هزم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ه-ز-م3 sîga, 22 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذوفَهَزَمُوهُمْجندحكمهزمفضلجالوتمَهْزُومٌسَيُهْزَمُدفعأذنملكحزبفسدقتل

KökSîga 3Ayet 3Sure 3Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

هزم

ه - ز - م

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Kırılmış kısalmış sopa demektir. Bununla toprak eşerler. Yenilmek, parçalanmak, dağılmak anlamlarına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kırılmış kısalmış sopa demektir. Bununla toprak eşerler. Yenilmek, parçalanmak, dağılmak anlamlarına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.197 harf
باب الهاء والزّاي والميم معهما ه ز م، ه م ز، ز ه م مستعملات هزم: الهَزْمُ: غَمْزُك الشَّيءَ تَهْزِمُه بيدك فينهزِمُ في جَوْفِه، كما تَغْمِزُ الفتاةَ فتنهزمُ وكذلك القِربةُ تنهزم في جوفها والاسم: الهزمة، وجمعُه: هُزوم، قال: حتّى إذا ما بِلّتِ العُكُوما من قَصَبِ الأَجْوافِ والهُزُوما وقال: ولكنّه خانتْ كعوبُ قـنـاتِـه وما هَزَمَتْ أُنبوبُه كَفَّ أَخْرقا وغيثٌ هَزِمٌ مُتَهَزِّمٌ لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR541 harf
الهَزْمَةُ: النُقْرَةُ في الصدر، وفي التفَّاحة إذا غمزتها بيدك، ونحو ذلك. وهَزْمُ الضَريع: ما تكسَّر منه. والتَهَزُّمُ: التكسُّر. يقال: تَهَزَّمَ السِقاءُ، إذا يبس فتكسَّر. وهَزَمْتُ الجيش هَزْماً وهَزيمةً، فانْهَزَموا. والهَزيمةُ: الرَكِيَّةُ. واهْتِزامُ الفرس: صوت جريه. قال امرؤ القيس: على الذَبْلِ جَيَّاشٌ كأنَّ اهْتِزامَهُ إذا جاشَ فيه حَمْيُهُ غَلْيُ مِرْجَلِ واهْتَزَمْتُ الشاةَ: ذبحتها.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.387 harf
ه ز م هزم ، مهز ، همز ، زهم ، مزه : مستعملة . مهز : أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : مَهزَه ، ومَحَزَه وبَهزَه بمعنى واحد : أي دفعه . مزه : يقال : مازَحَه ، ومازَهَه ، والمَزْحُ ، والمَزْهُ واحد . هزم : قال الليث : الهزْم : غَمزُك الشيء تهزِمُه بيَدِك فينهزِم في جوفه ، كما تَغْمِزُ القَناة فتنهزم ، وكذلك القِربةُ تنهزِم في جوفها والاسم الهمزَةُ ، والهزْمة ، والجميع الهُزُوم ، ومنه قول الراجز :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.679 harf
(باب الهاء والزاء وما يثلثهما) (هزع) الهاء والزاء والعين أصلانِ يدلُّ أحدهما على وَحْشَة، والآخر على اضطرابٍ وكَسْر. الأوَّل قولهم: مَضَى هَزِيعٌ من الليل، أي طائفةٌ منه. وتهزَّعَ فلانٌ لفلان: تنكَّرَ. قال الخليل: هو من هزيع اللّيل، لأنَّ تلكَ ساعةُ وَحْشةٍ. والآخر قولهم: تهَزَّعت القناةُ: اضطربَتْ. وتهَزَّعَت المرأة: تثَنَّتْ. قال: * مِثْلَ القَطاةِ لَدْنَةَ التَّهَزُّعِ([1]) * وتهزَّعَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR396 harf
- أصل الهزم: غمز الشيء اليابس حتى ينحطم، كهزم الشن، وهزم القثاء والبطيخ، ومنه: الهزيمة لأنه كما يعبر عنه بذلك يعبر عنه بالحطم والكسر. قال تعالى: ﴿فهزموهم بإذن الله﴾ [البقرة/251]، ﴿جند ما هنالك مهزوم من الأحزاب﴾ [ص/11] وأصابته هازمة الدهر. أي: كاسرة كقولهم: فاقرة، وهزم الرعد: تكسر صوته، والمهزام: عود يجعل الصبيان في رأسه نارا فيلعبون به، كأنهم يهزمون به الصبيان. ويقولون للرجل الطبع: هزم واهتزم.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR646 harf
ه ز م هزم الجيش وانهزم‏.‏ وجيش مهزوم وهزيم وهزمته واستهزمته وهو يستهم الجيوش‏.‏ وهو هزّام فرّاس‏.‏ ووقعت عليهم الهزيمة‏.‏ وهزمت البئر‏:‏ حفرتها‏.‏ وهزمت في الأرض هزمةً‏.‏ وهزمت في البطيخة والقربة إذا غمزتها بيدك فانهزمت إلى جوفها وفي القربة هزمة وهزومٌ وتهزّم السقاء‏:‏ ثني بعضه على بعض وهو جاف فتكسّر وتصدّع‏.‏ وتهزّم البناء‏:‏ تهدّم‏.‏ وشجّةٌ هازمة‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ إن زمزم هزمة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.467 harf
الهَزْمُ: غَمْزك الشيء تَهْزِمُه بيَدِك فيَنْهَزِمُ في جوفه كما تَغْمِزُ القَناةَ فتَنْهَزِم، وكذلك القِربةُ تَنْهَزِم في جوفها، وهَزَمَ الشيءَ يَهْزِمُه هَزْماً فانْهَزَمَ: غمَزه بيده فصارت فيه وَقْرةٌ كما يُفْعل بالقِثّاء ونحوه، وكلُّ موضعٍ مُنْهزِمٍ منه هَزْمةً، والجمع هَزْمٌ وهُزومٌ. وهُزومُ الجوفِ: مواضعُ الطعامِ والشرابِ لتَطامُنِها؛ قال: حتى إذا ما بَلَّت العُكوما، من قَصَبِ الأَجْوافِ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR73 harf
* ه ز م * * هَزَمَ * الجيش من باب ضرب و * هَزِيمَةً * أيضا * فانْهَزَمُوا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.565 harf
| ( هَزَمَهُ يَهْزِمُهُ ) هَزْمًا ( فانْهَزَمَ : غَمَزَهُ بيده ، فصارت فيه حُفْرةٌ ) كما تُغمز القِربةُ ، فَتَنْهَزمُ في جوفِها ، وكذلك : القِثَّاءة ، ( وكل موضعٍ مُنْهزمٍ منه هَزْمَةٌ ) بالفتح ، ( ج : هَزْمٌ ، وهُزومٌ ) . | ( و ) هَزَمَ ( فُلانا ) : إذا ( ضَرَبه ، فدخل ما بين وَرِكَيْهِ ، وخرجت سُرَّتُهُ ) . | ( و ) هَزَمَتِ ( القَوْس ) هَزْمًا : ( صوَّتَتْ ، كَتَهَزَّمَتْ ) ، عن أبي حنيفة .
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR712 harf
اِنْهَزَمَ 7 اِنْهَزَمَ ذ It (an army) was routed, discomfited, defeated, or put to flight. (K, &c.) See حَاصَ, in art. حيص; and اِنْحَازَ, in art. حوز; from both of which it is distinguished. هَزْمَةٌ هَزْمَةٌ ذ The [purring, or] sound of the throat of a cat. (TA.) ― -b2- The pit between the two collar-bones. (TA, art. ترب.) ― -b3- [The pit above a horse's eye.] (K, voce وَقْبٌ.) See also
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.413 harf
هزَمَ هزَمَ I ( n. ac. هَزْم 1 ), a. Pressed, squeezed; hollowed out. b. ( n. ac. هَزْم 1 , هَزِيْمَة 25t ), Overthrew, defeated, routed. c. ( n. ac. هَزِيْم 25 ), Twanged ( bow ). d. [ La ], Defrauded. e. [ pass. ] [ 'Ala ], Liked. f. ( n. ac. هُزُوْم 27 ), Waned ( night ). هَزَّمَ هَزَّمَ II , a. see I (b) . تَهَزَّمَ تَهَزَّمَ V , a. see I (c) . b. Rumbled. c. Snapped (
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.414 harf
هزم هَزَمَ - يَهْزِمُ، هُزِمََ - يُهْزَمُ - مَهْزُوْم هَزَمَ - يَهْزِمُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يدفع به للأسفل مكسراً ومحطماً: يؤثر عليه بقوة ضاربة أو ساحقة فيكسره ويحطمه ثم يدفعه للأسفل حتى يغور في الأرض: تشبه عملية سقوط شيء ثقيل على شيء موضوع على أرض طرية فيسحقه ويدمره ويدفعه ويغور به فيجعله في حفرة من الأرض: وهو يستعار في الحرب لبيان
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler22 mücavir (28 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جالوت

    1 ortak ayet · Câlut

  2. دفع

    1 ortak ayet · Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar

  3. داود

    1 ortak ayet · Davut

  4. حزب

    1 ortak ayet · “Huzme” demet demektir

  5. جند

    1 ortak ayet · Ordu demektir

  6. دبر

    1 ortak ayet · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir

  7. فسد

    1 ortak ayet · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  8. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  9. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

  10. فضل

    1 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  11. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  12. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

Geçtiği ayetler(3)

  1. سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ

    Bozguna uğratılacakTopluluk yakında dağıtılacak ve onlar arkalarını dönüp kaçacaklar.

Sîga sayfası: فَهَزَمُوهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökهزم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكسر, فلل, قهر
Zıt Kökنصر
Çekirdek Özet 1Bir nesneye bastırarak içe doğru çökertmek, ezmek ve bütünlüğünü içten kırmak
Çekirdek Özet 2Toplu ve örgütlü bâtıl güçlerin direncinin kırılarak içe doğru çökertilmesi ve dağıtılması
Çekirdek Özet 3Dışsal kütle gücünün iç dayanaktan yoksun kaldığında tek bir darbeyle çözülüp bozguna uğraması
Kritik Hata RiskiBozgunu salt sayısal bir yenilgi sanıp içsel direnç ve nizamın çökmesi boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هزTitretme, sarsma, gevşetme ve yerinden oynatarak direncini kırma; هزز kökünde şiddetle sallama, هزل kökünde zayıflatıp inceltme, هزأ kökünde ise ciddiyeti sarsıp hafifseme anlamı taşır.مÇekirdeğin içerdiği dinamik sarsma eylemini, kütlenin kendi içine doğru çökmesi, içe basılarak çukurlaşması ve dağılması yönünde somutlaştırıp sabitlemiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesVarlığın veya yapının görünür hâle gelmesi, bir kütle olarak ortaya çıkıp durması.
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeYapının dış cidarına veya direncine yönelik sert, keskin ve ani müdahale.
مSu; akış, çokluk, derinlikKatı yapının sıvı gibi içeri doğru göçmesi, iç boşluğa akması ve hacmin çökmesi.
هزمVarlığın dış müdahaleyle iç boşluğuna doğru çökertilmesiDikkat çeken bir kütlenin ani bir darbeyle içe doğru kırılması, bastırılarak çukurlaştırılması ve direnç ekseninin çökmesidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi parmakla veya elle bastırıp içe doğru göçertmek; kuru tulumu, kavunu veya hıyarı bastırarak içine çökertip kırmak ve yerde çukur açmak.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde ve erken bedevi dilinde kök, mızrağın ezilip kırılmaması veya tulumun içe göçmesi tasvirlerinde geçer. Kitâbü'l-ʿAyn'da kaydedilen erken beytin bir mısraında mızrak boğumunun direnci anlatılırken kök şöyle yer alır: ولكنّه خانتْ كعوبُ قـنـاتِـه / وما هَزَمَتْ أُنبوبُه كَفَّ أَخْرقا
Erken Arapça kullanımİbn Abbas'tan nakledilen hadiste Zemzem kuyusunun açılışı Cebrail'in topuğuyla yeri çökertip su çıkarması bağlamında هَزْمةُ جبريلَ terkibiyle zikredilir; Cerîr'in şiirinde ise çocukların ucunda ateş yanan sopayla oynaması anlatılırken kökten türeyen isim geçer: وتَلْعَبُ المِهزاما

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde هزم kökü, zayıflatma, kırma, bastırarak ezme ve bir kütlenin dengesini bozarak içe çökertme semantik alanı ile irtibatlıdır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede kökün ilk iki harfiyle ilişkili olan sarsma, titretme ve yerinden oynatma anlamındaki biçimler (هز ekseni) ortak bir arka plan sunar. Arapçada kök, üçüncü harfin katılımıyla özellikle kabuklu, içi boş veya esnek nesnelerin üzerine dıştan uygulanan basınçla içe doğru bir çöküntü, yarık veya çukur oluşturma (هزمة) şeklinde özelleşmiştir. Buradan hareketle savaş meydanında ordunun dış cephesinin yarılarak iç saflarına doğru püskürtülmesi, nizamın kendi içine doğru çöküp dağılması anlamı kazanmış ve hezimet kavramı doğmuştur. Bu yönüyle Arapça, kökün fiziksel çökertme boyutunu toplumsal ve askeri bir dağılma terminolojisine dönüştürerek korumuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönهزمNesneyi parmakla veya elle bastırıp içine çökertmek, yerde çukurluk açmak; oradan ordunun saflarını yarıp içe doğru dağıtmak.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami / İbranice ve Aramice sarsma ve zayıflatma kökleriÇekirdek düzeyde sarsıntı, titreşim ve direncin kırılması üzerinden fiziksel çözülme ortak semantik paydadır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış güvenilir bir dış soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هزمAnlamlıİçe bastırıp çökertmek, bozguna uğratmakBir nesneyi bastırarak içine çökertmek, ezmek; savaşı kaybedip dağılmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
همزAnlamlıDürtmek, sıkıştırmak, kırmakParmakla veya sözle arkadan dürtüp yermek, şeytanın vesveseyle kışkırtması.Kardeş kök; Kur'an'da geçer; baskı ve dürtme ortak paydası vardır.
زهمAnlamlıYağ kokmak, ağırlaşmak, basmakYağlı et kokusu, pis koku, kalabalığın birbirini sıkıştırması.Kardeş kök; Kur'an'da geçmez; baskı ve sıkışma ilişkisi taşır.
زمهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon; kök olarak oluşmamıştır.
مهزAnlamlıÇalkalamak, dövmek, hareket ettirmekBir nesneyi hızla çalkalamak veya yere vurup ezmek.Kardeş kök; Kur'an'da geçmez; vurma ve sarsma yönüyle yakınlaşır.
مزهAnlamlıÇekip almak, tatmak, emmekBir şeyden azar azar tatmak veya bir şeyi hızla çekip almak.Kardeş kök; Kur'an'da geçmez; zayıf ve sınırlı kullanım.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هزمMerkezBozguna uğratma, içe çökertmeYapının dıştan gelen basınçla kendi içine göçmesi ve bütünlüğünün dağılmasıdır.Bütüncül nizamın kırılıp içe doğru çözülmesi.
كسرKomşuKırma, parçalamaكسر sert cisimlerin doğrudan parçalanmasını ifade ederken, هزم kütlenin basılarak içe doğru çökmesini anlatır.Maddi veya manevi direncin kırılması.
فللKomşuDağıtma, çentmeفلل kılıcın ağzının çentilmesi gibi safların parça parça dökülmesiyken, هزم topluca içe göçmeyi bildirir.Topluluğun çözülüp fire vermesi.
قهرKomşuBoyun eğdirme, üstün gelmeقهر üstten kurulan mutlak galebe ve iradeyi teslim almayı hedeflerken, هزم sahadaki askeri ve yapısal çöküştür.Üstünlük kurarak iradesiz kılma.
نصرZıtYardım etme, zafere ulaştırmaنصر dirence dışarıdan güç katarak ayakta tutmak ve galip kılmak iken, هزم direnci çökerterek dağıtmaktır.Güç takviyesiyle tutunmayı ve üstün gelmeyi sağlama.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaهزمİçe çökertmek, bozguna uğratmakFiziksel olarak bir şeyi bastırıp çökertmeyi, askeri olarak ise safları yarıp kaçmaya zorlamayı kapsar.Kesin
LatinceRuptura, debellatio, consternatioYarmak, çökertmek, bozguna uğratmakRuptura yapısal yarılmayı ve içe kırılmayı karşılarken, debellatio askeri çöküşü karşılar.Güçlü
İngilizceRout, collapse, defeatBozguna uğratmak, içe çökmekRout kelimesi bir ordunun nizamının bozulup kaçışmasını tam karşılar; collapse ise nesnenin içe göçme boyutunu verir.Kesin
AlmancaNiederlage, zusammenbrechen, zerschlagenBozgun, içe çökmek, dağıtmakZusammenbrechen yapının kendi içine göçmesini, Niederlage ise askeri yenilgi boyutunu karşılar.Güçlü
FransızcaDéroute, effondrementBozgun, içe çöküşDéroute nizamsız dağılmayı, effondrement ise iç boşluğa doğru hacim kaybını ve çöküşü ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَهَزَمُوهُمْDüşman ordusunun direncini kırıp dağıtmakİman eden azınlığın, bâtılın kalabalık ordusunu Allah'ın izniyle bozguna uğratması bağlamı (Bakara 2:251).
سَيُهْزَمُGelecekte gerçekleşecek kesin askeri hezimetMekke müşriklerinin birleşik gücünün yakın gelecekte kaçınılmaz olarak dağıtılacağını haber veren tehdit bağlamı (Kamer 54:45).
مَهْزُومٌYenilgiye mahkûm, içi boş ve kırılgan toplulukPeygamberlere karşı birleşen inkârcı hiziplerin hakikat karşısında er geç çökeceğini bildiren niteleme (Sâd 38:11).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvetin ispatı ve gayb haberleriKamer 54:45 ayetindeki bozgun haberinin Bedir Savaşı'nda aynen tahakkuk etmesi, peygamberliğin mucizesi olarak ele alınır.Tarihsel olayları önceden haber veren ilahi bilginin doğrulanması.
FıkıhSiyer ve savaş hukukuDüşman ordusunun hezimete uğramasından sonra elde edilen ganimetler, esirler ve kaçanların takip edilme şartları tartışılır.Savaşın fiilen sona ermesi ve askeri iradenin kırılma eşiği.
TefsirTâlût-Câlût ve Ahzâb kıssalarıSayısal üstünlüğün değil, imanın ve manevi sebatın belirleyici olduğu, bâtıl fırkaların kaçınılmaz yenilgisi bağlamında açıklanır.Maddi güç yığınağının içsel çürüklük sebebiyle kolayca dağılması.
HadisSavaş taktikleri ve dualarResûlullah'ın Hendek Savaşı'nda Ahzâb hiziplerine karşı ettiği bedduada kökün yer alması (hizmet ve hezimet talebi).Birleşik bâtıl güçlerin nizamının ilahi müdahaleyle çözülmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHak ile bâtılın ontolojik çatışmasıBâtılın içsel boşluğunun ifşasıBâtılın kaçınılmaz çöküşünü sağlamakBâtıl kütle ne kadar büyük olursa olsun, iç dayanağı bulunmadığı için hakikatin vuruşuyla içe doğru göçer.Kesin
İlmiÇürük argümanların tenkidiSafsatanın ve temelsiz bilginin çökertilmesiYanlış bilgi sistemlerini tasfiye etmekDelilden yoksun ve birbirine eklemlenmiş önyargılar topluluğu, tek bir muhkem delille tutarsızlığını gösterip dağıtılır.Güçlü
SiyasiHiziplerin ittifakı ve güç dengesiBirlik cephesinin nizamının parçalanmasıİttifakların çözülmesini sağlamakBirbiriyle sadece menfaat ortaklığı olan güç blokları, ilk kriz anında merkezkaç kuvvetle hezimete uğrar.Kesin
İktisadiSpekülatif balonlar ve tekelci yapılarFinansal kriz ve piyasa çöküşüYapay sermaye birikimini sıfırlamakReel üretimden kopuk, şişirilmiş mali yapılar tıpkı boş bir tulum gibi küçük bir baskıyla içe çöker ve dağılır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYapısal çökme (implosion) ve mekanik burkulma (buckling)Dıştan uygulanan basıncın kritik eşiği aşmasıyla bir kabuğun ya da sistemin kendi iç hacmine doğru aniden çökerek taşıma kapasitesini yitirmesi.Kesin
Beşeri bilimlerPanik teorisi ve kolektif çözülmeBir toplulukta ortak hedefin ve koordinasyonun yitirilmesiyle fertlerin kendi can derdine düşerek nizamı kaotik şekilde terk etmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiهزم kökünü yalnızca skorbord mantığıyla bir müsabakayı kaybetmek veya basit bir askeri geri çekilme olarak daraltmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece fiziksel bir mağlubiyeti değil; bir yapının, ideolojinin veya ittifakın varoluşsal zeminini yitirerek kendi içine göçmesini ve bir daha toparlanamayacak şekilde dağılmasını ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki hezimet müjdelerini salt tesadüfi bir savaş zaferi sanarak, bâtılın iç dirençsizliği ve yapısal çürüklüğü şeklindeki evrensel sünnetullahı görememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın güç, iktidar ve galibiyet tasavvurunun sayısal çoğunluğa değil, hakikate ve içsel sağlamlığa dayandığını gösteren anahtar bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Sayıca az inananların büyük ordulara karşı durduğu kıssalarda (Tâlût-Câlût), Mekke döneminde gelecekteki zaferin vadedildiği meydan okumalarda ve peygamberlere direnen hiziplerin kınandığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak ile bâtıl arasındaki mücadelenin yalnızca maddi donanım ve kalabalıkla kazanılacağı zannını ortadan kaldırır; bâtılın dıştan heybetli görünse de içinin boş olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneye dışarıdan kuvvet uygulayarak onu içine doğru çökertmek, ezmek, boşluk oluşturmak ve hacmini daraltarak kırmak.
  • Soyut anlamBir topluluğun, ordunun veya ideolojik bloğun iç irtibatını ve manevi direncini yitirerek kaotik bir biçimde kendi içine çökmesi, dağılması ve hezimete uğraması.
  • Sistematik karşılıkDış görünüşü güçlü fakat içsel tutarlılığı ve ilahi desteği bulunmayan yapıların, hakikatin baskısı karşısında kritik eşikte aniden dağılarak işlevsizleşmesi.
  • LaTeX modeliS(t)={C0,F<FcC0⋅e−λ(t−t0),F≥Fc
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) sistemin veya ordunun bütünlük ve nizam düzeyini, C0 başlangıçtaki dış görünüşsel kütle kuvvetini, F dışarıdan gelen hakikat baskısını veya karşı kuvveti, Fc sistemin dayanabileceği kritik eşiği temsil eder. Uygulanan kuvvet bu eşiği aştığında (F≥Fc), sistem λ çöküş katsayısıyla t0 anından itibaren kendi içine doğru üstel bir hızla çöker ve hezimet gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ه