مأد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc

مأد

م - أ - د

KÖK
  • Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
  • 9 sözlük

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: مءد

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.426 harf
باب الدال والميم و و ء ي معهما د و م، د ي م، أ د م، م د ي، أ م د، م ي د، د م ي، و م د، م أ د، د أ م مستعملات دوم، ديم: ماء دائم: ساكن. والدَّوْمُ مصدر دامَ يدوم. ودامَ الماءُ يدومُ دَوْماً وأَدَمْتُه إِدامةً إذا سَكَّنتُه، وكُلُّ شيءٍ سَكَّنْتَه فقد أدَمْتَه. والدِّيمةُ: المطر الذي يدوم دوماً يوماً وليلةً أو أكثر. وفي حديث عائشة: أنّها سُئِلَت هل كان رسول اللهِ -صَلّى الله عليه وسَلَّم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR291 harf
المَأْدُ من النبات: اللَيِّنُ الناعم. قال الأصمعيّ: قيل لبعض العرب: أصِبْ لنا موضعاً. فقال رائدهم: وجدتُ مكاناً ثَأْداً مَأْداً. وامْتَأَدَ فلانٌ خيراً، أي كَسَبَهُ. ويقال للغصن إذا كان ناعماً يهتزّ: هو يَمْأَدُ مَأّداً حسناً. وغصن يَمْؤُودٌأ أي ناعم. ورجل يمؤود وامرأة يمؤودة: شابَّة ناعمة.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok16.703 harf
د م ( وايء ) أدم ، دوم ، ديم ، دمى ، أمد ، ومد ، مأد ، دأم . دوم ديم : قال الليث : دَامَ الشيءُ يَدُوم دَوْماً ، والدِّيمةُ مَطَرٌ يَدُوم يوماً وليلةً أو أكثر . وفي حديث عائشة : أنها سُئِلتْ هل كان رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) يُفَضِّلُ بعض الأيام على بعض فقالت : كان عَمَلهُ دِيمَةً . قال أبو عبيد : قال الأصمعيّ وغيره : أصل الدِّيمَةِ المطرُ الدَّائمُ مع سكون . قال أبو عبيدُ : فَشَبَّهَتْ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.165 harf
(باب الميم والهمزة وما يثلثهما) (مأد) الميم والهمزة والدال كلمةٌ تدل على حُسنِ حال ورِيٍّ في الشيء. المَأْد في الأغصان: الرَّيَّان الليِّن الناعم الميَّال. ومَئِدَ العرفجُ: اهتزَّ رِيَّا. ومن القياس امْتَأد خَيراً: كَسَبَهُ. ويَمْؤُود: مكان. (مأر) الميم والهمزة والراء كلمةٌ تدلُّ على عَداوةٍ وشِدّة. منه المِئرة: العداوة. وماءَرتُه مماءَرةً على فاعلته، من ذلك. وأمرٌ مَئِرٌ: شديد([1]). (مأق)
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.589 harf
المَأْدُ من النبات: اللَّيِّنُ الناعِم. قال الأَصمعي: قيل لبعض العرب: أَصِبْ لنا موضعاً، فقال رائِدُهم: وجدت مكاناً ثَأْداً مَأْداً. ومَأْد الشباب: نَعْمَتُه. ومَأَدَ العُودُ يَمْأَدُ مَأْداً إِذا امتلأَ من الريّ في أَول ما يجري الماء في العود فلا يزال مائداً ما كان رطباً. والمَأْدُ من النبات: ما قد ارتوى؛ يقال: نبات مَأْدٌ. وقد مَأَدَ يَمْأَدُ، فهو مَأْدٌ. وأَمْأَدَه الريّ والربيع ونحوه وذلك
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.445 harf
مأد النبات، كمنع، يمأدمأدا: اهت وتروى وجرى فيه الماء، ويقال للغصن إذا كان ناعما يهتز: هو يمأد مأدا حسنا. قيل: مأد النبات الشجر: تنعم ولان، قد أمأده الري والربيع، ومأد العود يمأد مأدا، إذا امتلأ من الري في أول ما يجري الماء في العود، فلا يزال مائدا ما كان رطبا. ورجل مأد ويمؤود وغصن مأد ويمؤودق: ناعم، وهي مأدة ويمؤودة: شابة ناعمة. ويقال للجارية: إنها المأدة الشباب وهي يمؤود ويمؤودة. قيل: المأد:
Maddenin bağlantısı

مأد النبات، كمنع، يمأدمأدا: اهت وتروى وجرى فيه الماء، ويقال للغصن إذا كان ناعما يهتز: هو يمأد مأدا حسنا. قيل: مأد النبات الشجر: تنعم ولان، قد أمأده الري والربيع، ومأد العود يمأد مأدا، إذا امتلأ من الري في أول ما يجري الماء في العود، فلا يزال مائدا ما كان رطبا. ورجل مأد ويمؤود وغصن مأد ويمؤودق: ناعم، وهي مأدة ويمؤودة: شابة ناعمة. ويقال للجارية: إنها المأدة الشباب وهي يمؤود ويمؤودة. قيل: المأد: الناعم من كل شيء، وأنشد أبو عبيد: ماد الشباب عيشها المخرفجا غير مهموز المأد: النز الذي يظهر في الأرض قبل أن ينبع، شامية. ويمؤود: بئر، قال الشماخ: غدون لها صعر الخدود كما غدت على ماء يمؤود الدلاء النواهز أو هو اسم، قاله الجوهري، وأنشد للشماخ: فظلت بيمؤود كـأن عـيونـهـا إلى الشمس هل يدنو ركي نواكز وقال زهير: كان سحيله في كل فجر على أحساء يمؤود دعاء قال ابن سيده في قول الشماخ: على ماء يمؤود الدلاء النواهز قال: جعله اسما للبئر فلم يصرفه، قال: وقد يجوز أن يريد الموضع وترك صرفه، لأنه عنى به البقعة أو الشبكة، قال، أعني بالشبكة الآبار المقتربة بعضها من بعض. وامتأد فلان خيرا اي كسبه. وجارية مأدة شابة ناعمة، كيمؤودة. والمئيد كأمير: الناعم من الأغصان كالمائد. وغصن مأد: لين ناعم، وكذلك النبات، قال الأصمعي: قيل لبعض العرب: أصب لنا موضعا. فقال رائدهم: وجدت مكانا ثأدا مادا. مأد الشباب: نعمته. ومما يستدرك عليه: غصون ميد. والممأد. كمكرم: المرتوي من النبات. وأنشد ابن الأعرابي: وماكد يمأده مـن بـحـره يضفو ويبدي تارة عن قعره فسروه وقالوا: يمأده: يأخذه في ذلك الوقت.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.750 harf
مَأَدَ 1 مَأَدَ ذ , aor. مَاََ , (S, L, K,) inf. n. مَأْدٌ, (S, L,) It (a plant, L, K, and a tree, L, and a branch, S, L) was, or became, flourishing and fresh, and soft, tender, and supple: (L:) or it quivered, shook, or played loosely, and was, or became, succulent, or sappy, (L, K,) and flourishing and fresh, and soft, tender, and supple: (K:) it (a branch or twig) became filled with its first
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR375 harf
Madde başı: مءدمَأَدَ مَأَدَ A ( n. ac. مَأْد 1 ), a. Was supple; was sappy ( branch ). IV, Rendered soft, &c. VIII, Gained, acquired. مَأْد مَأْد [ 1 ], a. Tender, supple, flexible; sappy. b. Softness, tenderness. c. Moisture. مَئِد مَئِد [ 5 ] , مَائِد [ 21 ] , مَئِيْد [ 25 ] , a. see 1 (a) . مُمْأَد مُمْأَد [ N. P. a. IV], see 1 (a) . يَمْؤُوْد يَمْؤُوْد a. see 1 (a) .
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR6.074 harf
Madde başı: مءدمءد مَأَدَ - يَمْأَدُ - مَائِد - مَائِدة مَأَدَ - يَمْأَدُ + شيء + كائناً: يرويه ويجعله يتشرب بالماء والرطوبة والغذاء فيصير غضاً طرياً ليناً رياناُ مَائِدَ: اسم فاعل من " مَأَدَ - يَمْأَدُ ": الذي يروي ويرطب ويزود بالغذاء والنضارة مَائِدَة: مؤنث " مائِد ": وهي كذلك فاعل مرة منه بمعنى اسم آلة: الشيء الخاص الذي يزود بالري والرطوبة والنضارة
Tamamını oku

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمأد
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerميد, روى, رطب
Zıt Kökيبس
Çekirdek Özet 1Suya kanarak tazelenme, yumuşama ve esneme kabiliyeti kazanma
Çekirdek Özet 2Canlılık ve tazeliğin bünyede esneklik, dirilik ve tabii salınım üretmesi
Çekirdek Özet 3Katılığın ve kırılganlığın zıddı olarak hayatiyetten doğan dinamik uyum
Kritik Hata RiskiKökün bildirdiği esneklik ve yumuşaklığı iradesiz bir zaaf veya edilgenlik zannetmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مأSıvı veya özsuyun kabarması, yayılması, hacim kazanması (مأه)دSu ve nem ile dolan bünyenin hareket, salınım ve yönelim kabiliyeti kazanması

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikBünyeye nüfuz eden hayat suyu, nem ve besleyici akışkanlık
أöküz başı; güç, öncülük, başlangıçSuyun varlıkta başlattığı ilk canlılık hamlesi, itici güç
دkapı; giriş, geçiş, hareketBu diriliğin dışa vurumu olarak beliren hareket, geçişkenlik ve esneme
مأدSuyun ilk diri güçle bünyeye girip ona hareket ve esneklik kazandırmasıİçsel su doygunluğunun cisme kazandırdığı diri esneklik ve salınım hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğaç dalının veya bitkinin taze özsuyla dolup yumuşaması, suya kanarak salınması
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde gençliğin tazeliği, gürbüzlüğü ve bolluk içinde serpilmesi anlamında kullanılır; Ebû Ubeyd'in şahit getirdiği beyitte hemzesiz olarak مَادُ الشَّبابِ عَيْشَها المُخَرْفَجا şeklinde zikredilir.
Erken Arapça kullanımAsmaî'nin bedevilerden naklettiği rivayette otlak ve suyun bolluğunu tarif etmek üzere mekan ثَأْداً مَأْداً şeklinde vasfedilmiştir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça مأد kökü, Sami dillerinde özellikle suyla dolma, yumuşama ve devinim kazanma anlam kümesiyle ilişkilidir. Kök bünyesindeki hemze harfi, Batı ve Güney Sami kollarında yarı ünlü harflerle (ميد ve مود) nöbetleşme gösterir. İbranice ve Süryanicede zayıf orta harfli kökler çalkantı, hareket ve sarsılma ekseninde gelişirken, Arapçada hemzeli biçim daha ziyade özsuyla dolup dirilme, tazelikten ötürü salınma ve yumuşama nüansını muhafaza etmiştir. Kökün ilksel semantik matrisi, bünyeye giren akışkanın katılığı çözmesi ve nesneye organik esneklik kazandırmasıdır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönميد ile kök nöbetleşmesiHemzenin illetli harfe dönüşmesiyle salınma, hareket ve nimet sofrası alanına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami sallanma ve yayılma kökleriSuyun ve hareketin cisme dinamizm katması ortak semantik çekirdeğidirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مأدAnlamlıSuya kanıp esnemekTaze dalın su ile dolup yumuşaması ve salınmasıHedef kök
مدأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydında mühmel
أمدAnlamlıSüre ve nihai sınırBelirli bir zamanın son hududu, vadeKur'an'da geçer; uzama ve sınır ilişkisi
أدمAnlamlıUyum sağlamak ve kaynaşmakİki şeyin birbirine kıvamla uyması, deri yüzeyiKur'an'da geçer; yumuşaklık ve yüzey bağı
دمأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel
دأمAnlamlıAnsızın kaplamak veya basmakBir ağırlığın ansızın diğerinin üzerine çökmesiKur'an'da geçmez; baskı ve şiddet yönü

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مأدMerkezTazelik ve esneklikSu doygunluğunun sağladığı tabii ve diri salınımBünyevi su doygunluğu esası
ميدKomşuSallanma ve meyilHareketi ve çalkantıyı öne çıkarır; su doluluğunu öncelemezDinamik salınım yönü
روىKomşuSuya doymaSuyun miktar olarak bünyeye alınmasını ifade eder; esnekliği içermezSıvı ikmali boyutu
رطبKomşuYaşlık ve nemFiziksel ıslaklığı belirtir; salınım ve tazelik hareketini şart koşmazDurumsal nemlilik hali
يبسZıtKuruluk ve sertlikSuyunu kaybedip katılaşma, kırılgan hale gelmeHayatiyetin ve esnekliğin kaybı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمأدSuya kanıp esnemek, taze olmakÖzsuyun sağladığı dirilik, yumuşaklık ve salınımı bütünsel içerirKesin
Latincevirere, flectereYeşermek, esnemekVirere canlılığı, flectere bükülmeyi verir; iki anlamı tek gövdede birleştirmezGüçlü
İngilizceto be supple, to flourishEsnek olmak, serpilmekSupple esnekliği, flourish gelişmeyi karşılar; suyla doygunluk imgesi eksiktirGüçlü
Almancageschmeidig sein, sprossenEsnek olmak, filizlenmekGeschmeidig elastikiyeti, sprossen canlanmayı verir; iç su basıncı boyutu dışarıda kalırGüçlü
Fransızcaêtre souple, verdirEsnek olmak, yeşermekSouple fiziksel bükülmeyi, verdir tazeliği anlatır; kökün semantik bütünlüğünü tam vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Kökün sülâsî kullanımı Kur'an'da doğrudan geçmez; kavramsal akrabası ميد sîgalarıyla arzın sarsılması ve nimet sofrası bağlamında yer alırBelirgin anlam ayrışması tespit edilmediDoğrudan hemzeli sîga bulunmamaktadır; kavramsal alan için bakınız: Nahl 16:15, Mâide 5:112

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratılışın dinamizmi ve ilahi lütufVarlığın katı ve statik olmayıp ilahi inayetle sürekli tazelenen yapısıHayat ve letafet sıfatlarının tezahürü
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı
TefsirLugavî tefsir tahlilleriGençliğin tazeliği, arzın dirilmesi ve ميد ile irtibatlı olarak dengenin korunmasıHayatiyetten doğan yumuşaklık ve nimet
HadisAhlak ve nefis terbiyesi istiareleriMüminin esnek ve diri, facirin ise kuru ve katı oduna benzetildiği temsillerİmandan kaynaklanan esneklik ve direnç

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve kullukKalbî letafet ve esneklikKırılmadan boyun eğmeVahyin can suyuyla beslenen kalbin katılıktan kurtulup itaate esnemesiGüçlü
İlmiBiyoloji ve morfolojiTurgor basıncı ve hücresel esneklikCanlı dokuyu korumaHücrenin sıvı alarak gerginleşmesi fakat kırılganlıktan uzak kalmasıGüçlü
Siyasiİdari yapı ve kamuEsnek bürokrasiKrizleri sönümlemeKatı kuralların kırılmasına karşı canlı ve şartlara uyum sağlayan idareMuhtemel
İktisadiPiyasa ve finansLikidite bolluğuDolaşımı sürdürmeSermayenin can suyu gibi piyasaya akıp sert tıkanmaları çözmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerViskoelastisite ve osmotik basınçMaddenin sıvı içeriği sayesinde gerilime karşı kırılmadan şekil değiştirebilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerPsikolojik ve kurumsal dayanıklılıkBireyin ve kurumun travma ve baskı anında kırılmayıp esneyerek uyum sağlamasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel bir bitki yaşlığına veya zayıflık göstergesi bir yumuşamaya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİlahi rahmet ve hakikat suyu ile beslenen varlığın kazandığı dinamik esneklik ve sağlam duruş
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSertlik ve kuruluğu güç, yumuşaklık ve esnekliği ise ilkesizlik veya zayıflık zannetme yanılgısı

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın diriliğinin dışsal katılıktan değil, içsel rahmet ve kaynak doygunluğundan doğduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yeryüzünün diriltilmesi, arzın dengesi, ilahi nimetlerin bolluğu ve mümin karakterinin tasvir edildiği ayetlerde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakka teslimiyeti edilgen bir donukluk sayan anlayışı yıkar; imanın diri, uyumlu ve dayanıklı bir esneklik olduğunu öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBitki veya taze dalın özsu ile dolup yumuşaması, yeşerip salınması.
  • Soyut anlamİlahi can suyu ile beslenen bünyenin katılıktan kurtularak sarsıntılara karşı esnek bir direnç kazanması.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç kaynak doygunluğu sayesinde dış basınca kırılmadan uyum sağlaması.
  • LaTeX modeliS×D→E  ⟹  dEdF>0
  • LaTeX açıklaması

Modelde S içsel kaynak doygunluğunu (özsuyu, rahmeti), D alıcı kapasiteyi, E sistemin kazandığı dinamik esneklik ve diriliği temsil eder. F dış gerilim veya basınç kuvveti olup, dEdF>0 ifadesi dış basınca karşı sistemin kırılmayıp esneyerek dengeyi koruduğunu gösterir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م