütün Kur'an'daki fıtrat ve ilim temsilini sıradanlaştırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın yaratılış mucizelerini anlatırken kullandığı ayrışma ve saflaşma mekanizmasını gösterir; vahyin, şirk ve cehalet karanlığı içinden insanı nasıl saf bir tevhid gıdasıyla beslediğini kavramak için bu kökün taşıdığı arılık zorunludur.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılıştaki kusursuz tasarımı, nimetlerin hikmetini ve tevhidi vurgulayan kozmolojik ayetlerde (Nahl 16:66) ile ahiretteki kusursuz nimetlerin mahiyetini bildiren tasvir ayetlerinde (Muhammed 47:15) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çevrenin ve kökenin zorunlu olarak ürünü kirleteceği yönündeki determinist yanılgıyı düzeltir; en kirli ve tehlikeli ortamların (işkembe pisliği ve kan) arasından dahi lekesiz, bembeyaz ve besleyici bir fıtratın var edilebileceğini ispatlar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının iç organlarında sindirilen gıdaların atık posa ve kandan süzülerek ayrışmasıyla memelerden sağılan beyaz, saf, besleyici ve tortusuz sıvı.
  • Soyut anlamBozulma, kirlenme ve sapma potansiyeli taşıyan zıt unsurların tam merkezinden lekesiz, katıksız ve ebediyen tatlı kalan bir fıtratın ve saf hakikatin doğuşu.
  • Sistematik karşılıkSosyal, hukuki veya ilmi yapılarda kaba tortuların ve yıkıcı unsurların ayıklanarak bünyeyi diri tutan saf nizamın ve helal rızkın üretilme mekanizması.
  • LaTeX modeliF∖(P∪K)→  S  LveyadLdt=0
  • LaTeX açıklamasıModelde F canlının tükettiği toplam gıda maddesini, P atık posayı (işkembe pisliğini), K ise kan dolaşımını simgeler; aradaki fark kümesi süzülme süreci S ile saf ve lekesiz süte L dönüşür. İkinci bağıntı ise zaman türevinin sıfır olmasıyla L sütünün cennet nehirlerinde ekşimeye, tat bozulmasına ve nitelik kaybına uğramayan ebedi kararlılığını ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل