مكو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ك-و1 sîga, 8 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونعذبعندمكومُكَاءًصدوبيتصلوكفر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

مكو

م - ك - و

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Islık çalmak

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.281 harf
الكاف والميم و"وايء" معهما ك و م، م ك و، ك م ي، ك م أ، أ ك م مستعملات كوم: ناقةٌ كَوْماء: طويلة السنام عظيمة، والجميع: كُومٌ. والكَوَمُ: العظم في كل شيء. مكو: المُكاءُ: الصفير، في قوله سبحانه: "وما كان صلاتهم عند البيت إلا مُكاءً وتصدية" فالتصدية: التصفيق باليدين، كانوا يطوفون بالبيت عراة يصفرون بأفواههم، ويصفقون بأيديهم. وقد مكا الإنسان يَمْكُو مُكاءً، أي: صفر بفيه. والمَكا، مقصور، مجثم الأرنب
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR134 harf
م ك و مكا الطائر يمكو مكاءً ومنه‏:‏ المكّاء‏:‏ لكثرة مكائه‏:‏ صفيره ‏"‏ إلاّ مكاء وتصدية ‏"‏‏.‏ قال عنترة‏:‏ تمكو فرائصه كشدق الأعلم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.492 harf
: ( و *!مَكَا ) يَمْكُو ( *!مَكْواً ) بالفتح ، ( *!ومُكاءً ) ، كغُرابٍ : ( صَفَرَ بفِيهِ ، أَو شَبَّكَ بأصابِعِهِ ) ، أَي أصابِع يَدَيْه ثم أَدْخَلَها في فِيهِ ( وَنَفَخَ فيها ) ؛ ) وبه فُسِّر قولُه تعالى : ﴿وما كانَ صلاتُهم عنْدَ البَيْتِ إلاَّ *!مُكاءً وتَصْدِيةً﴾ ؛ قالَهُ الجَوْهرِي ؛ أَي صَفِيراً وتَصْفِيفاً بالأكُفِّ . قال ابنُ السِّكِّيت : والأصْواتُ مَضْمومَة إلاَّ النِّداء والغِناء ؛
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR76 harf
مُكَّآءٌ مُكَّآءٌ ذ The bird so called, because of its colour: see أَخْرَجُ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR88 harf
مَكَا مَكَا U ( n. ac. مَكْو 1 , مُكَآء [ 24A ] ), a. Whistled. b. Warbled ( bird ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.595 harf
مكو مَكا - يَمْكُو - مُكَاء مَكا - يَمْكُو + الكائن أو الشيء (الماكينة): يصفر: يصدر صوت الصفير: وخاصة بفمه مفرداً أو بمشاركة أًصابعه مُكَاء: اسم فعل مبالغة على وزن " فُعال " من " مَكَا - يَمْكُو ": الصفير واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ" رفع وزيادة شدة الصوت بحسب درجة الارتفاع في شدة الصوت"، وهي: صَوَرَ - يَصْوِرُ، صَخَّ - يَصُخُّ، مَكَا -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler8 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صدو

    1 ortak ayet · Sohbet edersin

  2. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  3. ذوق

    1 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  4. صلو

    1 ortak ayet · Namaz

  5. عند

    1 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  6. عذب

    1 ortak ayet · Su yosunudur

  7. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  8. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

    Islık çalmakOnların Beyt’in yanındaki duaları; sadece ıslık çalmak veya el çırpmaktan başka bir şey değildir. Öyleyse devamedegelmekte olduğunuz küfürden dolayı tadın azabı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمكو
YapıÜçlü kök (nâkıs / illetli son harf)
Özel DurumSon harfi illetli (vâvî / yâî geçişli)
Bağlamsal Yakın Köklerصفر, صوت, لغو
Zıt Kökنطق
Çekirdek Özet 1Ağzı büzerek veya elleri birleştirerek tiz, içi boş bir ses ve ıslık çıkarmak; hayvan ini ve kovuk
Çekirdek Özet 2İbadet ve hakikat arayışının yerini alan gayesiz, anlamsız, hakikati boğucu gürültü ve ıslık
Çekirdek Özet 3Şekilsel eylemlerin içeriği boşaltılarak iletişim ve nizamı sabote eden bir gürültüye dönüştürülmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca sıradan bir ses taklidi veya çocuksu ıslık sanılması; hakikatin sesini örtmek için üretilen örgütlü gürültü boyutunun gözden kaçması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مكBir şeyi sıkıştırmak, içine çökmek, dipteki şeyi çekip boşaltmak; nitekim مكك iliği sonuna kadar emip tüketmeyi, مكن bir yere iyice yerleşip kök salmayı, مكث bir yerde çakılıp kalmayı, مكر ise gizlice sarıp kuşatmayı ifade ederوÇekirdeğin içe çökme ve boşaltma hareketine hava akımı ve süreklilik katarak; ağzı bir kovuk gibi büzüp havayı dar bir yarıktan dışarı üfleme, yani ıslık çıkarma veya toprağa çökerek oyuk ve yuva edinme anlamına daraltmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuAkışkanlık, sürekli dalgalanma ve içsel titreşim
كAvuç içiKavrama, büzme, içe doğru kapatma ve çukurlaştırma
وÇengel, çadır kazığıİletim, bağlama, iki durumu birbirine ekleme ve uzatma
مكوAvuç içi gibi büzülen bir hazneden su veya hava gibi akışkan bir dalganın dışarı uzatılmasıDudakların büzülüp çukurlaştırılarak içteki havanın dar bir aralıktan kesintisiz, tiz bir ses akışı halinde dışarı salınması veya canlının toprağı büzüp oyarak içine sığınması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğzı büzüp parmakları kullanarak ya da salt dudak hareketiyle ıslık çalmak; ayrıca tavşan veya tilkinin toprağı çukurlaştırarak yaptığı yer kovuğu veya in
Cahiliye şiiri kullanımıAntere b. Şeddâd bir beytinde savaşta mızrakla delinen yaradan fışkıran kanın ve havanın çıkardığı sesi ıslığa benzeterek kökü kullanmıştır: تمكو فرائصه كشدق الأعلم
Erken Arapça kullanımÇöl kuşlarından olan ve tiz ıslığıyla bilinen kuşa el-mükkâ (المُكّاء) denmesi ve et-Tırımmah’ın vahşi hayvan inini tasvir ederken كَمْ بها من مَكْوِ وحشية ibaresini kullanması

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde مكو kökü, dudakların büzülmesi, üfleme ve oyuk oluşturma temelli bir onomatopik-somut hareketle bağlantılı görünmektedir. Arapçada tiz ıslık sesi ve hayvan ini anlamlarıyla özelleşen kök, diğer Sami dillerinde doğrudan aynı ses denkliğiyle yaygın bir sözcük kümesi oluşturmaz; ancak İbranicede çökmek, alçalmak, oyulmak anlamındaki mkk / mâkak (מָכַךְ) kökü ve içi boşalmak, sızmak çağrışımları semantik olarak Arapçadaki مكك ve مكو (oyuk, kovuk, dipteki şeyi emme) ekseniyle örtüşür. Süryanicede de büzülme ve çökme bildiren köklerle dolaylı bir semantik akrabalık sezilir. Arapça, kökün fonetik yapısını özellikle dar bir kanaldan tiz hava çıkarma eylemine tahsis ederek akustik bir terime dönüştürmüştür.

Güven Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisânü’l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönIslık çalmak, hayvan kovuğu edinmekDudakların büzülmesi veya toprağın oyulmasıyla meydana gelen dar boşluktan ses veya hava çıkarmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice mâkak (מָכַךְ)Çöküntü, oyulma ve iç boşalması ekseninde semantik çekirdek yakınlığıMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda güvenilir ve kesin bir soydaş biçim tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مكوAnlamlıIslık çalmak, kovukAğzı büzerek tiz ses çıkarmak veya hayvanın toprağa in yapmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
موكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
كموAnlamlıGizlemek, örtmekكمي ile müşterek olarak bir şeyi örtüp gizlemek, zırha bürünmekHedef kökle kalb veya örtme-içe çekilme ilişkisi; Kur'an'da geçmez
كومAnlamlıYığmak, tepelemekBir şeyi üst üste yığmak, yüksek hörgüçlü deveGenleşme ve tümsek ekseni; Kur'an'da geçmez
ومكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
وكمAnlamlıBastırmak, üzmek, vurmakBirini kederin ezmesi veya bir şeye şiddetle vurup susturmakSes çıkarma eyleminin aksine ezici bastırma; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مكوMerkezIslık ve boş gürültüDudakları büzerek hecesiz, harfsiz, tiz bir ıslık sesi çıkarmakİçeriği olmayan, hakikati boğmaya yarayan yapay ve mekanik ses
صفرKomşuIslık ve boşlukDoğrudan ıslık çalmak veya bir kabın bomboş kalmasıمكو ile eşanlamlıdır ancak sesin tizliği ve boşluk boyutu daha belirgindir
صوتKomşuSes çıkarmaHer türlü canlı ve cansız sesin genel adıAnlamlı veya anlamsız bütün sesleri kapsayan üst cins
لغوKomşuBoş söz ve eylemGayesiz, faydasız, hükümsüz ve anlamsız lakırdıSözlü veya eylemsel faydasızlığı bildirir, salt ıslıkla sınırlı değildir
نطقZıtAnlamlı söz söylemeDüşünceyi harflere ve manalı cümlelere dökerek açıkça ifade etmeİçi boş sesin ve ıslığın aksine, aklî ve kalbî içeriğe sahip nizami bildirim

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمكوIslık çalmak, inDudakları büzüp dar aralıktan tiz ses çıkarma veya hayvan kovuğuKesin
Latincesibilare, fistulaIslık çalmak, tıslamakSibilare nefesle tiz ses çıkarmayı karşılar ancak kovuk veya ibadet parodisi anlamını içermezGüçlü
İngilizcewhistling, pipeIslık çalmakSadece tiz akustik sesi karşılar; ritüelistik dezenformasyon ve gürültü bağlamını dışarıda bırakırGüçlü
Almancapfeifen, ZischenIslık çalmak, ötmekMekanik veya biyolojik ıslık sesini verir; nifak ve ibadeti sabote etme nüansını kapsamazGüçlü
FransızcasifflerIslık çalmak, yuhalamakAlay ve sabote amaçlı ıslığı kısmen karşılar; kökün in ve çukur bağlamı dışarıda kalırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُكَاءًBeytullah yanında ibadet yerine yapılan ıslık çalma ve gürültü çıkarmaMüşriklerin Kâbe civarındaki ibadet iddialarının hakikatte boş bir ıslık ve el çırpmadan ibaret olduğunu bildiren bağlam (Enfâl 8:35)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirk ibadetlerinin mahiyeti ve dinin ontolojisiMüşriklerin eylemlerinin hakiki bir dua ve ibadet (salât) sayılıp sayılamayacağı; ibadetin ancak tevhid ve şuurla var olabileceğiDinin içini boşaltıp onu anlamsız akustik bir eyleme indirgemenin şirk karakteri taşıması
FıkıhNamazı ve mescit adabını bozan fiillerNamaz esnasında veya mescitlerde ıslık çalmak, el çırpmak ve anlamsız sesler çıkarmanın hükmüMescitlerde huşuyu bozan, harf ve mana içermeyen gürültülerin ibadeti ifsat etmesi
TefsirEnfâl 8:35 tefsiriMüşriklerin bu eylemi ibadet zannıyla mı yoksa Hz. Peygamber'in kıraatini engellemek ve sabote etmek için mi yaptıklarıİbadetin parodiye dönüştürülmesi veya vahyin tebliğini bastıran kolektif gürültü siyaseti
HadisCahiliye adetleri ve Mükkâ kuşu rivayetleriCahiliye ritüellerinin yasaklanması ve ıslık çalan çöl kuşunun öldürülmesinin nehyedilmesiŞer'î olmayan gayesiz ses çıkarma ve tapınma biçimlerinin reddi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniRitüelin tahrifiŞekilci gürültüİbadetin manasını yok etmeTevhidî duanın yerini alan, zihni ve kalbi hakikatten koparan akustik simülasyonKesin
İlmiİletişimin ve bilginin sabotajıParazit ve dezenformasyonMesajın anlaşılmasını engellemeAnlamlı bilginin ve vahyin duyulmaması için sisteme bilinçli olarak verilen anlamsız gürültüGüçlü
SiyasiMuhalefeti bastırma ve kamuoyu yönlendirmeKolektif protesto ve susturmaHakikatin sesini boğmaEgemen zihniyetin, doğru sözün toplumda yankı bulmasını engellemek için başvurduğu organize kuru gürültüGüçlü
İktisadiVerimsiz ve spekülatif tüketimİçi boş reklam ve algıReel değeri perdelemeReel üretim ve ahlaki mübadelenin üzerini örten, sadece dikkat dağıtıcı ve yapay tantanadan ibaret ekonomik manipülasyonMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkustik rezonans ve yüksek frekanslı beyaz gürültü (white noise)İletişim kanalında bilgi taşıyan sinyali (signal) tamamen anlamsız kılan ve taşıyıcı dalgayı boğan yüksek frekanslı gürültü katsayısıGüçlü
Beşeri bilimlerKakofoni ve kitle manipülasyonuToplumsal alanda müzakere ve aklî tartışmayı felç etmek için kitlelerin histerik slogan, ıslık ve gürültüye sevk edilmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca çocukların veya eğlenen insanların çıkardığı masum bir dudak ıslığı olarak görülüp tarihsel-politik bağlamından koparılması
Kur'an içi daha geniş anlamHakiki ibadetin ve vahyin sesini örtbas etmek amacıyla üretilen, kutsal mekanın vakarını tahrip eden organize ve içi boşaltılmış her türlü ritüelik gürültü
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEnfâl 8:35 ayetindeki eleştirinin yalnızca müşriklerin garip bir çöl adeti sanılması; günümüzde hakikati bastırmak için kullanılan medya gürültüsü ve sahte ibadet biçimlerinin bu kökün kapsamı dışında bırakılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Şirkin sadece putlara tapmak değil, aynı zamanda hakiki ibadetin (salât) içini boşaltarak onu anlamsız bir gösteri ve gürültüye dönüştürme pratiği olduğunu deşifre ettiği için hayati önemdedir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin Kâbe'deki ibadet iddialarını eleştiren ve vahyin tebliğine karşı sergilenen alaycı, sabote edici tavırları anlatan ayetlerde (özellikle Enfâl suresi bağlamında) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İbadetin sadece bedensel hareketlerden ibaret olduğu yanılgısını düzeltir; manadan, ahlaktan ve tevhidden yoksun bir ibadet iddiasının Allah katında bir ıslık ve el çırpma mesabesinde olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğzı ve dudakları büzerek dar bir delikten tiz bir hava akımıyla harfsiz ve hecesiz ıslık sesi çıkarmak; canlının toprağı oyarak sığındığı dar in.
  • Soyut anlamİletişimsel içeriği, ahlakı ve şuuru sıfırlanmış; hakikatin duyulmasını ve yayılmasını engellemek amacıyla üretilen anlamsız ritüelik gürültü ve parazit.
  • Sistematik karşılıkAnlamlı sinyalin (vahiy ve hakiki salât) üzerine bindirilen ve onu işlevsiz kılan yüksek frekanslı yapay engelleme mekanizması.
  • LaTeX modeliI=lim⁡M→∞SS+M=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S sembolü hakiki ibadeti, manayı ve ilahi vahiy sinyalini temsil eder. M sembolü ise مكو kökünün ifade ettiği harfsiz, gayesiz ve yıkıcı ıslık, parazit ve gürültü miktarını gösterir. I değeri iletişimsel ve manevi iletimi simgeler. Ortamdaki gürültü ve boş ritüel M sonsuza yaklaştığında, hakiki ibadetin ve anlamın iletim etkinliği I sıfıra düşer; yani geriye sadece boşa harcanmış bir akustik çaba kalır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م